شربت دیفن هیدرامین دارویی است که معمولا برای درمان سرماخوردگی تجویز میشود. این دارو یک نوع آنتیهیستامین است و روی علائمی همچون آلرژی، سرفه، بیخوابی و علائم سرماخوردگی تاثیری آرامبخش دارد.
البته در مواردی خاص، پزشکان دیفنهیدرامین را برای کنترل لرزش پارکینسون و حالت تهوع نیز تجویز میکنند. با اینکه این دارو بدون نسخه به فروش میرسد اما باید با یک پزشک متخصص مشورت کنید زیرا این دارو عوارضی هم دارد.
اگر نیاز دارید تا درباره این دارو بدانید، در این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر درباره شربت دیفنهیدرامین در دو نوع ساده و کامپاند، موارد مصرف و تداخلات دارویی آن گفتهایم؛ با ما همراه باشید.
اگر هم سوالی دارید، در انتهای این مطلب بنویسید.
شربت دیفنهیدرامین چیست؟
هیستامین یک ماده شیمیایی است که در اثر واکنشهای آلرژیک در بدن آزاد میشود. شربت دیفنهیدرامین هیدروکلراید (Diphenhydramin) یک نوع شربت ضد سرفه است که برای مسدود کردن اثرات هیستامین در بدن تجویز میشود. پزشکان عموما برای درمان انواع آلرژی، سرماخوردگی و بیماریهایی از این دست دیفنهیدرامین یا سیتریزین تجویز میکنند.
دیفنهیدارمین تببر است، اثرات نرمکنندگی و خلط آور دارد و از آن برای درمان و تسکین سرفه خشک و احتقان بینی استفاده میشود. شربت دیفنهیدرامین به دو شکل ساده و کامپاند به فروش میرسد. شربت دیفنهیدرامین ساده حاوی ماده فعال دیفنهیدرامین است، در حالیکه شربت کامپاند علاوهبر دیفنهیدرامین، حاوی کلرور آمونیوم نیز هست.
دیفنهیدرامین اشکال دارویی متنوعی دارد و از طرق دهان، تزریق وریدی، عضله و روی پوست وارد بدن میشود. تشخیص دُز این دارو و نوع آن به پزشک و وضعیت بیمار بستگی دارد، ولی این دارو عموما بهصورت شربت تجویز میشود و با نامهای تجاری بنادریل و سامینکس به فروش میسد.
قابل ذکر است که حدودا 2 ساعت بعد از مصرف دیفنهیدرامین، اثربخشی آن قابل مشاهده است و حدودا تا 7 ساعت در بدن باقی میماند.
اسامی دیگر شربت دیفن هیدرامین
هنگام خرید دارو از داروخانه، فرقی نمیکند کدام یک از این نامهای تجاری روی جعبه نوشته شده باشد؛ ماده اصلی و مؤثر همۀ این داروها دیفن هیدرامین هیدروکلراید است و عملکرد مشابه دارند:
- دیفرام (Difram)؛
- ستادین-دی (Cetadin-D)؛
- سیروفن (Cyrufen)؛
- دیفن دیبت (Diphendibet)؛
- بنادریل (Benadryl)؛
- بانوفن (Banophen).
شربت دیفن هیدرامین چگونه کار میکند؟
شربت دیفن هیدرامین یک آنتیهیستامین نسل اول است که با مسدودکردن موقت گیرندههای هیستامین نوع ۱ در بدن کار میکند. هیستامین مادهای شیمیایی است که سیستم ایمنی در پاسخ به عوامل آلرژیزا ترشح میکند و باعث بروز علائمی مثل عطسه، خارش و آبریزش بینی میشود.
این دارو بهدلیل داشتن خاصیت آنتیکولینرژیک، استیلکولین را نیز مهار میکند و یک داروی مؤثر برای خشککردن ترشحات مخاطی ریه و مجاری تنفسی، کاهش سرفه و رفع احتقان است.
عبور این ماده از سد خونیمغزی و تأثیر مستقیم آن بر سیستم اعصاب مرکزی باعث ایجاد آرامش و خوابآلودگی میشود.
