بواسیر (هموروئید) چیست؟ علائم، علت، انواع و روش‌های درمان

بواسیر یا هموروئید یکی از شایع‌ترین مشکلات گوارشی است که ممکن است افراد را در هر سنی درگیر کند. این عارضه زمانی رخ می‌دهد که رگ‌های انتهایی روده بزرگ یا ناحیه مقعد دچار تورم و التهاب شوند. هرچند بسیاری از افراد از صحبت درباره بواسیر احساس خجالت می‌کنند، اما واقعیت این است که این بیماری بسیار رایج است و اغلب با درمان‌های ساده کنترل می‌شود و حتی قابل‌پیشگیری است. شناخت علائم، دلایل بروز و روش‌های درمان بواسیر به جلوگیری از مزمن شدن آن و بهبود چشمگیر کیفیت زندگی کمک می‌کند. در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم بواسیر چیست، چرا به وجود می‌آید و چه راه‌هایی برای درمان و پیشگیری از آن وجود دارد.

بواسیر چیست؟

کانال مقعد از سه ستون بالشتک مقعدی تشکیل شده است که هر کدام دارای بخش‌های عروقی و غیرعروقی هستند. این ساختارها بخشی طبیعی از آناتومی انسان هستند. وظیفه این بالشتک‌های مقعدی کمک به حفظ مدفوع (کنترل دفع) و محافظت از مجموعه عضلات اسفنکتر (عضلاتی که امکان به‌تعویق انداختن دفع را فراهم می‌کنند تا فرد بتواند خود را به سرویس بهداشتی برساند) در هنگام اجابت مزاج است.

بواسیر زمانی رخ می‌دهد که این بالشتک‌های مقعدی در داخل یا اطراف مقعد و بخش تحتانی راست‌روده متورم و تحریک شوند. این اتفاق معمولاً زمانی رخ می‌دهد که به این رگ‌ها فشار اضافی وارد شود.

این عارضه در مردان و زنان بسیار شایع است. حدود نیمی از افراد تا سن ۵۰ سالگی دچار بواسیر می‌شوند.

بسیاری از زنان در دوران بارداری و زمان زایمان دچار بواسیر می‌شوند. فشار ناشی از حمل جنین، استرس و فشار بیشتری به رگ‌های ناحیه لگن وارد می‌کند. همچنین زور زدن برای خروج نوزاد هنگام زایمان نیز فشار بیشتری به این رگ‌ها وارد کرده و احتمال بروز بواسیر را افزایش می‌دهد. تغییر سبک زندگی و رعایت رژیم غذایی برای بواسیر می‌تواند به کاهش یبوست و فشار هنگام دفع و در نتیجه به بهبود علائم کمک کند. ممکن است داروی بواسیر هم مؤثر باشد، اما اگر بیماری شدید است، پس از دوران نقاهت پس از زایمان می‌توانید برای درمان‌های جراحی اقدام کنید.

انواع بواسیر چیست و چرا به وجود می آید؟

بستگی به اینکه رگ متورم در کدام ناحیه ایجاد شود، هموروئید می‌تواند داخلی باشد (در داخل کانال مقعد)، خارجی باشد (زیر پوست اطراف مقعد) یا ترکیبی از این دو. علائم هر نوع بسته به موقعیت آن متفاوت است. در ادامه می‌گوییم انواع بواسیر چیست و بواسیر چگونه به وجود می آید.

بواسیر داخلی

رگ‌های متورم داخل راست‌روده ایجاد می‌شوند. بواسیر داخلی ممکن است خونریزی داشته باشد، اما معمولاً دردناک نیست.

بواسیر خارجی

رگ‌های متورم زیر پوست اطراف مقعد ایجاد می‌شوند. مقعد همان خروجی است که مدفوع از آن خارج می‌شود. بواسیر خارجی می‌تواند با خارش‌ و درد همراه باشد و گاهی خونریزی کند. معمولاً می‌توان بواسیر خارجی را دید یا لمس کرد.

بواسیر پرولاپس‌کرده

بواسیر داخلی می‌تواند از مقعد بیرون بزند یا آویزان شود. این نوع بواسیر ممکن است باعث درد یا خونریزی شود.

بواسیر ترومبوزه

در این نوع، یک لخته خون داخل بواسیر خارجی تشکیل می‌شود. این حالت معمولاً دردناک است و باعث ایجاد یک برجستگی آبی یا بنفش‌رنگ در بیرون مقعد می‌شود. (این لخته فقط در همان ناحیه مقعد باقی می‌ماند و به بخش‌های دیگر بدن منتقل نمی‌شود.)

بواسیر خونی

این نوع هموروئید زمانی رخ می‌دهد که مویرگ‌های سطحی و متورم مقعد براثر فشار دچار پارگی و خون‌ریزی شوند. خون حاصل از بواسیر معمولا شفاف و قرمز روشن است و هنگام اجابت مزاج روی دستمال توالت یا داخل کاسه توالت دیده می‌شود. اگرچه این خونریزی غالبا بی‌درد است، درصورت تداوم و عدم پیگیری درمان، به‌مرور زمان منجر به کم‌خونی (آنمی) و احساس خستگی مزمن در فرد خواهد شد.

بواسیر شدید

زمانی که بواسیر به مراحل پیشرفته برسد، معمولا دچار بیرون‌زدگی دائم (درجه ۳ یا ۴) شده و حتی با فشار دست به داخل بازنمی‌گردد. بواسیر شدید با درد مداوم، التهاب شدید، سوزش و گاه ترشحات مخاطی همراه است و می‌تواند فعالیت‌های روزمره مثل نشستن و راه رفتن را دشوار کند. در این وضعیت، کار از اینکه بپرسیم بواسیر چیست و چگونه درمان می شود گذشته و مداخله پزشکی تخصصی یا جراحی لازم است.

بواسیر خفیف

بواسیر خفیف نخستین مرحله از شکل‌گیری هموروئید (درجه ۱ یا ۲) است. در این حالت، رگ‌های مقعد کمی متورم شده‌اند، اما هنوز خبری از بیرون‌زدگی دائمی یا خروج لخته خون نیست.

علائم بواسیر خفیف ناچیز است؛ ممکن است فرد فقط گاهی هنگام دفع، سوزش خفيف، خارش یا لکه‌های بسیار جزئی خون مشاهده کند. این عارضه اغلب با اصلاح رژیم غذایی (مصرف فیبر و آب بیشتر)، تغییر سبک زندگی و استفاده کوتاه‌مدت از پمادهای موضعی به‌راحتی قابلی کنترل و درمان کامل است.

مطالعه بیشتر: انواع بیماری های روده

علائم بواسیر چیست؟

علائم هموروئید و درمان آن در همۀ افراد یکی نیست. نشانه‌های بواسیر به نوع آن، محل درگیری و میزان پیشرفت بیماری بستگی دارد. برخی افراد تنها هنگام اجابت مزاج متوجه قطرات خون می‌شوند و برخی دیگر همواره با درد و سوزش مداوم دست‌وپنجه‌ نرم می‌کنند. رایج‌ترین علائم هموروئید عبارت‌اند از:

علائم هموروئید و درمان آن در همۀ افراد یکی نیست. نشانه‌های بواسیر به نوع آن، محل درگیری و میزان پیشرفت بیماری بستگی دارد. برخی افراد تنها هنگام اجابت مزاج متوجه قطرات خون می‌شوند و برخی دیگر همواره با درد و سوزش مداوم دست‌وپنجه‌ نرم می‌کنند. رایج‌ترین علائم هموروئید عبارت‌اند از:

• خونریزی بدون درد هنگام اجابت مزاج: مشاهده خون قرمز روشن و شفاف روی دستمال توالت، سطح مدفوع یا توی کاسه توالت. این خونریزی معمولا با درد همراه نیست.
• درد، سوزش و ناراحتی در ناحیه مقعد (بیشتر در بواسیر خارجی): فشار هنگام نشستن، راه‌رفتن یا اجابت مزاج ممکن است درد را به‌ویژه در طول روز شدت ببخشد.
• خارش و التهاب اطراف مقعد: خروج ترشحات مخاطی از بواسیر یا عدم امکان پاک‌سازی کامل مقعد به‌دلیل برجستگی‌ها، باعث تحریک پوست اطراف مقعد و خارش شدید می‌شود. این خارش التهاب را تشدید می‌کند.
• برجستگی یا تورم قابل لمس: در بواسیر خارجی یا بیرون‌زده، یک یا چند توده نرم یا سفت در اطراف دهانه مقعد احساس می‌شود که ممکن است هنگام نشستن دردناک باشند.
• درد ناگهانی و شدید: اگر خون داخل بواسیر خارجی تجمع یافته و لخته تشکیل دهد، درد شدید، ناگهانی و تیرکشنده‌ به‌دنبال دارد. معمولا یک برجستگی آبی یا بنفش‌رنگ و متورم اطراف مقعد دیده می‌شود.
• نشت مدفوع یا خروج مخاط: در موارد پیشرفته که بواسیر از مقعد بیرون می‌زند، ممکن است دهانه مقعد بسته نشود و مقدار کمی مخاط یا ترشحات مدفوعی نشت کند.

بواسیر چه شکلی است؟

ظاهر بواسیر بسته به نوع آن متفاوت است. بواسیر داخلی معمولاً دیده نمی‌شود، مگر اینکه بیرون‌زدگی (پرولاپس) پیدا کند. بواسیر داخلی پرولاپس‌کرده معمولاً یک توده کوچک در اطراف مقعد است که می‌توانید آن را دوباره به داخل برگردانید.

بواسیر خارجی غیرترومبوزه معمولاً به رنگ پوست است. نرم است و نمی‌توان آن را به داخل برگرداند.
بواسیر خارجی ترومبوزه ممکن است آبی، سیاه یا بنفش به نظر برسد و لمس آن سفت‌تر باشد. این نوع معمولاً دردناک‌تر است.

به خاطر داشته باشید که هر توده‌ای بواسیر نیست. بنابراین برای تشخیص صحیح، مراجعه به پزشک ضروری است. اگر تردید دارید، تعلل نکنید. می‌توانید راحت و بی‌دردسر در دکتر دکتر وقت ویزیت آنلاین یا حضوری را از بهترین پزشکان متخصص بگیرید.

شایع‌ترین علل بروز بواسیر 

فشار بیش از حد روی رگ‌های مقعد یا راست‌روده و همچنین نامنظم بودن اجابت مزاج می‌تواند باعث هموروئید شود. این فشار و تحریک، موجب تورم و التهاب رگ‌ها می‌شود.

برخی فعالیت‌ها یا شرایطی که فشار ایجاد می‌کنند و می‌توانند باعث ایجاد یا تشدید بواسیر شوند عبارت‌اند از:

• زورزدن هنگام دفع مدفوع؛
• فشار آوردن هنگام بلند کردن اجسام سنگین یا بدنسازی؛
• نشستن طولانی‌مدت روی توالت؛
• یبوست یا اسهال مزمن؛
• رژیم غذایی کم‌فیبر؛
• بارداری؛
• اضافه‌وزن یا چاقی؛
• رابطه مقعدی.

روش تشخیص بواسیر

برای تشخیص بواسیر، پزشک ممکن است چندین تست انجام دهد، ازجمله:

• معاینه فیزیکی: برای بررسی مقعد و راست‌روده و مشاهده رگ‌های خونی متورم که نشان‌دهنده بواسیر هستند.
• معاینه انگشتی مقعد: ورود انگشت پوشیده با دستکش و آغشته به لوبریکانت به راست‌روده جهت بررسی مشکلات احتمالی.
• آنوسکوپی (Anoscopy): قراردادن یک لوله توخالی نوردار در مقعد جهت مشاهده بواسیر داخلی.
• پروکتوسکوپی (Proctoscopy): قراردادن یک لوله نورانی در مقعد برای مشاهده کل راست‌روده.
• سیگموئیدوسکوپی (Sigmoidoscopy): بررسی بخش‌هایی از روده بزرگ جهت مشخص‌کردن علت اسهال، درد شکمی، یبوست، رشدهای غیرطبیعی یا خونریزی. در این روش، یک لوله باریک و نورانی وارد راست‌روده شده و هوا وارد روده می‌کند تا دید بهتری ایجاد شود. در صورت نیاز نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام می‌شود.
• کولونوسکوپی: بررسی کل طول روده بزرگ برای مشاهده رشدهای غیرطبیعی، مناطق قرمز یا متورم، زخم‌ها یا خونریزی. یک لوله بلند، انعطاف‌پذیر و نورانی به نام کولونوسکوپ از مقعد وارد روده بزرگ می‌شود. این وسیله امکان نمونه‌برداری و حتی درمان برخی مشکلات را نیز فراهم می‌کند.

این آزمایش‌ها ممکن است کمی ناراحت‌کننده باشند، اما دردناک نیستند و معمولاً در مطب پزشک انجام می‌شوند. بسته به نوع آزمایش، فرایند ممکن است در یک مرکز سرپایی و با بی‌حسی سبک (آرام‌بخش) یا بی‌هوشی انجام شود و فرد همان روز مرخص شود.

وجود خون در مدفوع می‌تواند نشانه بیماری‌های گوارشی دیگری مانند سرطان کولورکتال نیز باشد. به همین دلیل، انجام معاینه کامل توسط پزشک ضروری است.

بهترین و سریعترین روش‌های درمان بواسیر

اگر علائم هموروئید شدید باشند و در زندگی روزمره یا خواب اختلال ایجاد کنند، یا پس از یک هفته درمان خانگی بواسیر بهبود نیابند، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است یکی از روش‌های درمانی زیر را پیشنهاد دهد:

درمان بواسیر بدون جراحی

• بستن کش (Rubber band ligation): پزشک نواری کوچک دور پایه بواسیر قرار می‌دهد تا جریان خون آن قطع شود.
• الکتروکوآگولاسیون (Electrocoagulation): جریان الکتریسیته برای قطع خون‌رسانی به بواسیر استفاده می‌شود.
• کوآگولاسیون با مادون‌قرمز (Infrared coagulation): یک پروب کوچک داخل راست‌روده گرما آزاد می‌کند و بافت بواسیر را از بین می‌برد.
• اسکلروتراپی: پزشک ماده شیمیایی خاصی را داخل رگ متورم تزریق می‌کند که باعث تخریب بافت بواسیر می‌شود.

درمان بواسیر با عمل جراحی

• هموروئیدکتومی (Hemorrhoidectomy): جراحی برای برداشتن بواسیرهای خارجی بزرگ یا بواسیرهای داخلی پرولاپس‌کرده.
• دی‌آرتریالیزاسیون هموروئیدال از راه مقعد (THD): در این روش، رگ‌های تغذیه‌کننده بواسیر داخلی بسته می‌شوند و بواسیر با بخیه به داخل راست‌روده بازگردانده می‌شود.
• هموروئید استاپلینگ (Hemorrhoid stapling): وسیله‌ای به‌نام استاپلر، بواسیر داخلی را برمی‌دارد یا بواسیر داخلی پرولاپس‌کرده را به داخل مقعد برمی‌گرداند و در آنجا ثابت نگه می‌دارد.
• درمان بواسیر با لیزر: با استفاده از لیزر مخصوص، در موضعی که بواسیر قرار دارد، مداخله‌ای بسیار ملایم انجام می‌شود.

مؤثرترین درمان‌های خانگی بواسیر و تسکین درد

بواسیرهای کوچک معمولاً با افزایش مصرف فیبر و اصلاح عادات دفع از بین می‌روند. علائمی مانند درد و خونریزی مقعدی ممکن است حدود یک هفته یا کمی بیشتر طول بکشند. در این مدت، می‌توانید برای کاهش علائم از روش‌های زیر کمک بگیرید:

• استفاده از پمادهای بدون نسخه حاوی لیدوکائین، هاماملیس (witch hazel) یا هیدروکورتیزون در ناحیه مبتلا؛
• نوشیدن آب بیشتر؛
• افزایش مصرف فیبر یا استفاده از مکمل‌های فیبردار؛
• نشستن در آب گرم به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه در روز؛
• نرم‌کردن مدفوع با مصرف ملین‌ها؛
• استفاده از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) برای کاهش درد و التهاب؛
• استفاده از دستمال توالت‌های لوسیون‌دار یا دستمال مرطوب قابل‌ شستشو برای تمیز کردن ناحیه بعد از دفع. همچنین می‌توانید از دستمال یا پارچه مرطوب‌شده با آب استفاده کنید.

داروهای پرکاربرد برای بواسیر: پمادها و قرص‌های هموروئید

درمان دارویی یکی از روش‌های مؤثر برای کاهش علائم خفیف تا متوسط این بیماری است و معمولاً شامل پمادها، کرم‌ها و قرص‌های خوراکی می‌شود.

پمادها و کرم‌ها به صورت موضعی روی ناحیه مقعد استفاده می‌شوند و باعث کاهش التهاب، تورم و درد می‌شوند. بسیاری از پمادها حاوی مواد ضدالتهاب، بی‌حس‌کننده و قابض عروق هستند که علائم ناراحت‌کننده مانند خارش و سوزش را تسکین می‌دهند. استفاده منظم طبق دستور پزشک می‌تواند به کاهش خونریزی و بهبود بافت‌های آسیب‌دیده کمک کند.

قرص‌ها و داروهای خوراکی معمولاً برای کاهش التهاب و درد، نرم‌کردن مدفوع و جلوگیری از یبوست تجویز می‌شوند. برخی از آن‌ها اثر ضدالتهاب قوی دارند و برخی دیگر با افزایش مصرف فیبر و آب به عملکرد بهتر روده کمک می‌کنند.

توجه داشته باشید که استفاده از داروها تنها برای کنترل علائم است و درمان کامل هموروئید ممکن است نیازمند تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی پرفیبر، افزایش فعالیت بدنی و در موارد شدید، درمان‌های جراحی باشد. همیشه قبل از مصرف داروها، مشاوره با پزشک متخصص ضروری است تا داروی بواسیر، متناسب با شدت بیماری شما تجویز شود و عوارض جانبی احتمالی کاهش یابد. در این مسیر، پزشکان کاربلد دکتر دکتر همراه شما هستند.

گاهی اوقات پزشک برای کمک به نرم‌کردن مدفوع و فشار کمتر به بواسیر، قرص بیزاکودیل یا شربت لاکتولوز را تجویز می‌کند.

پمادها و شیاف‌های مورد استفاده برای بواسیر

داروهای موضعی به شکل پماد، کرم و شیاف برای تسکین خون‌ریزی و درد مقعدی تجویز می‌شوند و نقش کلیدی در تسکین سریع علائم بواسیر دارند. پمادها معمولا برای هموروئید خارجی و شیاف‌ها برای بواسیر داخلی که دسترسی به آن سخت‌تر است، طراحی شده‌اند. این داروها براساس ترکیبات خود، عملکرد متفاوتی دارند:

• کورتیکواستروئیدها (مانند هیدروکورتیزون): با کاهش پاسخ التهابی بدن، تورم، سوزش و خارش شدید را به‌سرعت فرو می‌نشانند. این داروها فقط با تجویز و تأیید پزشک باید مصرف شوند.
• بی‌حس‌کننده‌های موضعی (مانند لیدوکائین و بنزوکائین): با ایجاد بی‌حسی موقت در پایانه عصبی مقعد، درد و سوزش هنگام نشستن یا اجابت مزاج را بلوکه می‌کنند.
• داروهای قابض عروق و محافظت‌‌کننده (مانند پماد آنتی‌هموروئید): حاوی ترکیباتی هستند که تورم عروق خونی را کاهش می‌دهند، پوست آسیب‌دیده را ترمیم و یک لایه محافظ جلوی تحریک مدفوع ایجاد می‌کنند.
• گیاهان دارویی: برخی از آنها به تقویت جدار رگ‌ها و کاهش خونریزی و التهاب کمک می‌کنند. حتما در مورد مصرف این محصولات با پزشک صحبت کنید.

مسکن‌ها برای کاهش درد بواسیر

اولویت بیمار مبتلا به بواسیر تسکین درد است؛ درد مقعدی در پریودی یا ایام غیر پریودی که از هموروئید نشأت می‌گیرد. برای این منظور، پزشک داروهای مسکن خوراکی زیر را تجویز می‌کند:

• مسکن‌های غیراستروئیدی و ضدالتهاب: داروهایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن علاوه‌بر کاهش درد، التهاب و تورم بافت‌های اطراف مقعد را نیز فرو می‌نشانند.
• استامینوفن: برای افرادی که دچار حساسیت‌ معده هستند یا به دلایل پزشکی نمی‌توانند مسکن‌های غیرالتهابی مصرف کنند، مسکنی ایمن برای کنترل درد محسوب می‌شود.
• پرهیز مهم از مسکن‌های مخدر و کدئین‌دار: مصرف مسکن‌های حاوی کدئین به هیچ عنوان برای درد بواسیر توصیه نمی‌شود؛ زیرا این داروها شدت یبوست را افزایش داده و با سفت کردن مدفوع، هنگام دفع فشار مضاعفی به رگ‌های مقعد وارد می‌کنند و بیماری را وخیم‌تر می‌سازند.

آیا مصرف دارو بدون تجویز پزشک مناسب است؟

بسیاری از پمادها، شیاف‌ها و مسکن‌های خفیف به‌صورت بدون نسخه در داروخانه‌ها در دسترس‌اند؛ اما مصرف خودسرانه آنها محدودیت‌ها و خطرات مهمی دارد. مهم‌ترین خطر، خطر نازک‌شدن پوست درصورت استفادۀ طولانی‌مدت از پمادهای حاوی کورتون است. تحلیل پوست حساس اطراف مقعد آن را در برابر عفونت و پارگی آسیب‌پذیر می‌کند.

خطر مهم دیگر، اشتباه در تشخیص اصل بیماری است. خونریزی و درد مقعد همیشه ناشی از بواسیر نیست. بیماری‌های جدی‌تری مانند شقاق (فیشر)، آبسه، بیماری‌های التهابی روده یا حتی سرطان رکتوم می‌توانند علائمی مشابه ایجاد کنند. مصرف خودسرانه دارو ممکن است علائم بیماری اصلی را پنهان کرده و درمان را به تأخیر بیاندازد.

درمان قطعی بواسیر با لیزر

روش‌های درمان بواسیر به‌طور چشمگیری بهبود پیدا کرده‌اند. امروزه درمان بواسیر با لیزر هیچ ناراحتی یا عارضه‌ای برای بیمار ایجاد نمی‌کند. در این روش، سوزن یا فیبر ویژه‌ای با نوک گرم و کند وارد بالشتک بواسیر می‌شود و انرژی لیزر به بافت اعمال می‌گردد. این کار جریان خون به بواسیر را محدود کرده و باعث کوچک شدن، از بین رفتن و جدا شدن بافت بواسیر می‌شود. درمان لیزری بواسیر معمولاً حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و تقریباً بدون درد است.

در درمان بواسیر با لیزر از انرژی لیزر برای ازبین‌بردن بواسیر یا کوچک‌کردن اندازه آن به‌شکلی قابل‌توجه استفاده می‌شود. دو نوع درمان لیزری بواسیر وجود دارد:

• ابلیشن اندولیزر (Endolaser ablation): در این روش، فیبر لیزر انرژی را به بافت بواسیر منتقل می‌کند و باعث فروپاشی آن می‌شود.
• کاربرد سطحی لیزر (Surface Laser Application): در این تکنیک، انرژی لیزر روی سطح بافت بواسیر اعمال می‌شود.

