بیماری هپاتیت خود ایمنی چیست و چگونه درمان می‌شود؟

  • 1398-08-01
  • 10
بیماری هپاتیت خود ایمنی

اگر پزشک تشخیص دهد که شما به بیماری هپاتیت خود ایمنی ( Autoimmune Hepatitis به اختصار AIH ) مبتلا هستید، به این معنی است که دستگاه ایمنی بدن شما به سلول‌های کبدی حمله کرده است. در نتیجه فرد به نوعی بیماری کبدی مبتلا خواهد شد که او را نیازمند درمان و مصرف دارو خواهد کرد. 

در مقاله «بیماری هپاتیت خود ایمنی چیست و چگونه درمان می‌شود؟» می‌خوانیم:

درمان‌های مراقبتی در هپاتیت اتوایمیون یا خود ایمنی به مدیریت کردن نشانه‌های بیماری و جلوگیری از آسیب به کبد منجر خواهد شد. 

چه افرادی به بیماری هپاتیت خود ایمنی مبتلا خواهند شد؟

بیماری هپاتیت خود ایمنی دو نوع دارد و هر دو نوع این بیماری بسیار کمیاب و نادر هستند. نوع یک بیماری بسیار شایع‌تر از نوع دو بیماری است.

شانس ابتلا به نوع یک بیماری هپاتیت خود ایمنی در زنان بین 15 الی 40 سال بیش‌تر است، با این همه افراد با سنین و جنسیت مختلف هم در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. نوع دو بیماری هپاتیت خود ایمنی در دختران بین سنین 2 الی 14 سال دیده می‌شود. 

اگر فرد به بیماری هپاتیت خود ایمنی مبتلا باشد، شانس ابتلایش به دیگر بیماری‌های خود ایمنی هم‌چون کولیت اولسراتیو (ulcerative colitis)،ارتریت روماتوئید(rheumatoid arthritis)، لوپوس (Lupus) و سندروم شوگرن (Sjogren’s syndrome) هم بیش‌تر خواهد بود. 

عامل بیماری هپاتیت خود ایمنی چیست؟

پزشکان به درستی نمی‌دانند که چه عاملی موجب می‌شود تا دستگاه ایمنی بدن به سلولهای کبدی حمله کند. از آن‌جایی که بیماری هپاتیت خود ایمنی در افرادی با سابقه‌ی خانوادگی دیده شده، شاید ژن‌ها در فرایند ابتلای افراد به این بیماری دخیل باشند. 

عامل بیماری هپاتیت خود ایمنی چیست؟

اما ژن‌ها تنها عامل نیستند، پژوهشگران معتقدند که تماس افراد با موادی خاص ژن‌ها را تحریک کرده و در نهایت باعث این نوع خاص از هپاتیت می‌شوند.

برخی عوامل تحریک کننده عبارتند از:

  • داروهایی همچون استاتین‌ها (statins) و هیدرالازین (hydralazine) – که در درمان بیماری‌های قلبی از آن‌ها استفاده می‌شود – یا آنتی بیوتیک‌هایی مانند نیتروفورانتوئین (nitrofurantoin) و مینو سایکلین(minocycline) 
  • استرس 
  • عفونت‌های ویروسی هم‌چون هپاتیت‌ها ، تبخال یا هرپس (herpes)، اپشتین–بار (Epstein-Barr) و سرخک (measles) 

علائم بیماری هپاتیت خود ایمنی

گاهی بیماری هپاتیت خود ایمنی هیچ علامت خاصی ندارد. گاهی اگر بیماری وخیم باشد، این بیماری علائمی خواهد داشت.  گاهی علائمی مانند تب، احساس درد در شکم، زردی پوست و چشم‌ها ناگهان ظاهر می‌شوند. اما، غالباً علائم این بیماری به تدریج طی هفته‌ها یا ماه‌ها خود را نشان خواهند داد. 

علائم بیماری هپاتیت خود ایمنی

علامت اصلی هپاتیت خود ایمنی احساس خستگی است، فرد احتمالاً این مشکلات را هم تجربه خواهد کرد:

  • درد مفاصل و ماهیچه‌ها 
  • بی اشتهایی و احساس سیری 
  • حالت تهوع، استفراغ و یا درد شکم 
  • از دست دادن وزن 
  • جوش یا دانه‌های قرمز رنگ بر روی پوست 
  • ادرار تیره رنگ و یا زرد خیلی پررنگ 
  • اسهال 
  • دفع مدفوع رنگ روشن 
  • توقف خونریزی ماهیانه در زنان 

گاهی اوقات هپاتیت خود ایمنی باعث آسیب‌های کبدی همچون سیروز کبدی (cirrhosis) خواهد شد. اگر فرد به سیروز کبدی مبتلا شود، این علائم را هم خواهد داشت:

  • خارش 
  • سوزش 
  • عدم توقف خونریزی 
  • مچ پای متورم
  • رگ‌های خونی عنکبوتی (Spidery blood vessels) 
  • احساس گیجی 
  • زردی پوست و چشم‌ها (Jaundice)

چگونگی تشخیص بیماری هپاتیت خود ایمنی

پزشک از شما در مورد علائم و مدت زمانی که متوجه علائم شده اید سوال می‌پرسد. از طرفی پزشک باید در جریان داروهای مصرفی شما باشد و بداند که مشروبات الکلی مصرف می‌کنید یا خیر. هر دوی این‌ها عواملی هستند که به آسیب کبدی منجر خواهند شد. 

آزمایش خون به تشخیص هپاتیت‌های ویروسی کمک می‌کند و از طرفی اگر در خون فرد عواملی به نام اتو آنتی بادی (autoantibodies) دیده شود، بدون شک فرد به یک بیماری خود ایمنی مبتلا شده است. دیگر آزمایش‌های خون هم به تشخیص آسیب‌های احتمالی کبدی کمک می‌کند. پزشک همچنین با انجام نمونه برداری از کبد و بررسی دقیق آن‌ها در آزمایشگاه می‌تواند تشخیص درست‌تر و بهتری در مورد این بیماری داشته باشد. 

درمان‌های بیماری هپاتیت خود ایمنی

اگر فرد علائم بیماری را نداشته باشد، پزشک بلافاصله فرد را درمان نخواهد کرد. به جای آن، از فرد نمونه‌ی خون و نمونه برداری کبدی گرفته خواهد شد تا پزشک مطمئن شود که کبد فرد در سلامت قرار دارد. 

زمانی که علائم بیماری خود را نشان دهند یا نتایج حاصل از نمونه خون فرد بدتر شود، درمان آغاز خواهد شد. در ابتدا پزشک پردنیزون (prednisone) که نوعی داروی استروئیدی یا کورتونی است، تجویز میکند این دارو به بهبود التهاب کمک می‌کند. این دارو ابتدا در دوزهای بالا برای بیمار تجویز می‌شود و به مرور زمان دوز آن کاهش یافته و داروهایی هم‌چون آزاتيوپرين (Azathioprine) یا مرکاپتوپورین 6  (6-mercaptopurine) هم به فرایند درمان فرد اضافه می‌شوند. این داروها دستگاه ایمنی بدن را کنترل و مهار می‌کنند. 

هر دوی این داروها دارای عوارض جانبی هستند، استروئیدها ممکن است استخوان‌ها را ضعیف‌تر کرده، باعث افزایش وزن شده و یا مشکلات چشمی ایجاد کنند. داروهای آزاتيوپرين و مرکاپتوپورین به کاهش گلبول‌های سفید خون و افزایش شانس ابتلا به بیماری سرطان منجر خواهند شد. 

برخی اوقات پزشک به جای پردنیزون استروئید دیگری به نام بودزوناید (budesonide) تجویز خواهد کرد. داروی مایکوفنولات موفتیل (mycophenolate mofetil) هم نوع دیگری از داروهای مهارکننده‌ی سیستم ایمنی است که به جای آزاتيوپرين تجویز می‌شود.

بعد از گذشت سه سال از شروع روند درمان ، بیماری هشتاد درصد افراد مبتلا تحت کنترل خواهد بود. اگر فرد مرتب تحت نظر پزشک باشد، پزشک به سرعت و دقت تغییرات فرد را زیر نظر داشته و در صورت مشاهده‌ی علائم ، دوباره روند درمان را آغاز خواهد کرد. 

از طرفی تغییر شیوه‌ی زندگی هم به بهبود شرایط و حفظ سلامت فرد کمک می‌کند. به افراد توصیه می‌شود که ضمن خوردن غذاهای سالم و قرار دادن مقدار زیادی سبزی و میوه در رژیم غذایی خود، از نوشیدن مشروبات الکی هم خودداری کنند. فرد باید از مصرف هر گونه دارو یا مکمل بدون مشورت با پزشک خود نیز خودداری کند. 

زمانی که فرد به سیروز کبدی و یا نارسایی کبدی مبتلا شود، گزینه‌ی پیوند کبد در دستور کار درمان قرار می‌گیرد. در پیوند کبد، عضو بیمار از بدن فرد جدا شده و کبد سالم از فرد اهدا کننده جایگزین آن خواهد شد. 

منبع:

webmd

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «بیماری هپاتیت خود ایمنی چیست و چگونه درمان می‌شود؟»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

10 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام.من یک ماهی هست که پزشک تشخیص دادن بیماری اتوایمیون دارم بمن گفته شده خیلی خفیف است و داروی پرنیدزولون برایم تجویز شده است میخاستم بدانم ایا این بیماری درمان میشود واینکه احتمال دارد در اینده به فرزندم منتقل بشه و برای باردار شدن مشکلی پیش می اید ؟

    • سلام
      نگران نباشید درمان باید زیر نظر فوق تخصص گوارش به کمک پردنیزولون و آزاتیوپرین انجام شود.
      و هر ۲ الی ۳ ماه یکبار آنزیم های کبد چک شود.اگر مرحله بیماری در نمونه برداری کبد خفیف و متوسط باشد اصولا با درمان ۳ الی ۵ ساله بهبود میابد و داروها قطع میشود و پیگیری با آزمایش انجام میشود
      امکان بارداری بدون نگرانی وجود دارد ولی از شروع درمان بهتر است مدتی بگذرد و وضعیت آنزیم ها به رنج ثابتی برسد
      به فرزند انتقال نمیابد

  2. با سلام
    میخواستم بدونم این بیماری کنترل میشه و بعد از طول درمان به طور کامل رفع میشود؟؟
    و اگر ورزش و رژیم غذایی رعایت شود باز هم باعث چاقی میشود با قرص های مصرفی؟

    • سلام
      دوست عزیز
      طول مدت درمان بستگی به مرحله آسیب کبد هنگام تشخیص دارد(که در نمونه برداری مشخص میشود)
      در ۵۰ الی ۷۰ درصد موارد پس از ۳ الی ۵ سال از مصرف دارو میتوان دارو ها را قطع کرد
      رژیم غذایی بی نمک و بی روغن و ورزش منظم تاثیر بسیار به سزایی در بهبود دارد .روزانه ۳ فنجان قهوه میل کنید همچنین میتوانید از عرق کاسنی،دم نوش خار مریم،آب زرشک و آلبالو نیز استفاده کنید
      کورتون درست است سبب افزایش وزن میشوند اما با تغذیه مناسب و ورزش میتوان از چاقی جلوگیری کرد.حتی مراجعه کننده هپاتیت اتوایمیون که روزانه ۳۰ میلی کورتون و دو آزاتیوپرین مصرف میکند را با کاهش وزن ۱۰ کیلویی در ماه های اول شروع درمان را داشته ایم…
      آزمایش ها طبق دستور فوق تخصص گوارش انجام شود…نگران نباشید بهبودی حاصل میشود

  3. سلام من هپاتیت خود ایمیون دارم میتونم روزه بگیرم؟

    • سلام
      دوست عزیز
      بستگی به درجه فیبروز و شرایط کنترل بیماری و داروها دارد
      اگر فیبروز خفیف است و آنزیم ها و شرایط کبد مدت طولانی است که نرمال است و شرایط عادی دارد میتوانید روزه بگیرید

  4. باعرض سلام وخسته نباشید.همسرمن بیماری خودایمنی کبد دارد. که این بیماری درنیمه اسفندسال98تشخیص داده شد.سؤال من این است که بعدازانجام عمل زناشویی تاچند روز دل درد دارد ومی گوید احساس می کنم که حالت سوزش شدیدی دردلم احساس می کنم خاستم بدانم علتش چیست؟ آیاانجام این کاربرایش ضرر آرد؟

    • سلام
      دوست عزیز
      خیر ارتباطی به بیماری کبد ندارد
      منتها با توجه به داروها که احتمالا کورتون و آزاتیوپرین است
      ممکن است مستعد عفونت های ادراری و تناسلی شوند
      که از جهت این عفونت ها آزمایش ادرار بدهند

  5. آيا در شرايط فعلى شخصى كه هپاتيت خود ايمن او كنترل و مهار شده است ولى همچنان آزاتيوپرين مصرف ميكند استفاده از مكمل روى به همراه ويتامين c براى تقويت سيستم ايمنى بدن موجب بروز مشكل خواهد شد؟

    • با سلام
      خیر ،میتوانید مصرف کنید
      رعایت نکات پیشگیری با دقت و حوصله و طبق اصول بهداشتی انجام شود

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر