کبد چرب، بیماری خاموش دنیای پرمشغله امروز است، جایی که فستفود، کمتحرکی و استرس همیشگی دشمن کبد شده و چشم و گوشمان را به دیدن و شنیدن درباره کبد چرب گرید ۲ عادت داده است! این بیماری در ظاهر بیعلامت و بیصداست؛ اما در درون، ذرهذره چربی را جایگزین سلولهای سالم میکند تا چرخه حیات بدن را از کار بیندازد. اگرچه نامش ترسناک بهنظر میرسد، خبر خوب این است که قابلدرمان و بازگشتپذیر است؛ کافی است تغذیهمان را بازنگری کنیم و به سبک زندگی سالم برگردیم. در این مقاله دربارۀ جزئیات کبد چرب گرید ۲ و راههای درمانش حرف میزنیم.
کبد چرب گرید ۲ چیست؟ تعریف و درجهبندی
به سادهترین زبان ممکن، کبد چرب نتیجۀ تجمع مقدار زیادی چربی در سلولهای کبدی است. این تجمع چربی گاه از رژیم غذایی نامناسب، گاه از بیتحرکی و گاه از بیماریهای زمینهای مثل چاقی و دیابت نشأت میگیرد. آسیب و اختلال عملکرد کبد ناشی از این بیماری از خفیف تا شدید متغیر و درصورت عدم درمان، زمینه بیماریهای کبدی جدی مثل سیروز و حتی سرطان کبد را فراهم میکند! رسیدگی و مدیریت در مراحل اولیه، لازمۀ جلوگیری از پیشرفت بیماری است.
این بیماری دو نوع دارد: کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) و کبد چرب الکلی (AFLD):
- NAFLD شایعترین نوع است و زمانی رخ میدهد که علت تجمع چربی در سلولهای کبد مصرف بیشازحد الکل نباشد. نوع کبد چرب با چاقی، مقاومت به انسولین و سندرم متابولیک همراه است.
- AFLD مستقیما ناشی از مصرف بیشازحد الکل و عامل اصلی آسیب و التهاب کبد است.
درجهبندی کبد چرب: گرید ۱ و ۲ و ۳
براساس شدت تجمع چربی در کبد، وضعیت بیمار با یکی از این سه درجه طبقهبندی میشود: گرید ۱ و ۲ و ۳.
گرید ۱ (کبد چرب خفیف)
در این مرحله، میزان چربی کبدی از ۵٪ تا ۳۳٪ متغیر است. ممکن است بیمار هیچ علامت قابل توجهی نداشته باشد و پزشک چربی کبد را بهطور اتفاقی در طول معاینات روتین یا آزمایشهای مربوط به سایر مشکلات سلامتی کشف کند. کبد چرب گرید ۱ با اصلاح سبک زندگی بهراحتی قابلدرمان است.
گرید ۲ (کبد چرب متوسط)
اگر مقدار چربی در کبد به ۳۴٪ تا ۶۶٪ برسد، کبد چرب به گرید ۲ میرسد. در این مرحله بیمار علائمی مثل خستگی، ناراحتی شکمی یا احساس پری در سمت راست قسمت فوقانی شکم را تجربه کنند. این افراد درصورت عدم اصلاح سبک فوری و بیخیالی نسبت به وضعیت کبد، بهشدت در معرض خطر پیشرفت بیماری هستند.
گرید ۳ (کبد چرب شدید)
وقتی میزان چربی به بالای ۶۶٪ برسد، کبد چرب به گرید ۳ میرسد و این پیشرفتهترین مرحله بیماری است. بیمار هر لحظه در معرض خطر التهاب (استئاتوهپاتیت)، اسکار (فیبروز) و سیروز کبدی است و اگر دستدست کند، احتمالا دچار نارسایی کبدی خواهد شد. پزشک برای تأیید شدت بیماری و بررسی عوارض احتمالی، نمونهبرداری را تجویز خواهد کرد.
علائم کبد چرب گرید ۲ چیست؟
اما ببینیم علائم کبد چرب گرید ۲ چیست؟ رایجترینشان عبارتاند از:
- ناراحتی خفیف شکمی: اگرچه کبد چرب شروع آرام و بیسروصدا دارد، در گرید ۲ بیمار ناراحتی خفیفی در سمت راست قسمت فوقانی شکم احساس میکند.
- خستگی و ضعف: اغلب بیماران در گرید ۲ این بیماری دچار خستگی و ضعف جسمی بیدلیل میشوند.
- یرقان: در مراحل پیشرفته و شدید رنگ پوست و چشمها به زرد تغییر میکند. البته این مورد در بیماران گرید ۲ بهندرت اتفاق میافتد.
- کاهش وزن: کاهش وزن ناگهانی و بیدلیل، بدون تغییر در رژیم غذایی یا ورزش، احتمالا زنگ هشدار پیشرفت کبد چرب گرید ۲ است.
- تورم: در گرید ۲ احتباس مایعات منجر به تورم شکم (آسیت) یا پاها (ادم) قابلمشاهده است.
کبد چرب گرید ۲ چقدر خطرناک است؟
همۀ ما وصف خطرات مرگبار بیماریهای کبدی را شنیدهایم! احتمالا این سؤال ذهنتان را درگیر کرده که آیا کبد چرب گرید ۲ خطرناک است؟ چقدر خطرناک؟!
در پاسخ باید بگوییم: بیماری کبد چرب درجه ۲ تهدید کننده زندگی نیست، ولی اگر به حال خود رها شود و تحتدرمان نباشید، بهراحتی تا گرید ۳ پیشرفت میکند و زنگ خطر مرگ را به صدا درمیآورد. آن زمان، احتمال بهبودی بسیار کم و روند درمان دشوار خواهد بود.
اگرچه هپاتیت، فیبروز کبدی و حتی سرطان کبد همگی از عوارض جدی کبد چرب درجه ۲ هستند، در این مرحله هنوز امید به بهبودی وجود دارد و تغییر شرایط غیرممکن نیست. پس هرچه زودتر دست بجنبانید. با استفاده از قابلیتهای دریافت نوبت آنلاین دکتردکتر، ظرف چند دقیقه، این موضوع را با یک پزشک متخصص در میان بگذارید و راهنمایی بگیرید.
عوارض احتمالی کبد چرب درجه ۲
بیماری کبد چرب اگر کنترل نشود، راه را برای سیروز کبدی و سایر عوارض احتمالی این بیماری هموار میکند. ممکن است بیمار با مجموعه بیماریهای قلبی عروقی (CVD) شامل بیماری عروق کرونر، بیماری عروق مغزی، بیماری عروق محیطی و تصلب شرایین آئورت روبهرو شود یا دچار کارسینوم سلول کبدی (شایعترین نوع سرطان کبد) شود. در آخرین مرحله بیماری کبد چرب، نارسایی کبد بیمار را از پا میاندازد و حیات او را تهدید میکند.
درمان کبد چرب گرید ۲ با روشهای دارویی و خانگی
درمان بیماری کبد چرب شامل مدیریت علل زمینهای بیماری و عوامل خطر مرتبط مانند اضافهوزن، افزایش سطح چربی خون، کاهش حساسیت به انسولین و دیابت نوع ۲ است. در این بخش مفصل از کبد چرب گرید ۲ درمان دارویی و خانگی آن حرف میزنیم.
درمان کبد چرب گرید ۲ با اصلاح سبک زندگی
تغییرات سبک زندگی مدیریت بیماری کبد چرب را آسان میکنند و نقش محوری در بهبود سلامت کبد دارند.
توصیۀ اول ما ورزش منظم و مداوم است.
فعالیت بدنی منظم بدن را برای مبارزه با بیماری کبد چرب آماده و سرحال میکند. ازطرفی ورزش چربی اضافی ذخیره در کبد را میسوزاند و حساسیت به انسولین را بهبود میبخشد. انجام تمرینات هوازی متوسط مثل پیادهروی سریع، دوچرخهسواری یا شنا به مدت حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته اثر قابلتوجهی بر بهبودی کبد میگذارد. تمرینات قدرتی نیز توده عضلانی و متابولیسم را بیشتر و به مدیریت کلی وزن کمک میکنند.