تفاوت شربت دیفنهیدرامین کامپاند و ساده چیست؟
شربت دیفنهیدرامین کامپاند و ساده هر دو داروی ضدحساسیت هستند. بااینحال، تفاوت اصلی بین این دو شربت در ترکیبات آنهاست. شربت کامپاند علاوهبر دیفنهیدرامین، حاوی آمونیم کلرید نیز هست. آمونیم کلرید موجود در دیفنهیدرامین خلط آور است و به کمک آن سرفههای خلطدار تسکین پیدا میکند.
بههمین دلیل شربت هیدرامین کامپاند برای درمان سرماخوردگی و آنفولانزا که معمولاً با سرفههای خلطدار همراه هستند، مناسبتر است. شربت دیفنهیدرامین ساده هم اثر درمانی بیشتری روی درمان سرماخوردگی و آنفولانزا دارد، اما برای تسکین سرفههای خلطدار چندان موثر نیست.
دقت داشته باشید که حداکثر 6 بار در روز میتوانید از دیفنهیدرامین کامپاند مصرف کنید.
شربت دیفن هیدرامین کامپاند برای چیست؟
شربت دیفن هیدرامین کامپاند (Diphenhydramine Compound) یکی از نامآشناترین داروهای ضدسرفه و سرماخوردگی است. این دارو از ترکیب چند ماده مؤثره تشکیل شده و معمولا برای تسکین علائم زیر تجویز میشود:
اما ببینیم نوع کامپاند شربت دیفن هیدرامین برای چیست؟
- کاهش سرفههای خشک. به کنترل و قطع سرفههای مداوم و آزاردهنده کمک میکند.
- تسکین علائم آلرژی و سرماخوردگی. برای درمان آبریزش بینی، عطسه، خارش گلو و قرمزی و خارش چشمها بسیار مؤثر است.
- کاهش احتقان و گرفتگی. وجود برخی ترکیبات مکمل در نسخه «کامپاند» به کاهش گرفتگی بینی و مجاری تنفسی کمک میکند.
شربت دیفن هیدرامین برای چیست؟
شربت دیفنهیدرامین بهطور کلی برای درمان علائم آلرژیک سرماخوردگی و بیماریهای گوش و حلق و بینی مناسب است اما پزشکان ممکن است این دارو را برای بیماریهای زیر نیز تجویز کند:
- رینیت آلرژیک: کنترل علائم مانند عطسه، سرفه، خرش دلتا، و اشک ریزشی بهدلیل حساسیت به مواد مانند گرده گیاهان، گربهها، یا دیگر آلرژنها؛
- اگزما: درمان سوزش و خارش پوستی ناشی از آگزما و اختلالات جلدی مشابه؛
- سوختگی؛ کاهش خارش و التهاب پوست ناشی از سوختگیهای خفیف.
این دارو همچنین برای موارد زیر کاربرد دارد:
- سرماخوردگی
- سرفه
- حالت تهوع و استفراغ
- بیخوابی
- بیماری حرکت
- علائم بیماری پارکینسون
- آنفولانزا
- کاهش علائم حساسیتی شبانه و غیره
شربت دیفن هیدرامین برای گلو درد
دیفن هیدرامین به دلیل خواص بیحسکننده موضعی و ضدالتهابی، میتواند گیرندههای عصبی، درد و سوزش شدید گلو موقتا تسکین دهد. اگر قصد استفاده از شربت دیفن هیدرامین برای گلو درد را دارید، پزشکان توصیه میکنند شربت را قبل از بلعیدن چند ثانیه قرقره کنید تا مایع مستقیما با بافتهای ملتهب تماس داشته و تحریک را کاهش دهد.
شربت دیفن هیدرامین برای سرفه
این شربت با اثر مستقیم بر مرکز سرفه در مغز، رفلکسهای ناخودآگاه سرفه را سرکوب میکند. دیفن هیدرامین بهویژه برای کنترل سرفههای خشک و آزاردهنده شبانه که مانع استراحت میشوند، بسیار مؤثر است. خاصیت آنتیکولینرژیک آن نیز باعث خشکشدن ترشحات پشت حلق و کاهش تحریک مجاری تنفسی میشود.
چنانچه از این شربت به عنوان داروی سرماخوردگی برای تسکین علائمی همچون سرفه و آبریزش بینی استفاده کردید و علائم بهبود نیافت، حتما باید به متخصص گوش و حلق و بینی شهرتان مراجعه کنید. خوشبختانه، ساکن هر شهری که باشید، بهراحتی به بهترین متخصصان شهر خود دسترسی خواهید داشت.
شربت دیفن هیدرامین برای خروسک
در بیماری خروسک که با سرفه و تورم مجاری هوایی همراه است، شربت دیفن هیدرامین بهدلیل کاهش التهاب و ترشحات مخاطی میتواند شدت علائم را کم کند. بااینحال بهدلیل خطر غلظت ترشحات و انسداد بیشتر راههای هوایی در اطفال، مصرف آن در خروسک باید با احتیاط فراوان و تنها تحت نظر پزشک انجام شود.
شربت دیفن هیدرامین برای علائم کرونا
شربت دیفن هیدرامین ویروس کرونا را درمان نمیکند، اما برای مدیریت علائم آن یک داروی حمایتی مناسب است. این دارو با بلاککردن هیستامین، عوارض تنفسی فوقانی کرونا مثل آبریزش شدید بینی، عطسههای مکرر، خارش گلو و سرفههای خشک را تسکین میدهد. همچنین بهدلیل خاصیت خوابآوری، کیفیت استراحت بیمار را در طول بیماری بهبود میبخشد.
شربت دیفن هیدرامین برای تب
دیفن هیدرامین یک داروی تببر نیست و تأثیری بر مرکز تنظیم دمای بدن در مغز ندارد. این دارو با تسکین علائم جانبی بیماری مانند بیقراری و سرفه، استراحت را برای بیمار آسان میکند. برای کاهش تب باید به داروهای ضد تب مثل استامینوفن یا ایبوپروفن روی آورد.
شربت دیفن هیدرامین برای آفت دهان
قرقرهکردن شربت دیفن هیدرامین در ترکیب با شربتهای آنتیاسید ترفندی رایج و محبوب برای تسکین درد آفت است. اثر بیحسی موضعی این آنتیهیستامین محیط دهان را موقتا کرخت میکند، سوزش زخم آفت را کم میکند و دستکم تا چند ساعت خوردن و آشامیدن را برای بیمار آسانتر مینماید.
شربت دیفنهیدرامین کودکان برای چیست؟
والدین باید بدانند شربت دیفن هیدرامین برای کودکان برای چیست؟! این شربت معمولا با دُز سبکتر و طعم بهتر تولید میشود و کاربرد آن تسکین علائم آلرژی، سرماخوردگی و سرفه در کودکان است. پزشک این شربت را با اهداف زیر برای کودکان بالای ۲ سال تجویز میکند:
- کاهش علائم حساسیت: رفع آبریزش بینی، عطسههای مکرر، خارش و قرمزی چشمها، و خارش پوست؛
- تسکین سرفههای خشک: کنترل سرفههای مداوم ناشی از حساسیت یا سرماخوردگی که مانع خواب کودک میشوند؛
- کاهش ترشحات پشت حلق: خشک کردن مخاط و کاهش تحریکی که باعث سوزش گلو میشود.
شربت دیفن هیدرامین برای نوزادان
مصرف خودسرانه شربت دیفن هیدرامین و سایر داروهای ضد سرفه و سرماخوردگی برای نوزادان و کودکان زیر ۲ سال به طور مطلق ممنوع است. کودکان بالای 2 سال هم باید حتما زیرنظر پزشک گوش، حلق و بینی از این دارو استفاده کنند.
این آنتیهیستامین نسل اول بهراحتی از سد خونیمغزی نوزاد عبور میکند. سیستم عصبی و اندامهای دفعی نوزادان هنوز به تکامل کافی نرسیدهاند، بههمیندلیل بدن آنها نمیتواند دارو را به درستی پردازش کند و این امر ریسک مسمومیت دارویی را بهشدت افزایش میدهد.
دُز و نحوه مصرف شربت دیفنهیدرامین به چه صورت است؟
مقدار و نحوه مصرف شربت دیفنهیدرامین به سن و وضعیت بیمار بستگی دارد. بهطورکلی، توصیه میشود که شربت دیفن هیدرامین را طبق دستور پزشک و کاغذ راهنمای داخل بستهبندی این دارو مصرف کنید.
این دارو از طریق روده جذب میشود و باتوجه به این که مصرف شیر جذب مواد در روده را کند میکند، بهتر است برای اثربخشی بهتر، از مصرف دیفنهیدرامین با شیر خودداری کنید.
دُز مجاز این دارو برای مصرف بزرگسالان معمولا 300 میلیگرم در هر 24 ساعت است. همچنین کودکان 2 تا 5 ساله باید در هر 4 الی 6 ساعت، 5 میلیلیتر و کودکان 6 تا 11 ساله 10 میلیلیتر از این دارو را دریافت کنند.
استفاده از دیفنهیدرامین با معده خالی مشکلی ندارد و میتوانید انواع قرص، کپسول و شربت را با/یا بدون غذا مصرف کنید. این دارو بدون نسخه نیز در دسترس است، اما از مصرف خودسرانه یا افزایش دُز بدون نظر پزشک و مصرف دیفنهیدرامین تاریخ گذشته خودداری کنید.
شرایط نگهداری شربت دیفنهیدرامین
شربت دیفنهیدرامین را در دمای اتاق و دور از دسترس کودکان نگهداری کنید. بهترین زمان مصرف این دارو به نوع بیماری، نظر و تجویز پزشک بستگی دارد. اما بهطورکلی بهتر است برای کاهش بیخوابی نیم ساعت قبل از خواب و برای کاهش سرفه هر 4 ساعت یک بار دیفنهیدرامین مصرف کنید.
دوز مصرف دیفن هیدرامین برای بزرگسالان و کودکان
آشنایی با دُز مناسب و طریقه مصرف شربت دیفن هیدرامین کامپاند برای اثربخشی مطلوب آن لازم است. شربت دیفن هیدرامین غلظت استاندارد دارد: ۱۲٫۵ میلیگرم دارو در هر ۵ میلیلیتر. دُز دقیق مصرف آن براساس سنوسال و وزن فرد به شرح زیر است:
بزرگسالان و نوجوانان (۱۲ سال به بالا)
- دُز استاندارد: ۲۵ تا ۵۰ میلیگرم (معادل ۱۰ تا ۲۰ میلیلیتر یا ۲ تا ۴ قاشق مرباخوری)؛
- فواصل زمانی: هر ۴ تا ۶ ساعت یک بار درصورت نیاز؛
- حداکثر دُز مجاز: حداکثر ۳۰۰ میلیگرم در ۲۴ ساعت.
کودکان (۶ تا ۱۲ سال)
- دُز استاندارد: ۱۲٫۵ تا ۲۵ میلیگرم (معادل ۵ تا ۱۰ میلیلیتر یا ۱ تا ۲ قاشق مرباخوری)؛
- فواصل زمانی: هر ۴ تا ۶ ساعت یک بار درصورت نیاز؛
- حداکثر دُز مجاز: حداکثر ۱۵۰ میلیگرم در ۲۴ ساعت.
کودکان (۲ تا ۶ سال)
- دُز استاندارد: ۶٫۲۵ میلیگرم (معادل ۲٫۵ میلیلیتر یا نصف قاشق مرباخوری)؛
- فواصل زمانی: هر ۴ تا ۶ ساعت یک بار درصورت نیاز؛
- حداکثر دُز مجاز: حداکثر ۳۷.۵ میلیگرم در ۲۴ ساعت.
هشدار! مصرف شربت دیفن هیدرامین در این سنین به تأیید پزشک نیاز دارد.
کودکان زیر ۲ سال و نوزادان
ممنوعیت مطلق بدون نسخه! خوراندن خودسرانه شربت دیفن هیدرامین به کودکان در این سنین بهدلیل خطر سرکوب تنفسی کاملا ممنوع است. دُز دارو باید توسط متخصص و براساس وزن کودک بهطور دقیق محاسبه شود.
اگر مصرف دیفن هیدرامین را فراموش کنیم چه باید کرد؟
فراموشی یک دُز شربت دیفن هیدرامین مشکلی ایجاد نمیکند. اما اگر پزشک بر مصرف منظم آن تأکید دارد، بهمحض یادآوری دُز فراموششده را مصرف کنید. اگر زمان یادآوری تقریبا نزدیک به دُز بعدی است، از نوبت فراموششده بگذرید و دُز بعدی را سر نوبت میل کنید. هرگز برای جبران دو دُز شربت دیفن هیدرامین را همزمان یا با فاصله کوتاه مصرف نکنید.
عوارض جانبی شربت دیفنهیدرامین چیست؟
اگرچه این دارو را بدون نسخه پزشک هم میتوانید از داروخانه تهیه کنید، اما دیفنهیدرامین عوارض جانبی هم دارد. طبق تحقیقات انجام شده حدود 3.2 درصد اوردوزهایی که منجر به مرگ میشود، مربوط به این دارو است. بنابراین بهتر است این دارو را بدون نسخه مصرف نکرده و با عوارض آن آشنا باشید.
شایعترین عوارض جانبی شربت دیفنهیدرامین عبارتند از:
- خوابآلودگی
- خشکی دهان
- سرگیجه
- تاربینی
- تحریکپذیری
- بیاشتهایی
- تهوع و استفراغ
و غیره.
تداخلات دارویی شربت دیفنهیدرامین چیست؟
شربت دیفنهیدرامین ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد. برای مثال تداخل دارویی دیفنهیدرامین با ایبوپروفن یکی از این موارد است که موجب افزایش خونریزی خواهد شد. قبل از استفاده از دیفنهیدرامین درصورت مصرف هرگونه داروی دیگر، با پزشک خود مشورت کنید. در ادامه میگوییم شربت دیفن هیدرامین با چه دارویی تداخل دارد:
- داروهای ضداضطراب
- داروهای خوابآور
- داروهای ضدتشنج
- داروهای ضدروانپریشی
- داروهای ضدفشارخون
- داروهای قلبی
- داروهای ضدسرفه
- داروهای سرماخوردگی
- قرص ضدتهوع و استفراغ
- داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)
- داروهای ضدبیحسی
- آزیترومایسین
- تداخل دارویی دیفنهیدرامین و سیتریزین
- تداخل با دکسترومتورفان و غیره.
چه افرادی نباید از این دارو استفاده کنند؟
- افراد مبتلا به بیماریهای خاص مثل بیماریهای کلیوی و کبدی، صرع، پارکینسون و گلوکوم (آب سیاه)؛
- مصرفکنندگان داروهای افسردگی بهدلیل خطر تداخلات دارویی و افکار خودکشی؛
- افراد مبتلا به فاویسم بهویژه کودکان مبتلا به این بیماری؛
- مصرفکنندگان داروهای ضدانعقاد خون بهدلیل احتمال ایجاد تداخل دارویی و افزایش خطر خونریزی؛
- افراد الکلی یا مصرفکنندگان داروهای مهار سیستم عصبی بهدلیل تشدید اثر دارو، افت هوشیاری، کاهش تمرکز و خطر ابتلا به خفگی یا ایست تنفسی.
شربت دیفن هیدرامین کامپاند مرفین دارد؟
برخی افراد با توجه به خاصیت خوابآوری و گیجی شدید پساز مصرف این دارو تصور میکنند شربت دیفن هیدرامین کامپاند مرفین دارد. درحالیکه اینطور نیست! شربت دیفن هیدرامین کامپاند حاوی مرفین و هیچ ماده مخدر دیگری نیست. ترکیبات اصلی آن شامل دیفن هیدرامین و آلومینیوم کلراید است؛ دیفن هیدرامین برای رفع آلرژی و سرفه خشک، آمونیوم کلراید برای خلطآوری و رقیقکردن مخاط.
خوابآلودگی بعداز مصرف آنتیهیستامینهای نسل اول رایج است و هیچ ربطی به مشتقات تریاک یا مرفین ندارد.
خطرات مصرف دیفنهیدرامین با الکل و مشروب
مصرف دیفنهیدرامین با الکل یا مشروبات الکلی میتواند خطر بروز عوارض جانبی جدی را افزایش دهد. الکل و دیفنهیدرامین هر دو باعث خواب آلودگی و گیجی میشوند. درنتیجه مصرف همزمان آنها عوارض شربت دیفن هیدرامین برای بزرگسالان را تشدید کرده و خطر سقوط، تصادف و سایر حوادث را افزایش دهد.
علاوهبراین مصرف دیفنهیدرامین با الکل میتواند خطر مشکلات تنفسی را افزایش دهد و تنفس را کند کند. توصیه میشود در صورت مصرف دیفنهیدرامین، از مصرف الکل یا مشروبات الکلی خودداری کنید.
تاثیر دیفنهیدرامین بر تست اعتیاد
اثر این دارو تا حدود 7 ساعت در بدن باقی میماند. با توجه به این که این دارو در جواب تست اعتیاد تاثیرگذار است و آن را مثبت میکند، بهتر است قبل از انجام این تست، لیست داروها و زمان مصرف آنها را به پزشک یا مسئول آزمایشگاه اطلاع دهید.
شربت دیفنهیدرامین در بارداری و شیردهی
مادران باردار سیستم ایمنی حساستری دارند و باید دقت بیشتری در مصرف داروها و موادغذایی خود داشته باشند تا سلامت جنین به خطر نیفتد. مصرف شربت دیفنهیدرامین هم در دوران بارداری و شیردهی باید با احتیاط انجام شود. در صورت باردار بودن یا شیردهی، قبل از مصرف این دارو، با پزشک خود مشورت کنید.
شربت دیفنهیدرامین در سالمندان
در سالمندان به دلیل سیستم ایمنی ضعیف، احتمال وجود بیماریهای زمینهای و مصرف داروهای مختلف، خطر عوارض جانبی شربت دیفنهیدرامین بیشتر است. در صورت مصرف شربت دیفنهیدرامین در سالمندان، به علائم عوارض جانبی این دارو در آنها حتما توجه کنید.
دیفنهیدرامین و سایر داروهای ضدحساسیت
دیفنهیدرامین یا برمهگزین هردو از داروهای ضدحساسیت هستند اما تفاوتهای زیادی دارند. برمهگزین یک موکولیتیک است که با رقیق کردن خلط در ریهها عمل میکند. این دارو معمولاً برای درمان سرفههای خلطدار استفاده میشود.
دکسترومتورفان نیز یک ضدسرفه است که با کاهش حساسیت مرکز سرفه در مغز عمل میکند. این امر باعث میشود که مغز کمتر سیگنالهای مربوط به احساس سرفه تولید کند. این دارو معمولاً برای درمان سرفههای خشک استفاده میشود. اما این پزشک است که باتوجه به شدت علائم در شما دیفنهیدرامین یا دکسترومتورفان تجویز میکند.
اکسپکتورانت، کتوتیفن، گایافنزین و لوراتادین نیز از دیگر داروهای ضدحساسیت و مشابه با دیفنهیدرامین هستند که برای درمان سرفه و غیره تجویز میشوند. البته این داروها تفاوتهای زیادی باهم دارند و نباید خودسرانه و بهعنوان جایگزین هم استفاده شوند.
تفاوت برم هگزین و دیفن هیدرامین
تفاوت اصلی برم هگزین و دیفن هیدرامین در نوع عملکرد آنهاست. دیفن هیدرامین نوعی آنتیهیستامین است که مرکز سرفه در مغز را سرکوب میکند و باعث خشکی مخاط، رفع سرفه خشک و آلرژیک میشود.
برم هگزینیک داروی موکولیتیک یا رقیقکنندۀ مخاط است که ترشحات غلیظ را شل و تکهتکه میکند. بنابراین این دارو برای دفع خلط و درمان سرفه خلطدار مناسبتر است.
با شربت دیفنهیدرامین از حساسیت خداحافظی کنید!
شربت دیفنهیدرامین یک داروی ایمن و موثر است که برای درمان طیف گستردهای از علائم استفاده میشود. بااینحال، مهم است که قبل از مصرف شربت دیفن هیدرامین، با پزشک خود مشورت کنید تا از عوارض جانبی احتمالی آن آگاه شوید. برای این کار میتوانید با استفاده از امکان دریافت نوبت دکتر از پلتفرم دکتردکتر کمک بگیرید.
اگر پزشک برای درمان هریکی از بیماریهایی که قبلتر اشاره کردیم، این دارو را برای شما تجویز کرد، حتما طبق دستورالعمل مصرف کنید تا اثربخشی بهتری داشته باشد.
در انتها امیدواریم که این مطلب برای شما مفید بوده باشد. اگر هم سوالی در این رابطه دارید، میتوانید از ما بپرسید.
