ترشح از مقعد نشانه چیست؟ بررسی علت ترشح رکتوم یا راست روده

ترشح رکتوم به هر ماده ای اطلاق می شود که به غیر از مدفوع از رکتوم شما خارج می شود. راست روده آخرین قسمت از سیستم گوارشی قبل از مقعد است، که دهانه انتهای سیستم گوارشی است. ترشح رکتوم معمولاً به صورت مخاط یا چرک ظاهر می شود که ممکن است در لباس زیر یا روی مدفوع خود متوجه آن شوید. همچنین ممکن است تمایل به اجابت مزاج داشته باشید، اما فقط مخاط یا مقدار بسیار کمی از مدفوع را دفع کنید. این یک علامت رایج سندرم روده تحریک پذیر (IBS) است، اما عفونت ها، از جمله عفونت های مقاربتی (STIs) و سایر بیماری ها نیز می توانند باعث آن شوند.

انواع ترشحات مقعدی

تغییر رنگ و قوام ترشح مقعدی معانی متفاوت دارد. بدن با این تغییرات به ما نشان می‌دهد که در کدام بخش التهاب، عفونت یا اختلال کارکرد رخ داده است. شناخت خصوصیات هر نوع ترشح، اولین قدم برای تشخیص درست علت ترشح از مقعد است.

ترشح زرد رنگ مقعدی

مایع زرد رنگ معمولا نشانه عفونت باکتریایی فعال یا تجمع چرک در ناحیه مقعد است. متداول‌ترین علل خروج این نوع ترشح آبسه‌های مقعدی، فیستول و کیست مویی هستند. 

وقتی التهاب شدید می‌شود، بدن با تولید چرک زرد رنگ می‌کوشد با عفونت مقابله کند. در برخی موارد، شقاق مزمن یا عفونت‌های مقاربتی (STIs) نیز باعث بروزی چنین ترشحاتی می‌شوند. اگر ترشح زرد رنگ مقعدی با درد سوزشی، داغی پوست و تب همراه باشد، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی برای تخلیه یا تجویز آنتی‌بیوتیک است.

ترشح مقعدی بلغمی

بلغم مدفوع برای روان‌سازی حرکت مدفوع در روده تولید می‌شود، اما خروج بیش‌ازحد آن طبیعی نیست. این حالت اغلب نشانه التهاب در مخاط روده بزرگ است. رایج‌ترین دلایل برهم‌خوردن تعادل مخاط عبارت‌اند از:

• بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسروز و کرون؛
• سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)؛
• بواسیر (هموروئید).

اگر مخاط دفع‌شده شفاف یا کدر و در حجم زیاد است و حتی بدون مدفوع از مقعد خارج می‌شود، درمان باید بی‌فوت‌وقت زیر نظر پزشک متخصص گوارش آغاز شود.

ترشح خونی یا خونابه از مقعد

خروج خون همراه با ترشحات زرد یا مخاطی هشدار آسیب‌دیدگی عروق یا مخاط مقعد است. آسیب‌های سطحی مانند شقاق (فیشر) و هموروئید معمولا باعث خروج خون روشن می‌شوند. اما اگر ترشحات حالت خونابه، کدر یا همراه با لخته داشته باشند، احتمال ابتلا به انواع بیماری های روده مانند این موارد وجود دارد:

• پلیپ‌های روده؛
• عفونت‌های شدید گوارشی؛
• تومورهای رکتوم. 

درصورت هرگونه ترشح خونی مداوم، صرف‌نظر از میزان خون‌ریزی، نیازمند بررسی دقیق پزشکی است.

ترشح ژله‌ای یا سفید رنگ

ترشح مقعد به رنگ سفید یا ژله‌ای‌شکل معمولا نشانۀ کنده‌شدن دیواره غشایی یا چسبندگی بالای مخاط روده است. این نوع ترشح در گروه‌های زیر بسیار رایج است:

• مبتلایان به سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)؛
• مبتلایان به عفونت‌های قارچی (مانند کاندیدیازیس)؛
• افراد دچار عدم تحمل‌های غذایی.

