پماد کالامین دارویی موضعی و بدون نسخه است که برای تسکین خارش، درد و ناراحتی ناشی از گزش حشرات، آبلهمرغان، گیاهان سمی و موارد دیگر استفاده میشود. مصرف این پماد در بیشتر افراد عارضهای ایجاد نمیکند ولی درصورت بروز هرگونه تحریک یا حساسیت پوستی باید استفاده از آن را متوقف کنید. در این مقاله توضیح میدهیم که پماد کالامین چیست و چه کاربردهایی دارد و با عوارض جانبی و نکات مهم در مصرف آن آشنا میشویم.
پماد کالامین چیست؟
پماد calamine یک داروی بدون نسخه (OTC) است که میتوانید از آن برای درمان خارش خفیف استفاده کنید. این لوسیون صورتی موضعی میتواند در تسکین خارش، درد و ناراحتی ناشی از نیش حشرات، آبلهمرغان و پیچک سمی مؤثر باشد. از این دارو میتوان برای خشککردن التهابات پوستی ترشحدار و محافظت از پوست نیز استفاده کرد. فقط باید لوسیون کالامین را بهصورت موضعی روی پوست خود استفاده کنید. بلعیدن این دارو میتواند خطرناک باشد.
پماد کالامین برای چیست؟ موارد مصرف پماد کالامین
مزیت اصلی لوسیون کالامین (تسکین خارش) موجب میشود که بتوانیم از آن برای درمان علائم مربوط به مشکلات مختلف پوستی استفاده کنیم. کالامین موضعی برای درمان خارش و سوزش پوست ناشی از آبلهمرغان، گزش یا نیش حشرات، سرخک، اگزما، آفتابسوختگی، پیچک سمی و سایر مشکلات جزئی پوستی استفاده میشود.
تسکین آفتابسوختگی
آفتابسوختگی زمانی رخ میدهد که اشعه ماورای بنفش به پوست نفوذ میکند و منجر به آسیب پوستی میشود. آفتابسوختگی موجب بروزعلائمی مانند موارد زیر میشود:
- درد؛
- حساسیت؛
- خارش؛
- پوستهپوسته شدن پوست.
لوسیون کالامین میتواند خارش و پوستهپوسته شدن ناشی از آفتابسوختگی را تسکین دهد. محتوای آب موجود در لوسیون کالامین نیز با تبخیرشدن موجب احساس خنکی میشود.
لوسیون کالامین فقط علائم آفتابسوختگی را تسکین میدهد. فراموش نکنید که آفتابسوختگی میتواند موجب آسیب طولانیمدت و تسریع پیری پوست شود و خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد.
درمان آکنه
از پماد کالامین برای جوش نیز میتوان استفاده کرد. اگرچه کالامین آکنه را درمان نمیکند، استفاده موضعی این پماد میتواند به خشکشدن آن کمک کند.
آکنه بیماری پوستیای است که در آن سوراخهای ریز یا منافذ پوست با سبوم یا سلولهای مرده پوست مسدود میشوند. سبوم مادهای روغنی است که پوست برای مرطوب نگهداشتن خود تولید میکند. هنگامی که منافذ مسدود میشوند، ساکنشدن باکتریها در آنها موجب التهاب میشود. این التهاب میتواند منجر به جوش یا لکههای پوستی شود.
استفاده از کالامین برای جوش اندازه ضایعات آکنه را کاهش میدهد. کالامین مادهای قابض است یعنی میتواند بافتهای بدن مانند پوست را منقبض کند. البته این خاصیت کالامین موجب خشکی یا تحریک پوست نیز میشود. بهگفته آکادمی پوست آمریکا این اثر میتواند آکنه را بیشتر نمایان کند. درنتیجه بهتر است از کالامین به مقدار کم استفاده کنید.
گزش و نیش حشرات
استفاده از کالامین یکی از روشهای درمانی محبوب برای موارد خفیف گزش و نیش حشرات است. این پماد میتواند علائمی مانند موارد زیر را تسکین دهد:
- سوزش؛
- خارش؛
- تورم.
میتوانید برای درمان واکنشهای خفیف پوستی لوسیون کالامین را روی محل گزش و نیش حشرات بمالید. از کالامین چند بار در روز استفاده کنید تا علائم برطرف شود یا جای نیش حشرات از بین برود.
کالامین روی گزش و نیشهایی که شدید یا سمی هستند یا میتوانند منجر به بیماری شوند، تأثیری ندارد. برای نمونه پماد کالامین از ابتلای فرد به بیماری لایم پس از گزش کنه جلوگیری نمیکند. بنابراین اگر حشرهای شما را گزیده است که از گونههای سمی یا ناقل بیماری است حتما به پزشک مراجعه کنید. در ویزیت آنلاین دکتردکتر میتوانید با پزشکان عمومی مشورت کنید تا درصورت نیاز برای درمان مشکلات ناشی از گزش حشرات اقدام کنید.
بعضی از افراد به گزش و نیش حشرات خاصی مانند زنبور حساسیت دارند. اگر فرد پس از گزش یا نیش دچار علائم زیر شود، باید به پزشک مراجعه کند:
- خارش شدید و کهیر؛
- تورم مجاری هوایی؛
- مشکل در تنفس؛
- سرگیجه؛
- گرفتگی معده؛
- اسهال؛
- ازدستدادن هوشیاری.
آبلهمرغان
آبلهمرغان با آلودهشدن فرد با ویروس واریسلا زوستر ایجاد میشود. این بیماری تاولهای خارشداری را ایجاد میکند که در سراسر بدن پخش میشوند. سایر علائم آبلهمرغان عبارتاند از:
- تب؛
- خستگی؛
- کاهش اشتها؛
- سردرد.
این علائم معمولا قبل از بثورات پوستی ظاهر میشوند. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) استفاده از لوسیون کالامین برای درمان هرگونه خارش را توصیه میکند. بهگفته آنها جلوگیری از خاراندن مهم است زیرا این کار میتواند احتمال عفونت باکتریایی و انتقال ویروس به دیگران را افزایش دهد.
در کنار استفاده از پماد کالامین برای آبلهمرغان میتوانید روشهای دیگری مانند حمامکردن در آب خنک با مقداری جوششیرین، بلغور جو دوسر خام یا بلغور جو دوسر کلوئیدی را امتحان کنید. داروی بدون نسخه استامینوفن نیز میتواند موجب کاهش درد و تب شود.
ویروس واریسلا زوستر در بزرگسالان موجب ابتلا به بیماری زونا میشود. درصورت ابتلای فرد به زونا نیز میتوان، در کنار داروهای ضد ویروسی، از پماد کالامین برای تسکین خارش استفاده کرد.لوسیون را مستقیما روی پوست بمالید تا علائم بیماری تسکین یابد.
سایر کاربردها
سایر کاربردهای کالامین عبارتاند از:
- خارش شناگران: میتوانید از پماد کالامین برای درمان بثوراتی مانند خارش شناگران استفاده کنید. اگر در آب حاوی انگلهای خاصی شنا کنید، ممکن است به این بیماری پوستی مبتلا شوید.
- بثورات ناشی از عرقسوز شدن: از پماد کالامین میتوان برای درمان عرقسوز شدن نیز استفاده کرد. وقتی عرق در منافذ و مجاری زیر پوست گیر میکند پوست تحریک یا اصطلاحا عرقسوز میشود.
- بیماری گال: کنهای کوچک میتواند موجب ابتلا به بیماری پوستی به نام گال شود. برای تسکین خارش ناشی از گال میتوانید از لوسیون کالامین استفاده کنید. این لوسیون موجب تسکین علائم میشود ولی کنهها را از بین نمیبرد.
