کورتون نوعی کورتیکواستروئید مصنوعی است که برای سرکوب سیستم ایمنی و کاهش چشمگیر التهاب استفاده میشود. انواع این دارو بهطور عمده بر اساس زمان اثرگذاری به دستههای کوتاهاثر، با اثر متوسط یا طولانیاثر تقسیم میشوند. علاوهبر این، دستهبندی دیگر این داروها بر اساس نحوۀ مصرف است که انواعی مانند کرمها، قرصهای خوراکی و تزریق مستقیم مفصلی را در برمیگیرد. در ادامه شما را با کاربرد و عوارض انواع قرص کورتون بیشتر آشنا میکنیم. همراهمان بمانید.
کورتون چیست و چگونه عمل میکند؟
کورتون جزو داروهای کورتیکواستروئیدی و در واقع نسخۀ مصنوعی کورتیزول است که برای درمان بیماریهای مختلفی استفاده میشود. کورتیزول نوعی هورمون استروئیدی است که غدۀ فوقکلیوی آن را تولید کرده و هنگام استرس در جریان خون ترشح میکند. عملکرد کورتون شبیه به کورتیزول است، با این تفاوت که قدرت اثرگذاری بیشتری دارد. البته نباید کورتون و کورتیزول را با استروئیدهای آنابولیک مانند تستوسترون اشتباه بگیرید. استروئیدهای آنابولیک ویژگیهای مردانه را تقویت میکنند و برای بهبود عملکرد ورزشی کاربرد دارند، درحالیکه کورتون خاصیت ضدالتهابی دارد. انواع آن بر اساس زمان ماندگاری (کوتاهاثر، با اثر متوسط یا طولانیاثر) و نحوۀ مصرف (کرم، قرص خوراکی و تزریق مستقیم مفصلی) دستهبندی میشوند.
کاربرد اصلی این دارو سرکوب سیستم ایمنی و کاهش چشمگیر التهاب در بافتهای آسیبدیده است. شنیدن نام آن اغلب بهدلیل عوارض جانبی احتمالی، باعث نگرانی بیماران میشود. باوجوداین، در قرن گذشته این دارو جزو مؤثرترین گزینهها برای درمان شدیدترین انواع بیماریهای روماتیسمی بوده است. کورتون برای مهار التهاب ناشی از بیماریهایی مانند اختلالهای آلرژیک، مشکلات پوستی، کولیت اولسراتیو، آرتریت، لوپوس، پسوریازیس و مشکلات تنفسی کاربرد دارد.
هنگام استفاده از کورتون برای درمان دردهای مفصلی، دارو بهطور مستقیم در محل التهاب تزریق میشود. ازآنجاکه این دارو به درمان درد کمک میکند، گاهی با مسکنها اشتباه گرفته میشود. بااینحال، خود کورتون مسکن نیست، بلکه نوعی داروی ضدالتهاب است که با جلوگیری از تولید کلاژن عمل میکند. تزریق آن سلولهای تولیدکنندۀ کلاژن را در تاندون یا مفصل از کار میاندازد. این فرایند التهاب را سرکوب میکند و با آرامکردن اعصاب، درد را کاهش میدهد. باوجوداین، کورتون مشکل اصلی ایجادکنندۀ التهاب را درمان نمیکند.
اثرگذاری این دارو بلافاصله پساز تزریق شروع میشود. بااینحال، زمان تسکین درد در بیماران مختلف متفاوت است. برخی بلافاصله احساس بهبودی میکنند، درحالیکه دیگران کاهش تدریجی درد را در طول چند روز یا چند هفته گزارش میدهند. درصورت شدیدبودن التهاب یا مزمنبودن آن در زمان درمان، ممکن است میزان تسکین درد تاحدی کمتر باشد.
انواع قرص کورتون و موارد مصرف آن
قرصهای کورتون جزو داروهای تجویزی قرار میگیرند که درحالحاضر، فقط بهصورت داروهای عمومی و غیرانحصاری در دسترس هستند. قرص کورتون به مهار التهاب و پاسخهای سیستم ایمنی بدن کمک میکند. افزونبر این، گاهی میتوان از این دارو برای جایگزینی هورمونها استفاده کرد. این دارو بهطور معمول برای مشکلات زیر تجویز میشود:
- نارسایی غدۀ فوقکلیوی؛
- انواع آرتریت، ازجمله آرتروز و آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی)؛
- اختلالهای آلرژیک، مانند آلرژیهای فصلی؛
- آسم؛
- کولیت اولسراتیو؛
- کمخونی؛
- لوپوس؛
- بیماریهای پوستی، مانند پسوریازیس شدید؛
- اختلالهای خونی یا مغز استخوان؛
- بیماریهای رودۀ التهابی.
علاوهبر این، میزان مصرف قرص کورتون برای بزرگسالان (۱۸ سال و بالاتر) اغلب ۲۵ تا ۳۰۰ میلیگرم در روز است. پزشک بر اساس وضعیت بیماری، مقدار مناسب دارو را برای شما تعیین میکند. ایمنی و اثربخشی مصرف قرص کورتون برای کودکان (تا ۱۷ سال) هنوز تأیید نشده است.
آمپول کورتون برای چیست؟
آمپول کورتون نوعی داروی تزریقی است که درد را تسکین میدهد و التهاب یا ورم را کم میکند. پزشکان به این روش درمان، تزریق استروئید نیز میگویند. آمپول کورتون فعالیت سیستم ایمنی شما را بهطور موقت کاهش میدهد تا التهاب ناحیۀ آسیبدیده از بین برود. پزشکان بهطور معمول از این تزریق برای درمان التهاب در مفاصل زیر استفاده میکنند:
- شانهها؛
- ستون فقرات؛
- دستها؛
- لگن؛
- زانوها؛
- پاها.
پزشک گاهی از این آمپول برای درمان التهاب تاندونها یا بورسها نیز استفاده میکند. بورسها کیسههای پر از مایعی هستند که فضاهای اطراف و بین مفصلها، تاندونها و استخوانها را میپوشانند. التهاب نیز اغلب زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن سلولهایی را به محل عفونت یا آسیب برای مبارزه با عفونتها یا التیام آسیبدیدگی میفرستد. در این شرایط پزشک آمپول کورتون را در بخش ملتهب بدن، تزریق میکند. این دارو پاسخ سیستم ایمنی را در آن محل آرام میکند که نتیجۀ مستقیم آن کاهش درد و التهاب است. تزریق برای درمان بیماریهای زیر نیز مؤثر است:
- بیماریهای خودایمنی؛
- آرتریت؛
- تاندونیت (التهاب تاندون)؛
- تاندینوپاتی (آسیب تاندون)؛
- بورسیت (التهاب بورس)؛
- سندرم تونل کارپال؛
- آرنج تنیسبازان؛
- انگشت ماشهای و شست ماشهای.
آمپول کورتون برای کمردرد
بسیاری از افراد برای کنترل کمردرد، از داروهای مسکن بدون نسخه، حرکتهای کششی یا استراحت استفاده میکنند. باوجوداین، برای کمردردهای شدیدتر یا مداوم، این روشها مفید نیستند. تزریق استروئید برای کاهش ورم و تسکین درد کمک مؤثر است و نیاز به جراحی را از بین میبرد.
بسته به میزان درد و علت زمینهای آن، بعضی اوقات در طول سال به یک یا چند بار تزریق استروئید نیاز است. پزشک بر اساس شرایط شما و ناحیههای درگیر درد، دارو را در مفصلها یا اعصاب مختلف تزریق میکند. محل تزریق استروئید برای کمردرد محل تزریق به نوع آن، منشأ درد و هدف از تزریق بستگی دارد. بعضی از محلهای احتمالی برای تزریق عبارتاند:
- فضای اپیدورال: اپیدورال فضایی است که خارج از لایۀ محافظتی نخاع قرار دارد. بعضی از تزریقهای اپیدورال بهطور مستقیم التهاب نخاع را کاهش میدهند و فشار روی ریشۀ عصبی را کم میکنند. هدف بعضی دیگر از آنها، بیحسکردن نوعی عصب خاص برای تشخیص منشأ دقیق درد است.
- مفصلهای فاست: این مفصلها بین مهرهها در پشت ستون فقرات قرار دارند. تزریق در مفصل فاست به افراد مبتلا به آرتروز یا کسانی توصیه میشود که بین مهرههایشان آسیبدیدگی است و در ناحیۀ میانی یا پایین کمر درد دارند.
- مفصلهای ساکروایلیاک: این مفصلها بین پایۀ ستون فقرات و استخوانهای لگن قرار دارند. برای افرادی که درد پایین کمرشان به باسن و پا سرایت میکند، تزریق استروئید در مفصل ساکروایلیاک انجام میشود.
تزریق استروئید به افرادی که دردشان از کمر شروع میشود و به دست یا پا میرسد (درد رادیکولار) نیز کمک میکند. این نوع درد، اغلب بهدلیل فشردگی عصب رخ میدهد. تزریقهای نخاعی همیشه دارای استروئید نیستند. گاهی فقط شامل داروی بیحسکننده برای بیحسکردن عصبهای آسیبدیده هستند. بااینحال، اگر التهاب مجاور روی عصب فشار بیاورد و باعث درد شود، شاید در تزریق از استروئیدهایی مانند کورتون استفاده شود. پزشک متخصص اغلب تزریق را برای بیماریها و شرایط زیر توصیه میکند:
- فشردگی یا التهاب ریشههای عصبی؛
- فشار روی ریشههای عصبی ستون فقرات بهدلیل وجود تودههای استخوانی؛
- سندرم پساز لامینکتومی (درد پساز جراحی ستون فقرات)؛
- وجود کیست روی ریشۀ عصبی؛
- درد عصبی پساز ابتلا به تبخال یا ضربه؛
- ضعف یا شکستگیهای ناشی از فشار در مهرهها؛
- بیماریهای تخریبکنندۀ مفصلها، مانند آرتریت؛
- ضخیمشدن رباطها و بافت نرم در ستون فقرات؛
- شکستگی فشاری که در آن دیسک ستون فقرات یا مهرهها تاحدی فرو میریزند.
تزریق کورتون به زانو
داروهای مختلفی را میتوان به زانو تزریق کرد. پزشک پیشاز توصیه به آن، زانو را معاینه کرده و گاهی برای تعیین علت درد، آزمایشهای تصویربرداری را تجویز میکند. پساز آن دربارۀ انجام تزریق و نوع مناسب آن با بیمار مشورت خواهد کرد. تزریق کورتون در زانو به کسانی توصیه میشود که مشکلات مختلفی در این ناحیه دارند. ازجمله:
- آرتروز زانو: آرتریت باعث درد، سفتی و محدودیت حرکت میشود. این عارضه اغلب ناشی از ساییدگی بهدلیل افزایش سن (آرتروز)، فشار مداوم و استفاده بیش از حد از زانو یا آسیبدیدگی یا نوعی بیماری خودایمنی، مانند آرتریت روماتوئید، است.
- آسیبدیدگیها: زانو در معرض آسیبدیدگیهای مختلفی قرار دارد، مانند آسیب به رباطها، تاندونها و مینیسک (غضروفی که مفصل را میپوشاند).
تزریق کورتیکواستروئید اغلب برای درمان درد زانو ناشی از آرتریت استفاده میشود. تزریق کورتون به مفصل زانو، التهاب و درد را برای چند هفته یا چند ماه کنترل میکند. میزان اثربخشی آن در بیماران مختلف متفاوت است. اگر فردی پساز یک یا دو تزریق، تسکین درد را احساس نکند، احتمال بهبود با تزریقهای بعدی بسیار کم است. گاهی تا یک هفته پساز تزریق طول میکشد تا علائم بهبود یابند. بااینکه تزریق کورتون مؤثر است، نباید بیش از سه یا چهار بار در سال انجام شود؛ چون به مفصل زانو آسیب میرساند.
تزریق کورتون به بینی
ورم بینی پساز جراحی زیبایی (رینوپلاستی) عارضهای تاحدی شایع است. جراحان زیبایی برای رفع این مشکل، داروهای کورتیکواستروئیدی را تزریق میکنند. این داروها با تولید مواد شیمیایی خاصی، التهاب را در بدن کاهش میدهند. پزشکان بهطور معمول پیشاز تزریق کورتون، چند ماه پساز جراحی صبر میکنند. علت آن کسب اطمینان از تغییرشکلندادن غیرطبیعی بافتهای بینی است.
پزشکان تزریق را پساز جراحی برای کاهش التهاب شدید و ورم مداوم انجام میدهند. علاوهبر این، دارو از تشکیل بافت اسکار (جای زخم) و بافت اضافی جلوگیری میکند. پساز جراحی، بهویژه در افرادی که جراحی بینی گوشتی انجام دادهاند، روند کاهش ورم، بهدلیل ضخیمبودن پوست بینی، کندتر است. جراح در این مواقع کورتون تزریق میکند.
کورتیکواستروئیدها از عوارضی مانند سفتشدن بافت بینی، ورم طولانیمدت و ایجاد برآمدگیهای غیرطبیعی روی بینی جلوگیری میکنند. جراح زیبایی باید ضرورت این تزریق را تشخیص دهد؛ زیرا تزریق دارو در محل مناسب و با دُز درست، در پیشگیری از عوارضی مانند نازکشدن پوست بینی و ایجاد فرورفتگی مؤثر است. بهطور کلی، تزریق کورتون پساز جراحی بینی بهدلایل زیر انجام میشود:
- کاهش ورم بینی: بیشتر افرادی که جراحی بینی انجام میدهند، دچار درجههای مختلفی از ورم میشوند. نوع جراحی (باز یا بسته) در این زمینه نقش دارد. بیشتر اوقات ورم و التهاب بینی در عرض دو هفته فروکش میکند. بااینحال، اگر پساز چند هفته، بعضی از نواحی بینی همچنان متورم بمانند، پزشک برای بهبود شکل بینی کورتون تزریق میکند. گاهی جراح زیبایی برای درمان ورم مداوم، حتی پساز یک سال نیز تزریق را انجام میدهد.
- جلوگیری از تشکیل جای زخم: تشکیل جای زخم بین غضروف، استخوان و پوست بینی، عارضۀ شایع دیگری است که پساز جراحی رخ میدهد. در این مواقع ظاهر ظریف بینی از بین میرود و تغییر شکل میدهد. در چنین شرایطی، جراح زیبایی با تزریق کورتون به بینی، جای زخم غیرطبیعی و سفتی بافت را رفع میکند. نتیجۀ آن تسریع بهبودی و زیباترشدن بینی است.
مراقبتهای بعداز تزریق کورتون به بینی
تزریق کورتون به بینی پساز جراحی زیبایی، روشی ساده و کمتهاجمی است. بااینحال، باید مهمترین نکتههای مراقبتی پساز عمل را جدی بگیرید که عبارتاند از:
- تا دو روز پساز تزریق استراحت کرده و اجسام سنگین بلند نکنید.
- دستکم بهمدت یک ماه از انجام فعالیتهای بدنی شدید یا ورزش خودداری کنید.
- به بینی خود دست نزنید و به محل تزریق فشار وارد نکنید.
- برای جلوگیری از التهاب و ورم، تا دو روز پساز تزریق کورتون از کمپرس سرد روی بینی استفاده کنید.
- برای جلوگیری از عفونت و کاهش درد، آنتیبیوتیکها و مسکنها را طبق تجویز پزشک مصرف کنید.
- نحوۀ خوابیدن شما در این دوران اهمیت زیادی دارد. توصیه میشود چند هفته به پشت بخوابید و بالشت اضافهای زیر سر خود بگذارید.
- بدون مشورت با پزشک، از کرمها یا داروهای موضعی استفاده نکنید.
- برای جلوگیری از سرفه، از مصرف غذاهای حساسیتزا و تند بپرهیزید.
- داشتن رژیم غذایی مناسب پیشاز جراحی بینی (مانند پرهیز از غذاهای التهابزا و مصرف ویتامین ث) برای کاهش ورم مؤثر بوده و حتی ممکن است نیاز به تزریق را کاهش دهد.
عوارض آمپول کورتون برای بینی
اگر پزشک ماهری کورتون را در ناحیۀ درست و با دُز مناسب تزریق نکند، عوارض کورتون بینی رخ خواهند داد که عبارتاند از:
- نازکشدن پوست بینی؛
- تغییر رنگ در ناحیۀ تزریق دارو به بینی؛
- درد، ناراحتی و ورم بینی؛
- ایجاد لکههای روشنتر روی پوست (هیپوپیگمانتاسیون)؛
- عفونت (در موارد نادر)؛
- افزایش سطح قند خون.
علاوهبر این، برخی افراد پساز تزریق کورتون به بینی، با دیدن ورم یا ناهمواری روی سطح آن، بهاشتباه فکر میکنند بینیشان شکسته است. در این شرایط، آگاهی از نشانههای شکستگی بینی مانند درد شدید و کبودی گسترده، به تشخیص مشکل جدی از ورم طبیعی پساز جراحی کمک میکند.
درمان فرورفتگی بینی بعداز تزریق کورتون
فرورفتگی بینی پساز تزریق کورتون، عارضهای تاحدی نادر است که بهدلیل تأثیر منفی این دارو روی بافتهای پوست و ساختار غضروفی بینی ایجاد میشود. این مشکل بهطور معمول زمانی بروز میکند که دُز مناسبی از دارو تجویز نشده یا دارو بهطور یکنواخت در ناحیۀ موردنظر پخش نشود.
در این شرایط تزریق باعث ایجاد تغییرهایی در بافت زیرین و درنتیجه، نازکشدن پوست میشود. بهاینترتیب، فرورفتگیها و ناهمواریهایی روی بینی پدیدار میشوند. بااینحال، این نوع ناهمواری روی سطح بینی است و با انحراف یا کجی بینی تفاوت دارد. اگر فرورفتگی بهخودیخود برطرف نشد یا میخواهید روند بهبودی را تسریع کنید، متخصصان پوست یا جراحان پلاستیک درمانهای اصلاحی زیر را پیشنهاد میدهند:
- تزریق سالین: تزریق سالین استریل (آبنمک) به داخل فرورفتگی به آبرسانی بافت تحلیلرفته کمک میکند و باعث میشود پوست به حالت اولیۀ خود بازگردد.
- پیارپی (پلاسمای غنی از پلاکت): گاهی پزشک برای تسریع بازسازی بافت، تزریق پیارپی و سالین را هر دو هفته در میان انجام میدهد.
- فیلرها: فیلرهای اسید هیالورونیک بهطور ایمن و فوری فرورفتگی را پر میکنند تا زمانی که بافت بهطور طبیعی بهبود یابد.
درصورتیکه فرورفتگی شدید باشد یا پساز مدت طولانی بهبود نیابد، روشهای زیر پیشنهاد میشوند:
- تزریق چربی: در این روش، چربی از قسمت دیگری از بدن خود فرد برداشته شده و به بینی پیوند زده میشود.
- جراحی ترمیمی بینی: از این روش برای ترمیم دائمی ساختار بینی استفاده میشود. البته این نوع جراحی تهاجمی است و بهندرت فقط برای درمان فرورفتگی جزئی ناشی از استروئید پیشنهاد میشود.
عوارض کورتون در کوتاهمدت و بلندمدت
برای بررسی عوارض این دارو، آن را به دو دستۀ عوارض ناشی از مصرف قرص خوراکی و تزریق تقسیم میکنیم. بعضی از شایعترین عوارض مصرف قرص کورتون عبارتاند از:
- گیجی؛
- هیجانزدگی؛
- بیقراری؛
- سردرد؛
- حالت تهوع و استفراغ؛
- مشکلات پوستی (ازجمله آکنه، نازکشدن پوست و قرمزی)؛
- تعریق شدید؛
- مشکلات خواب؛
- اضافهوزن.
اگر این عوارض خفیف باشند، پساز چند روز یا چند هفته برطرف میشوند. درصورتیکه عوارض شدیدتر شدند یا از بین نرفتند، با پزشک خود مشورت کنید. علاوهبر این، درصورت مشاهدۀ عوارض جانبی جدی زیر پساز مصرف قرص کورتون، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.
- بثورات پوستی، خارش، کهیر، ورم صورت، لبها یا زبان؛
- احتباس مایعات، نارسایی قلبی (با علائمی مانند تنگی نفس، ضربان قلب سریع، ورم دستها و پاها)، فشارخون بالا؛
- ضعف عضلانی، شکستگی استخوانها در ستون فقرات، پوکی استخوان، پارگی تاندون؛
- زخم معده (با علائمی مانند درد بالای معده، مدفوع سیاه و قیریرنگ)، پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده (با علائمی مانند درد بالای معده، حالت تهوع و استفراغ)؛
- تاری دید، دوبینی، چشمدرد؛
- کندی رشد در کودکان؛
- تشنج.
علاوهبر موارد بالا، شایعترین عوارض تزریق کورتون نیز عبارتاند از:
- درد در محل تزریق؛
- افزایش موقت ورم؛
- کبودی؛
- افزایش موقت سطح قند خون (افراد مبتلا به دیابت باید تا پنج روز پساز تزریق، قند خون خود را بیشتر بررسی کنند)؛
- تغییر رنگ یا قرمزی پوست در محل تزریق؛
- روشنشدن یا رنگپریدگی پوست در نزدیکی محل تزریق.
تزریق کورتون بهندرت باعث عوارض شدید میشود. بااینحال، احتمال بروز عوارض جدی زیر وجود دارد:
- عفونت در محل تزریق؛
- فشار خون بالا؛
- احتباس مایعات و افزایش ورم.
همچنین، در درازمدت افرادی که بهدفعات تزریق را انجام میدهند بیشتر در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند.
تاثیر کورتون بر مغز
کورتون و سایر داروهای کورتیکواستروئید بهراحتی از سد خونیمغزی عبور میکنند. این داروها نواحی مرتبط با احساسات، حافظه و تنظیم استرس را در مغز تحتتأثیر قرار میدهند. کورتون اثربخشی بالایی در کاهش التهاب دارد. باوجوداین، استفاده طولانیمدت یا مصرف دُز بالای آن گاهی عوارضی برای مغز بههمراه دارد که شامل نوسانهای خلقی، اضطراب، بیخوابی، اختلال شناختی و تغییرهای ساختاری مانند کاهش حجم ماده خاکستری و سفید مغز میشود. این دارو از چند نظر، سیستم عصبی مرکزی را تاحدی تغییر میدهد:
- تغییرهای خلقی و عوارض روانپزشکی: کورتیکواستروئیدها مسیرهای انتقالدهندۀ عصبی را مختل میکنند. این داروها بهویژه باعث کاهش سروتونین و تغییر سطح دوپامین میشوند که ممکن است علائمی از تحریکپذیری خفیف و اضطراب گرفته تا افسردگی شدید، شیدایی یا روانپریشی را ایجاد کند.
- اختلال حافظه و شناختی: مصرف بیرویۀ این دارو، هیپوکامپ را تغییر میدهد. هیپوکامپ ناحیهای در مغز است که برای حافظه و یادگیری اهمیت دارد. این تغییرها باعث فراموشی، مشکل در تمرکز و اختلال در عملکرد اجرایی میشوند. در موارد نادر و استفاده طولانیمدت، علائمی شبیه به زوال عقل ایجاد میشود.
- تغییرهای ساختاری مغز: طبق تحقیقات، مصرف طولانیمدت استروئیدهای تجویزی باعث ایجاد تغییرهای ساختاری در مغز میشود. ازجمله، آتروفی (تحلیلرفتن) نورونها در هیپوکامپ و تغییر یکپارچگی مادۀ سفید.
خوشبختانه این عوارض عصبی برای بیشتر بیماران، با کاهش تدریجی یا قطع دارو قابلبرگشت هستند. اگر شما یا یکی از عزیزانتان هنگام مصرف کورتون دچار تغییرهای شدید خلقی یا شناختی شدید، با پزشک برای مدیریت ایمن دُز دارو مشورت کنید. میتوانید از دکتردکتر بهراحتی نوبت ویزیت برای مراجعۀ حضوری به متخصص مغز و اعصاب یا هر پزشک دیگری بگیرید.
در رابطه با تأثیر کورتون بر مغز تحقیقی نیز انجام شده است. محققان هلندی در مطالعهای ارتباط بین مصرف داروهای استروئیدی و تغییرهای ساختاری در مغز را بررسی کردند. پیشتر مشخص شده بود که سطوح بالای کورتیزول (مانند بیماری کوشینگ) بر عملکرد و ساختار مغز اثر میگذارد. در این پژوهش، محققان میخواستند بدانند آیا این عوارض در افرادی که استروئیدهای دارویی مصرف میکنند نیز دیده میشود یا خیر.
برای این منظور، دادههای امآرآی (MRI) گروهی از مصرفکنندگان استروئیدهای خوراکی یا تزریقی، استروئیدهای استنشاقی و افرادی که استروئید مصرف نمیکردند، مقایسه شد. بر اساس نتایج، ساختار مادۀ سفید مغز در مصرفکنندگان استروئید، آسیب بیشتری نسبت به سایرین دیده است. این آسیب در افرادی که استروئید را بهصورت خوراکی یا تزریقی مصرف میکردند، بیشتر بود. مادۀ سفید در ایجاد ارتباط بین نورونهای مغز نقش دارد.
همچنین مشخص شد مصرفکنندگان استروئید (خوراکی یا تزریقی)، هسته دُمدار (Caudate) بزرگتری دارند (ناحیهای مرتبط با یادگیری و حافظه). ازطرفی، مصرفکنندگان استروئید استنشاقی، آمیگدال (ناحیۀ مرتبط با تنظیم احساسات) کوچکتری داشتند. از بین رفتن مادۀ سفید سرعت ارتباطهای عصبی را کاهش میدهد و به مشکلات حافظه، شناختی و اختلالات روانپزشکی مانند افسردگی و اضطراب میانجامد؛ بنابراین، مصرف استروئیدها نهتنها التهاب را کاهش میدهد، بلکه با تغییرهایی در ساختار مغز همراه است.
اثر کورتون چقدر در بدن میماند؟
مدت ماندگاری کورتون و سایر استروئیدها در بدن به عوامل مختلفی بستگی دارد و تاحدی متغیر است. ازجمله:
- نوع داروی مصرفی؛
- دُز دارو؛
- روش مصرف (تزریقی، استنشاقی یا موضعی)؛
- فرمولاسیون دارو (تزریق طولانیاثر در مقایسه با تزریق معمولی، فوم در مقایسه با کرم)؛
- شرایط سوختوساز بدن بیمار؛
- سن و وضعیت سلامتی؛
- شاخص تودۀ بدنی.
بهطور کلی، سرعت دفع استروئیدهایی که برای اهداف پزشکی استفاده میشوند (مانند پردنیزون یا دگزامتازون)، ییشتر از استروئیدهای آنابولیک (که برای بهبود عملکرد ورزشی کاربرد دارند) است. جدول زیر میانگین زمان ماندگاری انواع استروئیدها، ازجمله کورتون را نشان میدهد. بااینحال، ممکن است دادهها بر اساس عواملی که گفتیم، متغیر باشند. برای اطلاع از اینکه کورتون تا چه زمانی در بدن شما باقی میماند، با پزشک خود مشورت کنید.
| نوع استروئید | مدت ماندگاری تقریبی در بدن |
| استروئیدهای آنابولیک (مانند تستوسترون انانتات، ترنبولون استات، دکا دورابولین) | تزریقی: ۲ تا ۳ روز (بسته به نوع دارو) / خوراکی: ۷ روز تا ۶ هفته (بسته به نوع دارو) |
| کورتیکواستروئیدها (مانند پردنیزون، فلوتیکازون، هیدروکورتیزون، دگزامتازون و کورتون) | خوراکی: ۱۶٫۵ تا ۲۲ ساعت / استنشاقی: تا ۱۴ ساعت / موضعی: متغیر (جذب بسیار کم در بدن) |
| استروئیدهای هورمون جنسی (مانند تستوسترون، استروژن، پروژسترون) | خوراکی: ۳ تا ۸ هفته / تزریقی: ۳۵ روز تا بیش از ۴ ماه |
قرص کورتون برای چاقی؛ واقعیت یا باور اشتباه؟
اگر شنیدهاید کورتون باعث چاقی میشود، واقعیت دارد، اما استفاده از آن برای پُرشدن صورت یا افزایش وزن بهصورت طبیعی و بدون عارضه، بهطور کامل اشتباه است. اضافهوزن ناشی از مصرف کورتون، در واقع واکنش ناخواسته و عارضۀ جانبی بدن به این داروی قدرتمند است که اغلب در مصرف طولانیمدت خود را نشان میدهد. این افزایش وزن از مسیرهای طبیعی اتفاق نمیافتد و دلایل اصلی آن عبارتاند از:
افزایش اشتها: کورتون عملکرد هورمون کورتیزول را در بدن تقلید میکند. این دارو با اتصال به بخشی از مغز که مسئول کنترل گرسنگی است، اشتهای شما را افزایش میدهد. همچنین، کورتون چرخۀ خواب شما را مختل میکند که به اختلال در هورمونهای تنظیمکنندۀ اشتها میانجامد. برای کنترل افزایش اشتهای خود از تدابیر زیر کمک بگیرید:
- مصرف غذاهای غنی از فیبر (شامل میوهها، سبزیجات و کربوهیدراتهای پیچیده مانند سیبزمینی پخته).
- مصرف پروتئین در هر وعدۀ غذایی (مانند ماهی، مرغ یا فراوردههای سویا).
- خوردن وعدههای غذایی کوچک و مکرر بر اساس برنامۀ زمانی منظم.
نوشیدن آب نیز برای کنترل اشتها مفید است. با ورزشکردن نیز میتوانید کالری بسوزانید.
احتباس آب (تجمع مایعات): کورتون تعادل نمک بدن را که کلیهها حفظ میکنند، تغییر میدهد. این دارو باعث میشود بدن سدیم را نگه دارد و پتاسیم بیشتری از دست برود. این بیتعادلی به ورم در دستها، پاها و صورت منجر میشود. برای مقابله با این مشکل اقدامات زیر مفید هستند:
- رژیم غذایی کمسدیم (حداکثر ۱۵۰۰ میلیگرم در روز) و غنی از پتاسیم داشته باشید.
- از غذاهای پرنمک مانند غذاهای کنسروشده و فراوریشده، سس سویا، کالباس و چیپس پرهیز کنید.
- برای افزایش دریافت پتاسیم، پرتقال، گریپفروت، موز، کیوی، اسفناج، کلم و گوجهفرنگی بیشتری مصرف کنید.
توزیع مجدد چربی: کورتون محل ذخیرۀ چربی در بدن شما را تغییر میدهد. ممکن است چربی در نواحی نامطلوب بدن مانند صورت، شکم و قسمت بالایی پشت جمع شود. توزیع مجدد چربی فقط پساز کاهش تدریجی دارو از بین میرود. اضافهوزن بیشتر اوقات زمانی رخ میدهد که کورتون در دُز بالا یا برای مدت طولانی مصرف شود. اگر اضافهوزن آزاردهنده است، با پزشک خود دربارۀ تغییر برنامه دارویی مشورت کنید. ممکن است او تصمیمهای زیر را بگیرد:
- تجویز دارو بهصورت یک روز در میان برای کاهش اضافهوزن؛
- شروع درمان با دُز بالا و سپس کاهش تدریجی آن.
بهطور کلی، افزایش وزن عارضۀ جانبی مصرف کورتون است و روش طبیعی برای چاقی توصیه نمیشود؛ چون عوارضی مانند پوکی استخوان، سرکوب سیستم ایمنی و بههمریختن هورمونها را بههمراه دارد. ازطرفی، برای جلوگیری از افزایش وزن هرگز مصرف دارو را خودسرانه قطع نکنید. داروهای استروئیدی باید بهآرامی و طبق دستور پزشک کاهش یابند. قطع ناگهانی این داروها عوارض جدی دارد. ازجمله:
- خستگی شدید؛
- درد مفاصل؛
- سفتی عضلات؛
- ناراحتی معده؛
- تب؛
- بازگشت بیماری تحتدرمان.
کلام آخر دکتردکتر
کورتون نوعی داروی ضدالتهاب بسیار قوی است که در آزمایشگاه و از روی هورمونهای طبیعی بدن ساخته میشود. در واقع، غدد فوقکلیوی ما بهطور طبیعی هورمونی مشابه به نام کورتیزول را ترشح میکنند و کورتون نسخۀ دارویی و قدرتمندتر آن است. بااینحال، این دارو علت اصلی و ریشهای بیماری را درمان نمیکند، بلکه با سرکوب موقت سیستم ایمنی، واکنشهای التهابی بدن را مهار میکند و علائم آزاردهندهای مثل ورم، درد، تحریک و سفتی بافتها را از بین میبرد.
باتوجهبه اینکه مصرف کورتون باید تجویز پزشک باشد، از دکتردکتر نوبت ویزیت برای متخصص مورد نظر خود بگیرید. همچنین، اگر سؤال بیشتری دربارۀ تزریق این دارو به بخشهای مختلف بدن دارید، بهترین پزشکان و متخصصان در دکتردکتر آمادهاند تا بهصورت آنلاین پاسخگوی شما باشند.
