آزمایش استرادیول (E2) یک آزمایش خون است که غلظت هورمون استرادیول در جریان خون را اندازهگیری میکند. پزشکان با ارزیابی سطح این هورمون، میتوانند به بینشهای ارزشمندی درباره علت برهمخوردن تعادل هورمونی، سلامت باروری و عملکرد جنسی در زنان و مردان دست یابند. اگر شما هم میخواهید درباره تفسیر دقیق نتایج آزمایش استرادیول و محدودههای نرمال این هورمون در بدنتان اطلاعاتی داشته باشید، مطالعه این مقاله را پیشنهاد میکنیم.
آزمایش استرادیول چیست؟
آزمایش استرادیول (با نماد E2)، یک آزمایش خون ساده است که برای اندازهگیری سطح هورمون استرادیول در خون شما انجام میشود. نتایج این آزمایش به پزشکان کمک میکند علت اصلی مشکلات مربوط به عملکرد جنسی، باروری، قاعدگی، بلوغ و یائسگی در زنان و مردان را شناسایی کنند. زمانی پزشک این آزمایش را تجویز میکند که علائمی از پایین یا بالا بودن سطح استرادیول را در شما مشاهده کند.
اهمیت هورمون استرادیول
استرادیول یکی از انواع هورمون استروژن است که هورمون جنسی اصلی زنانه به شمار میرود. این هورمون مسئول تنظیم عملکردهای مختلف بدن، ازجمله چرخه قاعدگی، سلامت استخوان و رشد ویژگیهای جنسی ثانویه است.
در زنان، بیشترین مقدار استرادیول در تخمدانها و مقدار کمتری از آن در غدد فوقکلیوی و سینهها ساخته میشود. جفت هم در دوران بارداری، استرادیول آزاد میکند. استرادیول در مردان هم وجود دارد اما مقدار آن نسبت به زنان بسیار کمتر است. این هورمون در بیضهها و غدد فوقکلیوی مردان ساخته میشود.
برخی از نقشهای استرادیول در بدن عبارتاند از:
- رشدونمو اندامهای جنسی زنان شامل رحم، لولههای فالوپ، واژن، نوک سینهها؛
- کنترل نحوه توزیع چربی در بدن زنان؛
- سلامت استخوانها و مفاصل در زنان؛
- جلوگیری از آسیب به سلولهای اسپرم در مردان در طول درمان IVF؛
- تأثیر بر میل جنسی و نعوظ در مردان.
آزمایش استرادیول چگونه انجام میشود؟
آزمایش استرادیول روی نمونه کوچکی از خون شما انجام میشود. ازآنجاکه سطح این هورمون در بدن ثابت نیست و ممکن است با عوامل مختلفی تحتتأثیر قرار گیرد، برای دریافت نتایج دقیق و قابلاعتماد باید دستورالعملهای مشخصی را رعایت کنید. در ادامه، چگونگی انجام آزمایش استرادیول را میخوانید:
آمادگی برای انجام تست استرادیول
آزمایش استرادیول به ناشتایی نیاز ندارد مگر اینکه پزشک همراه با آن، آزمایشهای دیگری هم تجویز کرده باشد. در این صورت، خودش به شما توضیح خواهد داد که ناشتا باشید یا نه.
بااینحال، مواردی وجود دارند که شما باید قبل از تجویز آزمایش استرادیول به پزشکتان اطلاع دهید. برای مثال، اگر داروها، مکملها، گیاهان دارویی و ویتامینهای خاصی مصرف میکنید یا تحت درمانهای هورمونی هستید، باید به پزشک بگویید. ممکن است از شما بخواهد موقتا مصرف آنها را قطع کنید. برخی از داروهای تأثیرگذار بر سطح استرادیول عبارتاند از:
- قرصهای ضدبارداری؛
- آنتیبیوتیکهایی مانند آمپیسیلین یا تتراسایکلین؛
- کورتیکواستروئیدها؛
- استروژندرمانی (هورموندرمانی با قرص، چسب، ژل یا حلقه)؛
- برخی از داروهای روانپزشکی مانند فنوتیازین (برای اسکیزوفرنی)؛
- تستوسترون.
یکسری بیماریها و شرایط خاص هم ممکن است بر سطح هورمون E2 تأثیر بگذارند که شامل موارد زیر هستند:
- فشار خون بالا؛
- کمخونی؛
- بیماریهای کلیوی؛
- مشکل در عملکرد کبد؛
- ورزش شدید؛
- تاثیر استرس بر بدن.
بهترین زمان انجام آزمایش استرادیول
سطح استرادیول در بدن زنان در طول چرخه قاعدگی و حتی در طول یک روز نوسان میکند. بنابراین، پزشک به شما اطلاع میدهد که در چه ساعتی از روز یا چه روزی از چرخه قاعدگیتان آزمایش را انجام دهید.
برای زنانی که چرخه قاعدگی منظمی دارند، این آزمایش اغلب در روزهای خاصی از چرخه برنامهریزی میشود تا سطح استرادیول بهشکل دقیق اندازهگیری شود. بهعنوان مثال، روز سوم چرخه قاعدگی معمولا بهترین زمان برای ارزیابی ذخیره تخمدان است. برای زنان باردار، ممکن است پزشک بررسی سطح استرادیول را در زمانهای مختلف در طول دوران بارداری ضروری بداند.
نمونهگیری برای آزمایش استرادیول
آزمایش استرادیول با گرفتن نمونه خون از ورید بازو در قسمت داخلی آرنج یا پشت دست شما انجام میشود. در مرحله اول، فلبوتومیست یا تکنیسین خونگیری یک شریانبند دور بازوی شما میبندد تا رگ با خون متورم شود. سپس از ماده ضدعفونیکننده برای تمیزکردن پوست استفاده میکند و خون شما را درون یک لوله آزمایش یا ویال جمعآوری میکند. کل فرایند خونگیری فقط چند دقیقه طول میکشد. ممکن است درد یا سوزش خفیف در ناحیه ورود سوزن احساس کنید که معمولا موقتی است. پس از جمعآوری خون، باید برای متوقفکردن خونریزی روی محل خونگیری فشار وارد کنید. برای کاهش کبودی بهتر است چند دقیقه به این کار ادامه دهید.
برای آزمایش استرادیول، نیازی به حضور در آزمایشگاه نیست و بهراحتی میتوانید در منزل هم انجامش دهید. برای این کار، کافی است وارد سایت دکتردکتر شوید و خدمات آزمایش در محل را انتخاب کنید. متخصصان نمونهگیری ما در زمان و مکانی که خودتان تعیین خواهید کرد، حاضر میشوند و نمونه خون شما را میگیرند. پس از ارسال نمونه به آزمایشگاه، ظرف مدت کوتاهی جواب آزمایش را دریافت میکنید و پزشک آن را بهشکل آنلاین برای شما تفسیر میکند. با این خدمات نهتنها از راحتی و آرامش در حین خونگیری برخوردار میشوید، در وقت و هزینههایتان هم صرفهجویی میکنید.
آزمایش استرادیول چرا و برای چه افرادی تجویز میشود؟
آزمایش استرادیول بهتنهایی برای تشخیص هیچ بیماری یا اختلالی کافی نیست. بااینحال، نتایج آزمایش ممکن است نیاز به بررسی بیشتر را نشان دهد. در این بخش میخواهیم ببینیم آزمایش استرادیول برای چیست و چه کسانی باید آن را انجام دهند. پزشک شما ممکن است آزمایش استرادیول را به دلایل زیر برای شما تجویز کند:
بررسی عملکرد تخمدانها
یکی از کاربردهای آزمایش استرادیول بررسی عملکرد و بیماریهای مربوط به تخمدانها است. این آزمایش میتواند نشان دهد که تخمدانها تا چه اندازه خوب کار میکنند. همچنین اگر پزشک علائمی را که نشاندهنده تومورهای تخمدان است در شما مشاهده کند، ممکن است برای شما آزمایش استرادیول تجویز کند. برخی از علائم تومور تخمدان عبارتاند از:
- نفخ یا تورم در شکم؛
- احساس سیری پس از خوردن مقدار کمی غذا؛
- درد لگن و ناحیه تحتانی شکم؛
- کاهش وزن بدون توضیح؛
- تکرر ادرار.
پایش وضعیت سلامت قاعدگی
اندازهگیری سطح استرادیول در مراحل مختلف چرخه، به پیگیری رشد فولیکولی و شناسایی علل برهمخوردن تعادل هورمونی به پزشک کمک میکند. علاوه بر آن، با این آزمایش میتوان قاعدگی غیرطبیعی، آمنوره و خونریزی غیرطبیعی واژن را تشخیص داد.
بررسی ویژگیهای ثانویه جنسی در مردان و زنان
درصورتیکه ویژگیهای جنسی زنانه یا مردانه در افراد با سرعت طبیعی رشد نکند، پزشک ممکن است آزمایش استرادیول تجویز کند. سطح استرادیول بالاتر از حد معمول احتمالا نشانه بلوغ زودرس و سطح پایین آن ممکن است نشاندهنده بلوغ دیررس باشد. آزمایش E2 میتواند علت رشد غیرطبیعی ویژگیهای ثانویه جنسی مثل رشد زودهنگام موی زیربغل یا بافت سینه در زنان و مردان را توضیح دهد.
بررسی عملکرد غدد مهم بدن
آزمایش استرادیول برای تشخیص اینکه آیا مشکلی در غدد فوق کلیوی شما وجود دارد یا نه، مفید است. همچنین، به پایش اثربخشی درمانهای مربوط به کمکاری هیپوفیز (کاهش عملکرد غده هیپوفیز) کمک میکند.
ارزیابی وضعیت یائسگی
با نزدیکشدن به یائسگی، بدن شما بهتدریج استروژن و استرادیول کمتری تولید میکند. در واقع، کاهش سطح استرادیول باعث ایجاد علائم یائسگی ازجمله گرگرفتگی، تعریق شبانه و دورههای قاعدگی نامنظم میشود. به همین دلیل، پزشک با کمک آزمایش استرادیول میتواند تعیین کند که آیا در مرحله گذار به یائسگی هستید یا بهخاطر کاهش طبیعی استروژن این علائم را تجربه کردهاید.
علاوه بر آن، اگر چرخه قاعدگی شما متوقف شده باشد، پزشک میتواند با کمک این آزمایش دلیل آن را شناسایی کند. درصورتیکه بعد از یائسگی خونریزی داشته باشید، آزمایش استرادیول میتواند به شناسایی علل آن کمک کند.
ارزیابی مشکلات باروری
از آزمایش استرادیول میتوان برای شناسایی مشکلات باروری استفاده کرد. سطح پایین استرادیول ممکن است نشاندهنده اختلال عملکرد تخمدان یا ناتوانی در تخمکگذاری باشد. برعکس، سطح بالای استرادیول احتمالا با بیماریهای مثل سندرم تخمدان پلیکیستیک مرتبط است که باعث اختلال در باروری میشود.
اگر قصد بارداری دارید، پزشک برای اندازهگیری ذخیره تخمدان آزمایش استرادیول تجویز میکند. اگر سطح استرادیول شما بسیار پایین باشد، احتمالا بهمعنای کاهش ذخیره تخمدان است که باعث میشود موفقیت در باردارشدن برای شما راحت نباشد.
درصورتیکه درحال درمان ناباروری هستید، برای پایش اثربخشی درمان باید در فواصل منظم آزمایش استرادیول انجام دهید.
ارزیابی و پیگیری درمانهای هورمونی
اگر تحت درمان با درمان جایگزینی هورمونی (HRT) هستید، پایش سطح استرادیول به شما کمک میکند از اثربخشی درمان و حفظ تعادل هورمونی مناسب اطمینان یابید. افرادی هم که تحت هورموندرمانی ترنسجندر قرار میگیرند، چون به آنها استرادیول داده میشود، باید بهشکل منظم سطح استرادیول خود را آزمایش و کنترل کنند.
بررسی اختلالات زنان و زایمان
اندازهگیری سطح استرادیول به ارزیابی بیماریهای زنان و زایمان ازجمله فیبروم، اندومتریوز و کیست تخمدان که معمولا بر تولید استروژن تأثیر میگذارند کمک میکند.
پایش سرطانهای مرتبط با استروژن
سطح استرادیول ممکن است در بیماران مبتلا به سرطانهای حساس به استروژن، مانند سرطان سینه یا سرطان آندومتر، برای ارزیابی رشد تومور و پاسخ به درمان، اندازهگیری شود.
تفسیر آزمایش استرادیول
تفسیر آزمایش استرادیول به عوامل مختلفی ازجمله جنسیت، سن و مرحله خاص چرخه قاعدگی یا بارداری بستگی دارد. در ادامه، نحوه تفسیر آزمایش استرادیول در زنان و مردان را بررسی میکنیم:
مقدار نرمال استرادیول در زنان
محدوده طبیعی سطح استرادیول نشاندهنده عملکرد سالم تخمدان و یک محیط هورمونی متعادل است. ازآنجاکه سطح استرادیول در طول چرخه قاعدگی بارها نوسان میکند، مقدار نرمال آن ممکن است در روزهای مختلفی از ماه متفاوت باشد. تفسیر آزمایش استرادیول در زنان بهصورت زیر است:
- زنان قبل از بلوغ: ۰ تا ۲۰ پیکوگرم در میلیلیتر؛
- زنان در حال قاعدگی (فاز فولیکولی): ۱۵ تا ۳۵۰ پیکوگرم در میلیلیتر؛
- زنان در حال قاعدگی (فاز تخمکگذاری): ۱۰۰ تا ۴۰۰ پیکوگرم در میلیلیتر؛
- زنان در حال قاعدگی (فاز لوتئال): ۵۰ تا ۲۵۰ پیکوگرم در میلیلیتر؛
- زنان یائسه: ۰ تا ۳۰ پیکوگرم در میلیلیتر.
همانطور که مشاهده میکنید، سطح استرادیول زنان در طول تخمکگذاری در بالاترین سطح خود قرار دارد و پس از یائسگی تقریبا به صفر کاهش مییابد.
نکته: مقدار استرادیول در خون بر حسب پیکوگرم در میلیلیتر (pg/mL) یا نانوگرم در لیتر (ng/L) اندازهگیری میشود؛ اما مقادیر آن ممکن است بسته به آزمایشگاهی که آزمایش خون شما را انجام میدهد متفاوت باشد. درنتیجه، بهتر است درباره جواب آزمایش با پزشک مشورت کنید.
مقدار نرمال استرادیول در مردان
استرادیول در آزمایش خون مردان سطح بسیار پایینتری نسبت به زنان دارد ولی نقش آن در تنظیم عملکردهای بدن قابلتوجه است. سطح نرمال استرادیول در مردان بهمعنای آن است که عملکردهای تولیدمثلی و متابولیکی آنها در شرایط مناسبی قرار دارد.
بهطور کلی سطح طبیعی استرادیول در مردان ۱۰ تا ۴۰ پیکوگرم در میلیلیتر است.
استرادیول بالا نشانه چیست؟
سطح بالای استرادیول در زنان و مردان بهدلیل تفاوتهای جنسی آنها، تفسیر متفاوتی دارد. در زنان، سطح بالای استرادیول ممکن است نشانه موارد زیر باشد:
- تومور یا کیست تخمدان؛
- تومورهای تولیدکننده استروژن؛
- اندومتریوز و سرطانهای مرتبط با اندامهای تولیدمثل؛
- سرطان سینه؛
- بارداری؛
- درمان HRT.
در مردان، سطح بالای استرادیول ممکن است نشانه موارد زیر باشد:
- تومورهای بیضه؛
- چاقی؛
- بیماریهای کبدی؛
- ژنیکوماستی که بهمعنای رشد سینه در مردان است.
موارد مشترکی هم بین زنان و مردان وجود دارد که عبارتاند از:
- بلوغ زودرس؛
- پرکاری تیروئید؛
- تومورهای غده فوقکلیوی؛
- سیروز کبدی یا بیماریهای شدید کبدی (بهدلیل اختلال در عملکرد کبد، هورمون دفع نمیشود و سطح آن در خون افزایش مییابد).
استرادیول پایین نشانه چیست؟
در زنان، سطح پایینتر از حد نرمال استرادیول ممکن است نشاندهنده موارد زیر باشد:
- نارسایی تخمدان؛
- یائسگی؛
- اختلالات هیپوتالاموس؛
- کمکاری هیپوفیز؛
- سندرم تخمدان پلیکیستیک که یکی از علل اصلی ناباروری در زنان است؛
- یائسگی زودرس که در آن تخمدانها قبل از ۴۰سالگی از کار میافتند؛
- سندرم ترنر که یک اختلال ژنتیکی است و در آن زن بهجای دو کروموزوم X، یک کروموزوم X دارد؛
- کاهش تولید استروژن بهخاطر وجود چربی بسیار کم در بدن؛
- ناتوانی در تخمکگذاری که یکی از دلایل ناباروری است.
در مردان، سطح پایین استرادیول معمولا طبیعی است اما گاهی ممکن است نشاندهنده اختلال در عملکرد بیضهها باشد.
پایینبودن سطح استرادیول نشاندهنده برخی موارد مشترک بین زنان و مردان نیز هست که ازجمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- هیپوگنادیسم که در آن تخمدانها یا بیضهها هورمون جنسی کافی تولید نمیکنند؛
- بیماری مزمن کلیه؛
- بلوغ دیررس؛
- ورزش بیشازحد و ضعف شدید.
سطح نرمال استرادیول در کودکان
سطح استرادیول در کودکان اغلب کمتر از ۱۰ پیکوگرم در میلیلیتر است.
آزمایش استرادیول در بارداری
آزمایش استرادیول در بارداری به فواصل منظم انجام میشود. سطح استرادیول در دوران بارداری بهطور چشمگیری افزایش مییابد و در سهماهه سوم به اوج خود میرسد.
سطح استرادیول به طور طبیعی در دوران بارداری، به ویژه در سه ماهه دوم و سوم، افزایش مییابد. ممکن است به شما توصیه شود که بسته به مرحله بارداری، آزمایش را در فواصل زمانی خاص برنامهریزی کنید.
آزمایش استرادیول در IVF
افرادی که تحت درمان ناباروری با IVF هستند، باید برای پایش اثربخشی درمان خود طبق دستور پزشک در فواصل منظم آزمایش استرادیول انجام دهند. استرادیول هورمونی است که به جلوگیری از آسیب اسپرمها در مردان در روش IVF کمک میکند و بنابراین، باید سطح آن در آزمایش خون مناسب باشد.
علائم اختلال در سطح استرادیول
سطح بالای استرادیول معمولا علامت خاصی ایجاد نمیکند و شاید رشد سینه یا موی زیربغل زودتر از حالت طبیعی جزو علائم آن باشد. این در حالی است که پایینبودن سطح این هورمون با علائم مشخصی همراه است. دختران قبل از بلوغ و زنانی که به یائسگی نزدیک میشوند، بیشتر احتمال دارد علائم ناشی از سطح پایین استرادیول را تجربه کنند. برخی از علائم و نشانههای پایینبودن سطح استروژن و استرادیول عبارتاند از:
- خستگی؛
- ضعف؛
- خلقوخوی مشابه افسردگی؛
- مشکل در توجه و تمرکز؛
- گرگرفتگی؛
- عفونتهای مکرر دستگاه ادراری؛
- دورههای قاعدگی نامنظم قاعدگی؛
- درد در هنگام رابطه جنسی بهدلیل کاهش روانکاری واژن؛
- حساسیت به لمس پستان؛
- سردرد؛
- عرق شبانه؛
- شکستگی آسان استخوانها.
کلام آخر دکتردکتر
در این مقاله، درباره آزمایش استرادیول و هدف از انجام آن صحبت کردیم. آزمایش استرادیول (E2) ابزار ارزشمندی برای ارزیابی سلامت هورمونی، بهویژه در ارزیابی باروری، وضعیت یائسگی و تشخیص اختلالات سیستم تولیدمثل است. اندازهگیری سطح استرادیول، بینشهای مهمی درباره برهمخوردن تعادل هورمونی ارائه میدهد که برای تصمیمگیری درباره رویکردهای درمانی مفید است. چه بخواهید وضعیت باروری خود را بفهمید، چه علائم یائسگی را مدیریت کنید یا بر هورموندرمانی نظارت داشته باشید، آزمایش استرادیول نقش حیاتی در دستیابی به این اهداف ایفا میکند.
آیا پزشک برای شما آزمایش استرادیول تجویز کرده است و وقت و حوصله مراجعه حضوری به آزمایشگاه را ندارید؟ همین حالا به سایت دکتردکتر مراجعه کنید و برای آزمایش در منزل نوبت بگیرید. در موعد مقرر در محل حضور داشته باشید تا متخصصان خونگیری ما به آنجا اعزام شوند و نمونه خون شما را برای ارسال به آزمایشگاه بگیرند. همهچیز در کمال آرامش و راحتی، با کمترین هزینه و اتلاف وقت انجام خواهد شد.
