تیرزپاتاید و سماگلوتاید دو ترکیب فعال و مادۀ مؤثره برای کنترل قند و وزن هستند. هر دو با تأثیر بر گیرندههای هورمونی مرتبط با اشتها و متابولیسم، به کاهش وزن کمک میکنند. بااینحال، تفاوتهای هرچند جزئی در مکانیسم اثر، میزان کاهش وزن، تأثیر بر قند خون، عوارض و کاربردهای تأییدشده سبب میشود انتخاب میان آنها همیشه ساده نباشد. در این راهنمای مجله سلامت دکتردکتر نگاهی به تفاوت تیرزپاتاید و سماگلوتاید از جهات مختلف میاندازیم تا شما آگاهانهتر تصمیم بگیرید.
تیرزپاتاید یا سماگلوتاید؛ کدام برای کاهش وزن بهتر است؟
تیرزپاتاید (Tirzepatide) و سماگلوتاید (Semaglutide) دو ماده مؤثرۀ پرکاربرد در نسل جدید انواع آمپول لاغری ایرانی و خارجی هستند. کارآزماییهای بالینی درزمینۀ مقایسه تیرزپاتاید و سماگلوتاید نشان دادهاند کاهش وزن با تیرزپاتاید بیشتر و موفقیتآمیزتر است.
سماگلوتاید تنها گیرندههای هورمون GLP-1 را تحتتأثیر قرار میدهد تا فرد زودتر احساس سیری کند و میل کمتری به خوردن داشته باشد. در مقابل، تیرزپاتاید که ماده فعال آمپول مانجارو است، عملکرد دوگانه دارد و علاوهبر GLP-1، هورمون دیگری به نام GIP را نیز شبیهسازی میکند. در نتیجه میتوان انتظار داشت شاخصهای متابولیک را بهتر کنترل کند و سیری طولانیتری بیاورد.
درحالحاضر، طبق آخرین مطالعات انجامشده، آمپولهای مبتنی بر تیرزپاتاید مثل زیکورپا تا ۳۰ درصد کاهش وزن را گزارش کردهاند؛ درحالیکه برای آمپولهای مبتنی بر سماگلوتاید مثل ولوریتا® این عدد بهطور میانگین ۱۵ درصد است.
-
بیتا معتمدیانمتخصص تغذیه و رژیم3,9 (8)تهراندریافت نوبت آنلاین -
حمید فرزانهمتخصص تغذیه و رژیم5,0 (96)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
هادی منجیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (44)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
رویا وزیری جاویدمتخصص تغذیه و رژیم4,3 (29)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
معصومه مرادیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (64)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
زهرا فاضلی فارسانیمتخصص تغذیه و رژیم4,1 (14)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
پروانه کاظمیمتخصص تغذیه و رژیم4,9 (9)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
مهدی شادنوشمتخصص تغذیه و رژیم4,9 (30)تهراندریافت نوبت آنلاین
تیرزپاتاید و سماگلوتاید چه تفاوتی با هم دارند؟
عمده تفاوت تیرزپاتاید و سماگلوتاید از نظر مکانیسم اثربخشی و نحوۀ مصرف و دوزبندی است. در ادامه، این تفاوتها را مفصل شرح میدهیم.
تفاوت تیرزپاتاید و سماگلوتاید در مکانیسم اثر
سماگلوتاید یک آگونیست تکگانه (گیرنده GLP-1) و تیرزپاتاید آگونیست دوگانه (گیرندههای GLP-1 و GIP) است؛ بنابراین مکانیسم اثربخشی آنها نیز متفاوت است:
- سماگلوتاید فقط هورمون GLP-1 را شبیهسازی میکند و بر گیرندۀ همین هورمون اثر میگذارد، در نتیجه پیغام سیری به مغز میرسد، انسولین ترشح میشود و میل به خوردن کاهش مییابد؛ بهاینترتیب دیگر پرخوری نمیکنید. این ماده سرعت تخلیه معده را نیز کم میکند و بهدلیل افزایش حساسیت به انسولین، متابولیسم چربی را بالا میبرد.
- تیرزپاتاید با تقلید هورمونهای GLP-1 و GIP و تأثیر بر گیرندههای این دو هورمون، همافزایی مثبتی در بدن ایجاد میکند که نتیجهاش کنترل قویتر اشتها، بهبود بیشتر حساسیت به انسولین و دیگر شاخصهای متابولیک در کنار آهستهسازی تخلیۀ معده است. غذا مدتزمان بیشتری در معده میماند و فرد مدتزمان طولانیتری احساس سیری دارد. با توجه به تأثیر این ماده بر گیرندۀ GIP، متابولیسم چربی نیز قویتر خواهد بود.
تفاوت تیرزپاتاید و سماگلوتاید در نحوه مصرف و دوز
فرم تأییدشدۀ تیرزپاتاید و سماگلوتاید بهصورت تزریق زیر پوستی هفتگی است. البته سماگلوتاید فرم خوراکی هم دارد که بیشتر برای دیابت تجویز میشود.
درمان با سماگلوتاید معمولا با دوز ۰٫۲۵ میلیگرم در هفته آغاز میشود. پزشک بهتدریج و با فاصله زمانی دستکم ۴هفتهای، پلهپله دوز تزریق را بالا میبرد و به دوز نگهدارندۀ ۲٫۴ میلیگرم میرساند.
در مقابل، شروع مصرف تیرزپاتاید با دوز ۲٫۵ میلیگرم در هفته است. این مقدار هر چهار هفته یکبار افزایش مییابد و بسته به پاسخ و نیاز بدن، به دوز نگهدارندۀ ۵، ۱۰ یا حداکثر ۱۵ میلیگرم در هفته میرسد.
چه عواملی باعث میشوند یک نفر با تیرزپاتاید یا سماگلوتاید بیشتر وزن کم کند؟
با وجود اثربخشی اثباتشده این تیرزپاتاید یا سماگلوتاید، پاسخ بدنها به این دو ترکیب دارویی الزاما یکی نیست. ممکن است فردی با تیرزپاتاید تغییرات چشمگیری روی ترازو ببیند ولی با سماگلوتاید، روند کاهش وزنش با شیب ملایمتری پیش برود. این تفاوتها تصادفی نیستند و به شرایط جسمانی، ژنتیکی و عادات روزمره ربط دارند.
وزن اولیه و BMI در روند کاهش وزن با تیرزپاتاید یا سماگلوتاید
افرادی که شاخص توده بدنی (BMI) بالا دارند و با چاقی درجه ۲ یا ۳ دستوپنجه نرم میکنند، برای شکستن استپ وزنی و شروع چربیسوزی به شوک متابولیک قویتری نیاز دارند. عملکرد دوگانۀ تیرزپاتاید ممکن است به کاهش وزن چشمگیرتر این افراد کمک کند. نتایج پژوهشها نشان میدهند آمپولهای بر پایۀ تیرزپاتاید مثل آمپول اسپارتینا تا ۲۰ درصد کاهش وزن رقم میزنند.
دوز و مدت درمان تیرزپاتاید و سماگلوتاید
ممکن است بدن افراد به دلایل مختلف نسبت به افزایش دوز سماگلوتاید یا تیرزپاتاید حساسیت بیشتری نشان دهد. در نتیجه فرد با عوارض گوارشی شدیدتر روبهرو شود و توان ادامۀ درمان را نداشته باشد، دوره را نصفهنیمه رها کند و کاهش وزن متوقف یا حتی کند شود. پزشک با توجه به پاسخ بدن و تحمل عوارض، مناسبترین دوز و مدت درمان را تعیین میکند.
تغذیه و فعالیت بدنی یکی از عوامل کاهش وزن با تیرزپاتاید یا سماگلوتاید
چنانچه چالش فرد صرفا پرخوری و حجم زیاد غذا باشد، سماگلوتاید با ارسال پیام سیری میتواند بهتنهایی مسیر کاهش وزن را هموار کند. تیرزپاتاید علاوه بر کنترل اشتها، بر سرعت تخلیه معده نیز اثر میگذارد. از اینرو افرادی که قصد کاهش وزن جدیتر دارند، رژیم غذایی هدفمند دارند و تمرینات ورزشی انجام میدهند، در واقع چرخ چربیسوزی بدن را میچرخانند، از تیرزپاتاید بیشتر سود میبرند و زودتر نتیجه میگیرند.
تفاوتهای فردی و ژنتیکی از عوامل کم کردن وزن با تیرزپاتاید یا سماگلوتاید
بعضیها بهدلیل تفاوتهای ژنتیکی در ساختار گیرندههای سلولی، پاسخ ضعیفتری به سماگلوتاید میدهند. بدن این افراد به داروی تکعملکردی واکنش چندانی نشان نمیدهد و کاهش وزن قابلتوجهی اتفاق نمیافتد. برای این گروه از افراد، تیرزپاتاید با تأثیر همزمان بر گیرندههای GIP، این مقاومت ژنتیکی را میشکند و سودمندتر است. از اینرو ممکن است پزشک پیشنهاد کند فردی که از سماگلوتاید نتیجهای نگرفته، تیرزپاتاید را امتحان کند.
بیماریهای زمینهای و داروهای همزمان هنگام انتخاب تیرزپاتاید یا سماگلوتاید
در مقایسه و انتخاب اینکه تیرزپاتاید بهتر است یا سماگلوتاید، بیماریهای زمینهای و داروهایی که همزمان مصرف میکنید، اهمیت دارند. فردی که درگیر مقاومت شدید به انسولین یا دیابت نوع ۲ است، از قدرت بیشتر تیرزپاتاید در تنظیم قند خون سود میبرد و احتمالا کاهش وزن بیشتری خواهد دید.
از سوی دیگر، سماگلوتاید تأییدیه رسمی FDA را برای کاهش خطر رویدادهای قلبیعروقی در افراد مبتلا به چاقی دریافت کرده است. بنابراین برای بیمار با سابقه مشکلات قلبی، سماگلوتاید نهتنها ایمنتر است، بلکه وضعیت سلامت عمومی فرد را بهبود میدهد تا مسیر کاهش وزن را اصولیتر پیش ببرد.
عوارض تیرزپاتاید و سماگلوتاید چه تفاوتی دارند؟
تفاوت عوارض تیرزپاتاید و سماگلوتاید آنقدر قطعی نیست که بتوان یکی را بهعنوان داروی کمعارضهتر معرفی کرد. هم تیرزپاتاید و هم سماگلوتاید ممکن است باعث تهوع، اسهال، یبوست، استفراغ، درد یا ناراحتی شکمی و کاهش اشتها شوند. این عوارض معمولا در زمان افزایش دوز بیشتر دیده میشوند و در بسیاری از افراد با ادامه درمان کاهش پیدا میکنند.
برخی دادههای مقایسهای نشان دادهاند که در دوزهای بالاتر تیرزپاتاید، عوارض گوارشی ممکن است بیشتر شود، اما این موضوع را نمیتوان به کل درمان تعمیم داد. اثربخشی بیشتر تیرزپاتاید لزوما به معنای تحملپذیری بهتر یا بدتر آن نیست. تفاوتها به دوز مصرف و شرایط فرد نیز وابسته است.
آیا تیرزپاتاید برای افراد مبتلا به دیابت بهتر است یا سماگلوتاید؟
هر دو مادۀ فعال با کنترل قند خون و تنظیم ترشح انسولین به دیابتیها کمک میکنند. اینکه کدامیک بهتر است، به هدف درمان و شرایط فرد بستگی دارد. داروهای نسل جدید حاوی تیرزپاتاید تا امروز تأثیر قویتری بر مدیریت قند خون داشتهاند؛ ازسوی دیگر، سابقۀ استفاده از سماگلوتاید در درمان دیابت بیشتر است و حتی خطر عوارض قلبیعروقی در مبتلایان به چاقی را به حداقل میرساند.
اگر برای دید بازتر و تصمیمگیری بهتر به عدد و رقم احتیاج دارید، نمونهاش کاهش قند خون سهماهه (HbA1c) با زیکورپا (تیرزپاتاید) و ولوریتا® (سماگلوتاید) است. زیکورپا، محصول لاغری شرکت داروسازی دکتر عبیدی، قند HbA1c را تا ۲ درصد و ولوریتا®، محصول وارداتی کوبلدارو، این شاخص را تا ۲٫۲ درصد کاهش میدهند.
البته این اعداد بهمعنای قدرت بیشتر سماگلوتاید در کنترل دیابت نیست. تصمیمگیری دراینباره را به پزشک بسپارید.
آیا میتوان از سماگلوتاید به تیرزپاتاید تغییر دارو داد؟
قیمت آمپول لاغری سماگلوتاید و تیرزپاتاید تفاوت چندانی ندارد، هرگز بهاینخاطر اقدام به تغییر دارو نکنید. اما اگر شرایط دیگری باعث این تصمیم شده، درصورت تأیید پزشک، امکان تغییر آمپول لاغری از سماگلوتاید به تیرزپاتاید وجود دارد. یعنی میتوانید از آمپول اوزمپیک، ویگووی یا ولوریتا® به مانجارو یا زیکورپا روی بیاورید. گاهی اوقات بهدلیل پاسخ نامطلوب بدن به ترکیب فعال، نیاز به کاهش وزن بیشتر یا عدم تحمل عوارض سماگلوتاید، پزشک تغییر دارو به تیرزپاتاید را پیشنهاد میکند.
دقت کنید که انتخاب دوز شروع و زمان دقیق این انتقال باید توسط پزشک و بر مبنای زمان و مقدار آخرین دوز قبلی انتخاب شود، بهخصوص اگر همزمان با این آمپولها، دیگر داروهای کنترل قند را نیز مصرف میکنید.
آیا تیرزپاتاید چون وزن بیشتری کم میکند، انتخاب بهتری است؟
کاهش وزن بیشتر، تیرزپاتاید را به گزینهای جذابتر برای بسیاری از افراد تبدیل میکند، اما این برتری را نباید بهمعنای مناسبتر بودنش برای همه تلقی کنیم. اگر هدفتان کاهش وزن است و با تیرزپاتاید عوارض قابلتحملی دارید، این ترکیب فعال انتخاب خوبی برای شماست. اما اگر با سماگلوتاید به کاهش وزن مطلوب رسیدهاید، قند خونتان بهخوبی کنترل شده و عوارض آزاردهندهای ندارید، صرفا به دلیل اینکه تیرزپاتاید معمولا کاهش وزن بیشتری رقم میزند، نیاز به تغییر دارو نیست.
کاهش وزن تنها معیار موفقیت درمان نیست؛ حفظ وزن کاهشیافته، کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت، سلامت قلب و عروق، عوارض دارو و امکان ادامه درمان در بلندمدت نیز اهمیت دارند. شاید بتوان تیرزپاتاید را از دید قدرت کاهش وزن گزینه مؤثرتری دانست، اما انتخاب آخر به این بستگی دارد که کدام دارو برای شرایط و اهداف درمانی فرد، اثربخشی مطلوب را با کمترین مشکل و بیشترین قابلیت ادامه درمان فراهم کند.
تیرزپاتاید یا سماگلوتاید؛ در نهایت کدام را انتخاب کنیم؟
اگر همچنان در مورد تأثیر کاهش وزن تیرزپاتاید و سماگلوتاید مردد هستید و نمیدانید تفاوت این دو مادۀ فعال در آمپول لاغری چیست، نگاهی به جدول زیر بیندازید.
| معیار | تیرزپاتاید | سماگلوتاید |
| مکانیسم اثر | آگونیست گیرندههای GIP و GLP-1 | آگونیست گیرندۀ GLP-1 |
| عوارض شایع | عمدتا گوارشی | عمدتا گوارشی |
| دفعات مصرف | هفتهای یکبار | هفتهای یکبار |
| دوزبندی | دوز شروع: ۲٫۵ میلیگرم حداکثر دوز: ۱۵ میلیگرم |
دوز شروع: ۰٫۲۵ میلیگرم حداکثر دوز: متغیر (۲ میلیگرم برای اوزمپیک، ۷٫۲ میلیگرم برای ویگووی) |
| کاربرد | کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ مدیریت وزن در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافهوزن درمان آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی |
کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش خطر حوادث قلبیعروقی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری قلبیعروقی کاهش خطر افت پایدار عملکرد کلیه و جلوگیری از پیشرفته بیماری کلیوی تا مرحله نهایی کاهش وزن و حفظ وزن کاستهشده در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافهوزن (ویگووی) |
کلام آخر دکتردکتر
این مقاله را تا انتها خوانید و تا حد خوبی با تفاوت تیرزپاتاید و سماگلوتاید آشنا شدید؛ با این حال، تصمیمگیری و انتخاب بین این دو را باید به پزشک بسپارید. پزشک متخصص با در نظر گرفتن سابقه پزشکی و وضعیت فعلیتان تصمیم میگیرد کدامیک از این دو برای شما مناسبترند. در هر دو صورت، تمرکزتان در دورۀ درمان باید روی تغییرات سبک زندگی، فعالیت بدنی و تغذیه سالم باشد. فراموش نکنید چاقی یک بیماری مزمن است و بعداز قطع این آمپولها، احتمال بازگشت آن وجود دارد. به سبک زندگی سالم پایبند بمانید تا بیشترین تأثیر را ببینید.
بهترین پزشکان و متخصصان سراسر کشور در سامانه سلامت دکتردکتر آماده پاسخگویی به شما هستند. هرکجا هستید، از دورترین نقاط، با یک کلیک جلسه ویزیت آنلاین را شروع کنید و درباره انتخاب بین تیرزپاتاید و سماگلوتاید راهنمایی بگیرید.
