اسهال خونی چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود؟

  • 1398-06-11
  • ۱۵۷۹۹۱ بازدید
  • 199
طول درمان اسهال خونی

اسهال خونی با چه علائمی همراه است؟ چگونه تشخیص دهیم که به اسهال خونی دچار شده‌ایم؟ در این مطلب به بررسی کامل علت، علائم و درمان اسهال خونی می‌پردازیم.

اسهال خونی وضعیت خطرناکی است که اغلب با عفونت‌ یا خونریزی دستگاه گوارش ارتباط دارد و باید خیلی زود مورد بررسی و درمان قرار گیرد.

مدفوع سالم معمولا جامد، نرم و قهوه‌ای رنگ است. اگرچه اسهال ناخوشایند است اما معمولا نشانه‌ای از وجود یک مشکل جدی نیست اما اسهال خونی ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل سلامتی پنهان باشد.

اسهال زمانی اتفاق می‌افتد که مواد غذایی هضم شده و آب به سرعت از روده‌ها عبور می‌کند. در این وضعیت، مواد فرصت کافی برای جامد شدن را پیدا نمی‌کنند و به شکل مایع از مجرای گوارشی عبور می‌کنند.

اسهال خونی چیست؟

اسهال خونی وضعیتی است که در آن خون با مدفوع شل و آبکی مخلوط شده است. خون می‌تواند از هر جایی از مجرای گوارشی آمده باشد. اسهال خونی اغلب نشانه‌ای از خونریزی دستگاه گوارش در اثر جراحت یا بیماری است.

اسهال خونی در تمام سنین و همه جوامع دیده می‌شود و بسته به علت آن می‌تواند به مدت کوتاهی وجود داشته باشد. اسهال حاد مانند وقتی که ناشی از عفونت دستگاه گوارش است یا این که به شکل مزمن درآید مثل اسهالی که ناشی از بیماری التهابی روده است. علت اسهال خونی باید خیلی سریع توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.

علائم اسهال خونی

بسته به بیماری یا علت پنهانی، اسهال خونی ممکن است با علائم دیگری نظیر موارد زیر همراه باشد:

  • درد یا گرفتگی شکم
  • تورم شکم یا نفخ
  • درد بدن
  • خستگی
  • بی‌اختیاری مدفوع
  • وجود مخاط یا غذای هضم نشده در مدفوع
  • تهوع
  • اشتهای ضعیف
  • خونریزی رکتال
  • درد در ناحیه رکتوم
  • نیاز فوری به دفع مدفوع
  • استفراغ

علائم جدی همراه اسهال که ممکن است نشان‌دهنده یک وضعیت مرگبار باشد:

  • تغییر در سطح هوشیاری
  • گیجی و سردرگمی
  • تنفس مشکل
  • سرگیجه
  • تب بالا (بالاتر از 101 درجه فارنهایت) (۳۸/۳ درجه سانتی‌گراد)
  • نبض سریع
  • سفت شدن شدید شکم
  • درد شدید شکم
  • استفراغ خون یا مواد سیاه
  • ضعف

علل اسهال خونی

اسهال خونی می‌تواند نشان‌دهنده وضعیت نسبتا خفیفی مانند هموروئید باشد یا می‌تواند به وسیله یک وضعیت مرگبار مانند پارگی واریس مری یا خونریزی ناشی از زخم معده ایجاد شود. در کودکان، اسهال خونی معمولا به دلیل عفونت‌های باکتریایی و التهاب در سیستم گوارشی تحتانی رخ می‌دهد.

این مشکل اغلب با خوردن غذاهای آلوده به باکتری و انگل مرتبط است. اسهال سیاه و قیرمانند معمولا نشان می‌دهد که خون از مجرای گوارشی فوقانی می‌آید (مری، معده و دوازدهه) و اسهال قرمز روشن یا آلبالویی رنگ اغلب مربوط به خونریزی در مجاری گوارشی تحتانی است ( کولون، رکتوم و مقعد).

  • دیسانتری: اسهال همراه با خون دیسانتری (dysentery) نامیده می‌شود. شایع‌ترین علل دیسانتری باکتری شیگلا (Shigella)  و انتاموبا هیستولیتیکا ( Entamoeba histolytica) است که نوعی انگل است. 
  • خونریزی‌های گوارشی: خونریزی گوارشی در اثر علل مختلفی مانند پولیپ‌های کولون، بیماری التهابی روده (IBD) یا سرطان معده رخ می‌دهد. خونریزی حاصل از این وضعیت‌ها می‌تواند موجب شود که رنگ اسهال قرمز شود.
  • هموروئید: هموروئید رگ‌های خونی متورمی هستند که داخل رکتوم و مقعد دیده می‌شوند. آن‌ها یکی از علت‌های شایع خونریزی رکتال و اسهال قرمز هستند.
  • داروها: عوارض جانبی برخی از داروها ممکن است علت قرمز شدن مدفوع باشد و داروها همچنین می‌توانند موجب تحریک معده و احتمالا اسهال شوند. از جمله داروهایی که موجب قرمز شدن مدفوع می‌شوند، شربت‌های آنتی‌بیوتیک (liquid antibiotics) هستند.
  • شقاق مقعد: گاهی اوقات وجود خراش در ناحیه رکتال (شقاق مقعد) می‌تواند موجب شود که مدفوع قرمز شود. در این مورد ممکن است مقدار کمی خون قرمز روشن دیده شود.

دیگر علل اسهال خونی

  • خونریزی زخم معده
  • بدشکلی‌ رگ‌های خونی
  • ایسکمی روده یا انسداد روده
  • سرطان روده بزرگ (کولون)
  • دیورتیکولوز (Diverticulosis)
  • ترومای مری (Esophageal trauma) یا واریس‌ مری
  • گاستروآنتریت (Gastroenteritis)
  • بیماری التهابی روده (بیماری کرون (Crohn’s disease) یا کولیت اولسراتیو (ulcerative colitis))
  • عفونت روده (مسمومیت غذایی)
  • پولیپ‌های روده یا تومور روده
  • دیورتیکول مکل (Meckel’s diverticulum) ( تشکیل یک کیسه غیر طبیعی در انتهای تحتانی روده کوچک)
  • پرولاپس رکتوم 
  • واریس معده
  • عوارض جانبی داروها
  • پرتو درمانی
  • ترومای شدید شکمی

توجه: گاهی قرمز بودن رنگ اسهال علامت وجود خون نیست. غذاهایی که به ‌طور طبیعی قرمز هستند یا از رنگ‌های غذایی قرمز در آنها استفاده شده؛ می‌توانند موجب قرمز شدن مدفوع شوند.

چغندر، کرن‌بری یا زغال‌اخته (cranberries)، آب‌نبات قرمز، فراستینگ قرمز (لایه کرمی قرمز رنگ که برای تزیین روی کیک و کاپ کیک استفاده می‌شود)، شیرین‌بیان قرمز، گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی  از این گروه از مواد غذایی هستند.

اسهال خونی نشانه چیست؟

عوارض احتمالی اسهال خونی چیست؟

با گذشت زمان، اسهال خونی می‌تواند منجر به عوارض جدی نظیر موارد زیر شود:

  • کم خونی
  • کم آبی بدن
  • سندرم همولیتیک اورمیک (Hemolytic uremic syndrome) یا دیگر انواع نارسایی کلیه
  • از دست دادن شدید خون
  • شوک

درمان اسهال خونی

هنگامی که فردی دچار اسهال می‌شود، مقدار قابل توجهی مایع از راه مدفوع از دست می‌دهد. وقتی چنین اتفاقی می‌افتد، بدن فرد دچار کم‌آبی می‌شود. فرد باید به طور مرتب آب و مایعات مصرف کند تا آب از دست رفته بدن او جایگزین شود. اسهال طولانی‌مدت ممکن است نیاز به درمان‌های اضافی مانند تزریق داخل وریدی مایعات (سرم) داشته باشد. در موارد شدیدی مانند دیسانتری برای فرد مبتلا آنتی‌بیوتیک یا داروهای ضد انگل تجویز می‌شود.

اگر اسهال قرمز ناشی از خونریزی دستگاه گوارش باشد، ممکن است برای جبران خون از دست رفته نیاز به دریافت خون باشد. این فرایند در بیمارستان انجام می‌شود و فرد تا زمانی که شمارش سلول‌های خونی او به حد نرمال برسد، لازم است در بیمارستان بماند. اگر فردی فکر می‌کند که اسهال قرمز او ناشی از داروهای مصرفی‌اش است، باید در مورد تعویض داروهای خود با پزشک صحبت کند.

پیشگیری از اسهال خونی

راه‌های پیشگیری از اسهال خونی که ناشی از عفونت است عبارتند از:

  • تمیز کردن کلیه مناطق مورد استفاده برای آماده‌ کردن مواد غذایی
  • پختن کامل غذاها، زیرا احتمال وجود باکتری‌هایی نظیر شیگلا در غذاهای خام وجود دارد.
  • استفاده از آب بطری یا جوشانده هنگام سفر به یک کشور خارجی
  • پرهیز از تماس جنسی با فردی که دارای عفونت فعال شیگلوز است یا کسی که اخیرا به خاطر عفونت ناشی از باکتری شیکلا بیمار بوده است.
  • اجتناب از شنا کردن در رودخانه‌ها به دلیل احتمال خوردن ناخواسته آب رودخانه (منظور شنا کردن در آب‌های رودخانه و بلعیدن آب آن است)
  • شستن مکرر دست‌ها با آب و صابون، خصوصا پس از لمس سطوح آلوده یا عوض کردن پوشک

سخن پایانی

اسهال خونی در اثر خونریزی‌های مجرای گوارشی یا عفونت‌های باکتریایی و آمیبی اتفاق می‌افتد و به خصوص اگر همراه با سرگیجه، تب و استفراغ خونی باشد، بسیار خطرناک است.

منابع:

medicalnewstoday.

healthgrades


با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «اسهال خونی چیست، چه علائمی دارد و چگونه درمان می‌شود؟»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

199 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام وقتتون بخیر
    من خواهرم چند روزه ک اسهال گرفته ولی از امشب اسهال خونی شده!!!
    چیکار باید بکنم؟!
    اگه میشه زودتر جواب بدین
    ممنون میشم

    • سلام
      حتما باید ویزیت شه و ازمایش cbc, diff, Esr, crp, s/e, s/c انجام شود

  2. سلام.بنده پنج روزه ک اسهالم و الان حدودا یک روز و نیم هستش ک اسخالم خونی شده و رنگشم روشنه البته خون بعد از مدفوع میاد رفتم دکتر و سُرُم هم زدم و چن تا قرصم دادن منتها زیاد چیزی تغییر نکرده.ممنون میشم راهنمایی کنید

    • سلام آزمايش مدفوع بديد تا از نظر عفونت گوارشي بررسي شيد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  3. سلام،من ۳۶ سالمه و دو روزه اسهالم و امشب اسهالم خونیه
    ممنون میشم راهنمایی کنید
    ایا دلیلی بر زخمی شدن موعقت هست

    • سلام اسهالتون عفونيه
      نبايد دارويي بدون مشورت پزشمتون بخوريد
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص عفونی مراجعه کنید.

  4. سلام برادرم پنج ساله هست دوروزپیش مریض شد و تب کرد بعد از یک روز اسهال کرد و گاهی وقت ها هم دوسه قطره خون می این
    ممنون میشم راهنمایی کنید ؟

    • سلام بايد آزمايش خون و مدفوع بده و توسط متخصص اطفال ويزيت شه
      اصلا خودتون هيچ دارويي بهش نديد تا جواب آزمايش مدفوعش بياد
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص اطفال مراجعه کنید.

  5. سلام من دوسه روز پیش مریض شدم بعد تب شدم بعد رفتم دکتر تبم آومد پایین بعد اسهال شدم الان اسهالم تموم شده ولی دوروزه میروم دستشویی اسهال خونی دارم

  6. سلام .خسته نباشید خدا قوت
    برادر من چند سالی هست ک گاهی در مدفوع خون دیده میشه همه نوع آزمایش انجام داده ولی چیزی دستگیر نشده
    ممنون میشم راهنمایی کنید

    • سلام ممكنه بدليل هموروئيد باشه
      اما لازمه كه از نظر خون مخفي در مدفوع بررسي شن
      و كلونوسكوپي هم انجام دهند

  7. سلام من ۱۸ سالمه معده درد می‌گرفتم گه گاهی ولی از دو روز پیش معده درد شدید گرفتم.حالت تهوع شدیدم دارم و میلی به غذا ندارم .
    از دو روز پیش هم اسهال دارم ولی امروز اسهام مثل قیر سیاه هست و با خون همراه.دیشب هم تب ۳۸ درجه داشتم

    • سلام دوست گرامی لازم است شما حتماً مراجعه حضوری به متخصص داخلی داشته باشید

  8. سلام و وقتتون بخیر
    یک پسر 3سالو7ماە دارم لاغر و ضعیفە قدش105سانت و وزنش14کیلو،یک هفتە پیش بهش جگر دادم روز بعدش تب داشت تبش چهل درجە بود واسهال وبعدش متوجە شدم کە خونیە اسهالش وچندبار بە پزشک کودکان و بیمارستان مراجعە کردیم ولی یە پودر و یە شربت مسکن بهش دادن گفتن جای نگرانی نیست ولی خون زیادو روشن بودو الان اسهال نیست بعد از هشت روز تب ندارە و اشتهاش برگشتە ولی همچنان خون در مدفوعش هست ولی کمتر
    تا چند روز نورمالە وجود خون؟
    آیا بهش میتونم مولتی ویتامین بدم
    من خارج از ایران هستم لطفا راهنمای کنید

    • سلام
      جهت انجام آزمایش خون و مدفوع اقدام نمایید

    • سلام پسرم دوسالو نه ماهشه دیشب تب کرده بود بهش داروی گیاهی دادم خوب شد ولی الان پشت سرهم اسهال داره و الان یکم خونی مانند هست باید چکار کنم

      • سلام بايد آزمايش خون و مدفوع بديد براش و متخصص اطفال معاينش كنه

  9. سلام وقتتون بخیر پسرم دوساله هست چند روز قبل اسهال خونی شدید گرفت دل درد و دلپیچه هم داشت تب شدید هم داشت تو موفوعش مخاط هم زیاد بود بردم دکتر سرم زد و دارو داد استفاده کردم ولی بعد داروها تب نداره ولی هنوز اسهال داره و مدفوعش مخاطی هست و بویی شبیه ماست ترش کرده داره

    • سلام بايد مجددا توسط متخصص اطفال ويزيت شه
      مشهص شه چقدر كم آبي داره بدتش
      آزمايش ادرار، خون و مدفوع هم گرفته شه ازش
      مهمترين چيز الان جبران كم آبي بدنش هست.

  10. سلام ببخشید من ازصبح شکم درد شدیدی داشتم بعد رفتم دستشویی اسهال بود بعدظهررفتم دوسه قطره خون امد دوبارفتم همین اتفاق افتاده مدفوع نمیاد فقط دو سه قطر خون میاد

    • سلام دوست گرامی آیا علاوه بر اسهال تب درد شکم تهوع استفراغ دارید؟

  11. سلام،خسته نباشید
    بند پنج روزه که به علت بیماری کرونا خانه بستری هستم و دارو ها دکترا مصرف میکنم ولی دو سه روز موقع مدفوع ،سوزش مقعد داشتم و امروز مدفوع خونی و سوزش زیاد.
    داروهای مصرفی؛ازیترومایسین.استامینوفن،فاموتیدین

    • سلام دوست گرامی آیا سابقه خونریزی در مدفوع و هموروئید دارید؟
      آیا یبوست دارید؟

  12. سلام من الان دوروز هس ک اسهال شدم و امروز دیدم که اسهالم قرمز رنگ شده.میخواستم ببینم چیکار کنم.البته دوای محلی مختلف خوردم در رنگای جورباجور. ممنون از لطف شما

    • سلام برای اینکه مشخص شود که رنگ قرمز مدفوع به دلیل خون است یا خیر باید آزمایش مدفوع بدهید

کتابچه‌ها

دیدگاه‌های اخیر