گاهی حضور انگل‌های گوارشی یا شستشوی بی‌رویه ناحیه با شوینده‌های شیمیایی نیز به دیواره حساس رکتوم آسیب می‌زند و زمینه‌ساز ترشحات کدر، سفید یا پوسته‌پوسته می‌شود. در این حالت، ترشح مقعدی و خارش هم‌زمان تجربه می‌شوند.

بیشتر بخوانید: چسبندگی روده

ترشح سبز رنگ یا بدبو (چرکی)

ترشح سبز یا خاکستری با بوی بسیار نامطبوع، بی‌چون‌وچرا نشانۀ یک عفونت شدید باکتریایی یا فیستول پیچیده است. تجمع طولانی‌مدت چرک در مجاری مسدود شده، باعث تغییر رنگ آن به سبز و انتشار بوی زننده می‌شود. عفونت‌های مقاربتی پیشرفته مانند سوزاک یا کلامیدیا نیز می‌توانند چنین ترشحاتی ایجاد کنند. این وضعیت به هیچ وجه با درمان‌های خانگی بهبود نمی‌یابد و نیازمند مداخله تخصصی، مصرف آنتی‌بیوتیک مناسب و گاهی درمان‌های جراحی است.

علت ترشحات مقعدی

گاهی مشاهده ترشحات از مقعد، اتفاقی نگران‌کننده است که خیلی‌ها از صحبت درباره آن خجالت می‌کشند. اما این نشانه، پاسخ طبیعی بدن به یک آسیب، التهاب یا عفونت در دستگاه گوارش پایینی است. شناخت این دلایل به شما کمک می‌کند تا بدون ترس و نگرانی بی‌مورد، مسیر درست درمان ترشح مقعدی را پیدا کنید و سریع‌تر سلامت خود را بازیابید.

بیماری های مقاربتی

برخی از بیماری های مقعدی که رکتوم یا مقعد را تحت تاثیر قرار می دهند می توانند باعث ترشح شوند. آنها معمولاً از طریق رابطه جنسی مقعدی منتقل می شوند، اما عفونت در ناحیه تناسلی می تواند به ناحیه مقعد نیز سرایت کند. STI هایی که می توانند رکتوم یا مقعد را تحت تاثیر قرار دهند عبارتند از:

• کلامیدیا
• سوزاک
• تبخال تناسلی
• سیفلیس

ترشح رکتوم ممکن است تنها علامت شما یا همراه با سایر نشانه ها باشد. علائم دیگر می تواند شامل موارد زیر باشد:

• درد رکتوم
• خارش مقعد
• حرکات روده دردناک
• تاول یا زخم در اطراف مقعد

اگر فکر می کنید ممکن است به یک بیماری مقاربتی مبتلا باشید به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان به موقع می تواند به شما در جلوگیری از عوارض و کاهش خطر انتقال آن به دیگران کمک کند.

سایر عفونت ها

عفونت‌های مرتبط با بیماری‌های ناشی از غذا می‌توانند باعث ترشح رکتوم همراه با حالت تهوع و استفراغ، گرفتگی عضلات و اسهال شوند. بیماری های ناشی از غذا که معمولاً به عنوان مسمومیت غذایی شناخته می شوند، عفونت هایی هستند که می توانند توسط انواع مختلف باکتری ها، ویروس ها و انگل ها ایجاد شوند. شایع ترین عفونت ها عبارتند از:

• سالمونلا
• نورویروس
• کمپیلوباکتریوز روده ای
• شیگلوز

برخی از موارد بیماری های ناشی از غذا به خودی خود برطرف می شوند، اما برخی دیگر ممکن است به آنتی بیوتیک نیاز داشته باشند. در هر صورت، هیدراته ماندن برای جایگزینی مایعات از دست رفته در اثر استفراغ یا اسهال مهم است.

سندرم روده تحریک‌پذیر

سندرم روده تحریک‌پذیر IBS یک اختلال مزمن روده بزرگ است که علت مشخصی ندارد. اما کارشناسان بر این باورند که استرس، وعده‌های غذایی زیاد و برخی چیزها می‌توانند آن را تحریک کنند. علائم شایع IBS عبارتند از:

• درد و گرفتگی شکم
• نفخ
• نفخ شکم
• اسهال
• یبوست
• مخاط در مدفوع

اگر هر یک از این علائم را به طور مرتب تجربه کردید به پزشک مراجعه کنید. درمان روده تحریک پذیر بصورت صددرصد امکان پذیر نیست ولی علائم IBS اغلب می تواند با ترکیبی از تغییرات سبک زندگی، پروبیوتیک ها، داروها و درمان های سلامت روان کنترل شود.

هموروئید؛ دلیل ترشح رکتوم

هموروئید وریدهای متورم مقعد یا پایین رکتوم است. این بیماری بسیار رایج است و در برخی مواقع از هر 4 بزرگسال 3 نفر را تحت تاثیر قرار می دهد. آنها معمولاً به دلیل افزایش فشار ناشی از زور زدن در حین حرکات روده و یبوست مزمن یا اسهال ایجاد می شوند. همچنین بارداری و چاقی از عوامل خطر برای این وضعیت هستند. علائم رایج هموروئید عبارتند از:

• درد اطراف مقعد
• تورم یا توده در مقعد
• خارش شدید مقعد
• ترشحات رکتوم
• خونریزی در حین اجابت مزاج

بواسیر را معمولاً می توان با درمان های خانگی کنترل کرد، اما اگر خونریزی مقعدی را تجربه کردید، مهم است که به پزشک مراجعه کنید. خونریزی مقعدی گاهی اوقات نشانه یک بیماری زمینه ای جدی است.

آبسه مقعدی یا فیستول

آبسه مقعدی یک کیسه عفونی پر از چرک در نزدیکی مقعد است که معمولاً در اثر عفونت حاد در غدد مقعدی ایجاد می شود. در برخی موارد، آبسه مقعدی به فیستول تبدیل می شود. فیستول مقعدی کانال کوچکی است که غده مقعدی عفونی را به روزنه ای روی پوست متصل می کند. فیستول همچنین می تواند ناشی از سایر شرایط پزشکی باشد.

علائم آبسه مقعدی عبارتند از:

• ترشح یا خونریزی مقعدی
• درد و تورم در اطراف مقعد
• یبوست

درمان آبسه شامل تخلیه چرک است که معمولاً می تواند به سرعت توسط ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی در مطب انجام شود. علائم فیستول عبارتند از:

• درد مقعد، اغلب شدید
• درد در هنگام حرکات روده
• خون ریزی
•  ترشحات بدبو از حفره ای در پوست و نزدیک مقعد
• تب

در صورت مشاهده علائم فیستول به پزشک مراجعه کنید، زیرا این علائم نیاز به درمان جراحی دارند.

بیماری التهابی روده (IBD)

بیماری التهابی روده (IBD) اصطلاحی برای گروهی از شرایط که منجر به التهاب مزمن دستگاه گوارش می شود، است. انواع اصلی IBD کولیت اولسراتیو و بیماری کرون هستند. بیماری کرون می‌تواند هر قسمتی از دستگاه گوارش، از دهان گرفته تا مقعد را درگیر کند، اما اغلب روده کوچک را تحت تاثیر قرار می‌دهد. کولیت اولسراتیو روده بزرگ و راست روده را تحت تاثیر قرار می دهد. علائم IBD بسته به شدت التهاب و محل آن می تواند متفاوت باشد. علائم رایج عبارتند از:

• درد و گرفتگی شکم
• اسهال، اغلب همراه با چرک یا مخاط
• خون در مدفوع
• کاهش اشتها و کاهش وزن
• تب
• خستگی

IBD در صورت عدم مدیریت صحیح می تواند منجر به عوارض شود. علائم IBD را می توان با ترکیبی از رژیم غذایی و تغییرات سبک زندگی مدیریت کرد. درمان پزشکی IBD شامل دارو و گاهی جراحی برای برداشتن قسمت های آسیب دیده دستگاه گوارش است.

افتادگی راست‌روده

افتادگی رکتوم زمانی اتفاق می‌افتد که راست روده از موقعیت اصلی خود خارج شده، می افتد و باعث می‌شود که به طور کامل یا جزئی از مقعد بیرون بیاید. این بیماری در زنان بالای 50 سال با سابقه یبوست مزمن شایع است، اما می تواند در افراد جوان تر نیز رخ دهد. ممکن است ابتدا متوجه احساس برآمدگی شوید یا توده‌ای از بافت قرمز رنگ را ببینید که از مقعد بیرون زده است. علائم ممکن است در ابتدا از بین بروند، اما با گذشت زمان بدتر می شوند. بی اختیاری مدفوع یکی دیگر از علائم است. افتادگی راست روده معمولاً نیاز به درمان جراحی دارد.

سرطان مقعد

سرطان مقعد می تواند باعث ترشح رکتوم شود، اما به طور کلی کمترین علت آن است. خطر ابتلا به سرطان مقعد در طول زندگی تنها 1 در 500 است. سرطان مقعد علائمی مشابه علائم ناشی از بیماری های شایع تر مانند هموروئید و IBS ایجاد می کند. این علائم عبارتند از:

• تغییر در عادات روده
• مدفوع نازک
• درد یا فشار در مقعد
• یک توده در نزدیکی مقعد
• خونریزی یا ترشح مقعدی
• خارش

خطر ابتلا به سرطان مقعد بسیار کم است، اگرچه برخی موارد می تواند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد. این موارد شامل سن، سیگار کشیدن و قرار گرفتن در معرض ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است.

کیست مویی؛ دلیل ترشح رکتوم

وقتی یک مو در انتهای ستون فقرات به جای بیرون، به‌سمت داخل پوست رشد می‌کند، از دید بدن یک مهمان ناخوانده‌ است. واکنش دفاعی بدن باعث ایجاد التهاب و در صورت ورود باکتری‌ها، تجمع چرک و تشکیل کیست مویی می‌شود. اما چرا کیست مویی باعث ترشح مقعدی می‌شود؟!

با تجمع عفونت و افزایش فشار درون کیست، بدن برای تخلیۀ فشار، مجرای باریکی به سطح پوست باز می‌کند. اینجاست که ترشحات آزاردهنده آغاز می‌شوند. به‌دلیل فعال بودن عفونت باکتریایی، این ترشحات اغلب بوی بدی دارند و با این علائم همراه‌اند:

• درد و سوزش شدید هنگام نشستن یا راه رفتن؛
• قرمزی، تورم و احساس داغی در پایین کمر؛
• تب خفیف یا بی‌حالی درصورت گسترش عفونت.

مادامی که منشأ عفونت برداشته نشود، این ترشحات ادامه خواهند داشت.

روش های درمان ترشح مقعدی

برای درمان ترشح رکتوم، پزشک پس‌از معاینه و یافتن پاسخ این سؤال که علت ترشح مقعدی چیست، یک یا چند مورد از روش‌های زیر را تجویز می‌کند.

آنتی‌بیوتیک‌ها برای کنترل عفونت

اگر منشأ ترشحات زرد، سبز یا بدبو یک عفونت باکتریایی فعال مانند آبسه مقعدی، کیست مویی عفونی، یا عفونت‌های مقاربتی (STIs مثل سوزاک و کلامیدیا) باشد، مصرف آنتی‌بیوتیک‌ ضروری است. این داروها با ازبین‌بردن باکتری‌ها، جلوی گسترش التهاب و تولید چرک بیشتر را می‌گیرند.

داروهای ضدالتهاب و سرکوب‌کننده ایمنی

اگر ترشح رکتوم بلغمی (مخاطی) یا خونی ناشی از بیماری‌های التهابی روده مثل کولیت اولسروز یا بیماری کرون باشد، پزشک داروهای ضدالتهاب (مانند امینوسالیسیلات‌ها) یا داروهای تنظیم‌کننده سیستم ایمنی را تجویز می‌کند تا التهاب دیواره روده فروکش کرده و ترشح غیرعادی مخاط متوقف شود.

پمادها و شیاف‌های موضعی

برای درمان آسیب‌های سطحی مانند شقاق (فیشر) یا بواسیر (هموروئید) که باعث خروج خون یا ترشحات خفیف می‌شوند، پمادهای بی‌حس‌کننده، ترمیم‌کننده یا شیاف‌های ضدالتهاب تجویز می‌شوند. این داروها علاوه‌بر تسکین درد و سوزش، به بهبود سریع‌تر زخم کمک می‌کنند.

اقدامات سرپایی و جراحی

علاوه‌بر روش‌های درمان، پزشک در شرایط خاص ممکن است اقدامات سرپایی و جراحی را توصیه کند:

• تخلیه آبسه: تخلیه چرک تجمع‌یافته تحت بی‌حسی موضعی برای کاهش سریع درد، فشار و ترشح رکتوم؛
• لیزر درمانی: روشی کم‌تهاجم و مدرن برای درمان فیستول، بواسیر و کیست مویی؛
• جراحی سنتی: جراحی برای برداشتن کامل بافت درگیر و جلوگیری از عود مجدد ترشحات در مواردی مثل فیستول‌ پیچیده، کیست مویی گسترده یا هموروئید شدید.

درمان خانگی ترشح مقعدی

درمان‌ خانگی به‌تنهایی برای درمان فیستول، ورم مقعد یا کیست مویی کافی نیست؛ اما به تسکین درد، کاهش التهاب، کنترل بوی بد و جلوگیری از تشدید عفونت کمک می‌کند. در ادامه به چند ترفند مؤثر اشاره خواهیم کرد.

نشستن در آب گرم برای درمان ترشح رکتوم

روزانه ۲ تا ۳ بار و هربار به‌مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در یک لگن آب گرم (نه داغ) بنشینید. این کار باعث افزایش گردش خون، کاهش اسپاسم عضلانی، تسکین درد و پاکسازی ناحیه از ترشحات چرکی می‌شود. می‌توانید مقداری نمک اپسوم نیز به آب اضافه کنید.

حفظ بهداشت و خشک نگه‌داشتن ناحیه

رطوبت مداوم باعث تحریک پوست و رشد باکتری‌ها می‌شود. پس‌از هر بار دفع یا شستشو، ناحیه را با دستمال نرم به‌آرامی و بدون کشیدن روی پوست خشک کنید. استفاده از سشوار با باد ملایم و خنک نیز روشی عالی برای خشک کردن کامل است.

استفاده از گاز استریل یا پد نخی

برای جلوگیری از آلودگی لباس زیر و کاهش بوی ناخوشایند، یک تکه گاز استریل یا پد بهداشتی نخی روی ناحیه قرار دهید و آن را مرتب تعویض کنید تا پوست دچار سوختگی و التهاب نشود.

تغییرات غذایی و مصرف فیبر

اگر ترشحات همراه با یبوست یا اسهال باشند، فشار وارد به رکتوم وضعیت را بدتر می‌کند. مصرف فیبر کافی (میوه، سبزیجات و غلات کامل) و نوشیدن ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز، مدفوع را نرم کرده و فشار هنگام دفع را کاهش می‌دهد.

پرهیز از شوینده‌های معطر و لباس‌های تنگ

برای کمک به درمان ترشح رکتوم، از مصرف صابون‌های عطری، ژل‌های بهداشتی قوی و دستمال‌های مرطوب حاوی الکل خودداری کنید. این محصولات مخاط آسیب‌دیده را تحریک می‌کنند. لباس‌های زیر نخی و گشاد بپوشید تا جریان هوا برقرار باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر متوجه هر نوع ترشح مقعدی شدید، به خصوص اگر قبلاً آن را تجربه نکرده اید، بهتر است به دکتر گوارش مراجعه کنید. بر اساس علائم و سابقه پزشکی شما، طیف وسیعی از آزمایشات ممکن است برای تشخیص انجام شود.

این آزمایشات می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• معاینه بدنی
• معاینه دیجیتال رکتوم
• آزمایشات خون
• فرهنگ مدفوع
• تست STI
• آنوسکوپی یا معاینه مقعدی
• سیگموئیدوسکوپی
• پروکتوسکوپی
• کولونوسکوپی
• سی تی اسکن یا ام آر آی

کلام آخر دکتردکتر

ترشح رکتوم معمولاً علامت یک بیماری زمینه ای است که بر دستگاه گوارش تأثیر می گذارد. برای جلوگیری از هرگونه عارضه احتمالی، بهتر است برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید. اگر برای صحبت در مورد علائم خود با پزشکی راحت نیستید، می توانید متخصصی که به مشکلات مربوط به سلامت مقعد عادت دارد را ملاقات کنید.

منابع

healthline

medicalnewstoday

spirehealthcare

medicalnewstoday

ubiehealth

verywellhealth

سؤالات متداول