مطالعه بیشتر: کرم روده یا انگل چیست؟

مزایای درمان بواسیر با لیزر

۱. روش کم‌تهاجمی
یکی از بزرگ‌ترین مزایای این روش، کم‌تهاجمی بودن آن است. این روش نیازی به برش‌های بزرگ یا بخیه ندارد و خطر عفونت و اسکار را کاهش می‌دهد.

۲. کاهش درد و ناراحتی
لیزر در حین برداشتن یا کوچک کردن بواسیر، رگ‌های خونی را ترمیم می‌کند و خونریزی و ناراحتی را به کمترین مقدار می‌رساند. برای بسیاری از بیماران دوران نقاهت نسبت به روش‌های سنتی درد بسیار کوتاه‌تر است.

۳. زمان بهبود سریع‌تر
اکثر بیماران می‌توانند ظرف چند روز به فعالیت‌های عادی خود بازگردند، در حالی که جراحی سنتی ممکن است به چند هفته زمان نیاز داشته باشد.

۴. خونریزی حداقلی
لیزرهای دقیق رگ‌های خونی را مسدود می‌کنند و به طور قابل‌توجهی خونریزی را کاهش داده و راحتی بیمار را افزایش می‌دهند.

۵. کاربرد گسترده
این روش برای درمان بیشتر انواع بواسیر، از جمله داخلی، خارجی و پرولاپس مناسب و مؤثر است و گزینه مناسبی برای بسیاری از بیمارانی است که به دنبال تسکین طیف وسیعی از مشکلات بواسیر هستند.

معایب درمان بواسیر با لیزر

۱. هزینه بالاتر
یکی از معایب مهم این روش، هزینه بالای آن است. فناوری پیشرفته و دقت لازم برای این جراحی، هزینه آن را نسبت به روش‌های سنتی افزایش می‌دهد. بااین‌حال، با توجه به زمان بهبود سریع‌تر و درد کمتر، بسیاری از بیماران صرف هزینه اضافی را در طولانی‌مدت ارزشمند می‌دانند.

۲. نامناسب برای موارد شدید
ممکن است این روش گزینه مناسبی برای هموروئیدهای شدید یا بزرگ نباشد. در چنین مواردی، ممکن است درمان‌های تهاجمی‌تر لازم باشد. مشاوره با پزشک برای تعیین مناسب بودن لیزر برای وضعیت خاص شما ضروری است.

۳. خطر بازگشت
با وجود اثرگذاری بالا، هنوز خطر بازگشت هموروئید وجود دارد، به‌ویژه اگر علل زمینه‌ای مانند رژیم غذایی نامناسب، کم‌تحرکی یا زور زدن زیاد هنگام دفع برطرف نشود. تغییر سبک زندگی نقش مهمی در پیشگیری از بازگشت دارد، بنابراین حفظ سبک زندگی سالم پس از جراحی ضروری است.

۴. دسترسی محدود
با اینکه جراحی لیزر در حال رایج‌تر شدن است، هنوز در همه مراکز درمانی موجود نیست. اگر به این درمان فکر می‌کنید، اطمینان حاصل کنید که ارائه‌دهنده خدمات پزشکی دارای صلاحیت باشد. میزان دسترسی به این روش ممکن است بسته به محل زندگی شما متفاوت باشد.

۵. اثرات موقت
در برخی موارد، اثرات جراحی بواسیر با لیزر ممکن است دائمی نباشد، به‌ویژه اگر علل زمینه‌ای برطرف نشوند. برخی بیماران ممکن است نیاز به درمان‌های تکمیلی برای حفظ نتایج طولانی‌مدت داشته باشند. مهم است که استراتژی‌های بلندمدت ممکن را با پزشک خود در میان بگذارید.

مطالعه بیشتر: سرطان روده بزرگ 

مقایسه لیزر بواسیر با روش سنتی جراحی

در سال‌های اخیر، استفاده از لیزر برای درمان بواسیر به عنوان روشی کم‌تهاجمی محبوبیت زیادی پیدا کرده است، اما هنوز بسیاری از افراد با جراحی سنتی آشناترند.

در جراحی سنتی، هموروئید با برش و برداشت بافت آسیب‌دیده درمان می‌شود. این روش معمولاً مؤثر است، اما با عوارضی مانند درد شدید بعد از عمل، خونریزی و دوره نقاهت طولانی همراه است. بیماران ممکن است برای بازگشت به فعالیت‌های روزمره به چند هفته زمان نیاز داشته باشند و احتمال بروز عفونت و اسکار نیز وجود دارد.

در مقابل، درمان بواسیر با لیزر روشی با کمترین تهاجم است که از پرتوهای متمرکز لیزر برای کوچک کردن یا از بین بردن رگ‌های خونی متورم استفاده می‌کند. این روش برخلاف جراحی سنتی نیازی به برش یا بخیه ندارد و خونریزی و درد پس از عمل به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌یابد. دوره بهبود پس از لیزر بسیار کوتاه‌تر است و بسیاری از بیماران ظرف چند روز می‌توانند فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرند. علاوه بر این، لیزر برای درمان انواع مختلف هموروئید، از جمله داخلی، خارجی و پرولاپس، مناسب است و نتایج بسیار دقیقی ارائه می‌دهد.

با وجود مزایای زیاد لیزر، این روش هزینه بالاتری دارد و برای هموروئیدهای بسیار بزرگ یا شدید ممکن است گزینه مناسبی نباشد. بنابراین انتخاب بین لیزر و جراحی سنتی باید بر اساس شدت بیماری، شرایط جسمی بیمار و مشاوره پزشک متخصص انجام شود تا بهترین نتیجه درمانی حاصل گردد.

مراقبت‌های بعد از عمل بواسیر 

جراحی بواسیر، چه به روش سنتی و چه با لیزر، یکی از روش‌های درمانی مؤثر برای کاهش درد، خونریزی و ناراحتی ناشی از هموروئید است. با این حال، موفقیت عمل و کاهش عوارض پس از جراحی تا حد زیادی به مراقبت‌های بعد از عمل بستگی دارد. رعایت نکات مراقبتی می‌تواند روند بهبود را سریع‌تر کند و خطر عفونت یا بازگشت بیماری را کاهش دهد.

• رعایت بهداشت مقعد: شستشوی مرتب با آب ولرم و خشک کردن آرام ناحیه باعث جلوگیری از عفونت و تحریک می‌شود. استفاده از دستمال نرم و بدون عطر نیز توصیه می‌شود تا پوست حساس آسیب نبیند.
• مدیریت درد و التهاب: پزشک ممکن است داروهای مسکن یا ضد التهاب تجویز کند. همچنین، نشستن در آب ولرم چند بار در روز می‌تواند درد و تورم را کاهش دهد و جریان خون ناحیه را بهبود بخشد.
• افزایش مصرف فیبر و آب: این کار باعث نرم‌شدن مدفوع شده و فشار روی ناحیه جراحی را کاهش می‌دهد، در نتیجه از خونریزی و درد جلوگیری می‌کند. 
• فعالیت بدنی سبک: فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی کوتاه، به بهبود گردش خون و کاهش تورم کمک می‌کند، اما باید از بلندکردن اجسام سنگین و فعالیت‌های شدید خودداری شود.
• پیگیری پزشکی منظم: برای بررسی روند بهبود و اطمینان از عدم عفونت یا عود هموروئید لازم است. رعایت توصیه‌های پزشک و دنبال کردن برنامه درمانی کامل، کلید دستیابی به نتایج موفق و جلوگیری از بازگشت بیماری است.

مطالعه بیشتر: درمان التهاب روده

پیشگیری از بواسیر یا عود مجدد آن

بواسیر بسیار شایع است و همیشه نمی‌توان از آن جلوگیری کرد. اما با رعایت نکات زیر می‌توان خطر یبوست و سفت شدن مدفوع (که یکی از دلایل ایجاد بواسیر است) را کاهش داد:

• روی توالت زیاد ننشینید و هنگام دفع زور نزنید.
• به محض احساس نیاز به توالت بروید؛ از نگه‌داشتن مدفوع خودداری کنید.
• در طول روز آب کافی بنوشید.
• مدفوع خود را نرم و شکل‌دار نگه دارید:
  • مصرف خوراکی‌های پرفیبر مانند میوه‌های تازه، سبزیجات، غلات کامل؛
  • یا استفاده از مکمل‌های فیبر؛
  • به‌طور کلی، ۲۵ تا ۳۸ گرم فیبر برای بیشتر بزرگسالان کافی است.
• تحرک داشته باشید؛ تحرک باعث می‌شود اجابت مزاج بهتر و منظم‌تر انجام شود.
• ملین‌ها یا تنقیه (انما) را فقط طبق توصیه پزشک استفاده کنید. مصرف بیش از حد آن‌ها می‌تواند توانایی طبیعی بدن برای تنظیم دفع را مختل کند.

مطالعه بیشتر: سندرم روده تحریک پذیر چیست؟

تفاوت بواسیر و شقاق مقعدی

بواسیر و شقاق مقعدی علائم مشابهی دارند، مانند خارش، درد و خونریزی. اما تفاوت اصلی آن‌ها در علت ایجاد عارضه است:

• بواسیر ناشی از ورم رگ‌های خونی در مقعد یا راست‌روده است.
• شقاق مقعدی ناشی از پارگی در پوشش داخلی مقعد می‌باشد.

مشکلات مشابهی مانند اجابت مزاج نامنظم و زورزدن هنگام دفع می‌توانند باعث هر دو عارضه شوند. پزشک با معاینه فیزیکی و در صورت نیاز انجام آزمایش‌ها و تست‌ها تشخیص می‌دهد که علائم ناشی از کدام بیماری است.

تفاوت بواسیر داخلی و خارجی

بسیاری از افراد مبتلا به بواسیر داخلی حتی متوجه وجود آن نمی‌شوند، چون محل قرارگیری آن درون راست‌روده است. اگر بواسیر داخلی علائمی ایجاد کند، ممکن است شامل خون روشن روی دستمال توالت، روی مدفوع یا داخل کاسه توالت باشد. اگر بواسیر داخلی از مقعد بیرون بزند، معمولا می‌توان آن را به‌آرامی دوباره به داخل برگرداند.

هموروئید خارجی معمولا بیشتر احساس می‌شود، زیرا در خارج مقعد ایجاد می‌شود. علائم بواسیر خارجی عبارت‌اند از:

• خارش یا تحریک اطراف مقعد؛
• وجود توده‌های سفت و دردناک در نزدیکی مقعد؛
• درد یا احساس سنگینی در مقعد، به‌ویژه هنگام نشستن؛
• خونریزی هنگام پاک‌کردن.

تفاوت بواسیر و سرطان مقعدی

بسیاری از علائم بواسیر و سرطان مقعد شبیه به هم به نظر می‌رسند؛ همین موضوع می‌تواند باعث نگرانی شدید بیماران شود یا برعکس، باعث شود افراد علائم هشداردهنده را جدی نگرفته و آن را به حساب یک بواسیر ساده بگذارند. با‌این‌حال، ماهیت، علت و سیر رشد این دو عارضه کاملا متفاوت است.

بواسیر یک بیماری غیرسرطانی و ناشی از تورم و گشادشدن رگ‌های خونی در ناحیه مقعد یا رکتوم است. در مقابل، سرطان مقعد ناشی از رشد غیرطبیعی و خارج از کنترل سلول‌های سرطانی در کانال مقعد بوده و بیماری جدی‌تری محسوب می‌شود.

شناخت تفاوت‌های کلیدی این دو عارضه به تشخیص به‌موقع و جلوگیری از نگرانی‌های بی‌مورد کمک می‌کند.

مراجعه به پزشک برای تشخیص بهترین راه درمان بواسیر

بسیاری از افراد به دلیل شرم یا ناآگاهی، مراجعه به پزشک برای مشکلات مقعدی را به تاخیر می‌اندازند و با خوددرمانی‌های طولانی‌مدت، اجازه می‌دهند بیماری وارد مراحل پیشرفته‌تر شود. این در حالی است که تشخیص زودهنگام توسط متخصص، درمان را بسیار ساده‌تر، سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر می‌کند.

درصورت مشاهده هر یک از علائم زیر، درمان‌ خانگی را کنار بگذارید و در اولین فرصت توسط پزشک معاینه شوید:

• خونریزی مداوم یا شدید: اگر خونریزی هنگام دفع بیش از چند روز ادامه داشته باشد یا حجم آن زیاد باشد.
• درد ناگهانی و غیرقابل تحمل: درد شدید در ناحیه مقعد که مانع نشستن یا راه رفتن شود.
• بیرون‌زدگی غیرقابل بازگشت: توده بواسیری از مقعد خارج شده و با دست هم داخل برنمی‌گردد.
• تغییر رنگ مدفوع: تیره، سیاه یا قیری شدن رنگ مدفوع یا مخلوط بودن خون با بافت مدفوع.
• عدم بهبود علائم: با وجود رعایت رژیم غذایی بواسیر و مصرف پمادهای بدون نسخه، علائم پس از یک هفته هیچ تغییری نمی‌کند.

کلام آخر دکتردکتر

بواسیر یا هموروئید یک مشکل شایع مقعدی است که می‌تواند با درد، خونریزی و خارش همراه باشد. عوامل متعددی مانند یبوست، رژیم غذایی نامناسب و کم‌تحرکی در بروز آن نقش دارند. این بیماری قابل‌کنترل است و درمان آن شامل تغییر سبک زندگی، داروی بواسیر موضعی و خوراکی، و در موارد شدید، جراحی می‌شود. روش‌های کم‌تهاجمی مانند لیزر با درد کمتر و دوره بهبود سریع، گزینه‌ای مناسب برای بسیاری از بیماران است.

رعایت بهداشت، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی سبک پس از درمان، به پیشگیری از بازگشت بیماری کمک می‌کند. با انتخاب درمان مناسب و مراقبت‌های درست، بیماران می‌توانند به راحتی از علائم ناراحت‌کننده بواسیر رهایی یابند و کیفیت زندگی خود را حفظ کنند. اگر تردید دارید که دچار بواسیر هستید، در گام اول می‌توانید در دکتر دکتر وقت ویزیت آنلاین یا حضوری از پزشک متخصص بگیرید و خیال خودتان را راحت کنید.

سوالات متداول

منابع:

clevelandclinic

 hopkinsmedicine

 ibilasertherapy

 kingscollegehospital