علائم هشداردهنده سرطان دهانه رحم

  • 1397-07-15
  • 16
سرطان دهانه رحم

سرطان دهانه رحم، سرطانی نسبتا شایع است و در بسیاری از مواقع عوارض بسیار خطرناکی را برای بانوان به دنبال دارد. برای آشنایی کامل با این بیماری و راه‌های درمان آن در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

دهانه رحم چیست؟ در کجا قرار دارد؟

سرویکس یا دهانه رحم در لگن قرار دارد و قسمت انتهایی و باریک آن است. دهانه رحم یک محل عبور است که رحم را به واژن وصل می‌کند. از دهانه رحم در طی تماس جنسی، مخاط ترشح می‌شود که به اسپرم کمک می‌کند تا از واژن و از طریق دهانه رحم وارد شود.

هنگام بارداری دهانه رحم محکم بسته می‌شود تا جنین در داخل رحم باقی بماند. در زمان تولد کودک دهانه رحم باز شده و نوزاد از این طریق خارج می‌شود.

دهانه رحم چیست

سرطان دهانه رحم چیست؟

سرطان دهانه رحم نوعی سرطان است که در سلول‌های قسمت پایین رحم و متصل به واژن، رخ می‌دهد. هنگامی که سلول‌های دهانه رحم رشد غیر طبیعی دارند و به سرعت تکثیر می‌شوند، سرطان گردن رحم اتفاق می‌افتد.

مثلا یکی از عوامل محرک سرطان دهانه رحم تماس با ویروس پاپیلومای انسانی است که در سلول‌های سرویکس جهش ایجاد می‌شود. این جهش باعث می‌شود سلول‌های طبیعی به سلول‌های غیر طبیعی تبدیل شوند. سلول‌های غیرطبیعی جمع شده و توده‌ای به نام تومور را تشکیل می‌دهند. توده یا تومور در سرویکس می‌تواند خوش‌خیم یا بدخیم باشد.

توده‌های خوش‌خیم (پولیپ، کیست و زگیل‌های ناحیه تناسلی) معمولاً خطرناک نیستند و به سایر بافت‌های اطراف تهاجم پیدا نمی‌کنند؛ اما توده‌های بدخیم (سرطان سرویکس) گاهی تهدیدکننده زندگی بوده و می‌تواند به بافت‌ها و اعضای اطراف تهاجم پیدا کند یا به سایر نقاط بدن منتشر شوند (متاستاز).

محل تشکیل توده سرطان رحم

سرطان دهانه رحم از گروه سرطان­‌های عود­کننده است؛ به این معنی که در صورت درمان کامل سرطان، باز هم ممکن است تومور­های این سرطان در ناحیه‌­ای شروع به رشد کنند. این منطقه ممکن است در همان محل قبلی یعنی در دهانه رحم باشد و گاهی نیز ممکن است در جایی دیگر مثلا در خود تنه رحم و یا اندام‌های لگنی مجاور شروع به تکثیر کند. دیده شده که گاهی این تومورها در مناطقی بسیار دورتر از دهانه رحم مثلا در ریه تشکیل می‌شوند.

علت سرطان دهانه رحم

علت واضح سرطان دهانه رحم، روشن نیست. اما مشخص شده است که علت عمده‌ سرطان دهانه رحم به یک نوع خاص از ویروس به نام پاپیلومای انسانی (HPV) برمی‌گردد.

HPV در بین جمعیت زنان رایج است و اکثر زنان مبتلا به ویروس، هرگز سرطان گردن رحم را تجربه نمی‌کنند. این به این معنی است که سایر عوامل (مانند محیط یا انتخاب شیوه زندگی) همچنین می‌توانند در ابتلای شخص به سرطان رحم دخالت داشته باشند.

دانشمندان حدس می‌زنند که ویروس پاپیلومای انسانی علت سرطان دهانه رحم در زنان است. برخی از سویه‌های ویروس سبب ایجاد سلول‌های غیرطبیعی در گردن رحم می‌شوند. در طول چند سال یا حتی یک دهه تماس مکرر با ویروس، می‌تواند باعث سرطانی شدن بافت دهانه رحم شود.

ویروس hpv عامل سرطان دهانه رحم

زنانی که در معرض دارویی به نام دئتیلستیل بسترول (DES) بودند (در زمانی که مادران آنها حامله بودند) نیز در معرض خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم قرار دارند. این دارو نوعی از استروژن است که پزشکان برای جلوگیری از سقط جنین آن را تجویز می‌کنند. با این حال، DES با ایجاد سلول‌های غیر طبیعی در رحم و واژن ارتباط دارد.

HPV (عامل اصلی سرطان دهانه رحم) چیست؟

HPV یا همان ویروس پاپیلومای انسانی با ایجاد سرطان دهانه رحم و همچنین زگیل‌های تناسلی در اکثر موارد همراه است. HPV از طریق ارتباط جنسی انتقال می‌یابد. بیش از 200 سویه از ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV وجود دارد که همه آن‌ها علت سرطان دهانه رحم نیستند.

علائم سرطان گردن رحم

سرطان گردن رحم در مرحله اولیه معمولاً علائم و نشانه‌های خاصی ایجاد نمی‌کند. علائم و نشانه‌های مراحل پیشرفته‌تر سرطان دهانه رحم عبارت‌اند از:

  • خونریزی که در بین قاعدگی منظم ماهیانه رخ دهد
  • خونریزی بعد از تماس جنسی یا شستشوی واژن یا معاینه لگن
  • خونریزی قاعدگی طول کشیده یا شدیدتر از معمول
  • خونریزی بعد از یائسگی
  • خونریزی واژینال پس از مقاربت
  • افزایش ترشح از واژن که ممکن است بوی نامطبوع داشته باشد
  • درد در ناحیه تناسلی یا درد در لگن در هنگام مقاربت

عواملی که خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش می‌دهد

خطر درگیری با سرطان دهانه رحم بر اثر بعضی عوامل بیشتر می‌شود. از جمله:

  • شرکای جنسی متعدد و مختلف
  • فعالیت جنسی زودرس: داشتن رابطه جنسی در سنین پایین خطر ابتلا به HPV را افزایش می‌دهد.
  •  داشتن سایر عفونت‌های جنسی: داشتن عفونت‌هایی مانند کلامیدیا، گونوره، سیفلیس و HIV / AIDS خطر ابتلا به HPV را افزایش می‌دهد.
  •  سیستم ایمنی ضعیف: اگر سیستم ایمنی بدن شما تحت تأثیر شرایط بهداشتی دیگر تضعیف شده و شما دارای HPV هستید احتمال ابتلا به سرطان گردن رحم بیشتر است.
  • سیگار کشیدن: سیگار کشیدن باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم می‌شود.
عواملی که سبب سرطان دهانه رحم می‌شود

سن ابتلا به سرطان دهانه رحم

برخلاف سرطان رحم که در سنین بالای ۵۰ سالگی و یائسگی معمولا شروع می‌شود؛ سرطان دهانه رحم می‌تواند از سن ۲۵ سالگی شروع شود و پیک آن در ۴۷ سالگی است.

افرادی که در سن پایین‌تر از ۱۶ سالگی ازدواج می‌کنند، در این برهه زمانی نزدیکی دارند، تعداد زایمان‌ها متعدد است یا شریک های جنسی متعدد دارند سرطان دهانه رحم در آنها بیشتر مشاهده می‌شود. 

چه وقت به پزشک مراجعه کنم؟

در صورتی که علائم یا نشانه‌هایی که اشاره کردیم را در خود می‌بینید، حتماً برای بررسی علائم و تشخیص دقیق به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید. متخصص زنان با آزمایشات مربوطه می‌تواند علت نشانه‌های شما را تشخیص دهد و روند درمان را آغاز کند.

زمان مراجعه به پزشک برای سرطان دهانه رحم

تشخیص سرطان رحم چگونه است؟

اگر علائم سرطان دهانه رحم را دارید، پزشک سعی می‌کند تا با انجام برخی آزمایش‌ها به تشخیص قطعی در مورد بیمار بودن یا نبودن شما برسد. از جمله آزمایش‌های تشخیص سرطان دهانه رحم:

  • آزمایش پاپ اسمیر: پزشک یا ماما نمونه‌ای از سلول‌های دهانه رحم را با خراشیدن جدا می‌کند. آزمایشگاه نمونه را از لحاظ سلول‌های سرطانی یا غیرطبیعی و HPV بررسی می‌کند.
  • معاینه دهانه رحم: پزشک به کمک وسیله‌ای به نام کولپوسکوپ دهانه رحم را بررسی می‌کند. کولپوسکوپ ترکیبی از ذره‌بین و نور برای دیدن بهتر دهانه رحم است.
  • برداشتن نمونه بافتی: بیوپسی یا نمونه‌برداری یعنی برداشتن بافت برای جستجوی سلول‌های سرطانی. از کسانی که مشکل دارند بیوپسی تهیه و برای آزمایشگاه ارسال می‌شود. بیوپسی تنها راه مطمئن برای تشخیص سرطان است. برداشت بافت از دهانه رحم ممکن است سبب خونریزی و ترشح از دهانه رحم شود ولی موضع خیلی زود بهبود پیدا می‌کند.
تست پاپ‌اسمیر برای تشخیص سرطان دهانه رحم

انواع سرطان دهانه رحم

این نوع سرطان نیز مانند انواع دیگر سرطان­‌ها شامل چند دسته است که شایع‌ترین آن­‌ها:

  • کارسینوم سلول سنگفرشی: حدود ۹۰ درصد از انواع سرطان­‌های دهانه رحم را کارسینوم سلول سنگفرشی تشکیل می­‌دهد. این نوع سرطان شامل رشد سلول­‌های پوششی از نوع سنگفرشی در دهانه رحم است که توانایی انتقال (متاستاز) به بافت­‌های اطراف و حتی بافت‌­های دور را دارند.
  • آدنوکارسینوم: تقریبا ۱۰ درصد دیگر را آدنوکارسینوم‌ها تشکیل می­‌دهند. آدنوکارسیوم زمانی که در سلول‌های بدخیم، بافت غده­‌ای یافت شود رخ می‌دهد.

مرحله‌بندی سرطان دهانه رحم

سرطان دهانه رحم بر اساس آن که سلول‌های سرطانی در کجا پیدا شوند؛ مرحله‌بندی می‌شود. مراحل مختلف سرطان دهانه رحم:

  • مرحله اول: سلول‌های سرطانی تنها در سرویکس دیده می‌شوند
  • مرحله دوم: تومور در سرویکس رشد کرده به قسمت فوقانی واژن نیز تهاجم کرده است. ممکن است تومور به سایر بافت‌های اطراف نیز تهاجم پیدا کرده باشد. البته در این مرحله تهاجم به دیواره لگن و قسمت تحتانی واژن ایجاد نمی‌شود.
  • مرحله سوم: تومور به دیواره لگن یا قسمت تحتانی واژن تهاجم پیدا کرده است. اگر تومور به قدر کافی بزرگ باشد می‌توان یک یا هر دو حالب را که ادرار از طریق آن از کلیه‌ها به خارج راه پیدا می‌کند، ببندد. در نتیجه آزمایش‌ها نشان می‌دهد که کلیه‌ها خوب کار نمی‌کنند.
  • مرحله چهارم: تومور به مثانه یا رکتوم تهاجم پیدا کرده یا سرطان در سایر اندام‌های بدن مثل ریه منتشر می‌شود.
متاستاز سرطان دهانه رحم

درمان سرطان دهانه رحم

درمان سرطان دهانه رحم به عوامل متعددی بستگی دارد. جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی یا ترکیبی از سه مورد ممکن است مورد استفاده قرار گیرد. برخی از عوامل موثر در انتخاب شیوه درمان:

  • مرحله‌­ای از بیماری که فرد در آن است
  • نوع سرطان
  • اینکه آیا فرد در آینده قصد بارداری دارد یا خیر (به عبارتی آیا فرد در سنین باروری هست یا نه؟)
  • ترجیح بیمار

در موارد پیشرفته از بیماری، گاهی پزشک مجبور به برداشتن کامل رحم بیمار (هیسترکتومی) می­‌شود تا از انتشار سلول­‌های سرطانی و بدخیم به نواحی دیگر بدن جلوگیری کند.

عمل جراحی

سرطان دهانه رحم در مرحله اولیه به طور معمول با جراحی برای حذف رحم (هیسترکتومی) درمان می‌شود. هیسترکتومی می‌تواند سرطان دهانه رحم را در مرحله اولیه درمان کرده و از عود پیشگیری کند؛ اما با از بین بردن رحم باردار شدن غیر ممکن می‌شود.

پرتو درمانی

پرتودرمانی از پرتوهای انرژی قدرتمند مانند اشعه ایکس یا پروتون‌ها برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. درمان با پرتودرمانی ممکن است به تنهایی، با شیمی درمانی قبل از عمل برای کاهش تومور یا پس از جراحی برای کشتن سلول سرطانی باقی مانده استفاده شود.

درمان سرطان دهانه رحم

شیمی درمانی

شیمی درمانی از داروهایی استفاده می‌کند که معمولاً به داخل رگ تزریق می‌شود تا سلول‌های سرطانی را از بین ببرد. دوزهای پایین شیمی درمانی اغلب با پرتودرمانی همراه هستند، زیرا شیمی درمانی می‌تواند اثرات تابش پرتو را افزایش دهد. دوزهای بالاتر از شیمی درمانی برای کنترل سرطان پیشرفته گردن رحم استفاده می‌شود.

آیا سرطان دهانه رحم کشنده است؟

سرطان دهانه رحم در صورت عدم درمان و تشخیص زود هنگام، می‌تواند خطرناک و کشنده باشد. در بین شایع‌ترین سرطان‌های دنیا سرطان دهانه رحم رتبه چهارم را از نظر شیوع داراست. همچنین چهارمین عامل مرگ ناشی از سرطان در زنان به علت این بیماری است. حدودا ۷۰ درصد از مبتلایان به این نوع سرطان ساکنین کشورهای در حال توسعه هستند.

راه‌های جلوگیری از بروز سرطان دهانه رحم

برای کاهش خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم این اقدامات را انجام دهید:

  • واکسن زدن: ابتلا به HPV را واکسینه کنید. واکسیناسیون برای دختران و زنان سنین 9 تا 26 ساله در دسترس است.
  • آزمون پاپ اسمیر: آزمایش‌های پاپ اسمیر می‌تواند شرایط پیش آگهی دهانه رحم را تشخیص دهد.
  • داشتن رابطه جنسی امن: استفاده از کاندوم، داشتن شرکای جنسی کمتر و تأخیر در سن برقراری رابطه جنسی ممکن است خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را کاهش دهد.
  • ترک سیگار

تشخیص زودرس سرطان دهانه رحم

یکی از روش­‌های بسیار موثر برای تشخیص سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه و غربالگری این قبیل بیماران تست پاپ­‌اسمیر است. این تست توسط پزشک انجام می‌­شود و لوله‌ای از طریق واژن به داخل دستگاه تناسلی بیمار فرستاده شده و از سلول‌های دهانه رحم نمونه‌برداری صورت می­‌گیرد. سپس این نمونه (بیوپسی) توسط متخصص پاتولوژیست زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار گرفته و هر گونه نمای غیر طبیعی در آن تشخیص داده می­‌شود.

دقت کنید با توجه به اینکه آزمایش پاپ‌­اسمیرحس ناخوشایند و هزینه برای بیمار به همراه دارد؛ در بهترین زمان از چرخه جنسی فرد صورت بگیرد تا بهترین نتیجه از آن حاصل شود.

بهترین زمان‌ها برای انجام تست پاپ‌اسمیر:

  • بعد از شروع فعالیت جنسی
  • دو هفته بعد از اتمام عادت ماهیانه
  • حداقل ۴۸ ساعت بعد از نزدیکی

اگر تغییرات غیرطبیعی در مراحل اولیه کشف شود با برداشتن و کشتن سلول‌های تغییر یافته قبل از این که سلول‌ها سرطانی شوند از سرطان پیشگیری می‌شود.

آیا ژنتیک ریسک ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش می­‌دهد

محققان در مورد این موضوع که آیا ژنتیک نقشی در ابتلا به سرطان دهانه رحم دارد یا نه، هنوز به اتفاق نظر نرسیده‌‌اند. برخی محققان ادعا کرده­‌اند در صورتی که یکی از بستگان درجه اول فرد به این بیماری مبتلا باشد، ریسک ابتلا در فرد، ۲ تا ۳ برابر‌ نسبت به افراد دیگر افزایش می‌یابد.

تاثیر ژنتیک در ابتلا به سرطان دهانه رحم

سخن آخر:

سرطان دهانه رحم یک سرطان بسیار جدی و نسبتا شایع مخصوصا در کشورهای در حال توسعه است بنابراین افراد و دولت‌ها باید نسبت به پیشگیری از این بیماری اقدامات جدی انجام دهند.

این سرطان نیز مانند انواع دیگر سرطان‌­ها به دلیل رشد غیر­طبیعی سلول­‌ها، مخصوصا سلول­‌های گردن رحم رخ می‌­دهد. این سلول­‌ها گاهی به قسمت­‌های دیگر بدن نیز منتقل شده و ایجاد مشکل­‌های عدیده می­‌کنند. متاسفانه در شروع سرطان، فرد نشانه خاصی نشان نمی­‌دهد بنابراین به پزشک مراجعه نکرده و بیماری در وی گسترش پیدا می­‌کند و به تدریج موجب مشکلاتی مانند خونریزی واژنی، درد لگن یا دیسپارونی (درد آمیزشی) می‌شود.

سویه‌های مختلف ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که از طریق رابطه جنسی انتقال می‌یابد، در ایجاد بسیاری از موارد سرطان دهانه رحم در زنان نقش دارند. خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را می‌توان با آزمایش‌های غربالگری و دریافت واکسنی که علیه عفونت HPV محافظت می‌کند، کاهش داد.

منابع:

healthline

mayoclinic

medicalnewstoday

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «علائم هشداردهنده سرطان دهانه رحم»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

16 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام
    خسته نباشید من باتوجه به حساس بودن موضوع دراینترنت خیلی از موضوعات را خوندم اما به صراحت بگویم همشون سردرگم کننده و به زبان ساده نیست
    سوال من از شما این است
    اگر کسی درمرحله اول این بیماری یعنی سرطان دهانه رحم باشد ونتیجه مشخص ومثبت باشد چه کاری براش انجام میدن یعنی آیا باعمل یابرداشتن رحم خطر از بیمار کاملا رفع میشه یا نه
    ممنون از لطفتون🙏🙏🙏

    • سلام
      اگر در مراحل اول باشد بله.
      همچنین ممکن است به چند جلسه شیمی درمانی نیاز باشد

  2. سلام . خیلی ازخودم مراقبت کردم ولی زگیل تناسلی گوشتی دراوردم ده تاو کرایوکردم . جواب بیوپسی وپاپ اسمیرم هنوزنیومده وازمایش ژئوتایپینگم . قبلا زخم دهانه رحم داشتم وکولپوسکوپی کردم ومنفی بودجواب پاتوبیولوژی . 38 سالمه . چکارکنم . چه دارویی چه راهکاری هست که ویروس hpvکه تو بدنمه به سرطان دهانه رحم منجرنشه . توروخداکمکم کنید.

    • سلام
      شما باید طبق یک برنامه خاص مثلا هر ۶ ماه الی یک سال یکبار پاپ اسمیر بدهید
      واکسن hpv نیز زده شود

  3. سلام
    29سالمه..چندسال پیش زگیل تناسلی داشتم ک خوب شد الان یکساله ک ازدواج کردم حدود 2ماه تقریبا بعضی وقتا برای ادرار احساس میکنم کامل تخلیه نمیشه وباید بیشتربمونم.. واول دهانه واژنم شبیه به پولیپ میبینم.. احتمال سرطانی شدن هست؟

    • سلام
      برای مشکل ادرار جهت ازمایش و کشت ادرار برای بررسی عفونت اقدام کنید
      برای اختلال واژن باید توسط متخصص زنان معاینه شوید

  4. با سلام من ۳۰ سالمه تقریبا ۵ ماه پیش عمل پارگی رحم داشتم و هنگام دخول درد دارم و یکم لک بینی دارم این طبیعیه یا میتونه خطرناک باشه ؟ الانم احساس میکنم از واژنم یه ضایعه ی گوشتی که احساس میکنم یه چیز اضافه هستش بیرون اومده البته خیلی معذرت میخوام که میگم هنگام ادرار متوجه میشوم لطفا راهنمایی کنین خیلی میترسم ممنون

  5. سلام من 12 سالمه و ترشح دارم باعث سرطان میشه؟ خیلی میترسم اما هنوز مطمعن نیستم ایا قابل درمان است؟

    • سلام
      اگر منظورتان ترشحات بی رنگ تا سفید رنگ واژن است از بلوغ به بعد طبیعی است

  6. سلام خانم دکتر بعد از هر رابطه ای خونریزی دارم ولی در حد یکی دو قطره د دردهنگام نزدیکی و دل درد میشه وترشح های خیلی زیاد بد بو میشه بگین سرطانه یان

    • سلام
      جهت رفع عفونت
      از پماد واژينال كليندامايسين هر شب يك اپليكاتور ، پماد واژينال كلوتريمازول هر شب يك اپليكاتور و قرص مترونيدازول ٢٥٠ ميلي گرم هر ٨ ساعت به مدت ٧ روز استفاده نماييد
      جهت انجام پاپ اسمیر به متخصص زنان یا ماما مراجعه نماييد.

  7. من HPV نوع ۶ و ۶۸ دارم تست پاپ اسمیر دادم سالم بود . میخواستم بدونم رابطه جنسی حتما با کاندوم باید باشه؟ چون قصد بارداری دارم. ۳۴ ساله هستم. من خیلی استرس گرفتم تورو خدا کمکم کنید

    • سلام
      دوست عزیز
      شما و همسرتان واکسن hpv بزنید
      جهت بارداری قبل از اقدام زیر نظر متخصص زنان بررسی های لازم انجام شود

  8. سلام خسته نباشید من موقع مقاربت خون دارم ولی کم مثلا ماهی پنج بارخون دارم فوقش سه قطرس اینم ازنشانه هایه سرتان دهانه رحمه؟ یعنی باید بترسم

    • با سلام
      نگران نباشید اما حتما سونو و پاپ اسمیر زیر نظر متخصص زنان انجام شود

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر