بعضی عقیده دارند که هر فرد بسته به گروه خونی خود نیازهای غذایی متفاوتی دارد. طبق رژیم غذایی گروه خونی B خوردن غذاهای خاص موجب میشود سالمتر باشیم و وزن کم کنیم. اگرچه تأثیرگذاری این رژیم غذایی ثابت نشده است بعضیها به آن معتقدند و آن را اجرا میکنند. در ادامه نگاه دقیقتری به اصول، فواید، مضرات و غذاهای ممنوع و مجاز در رژیم غذایی برای گروه خونی B میاندازیم. اگر میخواهید درمورد این رژیم غذایی بیشتر بدانید تا پایان مقاله با ما همراه باشید.
رژیم غذایی گروه خونی B چیست؟
در سال ۱۹۹۶ یک پزشک طب طبیعی به نام پیتر جی. دِآدامو (Peter J. D’Adamo) کتابی را منتشر کرد که در آن توضیح داده بود چگونه افراد میتوانند با تغذیه براساس گروه خونیشان سالمتر شوند، بیشتر عمر کنند و به وزن ایدئال خود برسند. به عقیده او چاشنیها، ادویهها و حتی ورزش نیز باید براساس گروه خونی فرد انتخاب شوند. پس از مدت کوتاهی این کتاب پرفروش شد و مردم گروه خونی خود را پیدا کردند، لیست مواد غذایی خود را اصلاح کردند و نحوه غذاخوردن، ورزشکردن و تفکر درمورد سلامتیشان را تغییر دادند.
رژیم غذایی گروه خونی B یکی از بخشهای نظریه رژیم غذایی براساس گروه خونی دآدامو است. در این رژیم غذایی کسانی که گروه خونیشان B است باید بعضی از غذاها را بیشتر مصرف کنند و از مصرف بعضی از غذاها پرهیز کنند.
اصول پایه در رژیم غذایی گروه خونی B
چهار گروه خونی اصلی براساس وجود داشتن یا عدم وجود دو آنتیژن A و B روی سطح گلبولهای قرمز خون طبقهبندی میشوند. (آنتیژنها به سیستم ایمنی میگویند که آیا چیزی مضر است یا نیست.) مثلا اگر هر دو آنتیژن را داشته باشید گروه خونی شما AB و اگر هیچیک از آنتیژنها را نداشته باشید گروه خونیتان O است.
دآدامو ادعا میکند که آنتیژنهای موجود در خون در سایر قسمتهای بدن ازجمله دستگاه گوارش نیز وجود دارند. او میگوید این همان چیزی است که موجب میشود غذاهایی که میخوریم با گروه خونی ما واکنش شیمیایی نشان دهند.
افراد با گروههای خونی مختلف، باکتریهای روده متفاوتی نیز دارند که دآدامو آن را به اجداد اولیه ما نسبت میدهد. او میگوید اولین انسانها گروه خونی O داشتند. ازآنجاییکه آنها شکارچی-گردآورنده بودند، کربوهیدرات کمتر و پروتئین بیشتری مصرف میکردند. گفته میشود که افراد با گروه خونی A از نسل کشاورزان هستند، به همین دلیل دآدامو مصرف سبزیجات بیشتر را به این گروه توصیه میکند.
او عقیده دارد که گروههای خونی B میتوانند چربی بیشتری را هضم کنند زیرا از قبایل کوچنشین تکامل یافتهاند که رژیم غذاییشان سرشار از گوشت و لبنیات بوده است. دآدامو ادعا میکند که خوردن غذاهایی که در زمان تکامل گروه خونی شما رایج بودهاند به بدنتان کمک کند که غذا را راحتتر هضم کند.
بیشتر بخوانید :رژیم غذایی گروه خونی A چیست؟
غذاهای مفید در رژیم گروه خونی B
اگر گروه خونیتان B است یک رژیم غذایی ترکیبی شامل گوشت، میوه، لبنیات، غذاهای دریایی و غلات بهترین گزینه است. غذاهایی که باید از آنها اجتناب کنید شامل ذرت، گندم، گندم سیاه، عدس، گوجهفرنگی، بادامزمینی و دانه کنجد است. دکتر دآدامو میگوید مرغ نیز میتواند مشکلساز شود. غذاهایی که باید بیشتر مصرف کنید شامل سبزیجات سبز، تخممرغ، گوشتهای خاص و لبنیات کمچرب است.
در ادامه بیشتر توضیح میدهیم که چه غذاهایی برای گروه خونی B مناسب است و از چه غذاهایی باید پرهیز کنیم.
پروتئینهای گیاهی و منابع جایگزین گوشت
مفیدترین منابع پروتئینی در رژیم غذایی گروه خونی B شامل گوشت بره، گوسفند، گوزن، خرگوش و همچنین ماهی کاد، ماهی سالمون، لوزیماهی یا هلیبوت، ماهی حلوا و قزلآلا میشود. بااینحال، اگر میخواهید مصرف گوشت را محدود کنید یا گیاهخوار هستید، میتوانید از برخی منابع پروتئین گیاهی و جایگزینهای گوشت استفاده کنید.
بعضی از حبوبات مانند لوبیاسفید، لوبیای لیما (لوبیا عروس) و نخودسبز برای افراد دارای گروه خونی B مناسبترند. این حبوبات علاوهبر پروتئین، فیبر، ویتامینها و مواد معدنی را نیز تأمین میکنند. مصرف سویا و فراوردههای آن برای گروه خونی B توصیه نمیشود.
لبنیات سازگار با گروه خونی B
در رژیم غذایی گروه خونی B مصرف لبنیاتی مانند پنیر کاتیج، پنیر کشاورزی، پنیر فتا، شیر و پنیر بز، کفیر، موزارلا، ریکوتا، شیر و ماست توصیه شده است. این محصولات لبنی برای گروه خونی B مفید هستند و افرادی با گروه خونی B با خیال راحت میتوانند از آنها استفاده کنند.
آجیلها و دانههای مفید
در رژیم گروه خونی B بعضی از آجیلها و دانهها نسبت به سایرین سازگاری بیشتری دارند و میتوانند به تأمین پروتئین، چربیهای سالم، فیبر و مواد معدنی کمک کنند.
آجیلهای مفید:
- بادام: منبع خوب پروتئین، فیبر، منیزیم و ویتامین E؛
- گردو: سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ و آنتیاکسیدانها؛
- شاهبلوط: نسبت به سایر آجیلها چربی کمتری دارد و منبع خوبی از کربوهیدراتهای پیچیده است.
دانههای مفید:
- تخم کتان: منبع خوب فیبر و اسیدهای چرب امگا-۳؛
- دانه چیا: حاوی پروتئین، فیبر و اسیدهای چرب امگا-۳.
حبوبات مناسب برای گروه خونی B
بعضی از حبوباتی که نسبت به سایرین سازگاری بیشتری دارند و میتوانند بخشی از پروتئین و فیبر موردنیاز بدن را تأمین کنند عبارتاند از:
- لوبیای لیما (لوبیا عروس): منبع خوب پروتئین، فیبر و مواد معدنی؛
- لوبیاسفید: حاوی پروتئین گیاهی، آهن و فولات؛
- نخودسبز: سرشار از فیبر، ویتامین C و پروتئین گیاهی.
غلات کامل و منابع کربوهیدرات سالم
ارزن، جو دوسر، برنج پفکی (برنجک)، برنج، اسپلت یا گندم آلمانی، برنج قهوهای، نان حزقیال و نان واسا برای کسانی که گروه خونیشان B است بسیار مفید است. مصرف این منابع کربوهیدرات در رژیم گروه خونی B توصیه میشود.
سبزیجات مفید برای گروه خونی B
بیشتر سبزیجات، بهویژه سبزیجات برگسبز، برای این گروه مفیدند و میتوانند بخش مهمی از رژیم غذایی روزانه را تشکیل دهند. این سبزیجات سرشار از فیبر، ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانها هستند.
سبزیجات مفید:
- کلمبروکلی؛
- کلمپیچ؛
- کلمبرگ؛
- گلکلم؛
- هویج؛
- چغندر؛
- سیبزمینی شیرین؛
- بادمجان؛
- فلفل دلمهای؛
- کدوسبز؛
- خیار؛
- کاهو؛
- کرفس.
سبزیجات برگسبز:
- اسفناج؛
- جعفری؛
- گشنیز؛
- شوید؛
- تره؛
- برگ چغندر.
این سبزیها منابع خوبی از فولات، آهن، ویتامین K و آنتیاکسیدانها هستند.
میوههای مناسب برای گروه خونی B
در رژیم گروه خونی B بیشتر میوهها مجاز هستند و میتوانند به تأمین ویتامینها، مواد معدنی، فیبر و آنتیاکسیدانهای موردنیاز بدن کمک کنند. بعضی از میوهها در این رژیم بهعنوان گزینههای بسیار مفید شناخته میشوند که عبارتاند از:
- آناناس؛
- موز؛
- کرنبری؛
- انگور؛
- پاپایا؛
- آلو.
نوشیدنیها و دمنوشهای مناسب
در رژیم غذایی گروه خونی B بعضی از نوشیدنیها و دمنوشهای گیاهی بهعنوان گزینههای سازگارتر معرفی میشوند. این نوشیدنیها میتوانند به تأمین آب بدن، آرامش اعصاب و بهبود هضم کمک کنند. در این رژیم غذایی مصرف نوشیدنیها و دمنوشهای تهیهشده با زنجبیل، نعناعفلفلی، برگ تمشک، گل رز، مریمگلی، چای سبز، جینسینگ و شیرینبیان توصیه میشود.
ادویههای مفید
بعضی از ادویهها سازگاری بیشتری با این گروه خونی دارند و میتوانند علاوهبر طعمدهی به غذا خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی داشته باشند. مصرف زنجبیل، ترب کوهی، کاری و فلفل قرمز برای این گروه خونی بسیار مفید است. سایر ادویههایی که در این رژیم غذایی میتوان مصرف کرد عبارتاند از:
- جعفری خشک؛
- نعناع خشک؛
- شوید خشک؛
- مریمگلی؛
- آویشن؛
- رزماری؛
- زردچوبه.
غذاهای ممنوع یا ناسازگار در رژیم گروه خونی B
براساس نظریه رژیم گروه خونی B بعضی از غذاها بهدلیل تأثیر احتمالی بر متابولیسم یا هضم برای این گروه «ناسازگار» تلقی میشوند. در ادامه غذاهایی را که مصرفشان در رژیم غذایی گروه خونی B ممنوع است معرفی میکنیم.
گوشتها و پروتئینهای حیوانی نامناسب
در رژیم غذایی گروه خونی B مصرف مرغ، اردک، غاز، کبک، بلدرچین و گوشت خوک ممنوع است. در میان منابع پروتئین حیوانی دریایی نیز مصرف انواع سختپوستان و نرمتنان (مانند خرچنگ، میگو، لابستر، صدف و خرچنگ خاردار)، ماهی کولی، نیزهماهی، ماهی خاویار، مارماهی، قورباغه، ماهی لاکس، هشتپا، ماهی سیبس یا باراماندی، حلزون، ماهی راهراه، لاکپشت و ماهی دمزرد مجاز نیست. در این رژیم غذایی مصرف گوشت گاو، قرقاول، بوقلمون و گوساله مانعی ندارد.
لبنیات پرچرب و فراوریشده
در این رژیم غذایی مصرف پنیر آمریکایی، پنیر رگهآبی، بستنی و پنیر رشتهای مجاز نیست. لبنیات پرچرب و فراوریشده شامل موارد زیر میشود:
- پنیرهای فراوریشده و ورقهای؛
- پنیرهای پیتزایی بسیار چرب؛
- پنیر خامهای پرچرب؛
- خامه؛
- سرشیر؛
- بستنیهای پرچرب و شیرین؛
- شیرهای طعمدار حاوی شکر افزوده؛
- دسرهای لبنی صنعتی.
غلات و حبوبات ناسازگار
غلات و حبوبات زیر با گروه خونی B سازگاری ندارند بنابراین مصرف آنها در این رژیم غذایی منع شده است.
غلات:
- گندم (سبوس، جوانه گندم، بلغور گندم دوروم، گندم کامل و گندم سفید)؛
- بلغور گندم؛
- چاودار؛
- گندم سیاه؛
- ذرت؛
- آمارانت (تاجخروس)؛
- جو؛
- کاشا (بلغور گندم سیاه برشته)؛
- مخلوط هفتغله؛
- برنج وحشی؛
- کوسکوس؛
- هر نوع فراوردهای مانند آرد، نان و نودل که از این غلات تهیه شده باشد.
حبوبات:
- عدس؛
- نخود؛
- لوبیاچشمبلبلی؛
- لوبیاچیتی؛
- لوبیاقرمز آزوکی؛
- لوبیاسیاه.
سبزیجات محدودشده در رژیم گروه خونی B
سبزیجاتی که مصرف آنها در رژیم غذایی گروه خونی B توصیه نمیشود عبارتاند از:
- گوجهفرنگی؛
- زیتون؛
- کنگرفرنگی؛
- آووکادو؛
- کدوتنبل؛
- تربچه؛
- جوانهها؛
- تمپه؛
- توفو؛
- ریواس.
مصرف سایر سبزیجات ممنوعیتی ندارد.
میوهها و نوشیدنیهای نامناسب
میوههایی که برای افراد دارای گروه خونی B مناسب نیستند شامل موارد زیر میشوند:
- نارگیل؛
- خرمالو؛
- انار؛
- گلابی خاردار؛
- میوه ستارهای.
از مصرف مشروبات الکلی تقطیرشده، آب گازدار و نوشابه گازدار و دمنوشهای تهیهشده با صبر زرد، گل پایاسب، کاکل ذرت، شنبلیله، کوشاد، گلدن سیل (ریشه طلایی)، رازک، زیرفون، گل ماهور، شبدر قرمز، ریواس، سنا، کیسه کشیش و اسکالکپ (نوعی گیاه دارویی از خانواده نعناعیان) خودداری کنید.
نمونه برنامه غذایی روزانه برای افراد با گروه خونی B
در رژیم غذایی گروه خونی B باید از غذاهایی که در این رژیم غذایی ناسازگار تلقی میشوند، مانند مرغ، ذرت، گوجهفرنگی، عدس و بادامزمینی تاحدامکان پرهیز کنید. در زیر برنامه نمونه رژیم غذایی گروه خونی B برای یک روز را ارائه کردهایم.
صبحانه:
- ۲ عدد تخممرغ آبپز یا املت با سبزیجات؛
- یک کاسه ماست یا کفیر؛
- یک عدد موز یا یک خوشه کوچک انگور؛
- چای سبز یا دمنوش زنجبیل.
میانوعده صبح:
- یک مشت کوچک گردو یا بادام؛
- یک عدد سیب یا گلابی؛
ناهار:
- ۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم گوشت بره، گوسفند یا ماهی کبابی؛
- سالاد کاهو، خیار، هویج و بروکلی با آبلیمو؛
- مقداری برنج یا سیبزمینی شیرین.
میانوعده عصر:
- ماست کمچرب؛
- چند برش آناناس یا هلو.
شام:
- خوراک ماهی یا بوقلمون؛
- سبزیجات بخارپز مانند کلمبروکلی، گلکلم و کدوسبز؛
- سالاد سبز.
قبل از خواب
- یک فنجان دمنوش بابونه یا نعناع.
فواید رژیم گروه خونی B
به گفته دِآدامو پروتئینهای موجود در غذاهای خاص به نام لکتینها میتوانند به آنتیژن گروه خونیتان متصل شوند و موجب چسبندگی خون شوند. او میگوید این امر منجر به خستگی، سردرد، مشکلات گوارشی و مشکلات پوستی میشود. خوردن غذاهایی که بدنتان بهخوبی به آنها پاسخ میدهد، ممکن است هضم، سطح انرژی و بعضی از بیماریهای مزمن مانند سوزش سر دل را بهبود دهد.
دِآدامو همچنین ادعا میکند که خطر ابتلا به بعضی از بیماریها برای هر گروه خونی بیشتر است. مثلا افراد با گروه خونی O ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به زخم معده باشند، درحالیکه بیماریهای قلبی و دیابت در افراد با گروه خونی A شایعتر است. او میگوید با انتخاب رژیم غذایی که با گروه خونی شما بهترین عملکرد را دارد، میتوانید احتمال ابتلا به بعضی از بیماریها را کاهش دهید.
ایده کلی این رژیم غذایی، یعنی غذاهای فراوریشده و قندهای افزوده کمتر و خوردن گوشت بدون چربی و میوه و سبزیجات فراوان، همگی برای سلامت کلی ما مفید هستند.
معایب رژیم گروه خونی B
بیشتر غذاهای پیشنهادشده سالماند ولی در رژیم غذایی گروه خونی B باید مراقب مصرف گوشت قرمز و لبنیات خود باشید. زیرا این غذاها چربی اشباع بیشتری دارند و زیادهروی در مصرف هریک از آنها میتواند احتمال ابتلا به بیماری قلبی را افزایش دهد.
این رژیم غذایی انواع خاصی از غذاها را پیشنهاد میدهد و به سلیقه شخصی افراد اهمیت چندانی نمیدهد. مثلا اگر به لاکتوز حساسیت دارید ممکن است با رژیم غذایی گروه خونی B که لبنیات را توصیه میکند مشکل داشته باشید. حتی درمورد انواع ادویهها و چاشنیهایی که میتوانید استفاده کنید نیز محدودیتهایی وجود دارد.
اگر رژیم غذایی بدون گلوتن برایتان مناسب است، باید بدانید که رژیم غذایی گروه خونی B گلوتن را ممنوع نمیکند. در این رژیم غذایی باید انتخابهای غذاییتان را محدود کنید. این گروه خونی شماست که لیست خرید و انتخابهایتان هنگام غذاخوردن در رستوران را تعیین میکند. اگر با افرادی زندگی میکنید که گروههای خونی متفاوتی دارند، برنامهریزی وعدههای غذایی سختتر میشود.
رژیم غذایی گروه خونی B نسبت به سایر انواع چربی اشباع بیشتری دارد که میتواند شما را در معرض خطر بیماریهای قلبی، فشارخون بالا یا کلسترول قرار دهد. البته میوهها و سبزیجاتی که در این رژیم غذایی توصیه شدهاند چربی اشباع کمتری دارند.
بهدلیل نظریه دآدامو درمورد لکتینهای موجود در برخی غذاها که موجب مشکلات سلامتی میشوند، بسیاری از مواد غذایی در رژیم غذایی گروه خونی B گنجانده نشدهاند. غذاهایی مانند لوبیا و غلات کامل، که حاوی لکتین هستند، مواد مغذی مفیدی دارند و نباید حذف شوند.
اگرچه خوردن غذاهای کمتر فراوریشده برای سلامتی مفید است ولی همه غذاهای فراوریشده بد نیستند. مثلا شیر و گندم بهدلایل ایمنی و برای هضم آسانتر فراوری میشوند.
آیا رژیم گروه خونی B واقعا علمی و اثباتشده است؟
پیتر جی. دِآدامو در کتاب خود «متناسب با گروه خونی خود غذا بخورید» ادعا کرد که بعضی از غذاها میتوانند موجب کاهش التهاب، افزایش انرژی، کاهش وزن و جلوگیری از بیماریها ازجمله سرطان و بیماریهای قلبی-عروقی شوند. نظریه پشت این رژیم غذایی این است که گروه خونی ارتباط نزدیکی با توانایی ما در هضم انواع خاصی از غذاها دارد.
در سالهای پس از معرفی رژیم غذایی براساس گروه خونی برای بررسی تأثیرگذاری این رژیم غذایی مطالعات زیادی انجام شد ولی هیچکدام ارتباط روشنی بین تغذیه براساس گروه خونی و سلامت بهتر نشان ندادند.
هیچ شواهد علمی برای حمایت از مزایای رژیم غذایی براساس گروه خونی وجود ندارد. در سال ۲۰۱۳ محققان تمام متون پزشکی موجود درمورد این موضوع (درمجموع ۱۴۱۵ مرجع) را مطالعه کردند. آنها هیچ مطالعهای پیدا نکردند که نشان دهد رژیم غذایی براساس گروه خونی مؤثر است. ایده دِآدامو درمورد گروههای خونی اجدادی نیز مورد تردید قرار گرفته است؛ محققان دیگر معتقدند که ممکن است گروه خونی AB اولین گروه خونی بوده باشد، نه O.
اگرچه رژیم غذایی براساس گروه خونی مدتی است که وجود دارد به گفته کاتلین زلمن، متخصص تغذیه، نظریه پشت این رژیم غذایی رد شده است. او میگوید: «این رژیم روشی فریبنده برای وادارکردن مردم به خوردن غذاهای سالمتر است. مطلقا هیچ شواهد علمی وجود ندارد که ثابت کند گروه خونی شما نوع رژیم غذایی که باید داشته باشید را تعیین میکند.»
زلمن میگوید عناصر رژیم غذایی براساس گروه خونی به این دلیل مؤثرند که این رژیم غذایی عمدتا رژیمی سالم و گیاهی است. در این رژیم غذایی غذای با کیفیت بالا، مقدار زیادی میوه و سبزیجات، فیبر، ویتامینها و مواد معدنی، گوشت بدون چربی و غذاهایی با چربی اشباع کم توصیه میشود. با کاهش کالری و مصرفنکردن قند افزوده احتمالا وزن کم خواهید کرد.
کلام آخر دکتردکتر
ایده پشت رژیم غذایی براساس گروه خونی این است که گروه خونی هضم بعضی از غذاها را برای ما آسانتر میکند. هیچ مدرک علمی برای مؤثربودن این رژیم غذایی وجود ندارد. کاهش وزن در این رژیم غذایی بیشتر به این دلیل است که بسیاری از غذاهای موجود در آن گزینههای سالمی هستند و باید از مصرف غذاهای فراوریشده مانند شیرینیها و فستفودها خودداری کنیم.
اگر هدفتان کاهش وزن یا بهبود سلامت عمومی است، بهتر است رژیم غذایی گروه خونی B را در کنار سایر گزینههای شناختهشده مانند رژیم مدیترانهای، رژیم فستینگ و رژیم نوم بررسی کنید. برخلاف رژیم گروه خونی، این روشها پشتوانه علمی قویتری دارند. درنهایت بهترین رژیم لاغری از نظر پزشکان رژیمی است که علاوهبر تأمین نیازهای تغذیهای بتوانید در بلندمدت به آن پایبند بمانید.
پیش از امتحانکردن رژیم غذایی گروه خونی B با پزشک خود مشورت کنید یا به متخصص تغذیه مراجعه کنید، بهخصوص اگر بیماری مزمنی دارید. برای مشاوره با بهترین پزشکان و متخصصان تغذیه کشور میتوانید از خدمات «مشاوره پزشکی آنلاین» و «دریافت نوبت مطب» دکتردکتر استفاده کنید.
