اسهال مزمن + روش تشخیص و درمان آن

  • 1398-04-04
  • ۴۵۷۴۷ بازدید
  • 196

همه ما در طول زندگی حداقل یک بار دچار اسهال شده‌ایم. در این مطلب از مجله اینترنتی دکتردکتر به معرفی کامل اسهال مزمن، علت اسهال مزمن، درمان و پیشگیری از آن پرداخته‌ایم.

بیشتر بخوانید: ویروس کرونا ؛ علائم، تشخیص، درمان، پیشگیری و توصیه‌های مهم

در نوشته اسهال مزمن می‌خوانید:


اسهال پایدار

اسهال پایدار (persistent diarrhea) به حالتی گفته می‌شود که اسهال ۲ تا ۴ هفته طول بکشد.

 علل عفونی اسهال پایدار عبارت است از:

  • ژیاردیا
  • کلستریدیوم دیفیسیل
  • کمپیلوباکتر
  • کریپتوسپوریدیوم
  • آنتاموبا هیستولیتیکا

برای تشخیص اسهال پایدار گاهی بررسی مدفوع به تنهایی کافی نیست و نیاز به بررسی‌هایی مانند سیگموئیدوسکوپی و بیوپسی (نمونه‌برداری)، آندوسکوپی فوقانی همراه با نمونه‌برداری از دوازدهه، کولونوسکوپی و سی‌تی‌اسکن شکم است.

اسهال مزمن

اگر اسهال بیشتر از ۴ هفته طول  بکشد، شما دچار اسهال مزمن شده‌اید. در این حالت مهم است که علت این نوع اسهال را کشف کنید و آن را درمان کنید، زیرا در صورت عدم درمان منجر به ایجاد مشکلات برای شما می‌شود. بر خلاف اسهال حاد در بیشتر موارد علت اسهال مزمن غیر عفونی است.

علت اسهال مزمن چیست؟

  • اسهال ترشحی (secretory diarrhea)
  • اسهال اسموتیک (diarrhea osmotic)
  • استئاتوره (steatorrheal)
  • اسهال التهابی  (diarrhea inflammatory)
  • اسهال ناشی از اختلال حرکت (diarrhea dysmotile)
  • اسهال ساختگی (factitious)

علائم اسهال مزمن چیست؟

علامت اصلی اسهال مزمن مدفوع شل و آبکی است که بیشتر از ۴ هفته طول کشیده است. ممکن است فرد همراه با اسهال احساس اورژانسی برای دفع مدفوع داشته باشد. همچنین ممکن است فرد علائم دیگری مثل: تهوع، نفخ و درد شکم نیز داشته باشد.

اسهال ترشحی چیست؟

اسهال ترشحی آبکی، حجیم و بدون درد است و در حالت ناشتا نیز ادامه پیدا می‌کند.

برخی علت‌های اسهال ترشحی عبارتند از:

  • استفاده از برخی ملین‌ها مانند Tsenna بیزاکودیل و روغن کرچک
  • مصرف همزمان الکل به دلیل آسیب رساندن به سلول‌های روده
  • مسمومیت مزمن با آرسنیک
  • بیماری مخاطی
  • برداشتن یک قسمت از روده (رزکسیون روده)
  • فیستول enrtocolic

اسهال اسموتیک چیست؟

اسهال اسموتیک ناشی از وجود مواد اسمولار در مدفوع است که جذب نمی‌شوند.

از علت‌های اسهال اسموتیک می‌توان به سوء جذب کربوهیدرات‌ها مانند: سوربیتول، لاکتولوز و پلی اتیلن گلیکول اشاره کرد.

کسانی که کمبود آنزیم لاکتاز را دارند هنگام خوردن شیر و فرآورده‌های آن دچار نفخ و اسهال اسموتیک می‌شوند.

این افراد به دلیل نداشتن آنزیم لاکتاز قادر به جذب قند شیر نیستند و باید از فرآورده‌‌های لبنی کم لاکتوز یا بدون لاکتوز استفاده کنند و یا این که همراه با فراورده‌های شیر از مکمل آنزیمی لاکتاز استفاده  کنند. مصرف هیدروکسید منیزیم نیز می‌تواند باعث اسهال اسموتیک شود.

استئاتوره چیست؟

وجود بیش از ۷ گرم چربی در مدفوع روزانه را استئاتوره می‌‌نامند. عدم جذب چربی در بدن  باعث می‌شود که چربی از طریق مدفوع  دفع شده و مدفوع چرب و بد بو شود.

علت‌های استئاتوره به چند گروه تقسیم می‌شوند:

۱. سوء هضم

شایع‌ترین علت سوء‌هضم نارسایی اگزوکرین پانکراس است و از علل نارسایی اگزوکرین پانکراس، پانکراتیت مزمن ناشی از مصرف زیاد الکل، سیستیک فیبروزیس، انسداد مجرای  پانکراسی، سیروز یا انسداد صفراوی نیز می‌توانند  سبب استئاتوره شوند.

۲. سوء جذب مخاطی

بیماری‌هایی نظیر سیلیاک، ویپل و آبتالیپوپروتئینمی و اسپروی تروپیکال می‌توانند از طریق سوء جذب مخاطی سبب استئاتوره شوند.

۳. انسداد لنفاتیک

لنفاژکتازی روده‌ای مادرزادی به دلیل انسداد مادرزادی مجاری لنفاتیک روده موجب سوء جذب چربی می‌شود .

اسهال التهابی چیست؟

وجود گلبول قرمز و سفید در آزمایش مدفوع نشان دهنده اسهال التهابی است. برخی از علت‌های اسهال التهابی، بیماری‌های التهابی روده مثل کرون و کولیت اولسراتیو است. از دیگر علت‌ها می‌توان به تومورهای کولورکتال اشاره کرد. اگر فرد مسنی دچار اسهال التهابی شد نیاز است که از نظر تومورهای کولورکتال بررسی شود.

اسهال ناشی از اختلال حرکت چیست؟

علت اسهال ناشی از اختلال حرکت، عبور سریع مواد داخل روده است. مثل سندروم روده تحریک‌پذیر که در آن دفعات دفع مدفوع افزایش می‌یابد و این افزایش در طی خواب برطرف می‌شود. ضمن اینکه درد شکم با دفع برطرف می‌شود و فرد به طور دوره‌‌ای دچار یبوست نیز می‌شود. در سندروم روده تحریک‌پذیر فرد دچار کاهش وزن نمی‌شود. در پرکاری تیروئید و در دیابتی‌ها نیز ممکن است اسهال ناشی از اختلال حرکت به دلیل عبور سریع مواد داخل روده ایجاد شود.

اسهال ساختگی چیست؟

اسهال ساختگی به حالتی گفته می‌شود که فرد از عمد، با استفاده زیاد از ملین‌ها کاری می‌کند تا دچار اسهال شود. این نوع از اسهال معمولاً در افرادی ایجاد می‌شود که سابقه‌ای از خود آزاری و زمینه‌ای از بیماری‌های روانی را دارند.

درمان اسهال مزمن

در تمام موارد اسهال، جایگزینی آب و الکترولیت قسمت مهمی از درمان است. درمان اسهال مزمن بستگی به علت اصلی دارد. پزشک شما با انجام شرح‌حال‌گیری کامل از شما و معاینه فیزیکی و در صورت نیاز انجام یک سری آزمایشات تکمیلی علت اسهال شما را یافته و سپس بنا بر تشخیص، توصیه‌های لازم را ذکر کرده و درمان مورد نیاز را برای شما انجام می‌دهد.

پزشک برای درمان علامتی می‌تواند برای اسهال خفیف تا متوسط از لوپرامید یا دیفنوکسیلات استفاده کند و در موارد شدیدتر کدئین یا تنتور تریاک تجویز کند. اما استفاده طولانی مدت را توصیه نمی‌کند، چون سبب وابستگی فرد می‌شود.

در موارد شدید بیماری‌های التهابی روده نباید از داروهای کاهنده‌ی حرکتی روده مانند لوپرامید و دیفنوکسیلات استفاده شود، زیرا این داروها احتمال بروز مگاکولون توکسیک را افزایش می‌دهند. بنابراین هنگام دچار شدن به اسهال مزمن مراجعه به پزشک ضروری است.

نقش رژیم غذایی و سبک زندگی در اسهال مزمن

برای اینکه ببینید آیا رژیم غذایی خاصی در ایجاد اسهال مزمن شما نقش دارد یا خیر؟ لازم است لیستی از غذاها و مواد مصرفی خود را در کاغذ یادداشت کنید و توجه داشته باشید که با خوردن چه غذاهایی علائم شما بدتر می‌شود. بعد از چند هفته احتمالاً می‌توانید دریابید آیا رژیم غذایی شما در ایجاد اسهال شما نقش داشته است یا خیر. پس از آن این غذاها را از لیست غذای روزانه خود حذف کنید و سپس توجه کنید که آیا علائم شما بهبود یافته است یا خیر.

به عنوان مثال در کسانی که علت اسهال آنها سیلیاک است با حذف مصرف گلوتن به طور قابل توجهی علائمشان بهبود می‌یابد یا ممکن است فردی به علت نداشتن آنزیم لاکتاز، با خوردن لبنیات دچار اسهال شده است. در این حالت حذف محصولات لبنی به وی کمک زیادی می‌کند.

در برخی دیگر از افراد، حذف برخی از سبزیجات، میوه‌ها، لوبیا، شیرین‌کننده‌های مصنوعی و … می‌تواند علائم آنها را بهبود ببخشد. علاوه بر آن اجتناب از کافئین و نوشیدنی‌های الکلی، خوردن غذاهای کم فیبر و حذف غذاهای چرب و سرخ شده نیز می‌توانند کمک‌کننده باشند.

پیشگیری از اسهال مزمن

اسهال مزمن همیشه قابل پیشگیری نیست، زیرا برخلاف اسهال حاد، علت اسهال مزمن را عوامل عفونی تشکیل نمی‌دهند. با این حال رعایت نکات بهداشتی، تمیز و سالم بودن آب و مواد غذایی می‌تواند تا حدودی بروز اسهال مزمن را کاهش دهد.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «اسهال مزمن + روش تشخیص و درمان آن»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

196 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام من حدود ۱۰ ماه هست که اسهال میشم و شکمم بعضی موقع ها شدید درد میگیره به همراه اون حالت تهوع دارم و خیلی زود از غذا سیر میشم علتش چی میتونه باشه

    • سلام بايد آزمايش ندفوع از نظر خون مخفي بديد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

      تا اندوسكوپي هم انجام بديد

  2. سلام من تقریبا 5ماهی هست اسهال دارم، گاهی شل و آبکی، گاهی همراه با درد و نفخ،انگار یچیزی تو شکمم داره میجوشه و قل میخوره،گاهی وقتا دوساعتی یبار باید برم توالت،با خوردن بعضی غذاها مثل حبوبات و سبزیجات اسهالم شدیدتر میشه،، هنوز به دکتر مراجعه نکردم،بنظرتون مشکل شدیدی دارم؟

    • سلام بايد آزمايش مدفوع بديد و كلونوسكوپي شين
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  3. سلام من 5ماه اسهال هستم یعنی یک ماه خوب میشم و یکماه دوباره اسهالم رفتم دکتر و کلونوسکپی انجام دادم دکتر گفت روده هات سالم هستند ولی نمونه برداری کردند میخواستم بدونم جای نمونه برداری خیلی طول میکشه خوب بشه؟؟؟

  4. باسلام وخسته نباشيد…بنده يك روز روزه مستحبي گرفتم و خيلي اذيت شدم تا رسيدن افطار…بعداز اينكه دولقمه افطار كردم شكم درد گرفتم وروز بع اسهال …تاسه روز اسهال داشتم بعد معدة درد گرفتم طوري كه وقتى آروق ميزدم ازمعده تا قلبم درد ميگرفت همراه بااسهال هم داشتم…معده درد كمي بهتر شد…ولي الان چهل روزه كه اسهال دارم .وهردارويي خوردم درمان نشدم …شروع اسهال از همان روزه گرفتن بود…ديفنو ميخورم خوبه ولي اثرش تموم شد عود ميكنه …آنتي بيوتيك كه نگو اگه خوردم بدتر ميشم .الان فقط برنج سفيد ونان خشك ميخورم…لطفن اگرراه وچاره هست راهنمايي كنيد…درمان خانگي باشه بهتره .تشكر

    • سلام
      دوست عزیز اسهال چهل روزه نیاز به ازمایش خون و ازمایش مدفوع و کشت مدفوع دارد

  5. سلام من هر دو سه ماه یکبار دو سه هفته اسهال شدید شدید میگیرم و تو اون مدت شدیدا بی اشتها میشم و حال ندار آیا علتش چیه؟؟

    • سلام
      باید ازمایش خون و انزیم کبدی و…و مدفوع و کشت مدفوع انجام شود

  6. سلام خسته نباشید من ۲ماه پیش اسهال خونی داشتم اونم و هر روز بود بعد رفتم دکتر آزمایش دادم گفت بیماری التهاب روده داری قرص مزالاین و پروبیوتیک داد مصرفش هم یک ماهه تجویز کرد و بعد اون یک ماه خوب شدم نه شکمم درد میکرد نه اسهال داشتم اما الان دوباره چند روزه اسهال دارم که گاهی شل میرم گاهی هم سفت اما نه شکمم درد میکنه و خونی هستش که اونم یک درمیان هستش میخواستم بپرسم علتش این بیماری هستش یاخیر و اگه هستش چه غذاهای برای این بیماری توصیه میکنید؟

    • سلام
      برای تشخیص کولیت باید کلونوسکوپی شوید

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  7. سلام من ۴۲ سالم هست اواخر شهریور کرونا گرفتم ،اضطراب خیلی شدیدی داشتم که الان هم دارم ،دو ماه پیش اسهال گرفتم چند روز که با قرص فورازولیدوم مشکل حل شد الان دوباره اسهال شدیدتری دارم که حدود دو‌هفته هست طول کشیده ،شدیدا نگرانم صبحها بعد از صبحانه دفع به صورت اسهال هست و اصولا بعد از غذا این اتفاق میفته، نمیدونم چکار کنم😑

    • سلام بدليل تحريك رودتون هست كه حركتش زيادتر شده
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  8. سلام خسته نباشد
    من چن ماهیه اسهال دارم وخوب نمیشه
    نمدونم چیکار کنم دکتر گفته آزمایش بده ینی ممکنه بیماری خاصی باشه تازه وقتی تخم مرغ میخورم بدتر میشع؟؟؟

    • سلام بايد از نظر عفونت روده يا التهاب روده بررسي شيد

  9. سلام خسته نباشید، یک ماهی هست که اسهال هستم البته هر روز نه یک هفته خوب میشم باز سه چهار روز اسهال روزانه یک بار نهایت دوبار زیاد شل هم نیست و درد های خیلی مبهمی قبل اجابت پایین تر از ناف دارم به نظرتون به پزشک مراجعه کنم ۲۲ سالمه البته یکم
    اختلال استرس اصطراب دارم فقط بدونم مشکلی سرطان نیست من استرسم بخوابه وقت متخصص گرفتم برای هفته بعد

    • سلام
      نگران نباشین علایمتون به نفع چیز بدی نیست
      اما حتما ویزیت شین تا بررسی عفونت و سندرم روده تحریک پذیر انجام بشه

    • سلام
      یک ماهه که شکمم بد کار میکنه .
      چند روزی اسهال دارم بعد خوب میشم دوباره چندروز همینجوری میشم

      • سلام بايد از نظر سندرم روده تحريك پذير بررسي شيد
        لطفا

        برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  10. سلام نوجوانی 17ساله هستم چند ماهیه مدفوع ابکی وشل هست و صبحا دهانم تلخ میشه و بیشتر در صبحا شکمم احساس پری میکنه و وقتی هم اب میخورم احساس میکنم دهانم بو میده الان چه بیماریی دارم در ضمن چند وقت پیش هم به خاطر جوش های صورتم داکسی سلین مصرف کردم

    • سلام بدليل داكسي سايكلين هستش
      بايد به متخصص گوارش مراجعه كنيد و اندوسكوپي براتون انجام بدن
      ممكنه داكسي سايكلين منجر به زخم در مري شده باشه
      لطفا

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

کتابچه‌ها

دیدگاه‌های اخیر