میگرن چیست و چه علل و علائمی دارد

  • 1397-06-24
  • 27
میگرن

میگرن یکی از بیماری های شدید مغز و اعصاب بوده که ویژگی آن سردردهای ملایم یا شدید پی در پی است. علل میگرن ناشناخته است.

میگرن یک بیماری عصبی است که می‌تواند علائم متعدد را ایجاد کند. غالباً این بیماری با سردرد شدید و خسته کننده شناخته می‌شود. علائم ممکن است شامل تهوع، استفراغ، مشکل در صحبت کردن، بی حسی یا سوزن شدن و حساسیت به نور و صدا باشد. این بیماری اغلب در تمام سنین افراد را تحت تأثیر می‌گذارد. تشخیص سردردهای میگرنی بر اساس تاریخ بالینی، علائم گزارش شده و با حذف علل دیگر تعیین می‌شود.

میگرن چیست

سر دردهای مکرری که اغلب یک طرف سر را درگیر می‌کند و با بی اشتهایی، تهوع و استفراغ همراه است. درد این بیماری نبض دار است و به حدی شدید است که عملکرد فرد را مختل می‌کند. سردردها می‌تواند از لحاظ شدت، فرکانس (دفعات حمله در روز) و استمرار در بین بیماران مختلف بسیار متفاوت باشد. حساسیت به نور و صدا نیز از دیگر علائم این بیماری است.

امروزه 1 تا 10 درصد از مردم درگیر بیماری میگرن هستند، بیماری که به شدت کیفیت زندگی را کاهش می‌دهد و فرد را از فعالیت بهینه می‌اندازد تا حدی که سازمان بهداشت جهانی سردرد میگرنی را بین بیشترین بیماری‌های ناتوان کننده (disabling) دسته بندی می‌کند. بیماری میگرن یکی از علل شایع بروز سردردهای مکرر است.

بیش از دو سوم بیماران یا به پزشک مراجعه نمی‌کنند یا مراجعات خود را قطع می‌کنند. به همین دلیل، این بیماری اغلب تشخیص داده نشده یا به خوبی درمان نمی‌شود. این بیماری در زنان بیشتر شیوع دارد (تقریباً 3 برابر)، در حالی که در سنین زیر دوازده سال، پسران بیشتر دچار این مشکل می‌شوند.

سردرد میگرنی ممکن است در دوران کودکی شروع شود یا ممکن است تا اوایل بزرگسالی رخ ندهد. زنان بیشتر از مردان آسیب می‌بینند. سابقه خانوادگی یکی از رایج‌ترین علل این بیماری است. سردرد میگرنی می‌تواند موجب درد شدید در عرض چند ساعت تا چند روز شود و می‌تواند بسیار شدید باشد.

طبقه بندی میگرن

این بیماری می‌تواند به سه شکل بروز کند:

  • میگرن کلاسیک: همراه با مقدمه (aura)
  • میگرن متداول: بدون مقدمه
  • میگرن پیچیده: علاوه بر این بیماری نوع دیگری از سردرد (مثل سردرد خوشه‌ای یا کششی) نیز هم زمان بروز می‌کند.

منظور از مقدمه یا aura حالتی است که قبل از سردرد در برخی افراد بروز می‌کند و به عنوان یک هشدار و زنگ خطر می‌تواند از شروع سردرد در ساعات آتی خبر دهد. دیدن جرقه یا لکه‌های سیاه، حساسیت به نور و صدا، تهوع و علائمی از این قبیل از جمله حالت aura هستند. همان طور که ذکر شد اغلب بیماران این مقدمه را تجربه نمی‌کنند. عواملی که می‌تواند موجب آغاز سردرد میگرنی شوند:

  • برخی غذاها مثل ادویه جات
  • به هم خوردن الگوی خواب
  • تغییرات هورمونی (مثل دوره ماهانه در زنان)
  • داروها
  • فعالیت فیزیکی
  • محرک بینایی، شنوایی و حتی چشایی
  • تغییرات دما
  • گرسنگی
  • عوامل روانی

علائم میگرن

از شایع ترین نشانه‌ها و علائم این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سفتی گردن
  • سر درد در یک سمت سر
  • اختلال در هوشیاری
  • دیدن اشکال مختلف، نقاط روشن یا درخشان از نور
  • از دست دادن بینایی
  • پین‌ها و سوزن‌ها در یک دست یا پا
  • ضعف یا بی حسی در صورت یا یک طرف بدن
  • مشکل صحبت کردن
  • حرکات غیر قابل کنترل یا حرکات دیگر
  • تهوع و استفراغ
  • تاری دید
  • نوسان خلق
  • گیجی
  • سر گیجه
  • ضعف

چه زمانی باید به دکتر مراجعه کنم؟

میگرن اغلب تشخیص داده نشده و درمان نشده است. اگر به طور منظم علائم و نشانه‌های حملات میگرنی را تجربه کرده‌اید، برای بررسی دقیق‌تر و یافتن علل این بیماری حتماً به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.

اگر سابقه سردرد دارید، اگر الگو تغییر کرده یا سردرد شما ناگهان متفاوت باشد، به پزشک خود مراجعه کنید. شما می‌توانید پزشک متخصص مغز و اعصاب موجود در سامانه نوبت دهی دکتر دکتر را انتخاب و روند درمان و یافتن علل این بیماری خود را پیگیری کنید.

علل میگرن

اگر چه علل این بیماری ناشناخته است، به نظر می‌رسد ژنتیک و عوامل محیطی از علل میگرن هستند. علل این بیماری ممکن است ناشی از تغییرات در مغز و تعامل آن با عصب سه گانه، یک مسیر درد بزرگ باشد. از دیگر علل میگرن می‌توان به عدم تعادل مواد شیمیایی در مغز – از جمله سروتونین که به تنظیم درد در سیستم عصبی کمک می‌کند – اشاره کرد.

محققان هنوز در حال مطالعه نقش سروتونین در این بیماری هستند. از دیگر علل این بیماری می‌توان به عوامل محیطی اشاره کرد، تعدادی از عوامل ممکن است باعث میگرن شود، از جمله:

تغییرات هورمونی در زنان. به نظر می‌رسد نوسانات استروژن از علل این بیماری در زنان باشد که باعث ایجاد سردرد در بسیاری از زنان می‌شود. زنان با سابقه‌ی میگرن اغلب سردرد را بلافاصله قبل یا در دوره‌های زمانی که کاهش شدید استروژن دارند، گزارش می‌دهند. علل میگرن در دوران بارداری یا یائسگی نیز به دلیل کاهش سطح هورمون استروژن است. داروهای هورمونی، مانند داروهای ضد بارداری خوراکی و درمان جایگزینی هورمون، ممکن است از علل میگرن باشد.

از دیگر علل این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تنگ شدن، سپس گشادشدن و التهاب رگ‌های خونی که به پوست سر و مغز می‌روند می‌تواند از علل میگرن باشد. سردرد زمانی آغاز می‌شود که رگ‌ها دوباره گشاد می‌شوند. تغییر الگوی خواب، بیدار ماندن شبانه، کار کردن زیاد و خستگی بیش از حد نیز می‌تواند از علل میگرن باشد.

گاهی اوقات خانم‌ها بروز این سردردها را به دوران عادت ماهیانه نسبت می‌دهند و مصرف قرص‌های ضد بارداری را عامل مهمی برای به وجود آمدن این بیماری می‌دانند. صدای بلند، نور زیاد، کنسرت موسیقی و فشار به گردن و حتی درد دندان نیز می‌تواند از علل این بیماری باشند. مصرف برخی از خوراکی‌ها. پنیر، غذاهای شور و غذاهای فرآوری شده ممکن است باعث این بیماری شوند.

افزودنی‌های مواد غذایی. آسپارتام شیرین کننده و گلوتامات monosodium preservative (MSG) که در بسیاری از غذاها یافت می‌شود ممکن است باعث میگرن شود. نوشیدنی‌های الکلی، به ویژه شراب و نوشابه‌های بسیار کافئین دار ممکن است باعث میگرن شود.

فشار. استرس در محل کار یا خانه می‌تواند از علل این بیماری باشد. تغییرات در محیط، تغییر آب و هوا یا فشار نیز می‌تواند از علل این بیماری باشد. داروها داروهای ضد بارداری خوراکی و غربالگری، مانند نیتروگلیسیرین، میگرن را تشدید می‌کند.

افراد در خطر ابتلا

عوامل متعددی باعث می‌شود که شما در خطر مبتلا شدن به این بیماری باشید، از جمله:

  • سابقه خانوادگی. اگر یک عضو خانواده شما میگرن داشته باشد شما در خطر ابتلا به آن هستید.
  • سن. میگرن می‌تواند در هر سنی آغاز شود، هر چند اولین بار اغلب در دوران نوجوانی اتفاق می‌افتد. خطر ابتلا به این بیماری با افزایش سن بیشتر می‌شود.
  • جنسیت. زنان سه بار بیشتر احتمال دارد که میگرن داشته باشند.
  • تغییرات هورمونی اگر شما یک زن مبتلا به میگرن هستید، ممکن است متوجه شوید که سردرد شما درست قبل یا بعد از شروع قاعدگی شروع می‌شود. این بیماری به طور کلی بعد از یائسگی بهبود می‌یابد.
  • استرس
  • نوشیدن الکل
  • سیگار کشیدن

عوارض جانبی

مشکل مبتلایان به میگرن، تنها سردرد نیست. اکثر افراد کامل بیمار می‌شوند و نمی‌توانند کارهای روزمره خود را انجام دهند و مجبور می‌شوند که در یک اتاق تاریک و ساکت بی حرکت دراز بکشند تا حمله میگرنی پایان یابد. بعضی‌ها حتی نمی‌توانند فکر غذا خوردن را هم داشته باشند چون دچار استفراغ می‌شوند و در انتها دچار خواب آلودگی و رخوت می‌شوند. در طول حمله فعالیت و عملکرد طبیعی معده مختل می‌شود و باعث می‌شود داروهایی که برای تسکین این بیماری خورده می‌شود به خوبی جذب نشود.

منابع:

healthline

mayoclinic

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «میگرن چیست و چه علل و علائمی دارد»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

27 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام وقتتون بخیر و طاعات و عباداتتون قبول . من ۲۰ سالمه و چند وقته درد از پشت چشمم شروع میشه و شقیقه هامم درد میکنه و نبض دار هم هست به همراه حالت تهوع و سرگیجه هست این دردها اما با بستن چشم و خوابیدن مقداری بهتر میشه.میخواستم بپرسم این به میگیرن ربط داره و میتونه میگیرن باشه یا علت دیگه ای داره؟

  2. سلام وقت بخیر ممنون میشم جواب من رو هم بدین
    من حدود ده ساله که سرگیجه دارم وعلتش یه مویرگ خونیه که رو عصب تعادلیم افتاده باهاش کنار اومدم ولی حدود یک هفتس که استرس شدیدی دارم بخاطر شرایط زندگیم و احساس سنگینی سر وفشار توی قسمت پیشونی وسفتی وسوزش گردن هم بهش اضافه شده میلی به غذا ندارم حالت تهوع ندارم ولی بخوام غذا بخورم دارم ،البته به جز سرگیجه بقیه علایم دائمی نیس درطول روز که دچار استرس میشم علائم ظهور میکنه یکم بعد ارومتر میشم ولی کامل حذف نمیشه ایا بخاطر استرسه؟ممنون میشم راهنمایی کنین

    • سلام
      ممکنه مربوط به اضطراب و یا پیشرفت بیماری قبلی شما باشد
      با پزشک خود مشورت کنید

  3. سلام خانوم دکتر من 32 سالمه بخاطر تنگی نفس قرص بیزوفار و نورپتیرین خوردم به مدت یه ماه چندوقت دست و پام گز گز میکنه و الان 3 روز که هر ازگاهی دچار سرگیجه و سردرد میشم میتونه از میگرن باشه؟ میتونه از داروها باشه؟ لازمه به دکتر مغزو اعصاب مراجعه کنم ؟؟؟

    • سلام
      مراجعه به پزشک متخصص مغز و اعصاب لازم می باشد

  4. سلام خسته نباشید
    ببخشید من چندوقته همش سردرد میگیرم و سردردام از پشت چشم شروع میشه و با اینکه کمبود خواب ندارم خیلی زیاد خمیازه میکشم علتش چی میتونه باشه؟

    • سلام
      نیاز به بررسی بیشتر با مراجعه به متخصص مغز و اعصاب می باشد

  5. سلام خانوم دکتر وقتتون بخیر من امیر حسین ۱۸ سالمه از اول عید یه سرگیجه وسر سنگینی عجیبی گرفتم حالم خیلی بد بود هوشیاریم بعضی وقتا خیلی کم بود تا کم کم به مرور زمان کمتر شد .وهمچنین هر وقت چیز چربی میخوردم حالم بد میشد سرم سنگین میشد صورتم پف میگرد چشام قرمز میشد خلا صه دیگع هیچ چیز چربی نمیخوردم .بعد به اصرار مادرم که تووو چربی خوم داری برووو آزمایش بده ومن هم آزمایش چربی خون دادم بعد بردم به دکتر نشون دادم دکترم گفت تو نه چربی خون نه قند خون ونه کم خونی تو حالت خوبه .خانم دکتر خاهش میکنم من دیگع صبرم تموم شده تورو خداا کمکم کنید

    • سلام
      دوست عزیز اگر همچنان سرگیجه و سنگینی سر دارید جهت معاینه باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

      • سلام خانم دکتر من چهار سال میشه فقط نصف سرم طرف راستم درد میکنه و خیلی شدیده و حالت تهوع و احساس تب و لرز دارم اشکام خود بخود سرازیر میشه دردش خیلی شدیده و فقط در فصل این درد میاد و یکی دو ماه ادامه دارد روزی دوباره.علائم میگرن را دارد.به نظر شما چکار کنم؟ایا این میگرن هست یا چیز دیگه ای

  6. سلام.حدود دو ماه است که همسرم دچار سردرد از پشت سر قسمته سمت راست و بعضی مواقع پیشانی و گردن شده است با وجود آنکه به دکتر متخصص مغز و اعصاب مراجعه کرده ایم و برایمان سی تی اسکن ویزیت کرده و ما انجام دادیم چیزی درآن مشخص نشد و مجدد به آن متخصص مراجعه کرده و آزمایش خون تجویز کرد و آن را انجام دادیم بعد جواب را به دکتر نشان دادیم تنها چیزی ک در ازمایش نشان داده شد کمبود آهن و کلسیوم و ویتامین بود و این قرصها را برای همسرم تجویز کرد (آسنترا 50، پوکساکیم 10، د _ویتین 50000، کلسیوم) الان حدود یک ماه این دارو ها را در حال مصرف کردن است تغییر آنچنانی رخ نداده خواهشمندم در مورد تشخیص این بیماری نظر جنابعالی را بدانیم. باتشکر

    • سلام
      اگر سی تی نرمال بوده و تهوع و استفراغ و سرگیجه ندارد
      یا دچار استرس و نگرانی هستند
      فعلا همین داروها تا ۳ هفته دیگر ادامه یابد
      میتواند بعلت استرس باشد

  7. سلام و عرض خسته نباشید.ممنون از مقاله بسیار خوبتون.من یک دیدگاه امروز گذاشتم ولی انگار حذف شده.میخواستم بگم من در برخورد با جنس مخالف مخصوصا کسی ک دوستش دارم دچار همچین حالاتی میشم الان دو روزه ک باهاش صحبت میکنم حالت تهوع دارم و نتونستم غذا بخورم حتی بوی غذا حالمو بد میکنه انگار مسیر گلوم بسته شده و هیچی توی معدم نیست وهمش ضعف و خستگی دارم ودل درد و پاهام سوزن میشه و انگار استخونای پاهام درد میکنه و سرم درد میکنه خیلی خستم.دکتر واقعا خسته شدم زندگیم مختل شده حتی نمیتونم به مهمونی برم بشدت دچار اضطراب میشم و قلبم تند میزنه وشبایی که اینجوری میشم به سختی خوابم میبره و حرکات غیر قابل کنترل مثله تکون خوردن پام اتفاق می افته من باید چیکارکنم یعنی باید تا آخر عمرم پامو از خونه بیرون نذارم ی چیز دیگه من غذای چربم میخورم سر گیجه میگیرم خواهش میکنم بگید چه دارویی مصرف کنم چون نمیخوام فعلا به دکتر مراجعه کنم.سپاس فراوان .خواهش میکنم جواب بدید.

    • دوست عزیز پاسخ شما داده شد
      داروها را مصرف کنید و در صورتی که با مصرف داروها مجددا دچار علایم شدید جهت تعویض دارو و راهنمایی مجدد اطلاع دهید

  8. سلام وعرض خسته نباشید.بسیار از مقاله خوب شما سپاسگذاریم.من در برخورد با جنس مخالف مخصوصا کسی که دوستش دارم دچار همچین حالاتی میشم الان دوروزه ک باهاش صحبت میکنم نتونستم غذا بخورم وهمش حالت تهوع دارم و احساس ضعف وخستگی و مدام آب گلوم را قورت میدم حتی قلبم به شدت تند میزنه و انگار مسیر گلوم بسته شده و هیچی توی معدم نیست حتی بوی غذا حالمو بد میکنه
    وشب به سختی میخوابم من باید چیکار کنم واقعا زندگیم مختل شده اصلا نمیتونم وارد اجتماع بشم و از مهمونی رفتن خودداری میکنم دچار ی اضطراب میشم توی مهمونی ک کلا بهم میریزم و دل درد و دل پیچه میگرم و مدام شکمم صداهای عجیب میده وقتی استرس میگیرم ی چیزه دیگ پاهام هم گس گس میشه و انگار استخونش درد میگیره واقعا خسته شدم توروخدا راهنماییم کنید خیلی ممنون میشم

  9. سلام
    وقتتون بخیر
    اول از همه قبولی طاعات وعبادات شما را دراین ماه عزیز خواستاریم و دوما بابت این همه جان فشانی های شما در این روزهای درگیر باویروس پلید کرونا که زبان قاصرتز تشکر وقدردانی شماس انشالله خداوند پاداش تمام این زحمت های شما را بدهد.
    همسرم دردهای شدیدی در ناحیه سر دارد که باعث میشه کلا ازپا درش بیاره و این سردردها به این صورته که بیشتر سمت چپ سر را هدف قرار میده به طوری که میگه حاضره توی سرش با یک شی تیز خالی کنه و مدت این سر درد ها چند ساعت درشبانه روزه که همراه با حالت تهوه و استفراغ می باشد ومعمولا یک هفته طول میکشه وبعدش خوب میشه وهنگام سردرد ناخدا گاه از چشماش اشک سرازیر میشه و همه نوع ازمایش و سی تی اسکن انجام دادیم که همکاراتون فرمودن مشکلی نیست وسالمه
    این نکته هم ناگفته نماند که این سردرد ها فقط یکبار درطول سال سراغش میاد وهمین حوالی بهار می باشد ودوسال که باردار بودن وبچه شیر میداد این مشکل نبود وامسال که بچه رو ازشیر گرفتن دوباره این سردردها شروع شد
    ممنونم میشم از راهنمای هاتون

    • سلام
      تشکر دوست عزیز
      علایم همسر شما به نفع میگرن است
      هنگام شروع درد قرص ارگوتامین سی مصرف کند (تا ۲ عدد مجاز است)
      و بعد در صورت تداوم درد قرص نووفن هر ۸ ساعت و یا شیاف دیکلوفناک ۱۰۰ هر ۱۲ ساعت مصرف شود

  10. سلام وقتی براثرمشکلی گریه میکنم بعداز دوالی سه ساعت سردردهای شدیدی سراغم میادطوری که حتمابایدمسکن قوی بخورم درددرقسمت های دورچشم وپیشا نیم هست

    • سلام
      این نوع سردردها ،سردردهای تنشنی یا عصبی هستند و برای پیشگیری از ان باید علت مشکل که سبب ناراحتی و گریه می شوند را حل کنید

  11. سلام و عرض دارم خدمت دکترهای عزیز که در این روزها جانشان را درکف دستان خود واقعا قرار داده اند که من دستان شمارا میبوسم.من ۶روز پیش از خواب بیدار شدم و درد وحشتناکی رادراطراف شقیقه هایم احساس کردم.درد انقدر زیاد شد که به داروخانه مراجعه کردم و قرص کدیمکس خریدم اما فقط۲۰درصد منو ارام کرد.در گذشته سردرد معمولی میشدم که باخوردن قرص ژلوفن و خواب خاتمه پیدا میکرد که البته همراه با کمی تهوع بود اما این دفعه بخاطر درد زیاد به پزشک عمومی مراجعه کردم و گفت از معده است.روز دیگر چون درد ارام نشد به پزشک عمومی دیگری رفتم گفت سرماخوردگی معمولیست که آمپول جنتامایسن و نوروبین داد.اما حالت تهوع مرازیاد کردو دردسر بیشترشد.روز بعد به دکتر دیگری رفتم ایشان گفتند که چون درد در یک قسمت سر هست احتمال سردردعصبی میگرنی میباشد که سریع نامه ای به بیمارستانی نوشت برای سی تی اسکن مغز…بعد من به انجا بخش اورژانس رفتم.درد انقدر شدید شده بود که تعادلم به هم میخورد و بادستم سرم راگرفته بودم.درد نبض دار بود وحشتناک…بخش اورژانس بمن سرم وصل کردند که فقط زمان درد را که به صورت نبض بود را چند ثانیه باوقفه و طولانی کرد.سی تی مغز گرفتم دکتر دید وگفت مغزت نرماله.مااحتمال میدیم رگهای قسمتی از سرت دچار التهاب شده است.درنهایت بخاطر درد زیاد دو عدد امپول داخل رگی بمن تزریق کردند که دومی امپول مرفین بود که اون مرفین درد را قطع کرد.بعد یک نسخه نوشت. که شامل ناپروکسن و استامینوفن۳۰۰بصورت کپسول زرد رنگ بود که کفت اگر خوب نشدی باید بستری بشی.به متخصص اعصابی مراجعه کردم گفتند احتمال اینکه یکی از عوامل کروناباشد اول تست کرونا بگیرید.من تست کرونا دادم خوشبختانه نداشتم و گفتند یکمی مشکوکی به کرونا،و قرص ناپروکسن.هیدروکسی کلورکلین تجویز کردند و دکتر متخصص مغزواعصاب برایم ویتامین d3.ناپروکسن و قرص اودین برای تهوع نوشت. در طول سردردم در ۶روز تهوع شدیدداشتم امااستفراغ هرکار میکردم نمیشد.الان همان قسمت سمت چپ سرم داره کم کم معترض میشه و پالس هایی از درد را بطور خفیف نشون میده.دکترهای نازنین که خاک پای شما هستم منتظر جوابتون میمونم.۰۹۰۱۷۰۲۰۶۶۱.۰۹۰۳۵۸۰۹۵۰۹جوادصادقی.ایا این میگرن واقعی هست؟یا یک نوع میگرن هست؟سابقه ضربه به سر نداشتم.و سابقه اینجور سردردنداشتم. ممنون و سپاسگذارم از خدا و از شما بزرگواران.همه شمارا دوست دارم

    • سلام
      دوست باید معاینه کامل شوید
      اگر همچنان سردرد و تهوع دارید باید علایمی همچون سفتی گردن و وجود تب و بی حالی نیز بررسی شود و معاینه عصبی از نظر وجود مننژیت نیز بررسی گردد
      توصیه میشود به یک متخصص مغز و اعصاب دیگر جهت بررسی عللی همچون مننژیت،میگرن،و….مراجعه کنید

      • سلام من ۲۲سالمه و چند روز درمیان سردرد میگیرم واین سردرد بیشتر در ناحیه گیجگاهی و پشت سر و گوشم هست یا نصف سر ولی الان سه روز بطور مکرر سردرد دارم خیلی خفیف نمیتونم سرم رو ،رو به جلو حرکت بدم بعضی وقتا بعد از دوش گرفتن حتی با آب گرم وملایمم بعد حمام دچار سردرد۲۴ساعته میشم.ممنون میشم علت رو بگین

آخرین آموزش‌های ویروس کرونا

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر