راهنمای چگونگی تشخیص و درمان زخم معده

  • 1398-07-22
  • 0
تشخیص و درمان زخم معده

«زخم معده یا اولسر پپتیک (peptic ulcer disease)» بیماری است که مشخصه‌ی اصلی آن آسیب به  مخاط و زیرمخاط دستگاه گوارش است. 

در مقاله « راهنمای مسیر تشخیص و درمان زخم معده» می‌خوانیم:


چگونگی تشخیص بیماری زخم معده

برای تشخیص بیماری زخم معده، پزشک ممکن از بیمار سوابق پزشکی او را بپرسد و همین‌طور برخی معاینات بالینی را انجام دهد. ممکن است نیاز به انجام برخی آزمایش‌ها نیز برای تشخیص صحیح عارضه زخم معده باشد که عبارتند از:

آزمایش‌ تشخیص هلیکوباکتر پیلوری (Helicobacter pylori): پزشک احتمالا بخواهد برای تشخیص وجود هلیکوباکتر پیلوری (تکثیر این باکتری، یکی از اصلی‌ترین عوامل بروز زخم معده است) روش های غیر تهاجمی مثل انجام آزمایش مدفوع یا تنفس و یا روش های تهاجمی مثل تست اوره آز سریع و یا PCR را به بیمار توصیه کند. 

برای آزمایش تنفس، به بیمار دوز کوچکی از ماده‌ای حاوی کربن رادیواکتیو خورانده یا نوشانده می‌شود. هلیکوباکتر پیلوری ماده مخاطی درون معده را تجزیه می‌کند. در این نوع آزمایش بیمار درون کیسه‌‌ی مخصوصی می‌دمد و همین کیسه پس از بسته شدن به آزمایشگاه برده شده مورد آزمایش قرار می‌گیرد.

اگر بیمار دچار عفونت ناشی از هلیکوباکتر پیلوری باشد، نمونه آزمایش تنفسش حاوی کربن رادیواکتیو به شکل دی‌اکسید کربن خواهد بود. همین‌طور لازم است، بیمار در صورت مصرف هرگونه داروی آنتی‌اسید یا ضد اسید  (Anti acid) قبل از آزمایش، به پزشک خود اطلاع دهد. داروهای ضد اسید می‌توانند منجر به اشتباه در تشخیص منفی آزمایش‌ شوند. در همین حال، با توجه به نوع آزمایش، این امکان وجود دارد که پزشک قطع داروهای خاصی را به بیمار توصیه کند. 

آندوسکوپی (Endoscopy): پزشک ممکن است برای بررسی دستگاه گوارش فوقانی از روش آندوسکوپی استفاده کند. در طی معاینه آندوسکوپی، پزشک لوله‌ای توخالی مجهز به لنز را از مری، معده و روده‌ی کوچک بیمار عبور می‌دهد. پزشک بعدا با استفاده از آزمایش آندوسکوپی وجود زخم در معده را بررسی می‌کند.

اگر پزشک زخمی را تشخیص دهد، از بخش کوچکی از بافت مخاطی معده نمونه‌برداری می کند که به آن بیوپسی (Biopsy) گفته می‌شود و برای آزمایش به بخش آزمایشات پاتولوژی  می فرستد. بیوپسی می‌تواند برای بررسی عفونت ناشی از هلیکوباکتر پیلوری نیز به کار رود.

اگر سن بیمار بالا باشد، علایمی از خونریزی یا همین‌طور اخیرا دچار کاهش وزن شده یا مشکلاتی در بلع غذا دارد، پزشک به احتمال زیاد آندوسکوپی را توصیه می‌کند. اگر آزمایش آندوسکوپی زخمی را در معده بیمار نشان دهد، آزمایش آندوسکوپی دیگری بعد از درمان انجام می‌گیرد تا پزشک از بهبود مجاری گوارشی بیمار اطمینان حاصل کند. این آزمایش حتی در صورت بهبود علایم نیز انجام می‌گیرد. 

مجموعه آزمایشات دستگاه گوارش فوقانی (UGI): در این نوع آزمایش به بیمار ماده‌ای موسوم به باریم (barium) خورانده می‌شوند تا تصاویر واضحی به وسیله پرتوهای ایکس از مری، معده و روده کوچک بیمار ثبت شود. 

درمان زخم معده

درمان زخم معده بر اساس علت بروز آن مشخص می شود. عموما در درمان زخم معده، تلاش این است که باکتری هلیکوباکتر پیلوری کاملا از بین برود.

داروهایی که عموما برای زخم معده تجویز می‌شوند، شامل موارد زیر هستند:

داروهای آنتی بیوتیکی برای از بین بردن هلیکوباکتر پیلوری: اگر وجود هلیکوباکتر پیلوری در دستگاه گوارش بیمار تشخیص داده شود، پزشک ممکن است ترکیبی از آنتی‌بیوتیک‌ها را برای از بین بردن باکتری برای بیمار تجویز کند. داروهای آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است شامل این داروها باشند؛‌ آموکسی‌سیلین (Amoxicillin)، کلاریترومایسین (Clarithromycin)، مترونیدازول (Metronidazole)، تینیدازول (Tinidazole)، تتراسایکلین (Tetracycline) و لووفلوکساسین (Levofloxacin).

تجویز داروهای آنتی‌بیوتیک با توجه به محیط زندگی و میزان مقاومت بدن بیمار به آنتی‌بیوتیک‌ها انجام می‌گیرد. بیمار باید به مدت ۲ هفته از این داروها استفاده کند و همین‌طور احتمال دارد که پزشک داروهای دیگری را برای کاهش اسید معده، از جمله مهارکننده‌های پمپ پروتون (Proton-pump inhibitors) و احتمالا بیسموت ساب‌سالیسیلات (bismuth subsalicylate) به بیمار تجویز کند.

داروهای کاهنده اسید معده: مهارکننده‌های پروتون پمپ با متوقف کردن کارکرد عادی برخی از بخش‌های سلولی موجب کاهش تولید اسید معده می‌شوند.برخی داروهای مهارکننده‌ پروتون پمپ که شامل داروهای بدون نسخه و تجویزی هستند عبارتند از: اُمِپِرازول (Omeprazole)، رابپرازول (rabeprazole)، اسموپرازول (esomeprazole) و پنتوپرازول (pantoprazole).

مصرف دراز مدت از داروهای مهارکننده پمپ پروتون، خصوصا با دُزهای بالا، ممکن است خطر شکستگی لگن، مچ و ستون فقرات را در بیمار افزایش دهد. از این رو، بیمار می‌تواند برای کاهش خطر ابتلا به این عوارض جانبی، با مشورت پزشک خود، مکمل کلسیم مصرف کند.

داروهای کاهش دهنده تولید اسید: داروهایی هستند که با مهار گیرنده H2 ( هیستامین نوع ۲) ترشح اسید معده را کم می کنند و باعث تسکین زخم و بهبودی بیماری فرد می‌شوند. برخی داروهای کاهش دهنده اسید معده که به صورت آزاد یا با تجویز پزشک موجود هستند عبارتند از: رانیتیدین (Ranitidine)، فاموتیدین (famotidine)، سایمتیدین (Cimetidine)، و نیزاتیدین (nizatidine).

 داروهای ضد اسید: این داروها اسید معده را خنثی می‌کنند. پزشک ممکن است داروهای ضد اسید را به رژیم دارویی بیمار اضافه کند. این نوع داروها، اسید معده را خنثی کرده و می‌توانند سریعا موجب تسکین درد معده شوند. این دارو بسته به نوع موادی که در آن‌ها به کار رفته‌ عوارض جانبی از جمله یبوست یا اسهال دارند. داروهای ضد اسید ممکن است باعث بهبود علایم بیماری در فرد شوند، اما برای بهبودی کامل زخم معده مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. 

راهنمای چگونگی تشخیص و درمان زخم معده

داروهای محافظ پوشش معده و روده کوچک: در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهایی موسوم به عوامل حفاظت سلولي(Cytoprotective) را برای محافظت از لایه‌ها و بافت‌های درون معده و روده کوچک بیمار تجویز کند. از جمله این داروها می‌توان به سوکرالفیت (sucralfate) و میزوپروستول (Misoprostol) اشاره کرد.

اقدامات لازم پس از شروع درمان زخم معده

درمان زخم معده در اکثر مواقع موفقیت‌آمیز است و منجر به بهبود زخم معده در بیمار می‌شود. اما اگر علایم بیمار شدید باشد یا با وجود درمان، همچنان نشانه‌های عارضه در فرد وجود داشته باشد، پزشک ممکن است آندوسکوپی را برای شناسایی سایر علل احتمالی عارضه به بیمار توصیه کند.

اگر زخم معده در در حین انجام آزمایش آندوسکوپی تشخیص داده شود، پزشک ممکن است بعد از درمان، آندوسکوپی دیگری را نیز به بیمار تجویز کند تا مطمئن شود زخم معده بیمار کاملا بهبود یافته است. 

منبع:

mayoclinic


با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جدیدترین‌های پرسش و پاسخ

جدید‌ترین نظر‌های ثبت شده

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر