اسهال مزمن + روش تشخیص و درمان آن

  • 1398-04-04
  • 37

همه ما در طول زندگی حداقل یک بار دچار اسهال شده‌ایم. در این مطلب از مجله اینترنتی دکتردکتر به معرفی کامل اسهال مزمن، علت اسهال مزمن، درمان و پیشگیری از آن پرداخته‌ایم.

بیشتر بخوانید: ویروس کرونا ؛ علائم، تشخیص، درمان، پیشگیری و توصیه‌های مهم

در نوشته اسهال مزمن می‌خوانید:


اسهال پایدار

اسهال پایدار (persistent diarrhea) به حالتی گفته می‌شود که اسهال ۲ تا ۴ هفته طول بکشد.

 علل عفونی اسهال پایدار عبارت است از:

  • ژیاردیا
  • کلستریدیوم دیفیسیل
  • کمپیلوباکتر
  • کریپتوسپوریدیوم
  • آنتاموبا هیستولیتیکا

برای تشخیص اسهال پایدار گاهی بررسی مدفوع به تنهایی کافی نیست و نیاز به بررسی‌هایی مانند سیگموئیدوسکوپی و بیوپسی (نمونه‌برداری)، آندوسکوپی فوقانی همراه با نمونه‌برداری از دوازدهه، کولونوسکوپی و سی‌تی‌اسکن شکم است.

اسهال مزمن

اگر اسهال بیشتر از ۴ هفته طول  بکشد، شما دچار اسهال مزمن شده‌اید. در این حالت مهم است که علت این نوع اسهال را کشف کنید و آن را درمان کنید، زیرا در صورت عدم درمان منجر به ایجاد مشکلات برای شما می‌شود. بر خلاف اسهال حاد در بیشتر موارد علت اسهال مزمن غیر عفونی است.

علت اسهال مزمن چیست؟

  • اسهال ترشحی (secretory diarrhea)
  • اسهال اسموتیک (diarrhea osmotic)
  • استئاتوره (steatorrheal)
  • اسهال التهابی  (diarrhea inflammatory)
  • اسهال ناشی از اختلال حرکت (diarrhea dysmotile)
  • اسهال ساختگی (factitious)

علائم اسهال مزمن چیست؟

علامت اصلی اسهال مزمن مدفوع شل و آبکی است که بیشتر از ۴ هفته طول کشیده است. ممکن است فرد همراه با اسهال احساس اورژانسی برای دفع مدفوع داشته باشد. همچنین ممکن است فرد علائم دیگری مثل: تهوع، نفخ و درد شکم نیز داشته باشد.

اسهال ترشحی چیست؟

اسهال ترشحی آبکی، حجیم و بدون درد است و در حالت ناشتا نیز ادامه پیدا می‌کند.

برخی علت‌های اسهال ترشحی عبارتند از:

  • استفاده از برخی ملین‌ها مانند Tsenna بیزاکودیل و روغن کرچک
  • مصرف همزمان الکل به دلیل آسیب رساندن به سلول‌های روده
  • مسمومیت مزمن با آرسنیک
  • بیماری مخاطی
  • برداشتن یک قسمت از روده (رزکسیون روده)
  • فیستول enrtocolic

اسهال اسموتیک چیست؟

اسهال اسموتیک ناشی از وجود مواد اسمولار در مدفوع است که جذب نمی‌شوند.

از علت‌های اسهال اسموتیک می‌توان به سوء جذب کربوهیدرات‌ها مانند: سوربیتول، لاکتولوز و پلی اتیلن گلیکول اشاره کرد.

کسانی که کمبود آنزیم لاکتاز را دارند هنگام خوردن شیر و فرآورده‌های آن دچار نفخ و اسهال اسموتیک می‌شوند.

این افراد به دلیل نداشتن آنزیم لاکتاز قادر به جذب قند شیر نیستند و باید از فرآورده‌‌های لبنی کم لاکتوز یا بدون لاکتوز استفاده کنند و یا این که همراه با فراورده‌های شیر از مکمل آنزیمی لاکتاز استفاده  کنند. مصرف هیدروکسید منیزیم نیز می‌تواند باعث اسهال اسموتیک شود.

استئاتوره چیست؟

وجود بیش از ۷ گرم چربی در مدفوع روزانه را استئاتوره می‌‌نامند. عدم جذب چربی در بدن  باعث می‌شود که چربی از طریق مدفوع  دفع شده و مدفوع چرب و بد بو شود.

علت‌های استئاتوره به چند گروه تقسیم می‌شوند:

۱. سوء هضم

شایع‌ترین علت سوء‌هضم نارسایی اگزوکرین پانکراس است و از علل نارسایی اگزوکرین پانکراس، پانکراتیت مزمن ناشی از مصرف زیاد الکل، سیستیک فیبروزیس، انسداد مجرای  پانکراسی، سیروز یا انسداد صفراوی نیز می‌توانند  سبب استئاتوره شوند.

۲. سوء جذب مخاطی

بیماری‌هایی نظیر سیلیاک، ویپل و آبتالیپوپروتئینمی و اسپروی تروپیکال می‌توانند از طریق سوء جذب مخاطی سبب استئاتوره شوند.

۳. انسداد لنفاتیک

لنفاژکتازی روده‌ای مادرزادی به دلیل انسداد مادرزادی مجاری لنفاتیک روده موجب سوء جذب چربی می‌شود .

اسهال التهابی چیست؟

وجود گلبول قرمز و سفید در آزمایش مدفوع نشان دهنده اسهال التهابی است. برخی از علت‌های اسهال التهابی، بیماری‌های التهابی روده مثل کرون و کولیت اولسراتیو است. از دیگر علت‌ها می‌توان به تومورهای کولورکتال اشاره کرد. اگر فرد مسنی دچار اسهال التهابی شد نیاز است که از نظر تومورهای کولورکتال بررسی شود.

اسهال ناشی از اختلال حرکت چیست؟

علت اسهال ناشی از اختلال حرکت، عبور سریع مواد داخل روده است. مثل سندروم روده تحریک‌پذیر که در آن دفعات دفع مدفوع افزایش می‌یابد و این افزایش در طی خواب برطرف می‌شود. ضمن اینکه درد شکم با دفع برطرف می‌شود و فرد به طور دوره‌‌ای دچار یبوست نیز می‌شود. در سندروم روده تحریک‌پذیر فرد دچار کاهش وزن نمی‌شود. در پرکاری تیروئید و در دیابتی‌ها نیز ممکن است اسهال ناشی از اختلال حرکت به دلیل عبور سریع مواد داخل روده ایجاد شود.

اسهال ساختگی چیست؟

اسهال ساختگی به حالتی گفته می‌شود که فرد از عمد، با استفاده زیاد از ملین‌ها کاری می‌کند تا دچار اسهال شود. این نوع از اسهال معمولاً در افرادی ایجاد می‌شود که سابقه‌ای از خود آزاری و زمینه‌ای از بیماری‌های روانی را دارند.

درمان اسهال مزمن

در تمام موارد اسهال، جایگزینی آب و الکترولیت قسمت مهمی از درمان است. درمان اسهال مزمن بستگی به علت اصلی دارد. پزشک شما با انجام شرح‌حال‌گیری کامل از شما و معاینه فیزیکی و در صورت نیاز انجام یک سری آزمایشات تکمیلی علت اسهال شما را یافته و سپس بنا بر تشخیص، توصیه‌های لازم را ذکر کرده و درمان مورد نیاز را برای شما انجام می‌دهد.

پزشک برای درمان علامتی می‌تواند برای اسهال خفیف تا متوسط از لوپرامید یا دیفنوکسیلات استفاده کند و در موارد شدیدتر کدئین یا تنتور تریاک تجویز کند. اما استفاده طولانی مدت را توصیه نمی‌کند، چون سبب وابستگی فرد می‌شود.

در موارد شدید بیماری‌های التهابی روده نباید از داروهای کاهنده‌ی حرکتی روده مانند لوپرامید و دیفنوکسیلات استفاده شود، زیرا این داروها احتمال بروز مگاکولون توکسیک را افزایش می‌دهند. بنابراین هنگام دچار شدن به اسهال مزمن مراجعه به پزشک ضروری است.

نقش رژیم غذایی و سبک زندگی در اسهال مزمن

برای اینکه ببینید آیا رژیم غذایی خاصی در ایجاد اسهال مزمن شما نقش دارد یا خیر؟ لازم است لیستی از غذاها و مواد مصرفی خود را در کاغذ یادداشت کنید و توجه داشته باشید که با خوردن چه غذاهایی علائم شما بدتر می‌شود. بعد از چند هفته احتمالاً می‌توانید دریابید آیا رژیم غذایی شما در ایجاد اسهال شما نقش داشته است یا خیر. پس از آن این غذاها را از لیست غذای روزانه خود حذف کنید و سپس توجه کنید که آیا علائم شما بهبود یافته است یا خیر.

به عنوان مثال در کسانی که علت اسهال آنها سیلیاک است با حذف مصرف گلوتن به طور قابل توجهی علائمشان بهبود می‌یابد یا ممکن است فردی به علت نداشتن آنزیم لاکتاز، با خوردن لبنیات دچار اسهال شده است. در این حالت حذف محصولات لبنی به وی کمک زیادی می‌کند.

در برخی دیگر از افراد، حذف برخی از سبزیجات، میوه‌ها، لوبیا، شیرین‌کننده‌های مصنوعی و … می‌تواند علائم آنها را بهبود ببخشد. علاوه بر آن اجتناب از کافئین و نوشیدنی‌های الکلی، خوردن غذاهای کم فیبر و حذف غذاهای چرب و سرخ شده نیز می‌توانند کمک‌کننده باشند.

پیشگیری از اسهال مزمن

اسهال مزمن همیشه قابل پیشگیری نیست، زیرا برخلاف اسهال حاد، علت اسهال مزمن را عوامل عفونی تشکیل نمی‌دهند. با این حال رعایت نکات بهداشتی، تمیز و سالم بودن آب و مواد غذایی می‌تواند تا حدودی بروز اسهال مزمن را کاهش دهد.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «اسهال مزمن + روش تشخیص و درمان آن»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

37 دیدگاه در حال حاضر

  1. من حدود د هفته پیش دچار دل پیچه شده یودم و زیاد نمیتونستم غذا بخورم الان این علایم رو ندارم ولی صبح ها که بیدار میشم دل پیچه و اسهال میگیرم فقط صبح ها

  2. سلام من روی پوستم زخم میریخت بعد چرکی میشد رفتم دکتر بهم یه نو کپسول داد بعد مصرف کپسول دچار اسهال شدم نزدیک 7ماه اسهال دارم لطفا کمک کنید

    • سلام
      به مدت یک هفته
      قرص مترونیدازول هر ۸ ساعت یک عدد
      قرص لوپرامید شبی یک عدد
      مصرف شود

  3. سلام وقت بخیر … من حدود دوماهه اسهال دارم روزی 3یا 4 بار میرم دستشویی به محض خوردن غذا میرم … دکتر رفتم و آزمایش مدفوع مشکلی نداشتم و قرص مبورین روزی دوعدد گفتن مصرف کنید … شکمم هم چاقه و کم اشتهام … به نظرتون نیاز به آزمایش obو کلونوسکپی ندارم😣😣😣😣

  4. سلام. من 23 سالمه و تقریبا یک سالی میشه اسهال گرفتم و هر گونه قرص مصرف کردم ولی درست نشده و مطالبی رو که در بالا خوندم (اسهال ناشی از اختلال حرکت) است. بصورت ناشتا هم اسهال وجود داره. شما راه درمانی چیزی مد نظرتون هست؟؟ ازمایش مدفوع و انگل هم دادم ولی جواب منفی بوده.

  5. با عرض سلام حدود دو سه سالی هس درگیر اسهالم تو زمستون که یه کوچولو باد به کمرم بخوره بدتر میشم.تو تابستونم از طریق یسری غذاها مثل خامه و یا اینکه بعد از باشگاه که دمای بدنم بالاس اسهال میگیرم هرسری هم که واقعا اب کل بدنمو میکشه و دلپیچه میگیرم دکتر رفتم چندتا ازمایش دادم نتونستن تشخیص بدن میگن هیچیت نیس.گاهی وقتا ک ماست میخورم بهتر میشه بعدش دوباره میگیره

  6. سلام. از ۱۲ فروردین ۹۹ تاالان اسهال دارم بعضی وقتا کمی بهتر میشه دوباره شل میشه روزی دو تا سه بار دفع دارم با کمی درد زیر شکم شبا خوبم ولی روزا نه مثل معده که خالی میشه احساس میکنم رودهام خالی میشه نفخ هم دارم یه بارم دکتر عمومی رفتم دارو تجویز کردن خوردم یه دوروزی بهتر شدم ولی دوباره خراب شد. لطفا راهنماییم کنید ممنون.

    • سلام
      قرص مترونیدازول ۲۵۰هر ۸ ساعت یک عدد
      قرص هیوسین هر ۸ ساعت یک عدد
      قرص دمپریدون نیم ساعت قبل از غذا
      به مدت یک هفته مصرف شود

  7. سلام از اواسط برج دوازده دچار اسهال شدم چندروز دارم ولی قطع میشه بعد دوباره شروع میشه وقتی قرص فمی لاکت میخورم یا پرهیز غذایی دارم یخورده خوب میشم اما دوباره شروع میشه حتی صبح ناشتا لطفا راهنمایی کنید

    • سلام
      قرص فمی لاکت روزانه یک عدد مصرف شود
      در صورت ادامه جهت انجام ازمایش و بررسی بیشتر به متخصص داخلی مراجعه شود

  8. سلام من ۱۵ سالمه .توی ماه رمضون وقتی روزه میگیره بلافاصله بعد خوردن افطاری دچار اسهال و درد و حالت تهوع میشم دلیلش چی میتونه باشه؟

    • سلام
      پس از افطار غذای چرب و سنگین و حجم زیاد نخورید
      غذای شما در وعده های بیشتر با حجم کم و کم چرب باسد

  9. سلام
    من تقریبا ۶ ماهه اسهال میکنم خیلی شل و ابکی لیدوکینول مصرف میکنم تموم میشه ولی بهد دو سه روز بازم شروع میشه تست مدفوع هم دادم گفت روده هات مشکلی ندارن ولی بازم اسهال میکنم

    • سلام
      ممکن است دچار سندروم ibs باشید
      به پزشک متخصص داخلی برای بررسی بیشتر مراجعه کنید

  10. سلام حدود ۴ هفته است ک مدفوع من شل و اسهالی است چند وقته ک زیر شکمم دردی مث فرو رفتگی و سوزش در چند ثانیه ایجاد میشه مشکل من چیه؟

  11. سلام وقتتون بخیر
    ۲۰ ساله هستم ، از ۲ سال قبل تاکنون درگیر اسهال قطع و وصل شونده هستم که پزشکم تشخیص IBS رو دادند ولی با داروهاشون(کلیدینیوم سی و پروپنانولول) بهتر نشدم و الان هم مجددا یک ماه هست که درگیر اسهالم و به خاطر کرونا میترسم برم دکتر
    ممنون میشم راهنمایی کنید

    • سلام
      علاوه بر داروهای ذکر شده قرص امی تریپتیلین ۱۰ هر شب یک عددمصرف کنید

  12. سلام و وقت بخیر
    چند سال پیش وقتی سوسیس خوردم حدود چند ساعت بعد اسهال شدم
    از اون زمان تا الان مدفوع من بیشتر اوقات شل هست
    روزی یکبار دستشویی میرم
    فقط زمانی سیپروفلوکساسین میخورم مدفوع طبیعی میشه
    مترونیدازول و … اثری نداره
    تشخیص شما چی هست

  13. سلام17سالمه وازاول مهرهردویاسه هفته یک باراسهال میشم که بااآراس ودمنوش خوب میشم.مشاورم میگه سندرم روده تحریکپذیر داری.دوهفته پیش اسهالم خیلی شدیدبودکه دکتررفتم وبرام دارودادکه خوب شدم ولی الان بعدیکهفته دوباره امروز اسهال دارم.شهرم کوچیکه وبخاطرکرونامیترسم برم مرکزاستان پیش متخصص.ممنون میشم راهنماییم کنید

    • سلام
      دوست عزیز
      لازم است آزمایش مدفوع انجام شود
      اگر امکان انجام آزمایش ندارید
      قرص کلیدینیوم سی نیم ساعت قبل از هر وعده غذایی ناهار شام صبحانه برای ۲ هفته
      قرص مترونیدازول ۲۵۰ هر ۸ ساعت یک عدد برای ۵ روز مصرف شود

  14. سلام من مدت ۲۵ روزه ک اسهالم و گاهی حالت تهوع میگیره پشت وسط دوتا دستم مخصوصا سمت چپم هم درد میکنه قرص ساب سیترات قبل غذا ۲ تا مصرف میکنم مدفوم سیاه میشه و تهوعم هم بیشتر میشه با کوچکترین سرما سریع اسهال میشم اصلا تا الان سابقه این بیماری رو نداشتم خیلی اذیت میشم فعلا هم دکتر نمیشه رفت لطفا راهنماییم کنید.
    سپاس

    • سلام من هم دردی مثل شمارو دارم خیلی اذیت میشم اگه درمانی پیدا کردین من و هم راهنمایی کنید ممنون

    • سلام
      قرص سیپروفلوکساین ۲۵۰ میلی گرم و قرص مترونیدازول ۲۵۰ میلی گرم هر ۱۲ ساعت یک عدد تا ۷ روز
      قرص لوپرامید شبی یک عدد مصرف شود

  15. با سلام خدمت شما، مشکلی داشتم و بخاطر بیماری کرونا دکتر خوبی سراغ ندارم.
    نزدیک یک ماهه اسهال دارم. قرص آهن و قرص کلسیم. اشتهاآور سیپروهپتادین با تجویز پزشک مصرف میکنم. روزانه 4 5 بار نیاز به دستشویی پیدا میکنم. احساس می‌کنم دارم لاغر میشم. ‌روزانه چند بار شکم درد میگیرم و حتما باید دستشویی برم. در ضمن بخاطر همی اسهالم قرص تتراسایکلین میخورم روزی 2 عدد. اما حتی با خوردن این قرص بازم اسهال دارم. ک بعضی وقتا آبکی شدید میشه. خیلی تو عذابم. ترو خدا راهنماییم کنید

    • سلام
      اسهال یک ماهه نیاز به آزمایش مدفوع دارد!
      فعلا قرص سیپروفلوکساسین هر ۱۲ ساعت یک عدد مصرف کنید تا فرصت مناسب جهت ویزیت فراهم شود

  16. با عرض سلام. من از کشور اتریش این پیغام رو می گذارم و ۳۳ سال دارم از حدود یک سال میشه ک من اسحال شدید دارم حدودا ۳ یا ۴ کیلو وزن کم کردم البته بعضی وقتا بهتر میشه ولی با خوردن لبنیات یا اش که پر از حبوبات هست یا حتی فک کنم مغز گردو و بادام هم مشکل من رو بدتر میکنن .اینجا بارها دکتر رفتم ولی دکترای اینجا فقط آزمایش میگیرن یا خونه پرش کولوسکوپی ( یه دوربین با چنگک از پایین می فرستن برای برداشتن یه چیزایی ) تجویز میکنن اما کلا نتیجه نمیده و اینا هم نمیدونن چرا اینجوری هست .یه دفعه فقط تو بیمارستان تست لاکتوز که انجام دادم زیاد جالب نبود و نشون دهنده حساسیت من به لاکتوز بود بعدش با دکترم ک مشورت کردم پرسیدم چرا اینطوری شدم منکه قبلا شیر زیاد میخوردم و مشکلی پیش نمیومد و اون دکتر هم جواب داد منم نمیدونم این حساسیت از کجا اومده بدن آدم تغییر میکنه . ممنون میشم که جوابی برای مشکل من بهم بدین .

    • سلام
      میتواند حساسبت به لاکتوز باشد که به تازگی خود را نشان داده
      برای یک‌مدت پرهیز غذایی کنید اگر برطرف شد تشخیص حساسیت به لاکتوز قطعی میشود

      • سلام23سالمه حدود1سال ونیم میشه اسهالم چندبار هم دکتر رفتم موقتی خوب شدم و باز ادامه داشتم سه ماه پیش آزمایش مدفوع هم دادم ک جواب آزمایش چیزی رو نشون نداد و گفت مشکل خاصی نیست داروهای دکتر و مصرف کردم حدود یک ماه مشکلم برطرف شد اما دوباره ب روال سابق برگشت ب نظر شما باید چیکار کنم واقعا کلافه شدم.

آخرین آموزش‌های ویروس کرونا

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر