ادینوفاژی (odynophagia) یا بلع دردناک زمانی رخ میدهد که با خوردن یا نوشیدن در گلو، دهان یا مری درد ایجاد میشود. این درد دلایل متنوعی دارد و ممکن است بهخاطر مبتلابودن به بیماریهای زمینهای مختلف بروز کند. با گذشت زمان، بلع دردناک منجر به آسیب به گلو، کاهش وزن ناخواسته و سایر عوارض میشود. رفلاکس اسید معده، عفونتهای قارچی و میکروبی، مصرف نوشیدنیهایی با دمای نامناسب، ضربهخوردن به ناحیه گلو و دهان یا سرطانها و مصرف الکل و مواد مخدر از دلایل ایجاد بلع پردرد هستند. برای درمان اینها باید عامل زمینهای را از بین برد یا از روشهایی مانند اسپریهای ضدگلودرد و گاهی هم جراحی استفاده کرد.
در این مقاله از دکتردکتر، درباره علل، علائم، عوارض، پیشگیری و درمانهای ادینوفاژی میخوانید.
اگر پرسشی درباره ادینوفاژی دارید، در انتهای همین صفحه و در قسمت نظرات از ما بپرسید تا مشاور سلامتی دکتردکتر به شما پاسخ دهد.
ادینوفاژی یا بلع دردناک چیست؟
ادینوفاژی اختلالی است که در آن بلع با احساس درد همراه میشود. ممکن است هنگام خوردن غذا درد در ناحیه دهان، گلو و مری بپیچد. بلع دردناک نشانه بسیاری از وضعیتهای پزشکی است. محل و شدت درد به علت آن بستگی دارد. در برخی موارد، ادینووفاژی خیلی سریع برطرف میشود، اما میتواند بهطور طولانیمدت هم باقی بماند.
-
اکبر جعفریمتخصص گوش، حلق و بینی4,6 (42)تهراندریافت نوبت آنلاین -
علی عطاییمتخصص گوش، حلق و بینی3,9 (60)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
لیلا اسلامی صومعهمتخصص گوش، حلق و بینی4,4 (165)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
محمد رضا الماسیمتخصص گوش، حلق و بینی4,7 (46)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سعیده شوشتریمتخصص گوش، حلق و بینی4,2 (286)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
آفاق جمالزادهمتخصص گوش، حلق و بینی3,9 (28)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سجاد نادریمتخصص گوش، حلق و بینی4,3 (122)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
وحیده شوشی دزفولیمتخصص گوش، حلق و بینی4,4 (143)تهراندریافت نوبت آنلاین
علت بلع دردناک یا ادینوفاژی چیست؟
دلایل بلع دردناک بسیار متنوعاند. برای مثال به موارد زیر دقت کنید:
| بلع دردناک سرماخوردگی | عفونتهایی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا و گلودرد استرپتوکوکی. |
| التهاب دهان، گلو یا مری | ناشی از التهاب لوزه، فارنژیت، لارنژیت یا ازوفاژیت. |
| سوزش سر دل | در آن اسید معده وارد مری و گاهی اوقات گلو می شود و درد و التهاب ایجاد میکند. سوزش معده طولانی مدت میتواند منجر به زخم و دیسفاژی شود. |
| سیستم ایمنی ضعیف | در افراد مبتلا به اچآیوی یا ایدز یا افرادی که تحت رادیوتراپی یا سایر درمانهای سرطان قرار میگیرند. |
| عفونتهای کاندیدا در دهان، گلو و مری | این عفونتهای قارچی در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف شایعتر هستند. |
| سرطان مری با دیسفاژی مداوم | امکان دارد، مبتلایان به سرطان مری هنگام بلع در قفسه سینه یا کمر احساس درد کنند. |
| صدمات یا زخم در دهان، گلو یا مری | این موضوع میتواند در اثر ضربههای فیزیکی، جراحی یا خوردن غذاهایی با لبههای تیز ایجاد شود. |
| تنباکو، الکل یا مواد مخدر غیرقانونی | اینها میتوانند دهان، گلو و مری را تحریک و بلع آن را دردناک کنند. |
| مصرف نوشیدنیهای بسیار گرم یا سرد برای مدت طولانی | این موضوع میتواند بر مخاط مری تأثیر بگذارد. امکان بروز بلع درناک آب هم وجود دارد. |
بلع دردناک در کودکان
مشکل در بلع کودکان اغلب به دلیل گلودرد ایجاد میشود. گلودرد هم میتواند در اثر عفونتهایی از جمله سرماخوردگی، عفونت دهان، التهاب لوزه یا زخم دهان بهوجود بیاید. در نوزادان، یکی از دلایل رایج مشکل در بلع، سرماخوردگی است که باعث انسداد بینی میشود.
برای تشخیص علت درد گلو هنگام قورت دادن در کودک باید به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید.
علائم بلع دردناک
علائم ادینوفاژی یا همان بلع دردناک بنا به علت ایجادشان کوتاهمدت یا طولانیمدت هستند. نشانههای رایج عبارتاند از:
- احساس گیرکردن غذا در مری
- کاهش وزن ناشی از مصرف اندک غذا
- کمآبی بدن ناشی از کاهش مصرف مایعات
- درد مبهم و سوزش یا درد شدید و کوبنده در دهان، گلو یا التهاب مری هنگام بلع
- دردی که هنگام قورتدادن غذاهای خشک و حتی مایعات بدتر میشود.
- در مواردی که عفونت باعث ادینوفاژی میشود، ممکن است علائم دیگری از عفونت گوش و نواحی دیگر مانند تب، درد، خستگی و احساس کلی ناخوشی بهوجود بیاید.
پیشگیری از بلع دردناک
برای پیشگیری از بروز بلع دردناک مایعات یا غذا باید به نکات زیر دقت کنید:
- از نوشیدن نوشابههای گازدار، نوشیدنیهای سرد، نوشابه یا الکل خودداری کنید.
- نوشیدنیهای خود را از طریق نی ننوشید.
- از استرس و اضطراب دوری کنید.
عوارض بلع دردناک
با گذشت زمان، بلع دردناک می تواند منجر به عوارض زیر شود:
- آسیب به گلو
- کاهش وزن ناخواسته
- وخیمشدن عفونتهای باکتریایی یا ویروسی
- از دستدادن چشایی موقتی یا دائمی
- گیر کردن غذا در گلو
چه زمانی برای درد هنگام قورت دادن به پزشک مراجعه کنیم؟
در بسیاری از موارد، ادینوفاژی بدون درمان برطرف میشود. بلع دردناک ناشی از سرماخوردگی یا آنفولانزا باید ظرف یک هفته از بین برود. علت ادینوفاژی را اغلب میتوان با بررسی بصری گلو مشخص کرد، به ویژه در جایی که التهاب یا عفونت بهمیان است.
در موارد دیگر، ممکن است که به سواب گلو یا آندوسکوپی نیاز باشد. اگر علت آشکاری برای بلع دردناک وجود نداشته باشد، فرد باید با پزشک مشورت کند. چنانچه ادینوفاژی خوردن یا تنفس را دشوار میکند، فرد باید خیلی فوری به دنبال مراقبتهای پزشکی باشد.
درد سمت راست گلو هنگام قورت دادن آب دهان
درد سمت راست گلو هنگام قورت دادن آب دهان یا بلع میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. ممکن است عاملی فقط یک طرف بدن را تحت تأثیر قرار داده باشد؛ برای مثال، آبسه یا تورم در یک ناحیه از بدن. همچنین، وضعیت قرارگیری بدن نیز میتواند در ایجاد این درد نقش داشته باشد.
گلو شامل بخشهای مختلفی از بدن، از لوزهها تا مری است. عمل بلع در سه مرحله متفاوت و در دهان، حنجره و اپیگلوت، و مری انجام میشود.
درد یکطرفه هنگام بلع یا درد سمت چپ گلو هنگام قورت دادن آب دهان ممکن است در هر یک از این قسمتها یا در نزدیکی آنها ایجاد شود. برخی از بیماریها و شرایط شایع و غیرشایع که میتوانند باعث بروز این ناراحتی شوند عبارتاند از:
| علل احتمالی درد یکطرفه گلو هنگام بلع | شیوع |
| رفلاکس اسید معده یا رفلاکس حنجرهایحلقی | شایع |
| ترشح پشت حلق | شایع |
| تورم غدد لنفاوی | شایع |
| التهاب حنجره (لارنژیت) | شایع |
| التهاب لوزهها (تونسیلیت) | شایع |
| آفت دهان | شایع |
| آبسه یا گیر کردن دندان | غیرشایع |
| التهاب اپیگلوت (اپیگلوتیت) | غیرشایع |
| نورالژی عصب زبانیحلقی | غیرشایع |
| سرطان دهان، سرطان گلو یا حنجره و سرطان مری | غیرشایع |
روشهای تشخیص بلع دردناک
ادینوفاژی معمولا با آندوسکوپی تشخیص داده میشود. در این روند تشخیصی، دوربینی کوچک با نور به نام آندوسکوپ در گلو قرار داده میشود تا پزشک بتواند مری را بهتر ببیند.
از فرد خواسته میشود که در طول آزمایش، بزاقش را قورت بدهد. ممکن است، پزشک آزمایشهای دیگری را در رابطه با هر علت مشکوک زمینهای بلع دردناک تجویز کند.
درمان بلع دردناک چیست؟
روشهای مختلفی برای درمان انواع بلع دردناک در نظر گرفته میشود. انتخاب روش مناسب درمان گلودرد هنگام قورت دادن در گروی تشخیص عامل ایجاد وضعیت مذکور است.
داروهای مناسب برای درمان ادینوفاژی
انواع مختلفی از داروها میتوانند به کاهش درد هنگام بلع کمک کنند. پزشک یا متخصص مراقبتهای بهداشتی بر اساس علت ایجاد علائم ممکن است داروهای زیر را تجویز کند:
- آنتیبیوتیکها: برای درمان عفونتهای باکتریایی؛
- داروهای ضدقارچ: برای درمان عفونتهای قارچی؛
- مسدودکنندههای گیرنده H2 (H2 blockers): برای کاهش تولید اسید معده؛
- مهارکنندههای پمپ پروتون (Proton-pump inhibitors یا PPIs): برای کاهش اسید معده، بهویژه در موارد مرتبط با رفلاکس اسید؛
- اسپریهای گلو: برای تسکین موقت درد و تحریک گلو.
پزشک بهترین فرد برای تعیین نوع دارو، دوز و نحوه مصرف آن بر اساس علت بلع دردناک است. اگر درباره داروهای تجویزشده یا نحوه مصرف آنها سؤالی دارید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
درمان ادینوفاژی با عمل جراحی
هنگامی که ادینوفاژی به دلیل سرطان یا GERD ایجاد میشود، جراحی هم گزینهای است که مطرح میشود. در موارد شدید که درد گلو هنگام بلع مانع از غذاخوردن میشود، از لوله تغذیه برای پیشگیری از کاهش وزن استفاده میشود.
درمان خودبهخود بلع دردناک با گذشت زمان
اگر پزشک شما هیچ مشکل پزشکی اساسی را تشخیص ندهد، ممکن است بلع دردناک با گذشت زمان خودبهخود برطرف شود. این امر پس از سرماخوردگی یا آلرژی شدید رایج است. در صورت بروز ناراحتیهای مکرر در هنگام بلع با پزشک خود صحبت کنید.
درمان خانگی بلع دردناک
در بسیاری از موارد، بلع دردناک خودبهخود برطرف میشود. بااینحال، تا زمانی که علائم ادامه دارند، روشهای خانگی زیر میتوانند به کاهش ناراحتی و تسکین علائم کمک کنند:
نوشیدن مایعات گرم
نوشیدن مایعات گرم مانند چای، دمنوش یا آبگوشت میتواند به تسکین موقت درد و تحریک گلو هنگام بلع کمک کند. مایعات همچنین به مرطوب ماندن گلو کمک میکنند و ممکن است احساس خشکی و ناراحتی را کاهش دهند. بهتر است نوشیدنی خیلی داغ نباشد، زیرا حرارت زیاد میتواند مخاط گلو را تحریک کرده و درد را تشدید کند.
غرغره آبنمک گرم
غرغره کردن با آبنمک گرم یکی از روشهای ساده برای کاهش تحریک و ناراحتی گلو است. برای این کار میتوانید مقدار کمی نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و چند بار در روز غرغره کنید. آب را قورت ندهید. این روش ممکن است به تسکین التهاب و کاهش احساس درد هنگام بلع کمک کند.
استراحت کافی
استراحت کافی به بدن فرصت میدهد تا با عواملی که باعث بلع دردناک شدهاند، بهویژه عفونتهای ویروسی، بهتر مقابله کند. اگر همزمان علائمی مانند گلودرد، تب یا خستگی دارید، کاهش فعالیتهای شدید و داشتن خواب کافی میتواند به بهبود وضعیت عمومی بدن و کاهش ناراحتی کمک کند.
استفاده از قرصهای مکیدنی گلو
قرصهای مکیدنی گلو میتوانند با مرطوب نگه داشتن گلو و تحریک ترشح بزاق، به کاهش موقت درد و خشکی هنگام بلع کمک کنند. برخی از این محصولات حاوی موادی هستند که اثر تسکیندهنده دارند. هنگام انتخاب و مصرف قرصهای مکیدنی، دستورالعمل روی بستهبندی را رعایت کنید و برای کودکان خردسال از آنها استفاده نکنید.
مصرف مسکنهای بدون نسخه
مسکنهای بدون نسخه مانند استامینوفن یا ایبوپروفن میتوانند به کاهش درد و ناراحتی ناشی از بلع دردناک کمک کنند. این داروها علت اصلی مشکل را درمان نمیکنند، اما ممکن است علائم را تا زمان بهبود بیماری کاهش دهند. دارو را مطابق دستورالعمل مصرف کنید و در صورت داشتن بیماری زمینهای یا مصرف داروهای دیگر، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
استفاده از دستگاه بخور
استفاده از دستگاه بخور یا مرطوبکننده هوا میتواند با افزایش رطوبت محیط، به کاهش خشکی و تحریک گلو کمک کند. این روش بهخصوص زمانی مفید است که هوای خانه خشک باشد یا گرفتگی بینی باعث تنفس از راه دهان شده باشد. دستگاه را مرتب تمیز کنید تا از تجمع باکتریها و قارچها در مخزن آب جلوگیری شود.
کلام آخر دکتردکتر
درد هنگام قورت دادن آب دهان یا بلع دردناک (اودینوفاژی) میتواند به دلایل مختلفی مانند عفونت گلو و لوزهها، رفلاکس معده، التهاب حنجره، آفت دهان، ترشح پشت حلق یا تورم غدد لنفاوی ایجاد شود. در برخی موارد نیز مشکلات جدیتری مانند آبسه یا بیماریهای مری و گلو عامل درد هستند. تشخیص علت دقیق بر اساس علائم، معاینه پزشک و در صورت نیاز آزمایشها و تصویربرداری انجام میشود. درمان نیز به علت زمینهای بستگی دارد و ممکن است شامل مراقبتهای خانگی، دارو یا درمانهای تخصصی باشد. اگر درد هنگام بلع شدید یا مداوم است، بلع غذا و مایعات دشوار شده یا علائمی مانند تنگی نفس، تب بالا، تورم گردن یا کاهش وزن وجود دارد، مراجعه به پزشک ضروری است. میتوانید در دکتردکتر طی چند گام ساده وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.
سوالات متداول بلع دردناک
منابع
سلام دکتر جان من در قورت دادن اب دهان یا قورت دادن غذا بزام مشکل ایجاد میکنم بزور قورت میدم گلو درد یا درد قفسه سینه ندارم فقط بزور اب دهان رو قورت میدم یا باید سرفه الکی کنم تا بتونم قورت بدم انگار که تنبلی در قورت دادن دارم دلیلش چیست ممنون
سلام دوست عزیز
دیسفاژی یا همان اختلال در بلع غذا یا مایعات علل مختلفی دارد
دیسفاژی اگر حلقی باشد و توان قورت دادن ندارید مشکلات حلقی مطرح هست
و اگر در مری گیر میکند عللی همچون از جمله انسداد راه مری، اختلالات عضلانی و عصبی مری مطرحه
بسته به شرح حال و علایم ممکن است رادیوگرافی با باریوم و یا اندوسکوپی لازم باشد
به فوق تخصص گوارش مراجعه کنید
سوال
سلام دختری ۳۵ ساله هستم بدون بیماری زمینه ای،۲/۳ سال پیش بطور اتفاقی متوجه یک غده چربی مانند کرم رنگ با رگه های ریز خونی روش شدم در انتهای ساختمان زبانم ک وارد حلق میشه،گاهی چک میکردم ک ایا تغییر شکل و اندازه میده که نداد اما ۷ ماه هست موقع قورت دادن اب دهانم قسمت بیرونی گلوم روی گردنم درد میکنه و سونوگرافی غدد لنفاوی گردن هیچ مشکلی رو برام نشون نداد فقط گفتن شاید موقع آلودگی هوا به حالت اماده باش درمیاد و دردناک میشه،گاهی دردش خیلی کمه و بعضی وقتا دردش کاملا حس میشه،حالا نمیدونم این درد از همون غدد لنفاوی در زمان الودگی هواست یا درد اون غده ته حلقم،آیا این غده که تو اینترنت شکلش رو دیدم نوشته بود لیپوم هست خطرناکه ؟ من علائم دیگه ای ندارم و مشکل بلع ندارم فقط موقع خوردن ویتامین های بزرگ انگار تو گلوم میمونه و باید اب و نان بخورم بره پایین،ایا درد ممکنه از اون غده باشه یا شاید درد عضلات گردنم هست یا غدد لنفاوی؟ باید جراحی بشه؟ و ایا برای تشخیص باید اندوسکوپی بشه؟ ایا باید نمونه برداری بشه؟
اگه به سوالامجواب بدید ممنون میشم
۱-چ جوری تشخیص میدن درد از کجاست دقیقا؟
۲-اندوسکوپی میشه ؟
۳-خطرناک و سرطانی هست؟
۴-نمونه برداری میشه؟
۵-ایا حتما باید جراحی کنم؟ جراحی سرپایی هست؟
۶-فعلا چه دارویی میتونم استفاده کنم؟ مسکن یا ضدحساسیت؟