توصیۀ بعدی، مدیریت وزن و کاهش آن درصورت چاقی است.
کاهش تدریجی وزن با کنترل تغذیه و فعالیت بدنی منظم، قدرت ازدسترفته کبد را بازمیگرداند. حتی ۵ تا ۱۰ درصد کاهش وزن اثر چشمگیری بر سلامت کبد و درمان کبد چرب گرید ۲ میگذارد. فقط حواستان باشد که این کاهش وزن باید تدریجی باشد. فکر راهحلهای سریع یا رژیمهای غذایی سنگین و موقت را از سر بیرون کنید.
بهترین قرصها برای درمان کبد چرب گرید ۲
هیچ دارویی منحصرا برای درمان کبد چرب گرید ۲ وجود ندارد. پزشک درصورت صلاحدید قرصها و مکملهای لازم برای کنترل بیماریهای زمینهای مثل دیابت یا کلسترول بالا را تجویز میکند. اثربخشی این داروها با با معاینات منظم، آزمایشهای مکرر و سونوگرافی پیدرپی تحتنظر قرار میگیرد تا از اثربخشی اقدامات درمانی اطمینان حاصل شود.
بهترین قرصها برای درمان کبد چرب گرید ۲ عبارتاند از:
- مصرف روزانه ۴۰۰ تا ۸۰۰ واحد ویتامین E بهدلیل خاصیت آنتیاکسیدانی و سرکوب التهاب کبد؛
- پیوگلیتازون (در بیماران دیابتی) برای کاهش چربی و بهبود عملکرد کبد با تنظیم متابولیسم؛
- استاتینها برای درمان دیسلیپیدمی در بیماران کبد چرب؛
- سیلیمارین (عصاره خارمریم) برای محافظت از سلولهای کبدی در برابر آسیبها؛
- اسیدهای چرب امگا ۳ بهمنظور کاهش تریگلیسرید و بهبود چربی خون.
غذاهای مفید برای کبد چرب گرید ۲
در پروسه درمان کبد چرب گرید ۲، رژیم غذایی حکم چوب جادو را دارد. تمرکزتان را روی غذاهای کامل و سرشار از فیبر بگذارید. رژیم غذایی شما باید سرشار از میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای بدون چربی باشد. این غذاها هم عملکرد کبد را تقویت میکنند و هم تجمع چربی را کاهش میدهند.
میوهها سرشار از فیبر، ویتامین، مواد معدنی و آنتیاکسیدان هستند؛ پس با استرس اکسیداتیو مبارزه میکنند و التهاب را از بین میبرند. غلات کامل بدون تغییر ناگهانی سطح قند خون، انرژی پایدار فراهم میکنند. پروتئینهای بدون چربی نیز برای حفظ توده عضلانی و در عین حال افزایش چربیسوزی ضروری هستند.
مواد غذایی مفید و ارزشمند در رژيم مبارزه با کبد چرب عبارتاند از:
- پروتئینهای بدون چربی مانند ماهی، مرغ، حبوبات و توفو؛
- سبزیجات سبز مثل اسفناج، کلم، کرفس و بروکلی؛
- میوههای تازه بهویژه سیب، گریپفروت، لیمو و آووکادو؛
- غلات کامل مثل جو دوسر، کینوا و برنج قهوهای؛
- ماهیهای چرب مانند سالمون و تُن بهدلیل وجود امگا ۳؛
- روغن زیتون و مغزها (گردو، بادام، پسته)؛
- چای سبز.
مصرف چربیهای اشباع و قند را محدود کنید!
در دوره کنترل کبد چرب با رژیم غذایی، علاوهبر آنکه باید غذاهای مفید و ارزشمند را بشناسید، شناخت غذاهای مضر و محدودکردن مصرف آنها ضروری است.
پژوهشها ارتباط مستقیم میان مصرف قند زیاد و افزایش چربی کبد و مقاومت به انسولین را اثبات کردهاند. اینطور که پیداست، نوشیدنیهای سرشار از فروکتوز یکی از مهمترین عوامل تجمع چربی در کبد هستند. همچنین غذاهای سرشار از چربی اشباع مثل برشهای چرب گوشت، لبنیات پرچرب و غذاهای سرخشده، وضعیت کبد چرب را با افزایش التهاب و تجمع چربی تشدید میکنند.
بههمینخاطر انجمن گوارش آمریکا به بیماران کبد چرب توصیه میکند، مصرف چربی اشباع را به کمتر از ۱۰ درصد از کل کالری روزانه محدود کنند. سازمان بهداشت جهانی نیز توصیه میکند، قند افزوده در رژیم روزانه مبتلایان کمتر از ۱۰ درصد از کل انرژی دریافتی آنان باشد.
درمان کبد چرب گرید ۲ به ۳
درمان کبد چرب گرید ۲ تا ۳ بر پایه تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی و کنترل بیماریهای زمینهای است تا از پیشرفت به سمت التهاب و سیروز جلوگیری شود. با کاهش وزن، رعایت اصول تغذیه، ورزش، کنترل قند و چربی، قطع الکل و درمان دارویی میتوان وضعیت را کنترل کرد و بهسمت گریدهای پایینتر سوق داد. در این مرحله از بیماری، نظارت مستقیم پزشک برای پیشگیری از عوارض جدی ضروری است.
برنامه غذایی برگشت کبد به گرید ۱
هر روز صبح بلافاصله بعد از بیدارشدن، یک لیوان آب ولرم با چند قطره لیموی تازه یا یک قاشق خاکشیر خیسخورده بخورید. نیمساعت بعد، برای وعده صبحانه مقداری نان سبوسدار، پنیر کمچرب، گردو و یک عدد سیب یا خیار نوش جان کنید. نوشیدنی مجاز صبحانه چای سبز یا دمنوشهای آویشن و نعناست.
هر روز ظهر مقداری برنج قهوهای یا جو، مرغ یا ماهی بخارپز و سبزیجات بخارپز مثا بروکلی، اسفناج، هویج را برای وعده ناهار میل کنید. اگر مایلید، کنار وعده اصلی مقداری سالاد با آبلیمو و روغن زیتون بگذارید. بعداز صرف غذا عرق کاسنی و شاهتره را فراموش نکنید.
عصرها برای میانوعده ۳ تا ۵ عدد بادام یا گردو و میوههای تازه مثل سیب، پرتقال یا گریپفروت نوش جان کنید. نوشیدنی عصرانۀ شما دمنوش چای سبز، زنجبیل یا خارمریم است. شام شب را سبک و زود بخورید. سوپ جو، سبزیجات پخته، تخممرغ آبپز و سبزیخوردن غذاهای محبوب کبد برای وعده شام هستند. قبلاز خواب هم یک لیوان آب گرم با لیمو یا دمنوش کاسنی نوش جان کنید.
کلام آخر دکتردکتر
کبد چرب درجه ۲ مرحلۀ میانی این بیماری است و به اقدام فوری نیاز دارد. این اقدام فوری هم نیازمند آگاهی و شناخت کافی از بیماری کبد چرب، از گریدبندی گرفته تا استراتژیهای مدیریت آن است. بههمینخاطر در این راهنما از دانستنیهای این بیماری گفتیم و نکات کنترل آن را در اختیارتان گذاشتیم. فراموش نکنید، در این مرحله از بیماری باید تحتنظر پزشک باشید و تنظیم سبک زندگی و سایر اقدامات درمانی را با توصیه و مشورت متخصص پیش ببرید.
اگر در محل زندگیتان به پزشک متخصص دسترسی ندارید، در سامانه سلامت دکتردکتر بهترین متخصصان کشور پاسخگوی شما هستند. پیگیری کبد چرب را پشت گوش نیندازید. درخواست ویزیت آنلاین را همین حالا ثبت کنید یا بهسادگی نوبت ویزیت حضوری بگیرید.