- گزش چیگر (Chigger): چیگرها نوعی کنه هستند که از پوست انسان تغذیه میکنند. گزش آنها میتواند موجب سوزش و خارش پوست شود. برای تسکین خارش ناشی از گزش چیگر میتوانید از کالامین استفاده کنید.
- کهیر: کهیر بهدلایل مختلفی ایجاد میشود. کالامین میتواند به تسکین خارش ناشی از این بیماری پوستی نیز کمک کند.
- بثورات ناشی از پیچک، بلوط و سماق سمی: گیاهان سمی مانند پیچک سمی، بلوط سمی و سماق سمی میتوانند موجب خارش و سوزش پوست شوند. کالامین میتواند موجب تسکین خارش و هرگونه درد یا ناراحتی ناشی از تماس پوست با گیاهان سمی شود.
- پماد کالامین برای اگزما: کالامین از درمانهای طبیعی محبوب برای علائم اگزما ازجمله خارش است. کالامین پوست تحریکشده را خشک و محافظت میکند، هرچند علل زمینهای را درمان نمیکند. همچنین هرازگاهی میتوان از این پماد برای جلوگیری از عود بیماری استفاده کرد.
- پماد کالامین برای لک صورت: زینکاکساید (اکسید روی) موجب میشود که پماد کالامین خواص ضدالتهابی داشته باشد و به روشنشدن لکهای ناشی از التهاب، جوش، آفتابسوختگی یا حساسیت کمک کند. این پماد بهطور تخصصی لکهای پوستی را درمان نمیکند ولی با رفع التهاب و کاهش تحریک روند بهبود پوست را تسریع میکند.
- خارش مرتبط با بیماریهای پوستی در دوران بارداری: درصورت توصیه پزشک میتوان از پماد کالامین برای تسکین خارشهای پوستی در دوران بارداری استفاده کرد.
- پماد کالامین برای قارچ پوستی: این پماد برای درمان قارچ پوستی به کار نمیرود ولی میتواند بهعنوان داروی کمکی موجب کاهش خارش، التهاب و سوزش ناشی از قارچهای پوستی سطحی شود. کالامین با خشککردن ضایعات مرطوب، محیط را برای رشد قارچها نامناسب میکند.
نحوه مصرف پماد کالامین
از پماد کالامین دقیقا طبق دستورالعمل روی برچسب یا دستور پزشک استفاده کنید. از این دارو در مقادیر بیشتر یا کمتر یا طولانیتر از مدتزمان توصیهشده استفاده نکنید.
استفاده برای موارد عمومی
برای استفاده از لوسیون کالامین برای بثورات خفیف، خارش و آفتابسوختگی:
- قبل از استفاده از کالامین موضعی محل موردنظر را با آب و صابون بشویید و صبر کنید تا پوست کاملا خشک شود.
- بطری لوسیون کالامین را تکان دهید تا مواد داخل آن کاملا مخلوط شوند.
- کالامین موضعی را مستقیما روی پوست بمالید و بهآرامی مالش دهید و صبر کنید تا روی پوست شما خشک شود. همچنین میتوانید از مقداری پنبه برای مالیدن دارو روی پوست استفاده کنید.
- پس از استفاده از دارو دستهایتان را با آب و صابون بشویید.
استفاده برای آکنه، گزش و نیش حشرات
افرادی که مایل به استفاده از لوسیون کالامین روی گزشهای کوچک مانند پشهگزیدگی، نیش یا ضایعات آکنه هستند، میتوانند مقدار کمی از لوسیون را روی پد پنبهای بریزند و آن را روی ناحیه آسیب دیده بزنند. قبل از شستن دستها لوسیون را بهآرامی روی پوست بمالید.
برای درمان آکنه میتوانید قبل از خواب از لوسیون کالامین استفاده کنید. با این کار لوسیون در طول شب روی جوشها میماند و موجب کوچکشدن آنها میشود. ولی اگر پوست حساسی دارید بهتر است از انجام این کار خودداری کنید زیرا ممکن است پوستتان بیشازحد خشک شود.
اگرچه لوسیون کالامین راهحلی کوتاهمدت برای خارش و التهاب است، علل اصلی آکنه عودکننده را درمان نمیکند. اگر آکنه به مشکلی مداوم برایتان تبدیل شده است باید برای درمان آن به متخصص پوست مراجعه کنید. در دکتردکتر میتوانید برای مراجعه حضوری به متخصص پوست موردنظرتان بهصورت آنلاین نوبت بگیرید.
نکات مهم در مصرف کالامین
لوسیون کالامین پس از خشکشدن لایه نازکی روی پوست باقی میگذارد. بهتر است در ناحیه تحتدرمان لباسهای گشاد بپوشید تا از لکهدارشدن لباس جلوگیری کنید.
از پماد کالامین برای ناحیه تناسلی و مقعد، نزدیک چشمها، بینی و دهان و روی زخم باز استفاده نکنید. اگر لوسیون با هریک از این نواحی تماس پیدا کرد فورا آن را با آب بشویید. درصورت بلعیدن دارو با مرکز کنترل مسمومیتها (شمارههای ۰۹۶۴۶ و ۱۴۹۰) تماس بگیرید.
درصورت مشاهده موارد زیر مصرف دارو را متوقف کرده، به پزشک مراجعه کنید:
- بدترشدن علائم؛
- بهبود نیافتن علائم پس از یک هفته؛
- بهبود علائم و سپس مشاهده علائم عفونت مانند چرک و تورم؛
- بهبود مشکل پوستی و سپس عودکردن دوباره آن پس از چند روز.
میتوانید از پماد کالامین برای کودکان ۲ سال و بالاتر استفاده کنید ولی حتما بر نحوه استفاده از دارو نظارت داشته باشید. از لوسیون کالامین میتوان تا چهار بار در روز روی پوست کودک استفاده کرد. در زمان عدم استفاده دارو را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید. برای کودکان زیر ۲ سال باید از پزشک درمورد نحوه مصرف پماد کالامین سؤال کنید.
ترکیبات و مکانیسم اثر کالامین
پماد کالامین حاوی مواد فعال اکسید روی و اکسید آهنِ ۰٫۵٪ است. اکسید آهن عامل رنگ صورتی خاص پماد کالامین است. مواد غیرفعال پماد کالامین عبارتاند از:
- آب تصفیهشده؛
- گلیسیرین؛
- هیدروکسید کلسیم؛
- فنل مایع؛
- ماگما بنتونیت.
مواد اصلی موجود در لوسیون کالامین، اکسید روی و اکسید آهن هستند. این مواد خاصیت ضدعفونیکننده، قابض و ضدخارش دارند که آنها را برای تسکین خارش و خشککردن پوست ایدئال میکند.
- اکسید روی یک پودر معدنی است که خنککننده و کمی قابض است و خواص تسکیندهنده و محافظتی دارد. اکسید روی میتواند اشعه ماورای بنفش A و B و نور مرئی در نور خورشید را مسدود کند. به همین دلیل میتوان از آن بهعنوان کرم ضدآفتاب فیزیکی ارزانقیمت استفاده کرد.
اکسید روی خاصیت ضدباکتریایی نیز دارد. خاصیت ضدباکتریایی اکسید روی به مورفولوژی ساختاری آن نسبت داده میشود که موجب سمّیت و اثر کشندگی آن بر باکتریها میشود.
- بنتونیت، سیلیکات آلومینیوم هیدراته کلوئیدی است. بنتونیت بهعنوان ماده تثبیتکننده در لوسیونهای بدن عمل میکند. گلیسیرین نیز مادهای مرطوبکننده، نرمکننده و تثبیتکننده است.
- فنل مایع خارش را کاهش میدهد (ازطریق اثر بیحسکنندگیاش) و بهعنوان ماده ضدعفونیکننده عمل میکند.
هنگامی که لوسیون کالامین روی پوست استفاده میشود، بخش آبی آن تبخیر میشود. گرمای لازم برای تبخیر از بدن گرفته میشود که موجب اثر خنککنندگی در محل استفاده میشود. این موجب میشود که لوسیون اثر تسکیندهنده و ضدخارش داشته باشد. پودر اضافهشده به لوسیون، سطح تبخیر را افزایش میدهد. درنتیجه، لوسیون بهطور مؤثری پوست مرطوب و خیس را خشک و خنک میکند.
کالامین یک دارو برای خارش بدن است که به نسخه نیازی ندارد. فقط باید آن را بهصورت موضعی روی پوست استفاده کنید. تمام دستورالعملهای پزشک یا روی بستهبندی دارو را اجرا کنید.
عوارض جانبی کالامین
در بیشتر افرادی که از کالامین استفاده میکنند هیچ عارضه جانبی ایجاد نمیشود. ولی این دارو میتواند موجب خشکی یا تحریک و سوزش پوست شود. اگر این علائم را مشاهده کردید مصرف کالامین را متوقف کنید یا کاهش دهید.
این دارو بهندرت موجب واکنش آلرژیک بسیار جدی میشود. درصورت بروز علائم واکنش آلرژیک شدید فورا به پزشک مراجعه کنید. این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بثورات پوستی؛
- خارش؛
- کهیر و تورم، بهویژه در صورت، لبها، دهان، زبان و گلو؛
- گرفتگی قفسه سینه یا گلو؛
- پوست قرمز و متورم؛
- تاول یا پوستهپوسته شدن پوست؛
- سرگیجه شدید؛
- مشکل در بلع، صحبتکردن یا تنفس؛
- خسخس سینه؛
- گرفتگی صدا؛
- تب.
فهرست بالا کامل نیست و ممکن است عوارض دیگری نیز ایجاد شود. برای مشاوره درمورد عوارض جانبی کالامین با پزشک خود صحبت کنید.
موارد منع مصرف کالامین
در موارد زیر از پماد کالامین استفاده نکنید:
- به هریک از مواد تشکیلدهنده فعال یا غیرفعال پماد کالامین حساسیت دارید.
- هنگام استفاده از این دارو دچار عوارض جانبی میشوید.
- قرار است در آینده نزدیک تحت رادیوگرافی قرار بگیرید (لوسیون کالامین میتواند بر نتایج آن تأثیر بگذارد).
در موارد زیر بدون مشورت با پزشک از این دارو استفاده نکنید:
- درصورت ابتلا به سایر شرایط پزشکی، بهویژه هرگونه آلرژی؛
- در دوران شیردهی: مشخص نیست که آیا کالامین موضعی به شیر مادر منتقل میشود یا میتواند به نوزاد شیرخوار آسیب برساند یا خیر؛
- در دوران بارداری: مشخص نیست که آیا کالامین موضعی به جنین آسیب میرساند یا خیر؛
- برای کودکان زیر ۶ ماه.
تداخلات دارویی کالامین
بعید است که داروهای خوراکی یا تزریقی بر کالامین موضعی تأثیر بگذارند ولی بعضی از داروها میتوانند با یکدیگر تداخل داشته باشند. درمورد تمام داروهایی که استفاده میکنید، ازجمله داروهای تجویزی و بدون نسخه، ویتامینها و محصولات گیاهی، به پزشک خود اطلاع دهید.
در قسمتهایی از پوست که با کالامین درمان میکنید از داروهای دیگر استفاده نکنید، مگر اینکه پزشک به شما دستور داده باشد.
نکات مهم قبل از مصرف کالامین
پیش از شروع مصرف کالامین به موارد زیر توجه داشته باشید:
- اگر آلرژی دارید، قبل از استفاده از کالامین با پزشک خود مشورت کنید. مواد غیرفعال موجود در این دارو میتوانند موجب واکنشهای آلرژیک یا سایر مشکلات شوند.
- اگر از محصولات پوستی دیگری استفاده میکنید، قبل از استفاده از این دارو به پزشک خود اطلاع دهید.
- اگر باردار یا شیرده هستید، قبل از استفاده از لوسیون کالامین با پزشک خود مشورت کنید. محققان هنوز نمیدانند که آیا این دارو ازطریق جفت یا شیر مادر به نوزاد منتقل میشود یا خیر.
- نباید از پماد کالامین در نزدیکی دود یا آتش استفاده کنید، زیرا این پماد دارای مواد قابلاشتعال است. درصورت استفاده از کالامین در اطراف شعله باز و بدون حفاظ بیشتر در معرض خطر سوختگی قرار میگیرید.
- اگر لوسیون کالامین وارد چشم، دهان یا بینی شود باید فورا آن را بشویید و از بلعیدن آن خودداری کنید.
- پماد کالامین را دور از دسترس کودکان، در دمای اتاق و دور از رطوبت و گرما نگهداری کنید. این دارو را در یخچال نگهداری نکنید و از یخزدن آن جلوگیری کنید.
درصورت مشاهده واکنش آلرژیک شدید هنگام استفاده از لوسیون کالامین مراقبت فوری پزشکی ضروری است. این واکنشها میتوانند موجب تورم مجاری هوایی و مشکل در تنفس شوند که عدم درمان آنها زندگی فرد را تهدید خواهد کرد.
اطلاعات دارویی کالامین
کالامین داروی ضدخارش است که با تبخیرشدن روی پوست موجب احساس خنکی میشود. کالامین همچنین ترشحات ناشی از تحریکات جزئی پوست را خشک میکند. این دارو با نام ژنریک پماد یا لوسیون کالامین (موضعی) به بازار عرضه میشود. نامهای تجاری آن در ایران عبارتاند از:
- پماد کالامین ۸ درصد کالامکس (Calamax)؛
- کرم کالامین-مدیغارم ۸٪؛
- لوسیون کالامین-بهوزان ۸٪؛
- کرم موضعی کالامین-بهوزان ۸٪؛
- کرم کالامین-سبحان ۸٪؛
- لوسیون کالامین-الحاوی ۸٪؛
- کرم کالامین-ناژو ۸٪؛
- لوسیون کالامین ناژو ۸٪؛
- کرم موضعی کالامین-عماد ۸٪؛
- کرم موضعی کالامین تولیددارو ۸٪.
کالامین در دسته داروهای موضعی متفرقه قرار میگیرد.
کلام آخر دکتردکتر
کالامین دارویی مؤثر برای خارش و التهابی است که در مشکلات و بیماریهای جزئی پوستی مانند آکنه، آفتابسوختگی و برخی بثورات پوستی ایجاد میشود. این داروی صورتی در تسکین خارش بسیاری از تحریکات پوستی مؤثر است و موجب خشکشدن ترشحات ناشی از واکنش به گیاهان سمی مانند پیچک سمی میشود. اگرچه کالامین بیماریهای پوستی را درمان نمیکند، موجب تسکین علائمی میشود که براثر آنها ایجاد شدهاند. بهراحتی میتوانید کرم کالامین را از داروخانهها تهیه کنید. فراموش نکنید که بدون مشورت با پزشک نباید از کالامین بیش از ۷ روز استفاده کنید.
درصورت نیاز به مشاوره درمورد استفاده از پماد کالامین یا داشتدارو برای خارش بدن
ن هرگونه سؤال درمورد درمان آلرژی و حساسیت بهراحتی میتوانید ازطریق خدمات ویزیت آنلاین دکتردکتر با بهترین متخصصان پوست کشور ارتباط برقرار کنید.
