قرنهاست که از مریمگلی در طب سنتی و آشپزی استفاده میشود. این گیاه معطر بهدلیل عطر و طعم متمایز و خواص درمانیاش شناخته میشود. بعضی از مطالعات نشان دادهاند که مریمگلی برای لاغری نیز مفید است و میتواند در کاهش چربی بدن مؤثر باشد. مصرف دمنوش مریمگلی برای لاغری روشی ساده برای بهرهمندی از خواص این گیاه مفید است. اگر میخواهید با طرز استفاده از مریمگلی برای لاغری آشنا شوید و بدانید که این گیاه چگونه به لاغری کمک میکند تا پایان مقاله با ما همراه شوید.
مریمگلی چیست؟
مریمگلی یا سالویا (Salvia) عضوی از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است. این گیاه بهدلیل طعم قوی معمولاً بهمقدار کم استفاده میشود. سایر اعضای این خانواده شامل پونه کوهی، نعناعفلفلی، رزماری، ریحان و آویشن هستند. مریمگلی بومی منطقه مدیترانه است، ولی توانایی آن در سازگاری با محیطهای دیگر موجب شده که در سراسر آمریکا، اروپا و آسیا گسترش یابد و کشت شود.
نام علمی مریمگلی Salvia officinalis است. « Salvia» به معنای «درمانکردن» و «officinalis» به معنای «دارویی» است. این نشان میدهد که مریمگلی در بهبود سلامت و درمان بیماریها سابقه طولانی دارد. قسمتهای دارویی آن شامل برگهای تازه و قسمتهای هوایی تازه گلدار، برگهای خشکشده و روغن استخراجشده از گلها و ساقهها هستند.
در طب سنتی از مریمگلی بهعنوان دارویی برای تب، روماتیسم، تعریق (مثلاً تعریق شبانه)، ناتوانی جنسی و برونشیت مزمن، و همچنین، بیماریهای روانی و عصبی (مثلاً لرزش، افسردگی و سرگیجه) استفاده میشود. از این گیاه معمولاً بهشکل چای یا دمنوش برای قطع جریان شیر، قاعدگی دردناک، اسهال، گاستریت، گلودرد و گزش حشرات استفاده میشود.
در طب سنتی ایران از برگهای مریمگلی بهعنوان داروی گیاهی بهبوددهنده هضم، ضدنفخ، ضداسپاسم، آرامبخش، ضددرد، تقویتکننده و ادرارآور استفاده میشود. از این گیاه برای درمان اختلالات عملکردی دستگاه گوارش نیز استفاده میشود.
مریمگلی حاوی ویتامینهای A و C همراه با چند آنتیاکسیدان دیگر است که به کاهش خطر ابتلا به بیماریهای جدی مانند سرطان کمک میکنند. این گیاه سرشار از ویتامین K است که برای لختهشدن خون ضروری است؛ همچنین حاوی مواد معدنی حیاتی مانند منیزیم، روی و مس است.
ارزش غذایی یک قاشق چایخوری (۰٫۷ گرم) مریمگلی آسیابشده عبارت است از:
- کالری: ۲ کیلوکالری؛
- پروتئین: ۰٫۱ گرم؛
- چربی: ۰٫۱ گرم؛
- کربوهیدرات: ۰٫۴ گرم؛
- فیبر: ۰٫۳ گرم؛
- قند: صفر گرم؛
- ویتامین K: ۱۰٪ از میزان مصرف توصیهشده روزانه (RDI)؛
- آهن: ۱٪ از میزان مصرف توصیهشده روزانه؛
- ویتامین B6: ۱٪ از میزان مصرف توصیهشده روزانه؛
- کلسیم: ۱٪ از میزان مصرف توصیهشده روزانه؛
- منگنز: ۱٪ از میزان مصرف توصیهشده روزانه.
در مریمگلی روغنهای فرار، فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک نیز وجود دارد. ازآنجاکه مریمگلی در مقادیر کم مصرف میشود، با مصرف آن فقط مقدار کمی از این مواد را دریافت میکنید.
-
بیتا معتمدیانمتخصص تغذیه و رژیم3,9 (8)تهراندریافت نوبت آنلاین -
حمید فرزانهمتخصص تغذیه و رژیم5,0 (96)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
هادی منجیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (44)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
رویا وزیری جاویدمتخصص تغذیه و رژیم4,3 (29)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
معصومه مرادیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (64)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
زهرا فاضلی فارسانیمتخصص تغذیه و رژیم4,1 (14)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
پروانه کاظمیمتخصص تغذیه و رژیم4,9 (9)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
مسعود خورشیدیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (13)تهراندریافت نوبت آنلاین
خواص مریمگلی برای لاغری
مصرف مریمگلی برای لاغری معجزه نمیکند، ولی این گیاه مفید میتواند بهطور غیرمستقیم به کاهش وزن کمک کند. در ادامه مهمترین خواص مریمگلی برای لاغری براساس مطالعات انجامشده را شرح میدهیم.
کمک مریم گلی به کنترل سطح قند خون
در طب سنتی از برگهای مریمگلی برای درمان دیابت استفاده میشود. بعضی از مطالعات این خاصیت مریمگلی را تأیید میکنند و نشان میدهند که مریمگلی میتواند در بهبود سطح قند خون مؤثر باشد. کنترل بهتر قند خون میتواند از نوسانات انرژی و هوسهای غذایی ناشی از آن جلوگیری کند.
ترکیبات خاصی در مریمگلی میتوانند در تعدیل سطح قند خون نقش داشته باشند. مطالعات نشان میدهند که مریمگلی میتواند مشابه انسولین رفتار کند، یعنی موجب انتقال قند از جریان خون به سلولها، و درنتیجه، بهبود کنترل قند خون و افزایش حساسیت به انسولین شود.
در یک مطالعه، سطحِ گلوکز خونِ موشهای مبتلا به دیابت نوع ۱ پس از مصرف عصاره مریمگلی کاهش یافت. این عصاره گیرندهای را در موشها فعال کرد که به پاکسازی اسیدهای چرب اضافی از جریان خون کمک میکند و حساسیت به انسولین را افزایش میدهد. مطالعات انسانی نیز نشان دادهاند که عصاره برگ مریمگلی میتواند قند خون را کاهش دهد و حساسیت به انسولین را مشابه داروی دیابت روزیگلیتازون بهبود بخشد.
مبارزه با التهاب و استرس اکسیداتیو از خواص مصرف مریم گلی
یکی از شناختهشدهترین فواید چای مریمگلی، غلظت بالای آنتیاکسیدانهای آن است. این ترکیبات گیاهی قدرتمند، شامل فلاونوئیدها، اسید رزمارینیک، لوتئولین، آپیژنین، کارنوسول و کافور، در خنثیکردن اثرات مولکولهای مضری به نام رادیکالهای آزاد مؤثرند. تجمع رادیکالهای آزاد در بدن میتواند موجب استرس اکسیداتیو و التهاب مزمن شود که از عوامل زمینهای بسیاری از بیماریهای مزمن، ازجمله چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی-عروقی هستند.
کاهش التهاب در عملکرد متابولیک و توانایی بدن در پردازش و ذخیره مؤثر انرژی نقش مهمی ایفا میکند. کاهش التهاب در محافظت از فرایندهای سلولی در برابر آسیبهای طولانیمدت مؤثر است و باعث ایجاد محیط داخلی سالمتری میشود که برای مدیریت وزن و نشاط کلی مفید است.
کاهش شاخصهای تنسنجی و بهبود سلامت متابولیک با مصرف مریم گلی
در مطالعهای تأثیر عصاره مریمگلی بر «شاخصهای تنسنجی» و «نشانگرهای مقاومت به انسولین» در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) ارزیابی شد.
شاخصهای تنسنجی مجموعهای از اندازهگیریهای کمی عضلات، استخوان و بافت چربی هستند که با استفاده از آنها میتوان ترکیب بدن را ارزیابی کرد. این شاخصها شامل مواردی مانند شاخص توده بدن (BMI)، اندازه دور کمر (WC)، نسبت دور کمر به دور باسن (WHR) و نسبت دور کمر به قد (WHtR) میشوند.
در این کارآزمایی تصادفی سهسوکور و کنترلشده، که در بیمارستانهای زنان وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شد، ۶۰ بیمار مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک شرکت داشتند. شرکتکنندگان بهمدت ۸ هفته روزانه ۳۳۰ میلیگرم عصاره مریمگلی خوراکی یا کپسولهای دارونما مصرف کردند.
در این مطالعه مصرف عصاره مریمگلی اثرات مطلوبی بر شاخصهای تنسنجی و نشانگرهای مقاومت به انسولین در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک داشت. نتایج مطالعه کاهش آماری معنیداری را در وزن بدن، شاخص توده بدنی (BMI)، اندازه دور کمر و سطح فشارخون دیاستولیک نشان داد.
کاهش چربی شکم یکی از خواص مصرف مریم گلی
در مطالعهای در سال ۲۰۱۵ اثرات دمنوش مریمگلی بر چاقی ناشی از رژیم غذایی با فروکتوز و چربی بالا (HFF) در موشهای صحرایی ارزیابی شد. تجویز رژیم غذایی HFF بهدلیل افزایش سنتز اسیدچرب در کبد و ذخیره تریگلیسیرید در بافت چربی، موجب افزایش وزن بدن و افزایش توده چربی میشود. به همین دلیل، وزن نسبی بافت چربی شکمی اندازهگیری شد. در این آزمایش مصرف دمنوش مریمگلی از افزایش توده چربی شکمی جلوگیری کرد.
طبق یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۰۴، عصاره متانولی برگهای مریمگلی فعالیت مهاری قابلتوجهی علیه لیپاز پانکراس، آنزیم کلیدی در هضم و جذب چربیهای غذایی دارد، و همچنین، موجب کاهش تریگلیسیرید سرم میشود. پژوهشگران دریافتند که دو ترکیب فعال موجود در این عصاره، یعنی اسید کارنوسیک و کارنوسول، بهطور قابلتوجهی فعالیت لیپاز پانکراس را مهار میکنند. علاوهبر این، اسید کارنوسیک در مدلهای حیوانی افزایش تریگلیسیرید خون و افزایش وزن بدن را کاهش داد که نشان میدهد این ترکیب ممکن است ازطریق کاهش جذب چربیهای غذایی، به پیشگیری از چاقی کمک کند.
نحوه مصرف مریمگلی برای لاغری
مریمگلی گیاهی معطر است که معمولاً از برگهای تازه آن در آشپزی استفاده میشود. از مریمگلی خشک و آسیابشده نیز میتوانید در غذاهایتان استفاده کنید. چای، عصاره و مکملهای مریمگلی نیز در بازار موجود است. طرز استفاده از مریمگلی برای لاغری به سلیقه و ذائقهتان بستگی دارد. تهیه دمنوش یکی از راههای استفاده از مریمگلی است و روشهای دیگری نیز برای گنجاندن آن در رژیم غذاییتان وجود دارد، ازجمله:
- پاشیدن مریمگلی خشک روی سوپ بهعنوان چاشنی؛
- اضافهکردن مریمگلی خردشده به سس گوجهفرنگی؛
- مخلوطکردن مریمگلی با مواد میانی داخل مرغ و ماهی شکمپر؛
- تهیه کره مریمگلی با ترکیبکردن برگهای خردشده آن با کره؛
- ریختن مریمگلی خشک روی املت؛
- استفاده از مریمگلی بهعنوان چاشنی برای گوشت یا سبزیجات کبابی.
طرز تهیه دمنوش مریمگلی برای کاهش وزن
دمنوش مریمگلی را میتوان با برگهای تازه این گیاه، برگهای خشکی که از عطاری خریدهاید یا چایهای کیسهای آماده و بستهبندیشده تهیه کرد. این دمنوش بهدلیل خواص آرامشبخشی و فواید بالقوه سلامتی، از تسکین گلودرد گرفته تا بهبود عملکرد شناختی، همیشه مورد توجه بوده است.
دمنوش مریمگلی یکی از بهترین دمنوشهای لاغری است. برای بهبود طعم آن میتوانید از عسل، آبلیمو یا دارچین استفاده کنید.
برای تهیه دمنوش مریمگلی برای لاغری به مواد زیر نیاز داریم:
- یک قاشق چایخوری برگ مریمگلی خشک یا یک قاشق غذاخوری برگ مریمگلی تازه؛
- ۲۴۰ تا ۳۰۰ ملیلیتر آب؛
- طعمدهندههای اختیاری مانند آبلیموی تازه، عسل، شربت آگاو یا شیرینکننده طبیعی.
پس از جوشآمدن آب، آن را مستقیماً روی برگهای مریمگلی در لیوان یا قوری بریزید. ۵ تا ۸ دقیقه صبر کنید تا مریمگلی دم بکشد. هرچه بیشتر دم بکشد، طعمش قویتر میشود.
با ترکیب مریمگلی با سایر خوراکیهای مفید برای لاغری میتوانید بهترین چای لاغری را تهیه کنید. برای داشتن طعمی ترش که با مریمگلی هماهنگ باشد، کمی آب لیموی تازه اضافه کنید. اگر کمی شیرینی را ترجیح میدهید، عسل، شربت آگاو یا شیرینکننده طبیعی دلخواه خود را اضافه کنید.
روش مصرف عرق مریمگلی برای لاغری
عرق مریمگلی از برگهای این گیاه استخراج میشود. بنابراین، بسیاری از مواد مؤثر و مفید مریمگلی در عرق آن نیز وجود دارد. البته، مطالعات موجود در مورد خواص مریمگلی برای لاغری روی برگ و عصاره آن انجام شده است و در مورد عرق مریمگلی شواهد بالینی مستقیمی در زمینه کاهش وزن وجود ندارد.
اگر ترجیح میدهید که از عرق مریمگلی برای لاغری استفاده کنید میتوانید یک تا دو بار در روز نصف تا یک استکان از آن را مصرف کنید. بهتر است عرق مریمگلی را ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قبل از وعدههای اصلی غذا یا بین وعدهها مصرف کنید. درصورت تمایل میتوانید آن را با مقداری آب رقیق کنید.
بهترین زمان مصرف دمنوش مریمگلی برای لاغری
قانون مشخصی در مورد زمان مصرف دمنوش مریمگلی برای لاغری وجود ندارد و میتوانید آن را در هر ساعتی از روز بنوشید. بااینحال، اگر میخواهید از فواید دمنوش مریمگلی برای هضم و سیستم گوارش بهرهمند شوید توصیه میشود که آن را بعد از وعدههای غذایی اصلی مصرف کنید.
اگرچه دمنوش مریمگلی را نمیتوان معجون لاغری سریع شکم دانست، بعضی از پژوهشها نشان دادهاند که این دمنوش ممکن است متابولیسم را افزایش دهد و به کاهش وزن کمک کند. براساس این مطالعات برای دستیابی به بهترین نتیجه، دمنوش مریمگلی را ظرف یک ساعت پس از بیدارشدن با معده خالی یا همراه صبحانه بنوشید.
چای مریمگلی کافئین ندارد، بنابراین میتوانید در هر ساعتی از شبانهروز از نوشیدن آن لذت ببرید، زیرا موجب اختلال در الگوهای خواب نمیشود.
مقدار مصرف مریمگلی در روز برای کاهش وزن
مقدار میانگین مصرف روزانه برگ مریمگلی ۴ تا ۶ گرم است. مطالعهای نیز نشان داده است که مصرف روزانه ۳ تا ۶ فنجان دمنوش برگ مریمگلی (تهیهشده با ۱٫۵ گرم برگ در ۱۵۰ میلیلیتر آب برای هر فنجان) بیخطر است.
در بعضی از گونههای مریمگلی، ازجمله مریمگلی معمولی (Salvia officinalis)، مادهای به نام توژون (thujone) وجود دارد که موجب تشنج در حیوانات آزمایشگاهی شده است. ممکن است که توژون در انسان نیز موجب تشنج شود. بنابراین مصرف دُز بالا یا طولانیمدت مریمگلی توصیه نمیشود.
عوارض مصرف مریمگلی برای لاغری
مصرف مریمگلی در مقادیری که معمولاً در غذاها استفاده میشود بیخطر است. مصرف خوراکی آن در مقادیر دارویی نیز معمولاً تا ۴ ماه خطری ایجاد نمیکند، ولی مصرف خوراکی آن در دُزهای بالا یا برای مدت طولانی میتواند خطرناک باشد.
مریمگلی دارای مادهای شیمیایی به نام توژون است که مسئول عطر قوی و خاص آن است. توژون درصورت مصرف بیش از حد میتواند سمّی باشد و موجب تشنج و آسیب به کبد و سیستم عصبی شود. مقدار توژون به گونه مریمگلی، زمان برداشت، شرایط رشد و سایر عوامل بستگی دارد.
مصرف بیش از حد دمنوش مریمگلی برای لاغری یا مصرف غلظت بالای عصاره مریمگلی به اشکال دیگر (مانند روغنهای اسانسی) در طولانیمدت ممکن است منجر به عوارض جانبی مانند مشکلات قلبی، تشنج، استفراغ یا آسیب کلیوی شود.
فراموش نکنید که دمنوش مریمگلی مقدار کمی توژون دارد. یک لیتر دمنوش مریمگلی ممکن است فقط ۴ تا ۱۱ میلیگرم توژون داشته باشد. به گفته متخصصان بعید است که مصرف روزانه سه تا شش فنجان دمنوش مریمگلی موجب سمّیشدن توژون برای بزرگسالان سالم شود.
هرگز روغن اسانسی مریمگلی را نخورید یا آن را به چای خود اضافه نکنید. روغنهای اسانسی بسیار غلیظ هستند و خوردن مقدار کمی از آنها نیز میتواند موجب مسمومیت شود.
چای مریمگلی در برخی موارد، بهویژه هنگامی که بهمقدار زیاد یا با معده خالی مصرف شود، ممکن است منجر به ناراحتی خفیف گوارشی شود. علائم میتواند شامل حالت تهوع، گرفتگی معده یا اسهال باشد. برای به حداقل رساندن این خطر، معمولاً توصیه میشود که چای مریمگلی را در حد اعتدال و درصورت امکان همراه با غذا مصرف کنید.
چه کسانی نباید برای کاهش وزن مریمگلی مصرف کنند؟
اگرچه مریمگلی برای لاغری مفید است و فواید زیادی برای سلامتی دارد بعضی از افراد بهتر است که آن را با احتیاط مصرف کنند یا بهطور کلی از مصرف آن پرهیز کنند. در شرایط سلامتی یا بیماریهای زیر مصرف مریمگلی توصیه نمیشود:
ممنوعیت مصرف مریم گلی در بارداری و شیردهی
مصرف مریمگلی در دوران بارداری بهدلیل احتمال مصرف توژون خطرناک است. توژون میتواند موجب شروع قاعدگی و سقطجنین شود. مریمگلی بهدلیل محتوای فیتواستروژن خود، اثراتی مشابه استروژن ایجاد میکند. به همین دلیل، زنان باردار باید از نوشیدن دمنوش مریمگلی خودداری کنند، زیرا ممکن است خطر سقطجنین را افزایش دهد یا عوارض جانبی دیگری بر بارداری ایجاد کند.
اگر به نوزاد خود شیر میدهید از مصرف مریمگلی خودداری کنید. شواهدی وجود دارد که نشان میدهد توژون ممکن است میزان شیر مادر را کاهش دهد.
ممنوعیت مصرف مریم گلی برای افراد مبتلا به دیابت
مریمگلی ممکن است سطح قند خون را در افراد مبتلا به دیابت کاهش دهد. بنابراین باید مراقب علائم قند خون پایین (هیپوگلیسمی) باشید و درصورت ابتلا به دیابت، قند خون خود را بهدقت کنترل کنید. ممکن است لازم باشد که پزشک دُز داروهای دیابت شما را تغییر دهد.
ممنوعیت مصرف مریم گلی برای بیماریهای حساس به هورمون
بیماران مبتلا به بیماریهای حساس به هورمون مانند سرطان سینه، سرطان رحم، سرطان تخمدان، اندومتریوز یا فیبروم رحم بهتر است از مصرف مریمگلی پرهیز کنند. مریمگلی بهدلیل محتوای فیتواستروژن اثراتی مشابه هورمون زنانه استروژن دارد. در این افراد ممکن است قرارگرفتن در معرض استروژن موجب بدترشدن بیماری شود.
ممنوعیت مصرف مریم گلی برای افراد مبتلا به فشارخون پایین
مریمگلی ممکن است فشارخون را کاهش دهد. اگر از قبل مبتلا به فشارخون پایین هستید، حتماً فشارخون خود را کنترل کنید. ازسویدیگر، نوشیدن مقادیر زیاد چای مریمگلی ممکن است بهطور موقت فشارخون را در افراد حساس بالا ببرد. افرادی که از قبل دچار فشارخون بالا یا سایر مشکلات قلبی-عروقی هستند، باید میزان مصرف خود را کنترل کنند و پیش از مصرف مریمگلی برای لاغری با پزشک خود مشورت کنند.
ممنوعیت مصرف مریم گلی برای اختلالات تشنج
مریمگلی معمولی ممکن است حاوی مقادیر زیادی توژون باشد. توژون یک ماده شیمیایی است که میتواند موجب تشنج شود. اگر اختلال تشنج دارید، مریمگلی را در مقادیری بالاتر از مقادیر معمول در غذا مصرف نکنید.
جراحی و ممنوعیت مصرف مریم گلی
مریمگلی میتواند بر سطح قند خون تأثیر بگذارد و ممکن است در کنترل قند خون در حین و بعد از جراحی اختلال ایجاد کند. بنابراین، دستکم ۲ هفته قبل از جراحی استفاده دارویی از مریمگلی را متوقف کنید.
آلرژی و ممنوعیت مصرف مریم گلی
کسانی که به گیاهان خانواده نعناع، شامل ریحان، پونه کوهی و نعناع فلفلی، حساسیت دارند ممکن است به مریمگلی نیز واکنش آلرژیک نشان دهند. علائم آلرژی میتواند شامل بثورات پوستی، سوزش یا مشکل در تنفس باشد. درصورت بروز این علائم فوراً مصرف مریمگلی را قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.
تداخلات دارویی و ممنوعیت مصرف مریم گلی
مریمگلی میتواند با بعضی از داروها تداخل داشته باشد و اثربخشی آنها را تغییر دهد. این داروها عبارتاند از:
- داروهای دیابت: مریمگلی میتواند سطح قند خون را کاهش دهد. درصورت مصرف همزمان مریمگلی با داروهای دیابت ممکن است دچار هیپوگلیسمی شوید.
- داروهای آرامبخش و ضدتشنج: مریمگلی خواص آرامبخشی دارد و میتواند اثرات آرامبخشها را افزایش دهد یا با داروهای ضدتشنج تداخل ایجاد کند.
- داروهای فشارخون: بعضی از مطالعات نشان میدهند که مریمگلی میتواند فشارخون را تعدیل کند. افرادی که داروی فشارخون مصرف میکنند باید پیش از مصرف مریمگلی برای لاغری با پزشک خود مشورت کنند، زیرا اثرات ترکیبی میتواند منجر به تغییرات نامطلوب شود.
کلام آخر دکتردکتر
مریمگلی گیاهی معطر و پرخاصیت است که قرنهاست در آشپزی و طب سنتی استفاده میشود. بعضی از مطالعات نشان دادهاند که مصرف مریمگلی برای لاغری مفید است و میتواند به کاهش وزن کمک کند. فراموش نکنید که شواهد موجود در مورد اثرات مریمگلی برای کاهش وزن محدودند و نمیتوان انتظار معجزه داشت. کاهش وزن قابلتوجه و پایدار بدون رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی امکانپذیر نیست و مصرف مریمگلی صرفاً میتواند مکملی برای آنها باشد.
همیشه قبل از گنجاندن دمنوشهای گیاهی یا هر مکمل جدیدی در برنامه روزانهتان با پزشک مشورت کنید، بهویژه اگر مبتلا به بیماریهای زمینهای هستید یا دارو مصرف میکنید. «مشاوره پزشکی آنلاین» دکتردکتر به شما کمک میکند تا راحتتر بتوانید با پزشکان و متخصصان تغذیه ارتباط برقرار کنید. اگر مراجعه حضوری را ترجیح میدهید، در دکتردکتر بهراحتی میتوانید برای مراجعه به مطب پزشک خود وقت بگیرید.
