فاموتیدین ۲۰ و ۴۰ برای چیست؟ نحوه مصرف و عوارض

فاموتیدین نوعی داروی مسدودکننده اسید معده است که با کاهش تولید اسید، به درمان مشکلاتی مانند ریفلاکس معده، سوزش سر دل و زخم‌های گوارشی کمک می‌کند. قرص فاموتیدین علاوه بر درمان، در پیشگیری از زخم معده و روده نیز کاربرد دارد.

در این مقاله از مجله سلامتی دکتردکتر، درباره داروی فاموتیدین برایتان توضیحات کاملی آماده کرده‌ایم.

در انتهای این مقاله می‌توانید سوال‌هایتان را مطرح کنید تا کارشناس سلامتی دکتردکتر پاسخ دهد.

فاموتیدین چیست؟

فاموتیدین یکی از انواع قرص دل درد متعلق به دسته‌ای از داروهای معروف موسوم به مسدود‌کننده‌های H2 است. داروی مذکور با کاهش میزان اسیدی که معده می‌سازد عمل می‌کند و می‌تواند علائمی مانند سرفه مداوم، درد معده، سوزش سر دل و مشکل در بلع را تسکین دهد. این دارو تهوع ناشی از افزایش اسید معده را هم کم می‌کند.

این دارو بدون نسخه هم قابل دریافت است. برای پیشگیری و درمان سوزش سر دل و سایر علائم ناشی از اسید زیاد در معده ( سوء هاضمه اسیدی ) از این دارو استفاده می‌شود. برای تهیه این دارو، حتما از دکتر گوارش و کبد مشورت بگیرید.

در جدول زیر، خلاصه‌ای درباره این دارو خواهید خواند:

نام تجاری فاموتیدین چیست و به چه نام هایی در بازار موجود است؟

فاموتیدین با نام‌های تجاری زیر روانه بازار می‌شود :

• زانتاک (Zantac)؛
• پپسید (Pepcid).

می‌توانید این داروها را با تجویز پزشک از داروخانه‌ها برای درمان بیماری های معده تهیه کنید.

اشکال دارویی فاموتیدین

برخی از نام‌های دیگر این دارو، فاموتد و فامتد هستند. در جدول زیر، اطلاعات دارویی این دارو به‌صورت خلاصه ارائه شده است:

بهتر است این دارو را خودسرانه مصرف نکنید.

شربت فاموتیدین

شربت فاموتیدین با کاهش ترشح اسید معده، به بهبود علائم اختلالات گوارشی مانند ریفلاکس، سوزش و زخم‌های معده و روده کمک می‌کند. این شکل دارو برای افرادی که در بلع قرص مشکل دارند، یا برای نوزادان، کودکان و سالمندان کاربرد فراوان دارد و امکان تنظیم دقیق دوز براساس وزن بیمار را فراهم می‌کند.

این شربت باید در یخچال نگهداری شود و هربار پیش‌از مصرف به‌خوبی تکان داده شود.

آمپول فاموتیدین

شکل تزریقی فاموتیدین برای شرایط حاد بیمارستانی  طراحی شده است. در شرایطی که بیمار قادر به مصرف داروی خوراکی نبوده یا نیاز به کاهش سریع و شدید اسید معده وجود داشته باشد، از این فرم استفاده می‌شود. 

مزیت آمپول فاموتیدین نسبت به دو فرم دارویی دیگر شروع اثر بسیار سریع، بی‌نیاز به جذب گوارشی در بیماران بدحال است. این دارو به‌صورت تزریق وریدی آهسته یا در قالب سرم، زیر نظر کادر درمان، وارد بدن می‌شود.

قرص فاموتیدین

قرص خوراکی رایج‌ترین شکل دارویی فاموتیدین است که در دوزهای ۲۰ و ۴۰ میلی‌گرم عرضه می‌شود. این شکل دارویی برای درمان سرپایی و طولانی‌مدت مشکلات گوارشی زیر تجویز و مصرف می‌شود:

• درمان زخم معده و اثنی‌عشر؛
• کنترل بازگشت اسید به مری (رفلاکس)؛
• پیشگیری از سوزش معده.

نحوه مصرف فاموتیدین

فاموتیدین در دوز‌های مختلف تجویز می‌شود و پزشک بسته به وضعیت بیمار دوز مصرف این دارو را تعیین و تنظیم می‌کند. جذب این دارو ارتباط چندانی با غذا ندارد و رعایت زمان‌بندی مصرف بیشترین اثر درمانی را رقم می‌زند.

بهترین زمان مصرف قرص فاموتیدین 40 و 20، حدودا ۱۵ تا ۶۰ دقیقه پیش از خوردن غذاهایی است که باعث تحریک معده یا ریفلاکس می‌شوند. اگر دارو یک‌بار در روز تجویز شده باشد، برای بهترین نتیجه در کنترل ترشح اسید شبانه، آن را قبل‌از خواب مصرف کنید.

مصرف فاموتیدین قبل از غذا ضروری نیست؛ این قرص را می‌توان همراه با غذا یا با معده خالی مصرف کرد. بهتر است برای جلوگیری از تحریک گلو آن را با یک لیوان آب میل کنید. دوره درمان باید طبق دستور پزشک تکمیل شود. قطع خودسرانه و زودهنگام فاموتیدین با خطر بازگشت مجدد علائم و ترشح بیش‌از‌حد اسید همراه است.

مقدار مصرف شربت فاموتیدین برای کودکان

مصرف این دارو به شکل شربت، برای کودکان به کاهش ترشح اسید معده و درمان اختلالات گوارشی مانند ریفلاکس و زخم‌های معده کمک می‌کند. مقدار مصرف این شربت در کودکان، معمولا براساس وزن کودک توصیه می‌شود. به طور رایج توصیه می‌شود که هر کودک حدود ۰٫۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، دو بار در روز مصرف کند. عوارض شربت این دارو برای کودکان زیر یک سال، ممکن است تحریک‌پذیری، بی‌قراری غیرمعمول یا گریه بدون دلیل مشخص باشد. بی‌قراری و تحریک‌پذیری نیز از عوارض شربت فاموتیدین برای نوزاد هستند.

نحوه عملکرد فاموتیدین

همانطور که گفته شد، این دارو متعلق به دسته‌ای از داروها به نام مسدود‌کننده‌های گیرنده هیستامین 2 است و با مسدودکردن گیرنده هیستامین 2 (H2) در معده عمل می‌کند. این گیرنده عاملی است که به ترشح اسید در معده کمک می‌کند.

با مصرف این دارو، گیرنده هیستامین 2 مسدود می‌شود و میزان اسید آزادشده در معده کاهش پیدا می‌کند. بنابراین با مصرف این دارو عوارض و مشکلات دستگاه گوارش کم می‌شود.

موارد مصرف فاموتیدین چیست؟

اگر می‌پرسید قرص فاموتیدین ۲۰ برای چیست یا قرص فاموتیدین 40 برای چیست، باید بگوییم درمان زخم‌های معده، درد شکم سمت چپ، یکی از مهم‌ روده و جلوگیری از بازگشت زخم‌ روده پس از بهبودی، از مهم‌ترین کاربردهای این دارو هستند. این دارو برای درمان برخی از مشکلات معده و مری مانند ازوفاژیت فرسایشی، بیماری رفلاکس معده به مری-GERD، سندرم زولینگر-الیسون هم کاربرد دارد. 

از فاموتیدین ۴۰ یا فاموتیدین۲۰ برای درمان موارد زیر استفاده می‌شود:

•  درمان زخم معده (معده و اثنی عشر)؛
• ازوفاژیت فرسایشی (سوء هاضمه یا سوزش معده)؛
• ریفلاکس معده به مری (GERD).

این دارو برای رفع دل‌درد ناشی از مشکلات معده نیز کاربرد دارد.

قرص پنتوپرازول یکی از جایگزین‌های این

کاهش فوری اسید معده با قرص فاموتیدین

برای سوزش سر دل و ترش‌کردن مکرر قرص فاموتیدین راهکاری سریع و مطمئن است. این دارو در گروه مسدودکننده‌های گیرنده اچ۲ قرار می‌گیرد؛ یعنی با مسدودکردن سیگنال‌های تولید اسید در معده، ترشح آن را به‌شدت کاهش می‌دهد و ظرف مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه، سیستم گوارش را التیام می‌بخشد.

کاهش فوری اسید معده با قرص فاموتیدین نه‌تنها سوزش حاد را سرکوب می‌کند، که با اثر طولانی‌مدت (تا ۱۲ ساعت) دیوارۀ حساس مری و معده را از آسیب‌های بعدی در امان نگه می‌دارد. فراموش نکنید که برای مصرف مداوم یا در صورت مواجهه با علائم شدید، مشورت با یک پزشک متخصص یک اولویت حیاتی است.

شربت فاموتیدین برای کودکان برای چیست؟

مصرف این دارو به شکل شربت، برای کودکان به کاهش ترشح اسید معده و درمان اختلالات گوارشی مانند ریفلاکس و زخم‌های معده کمک می‌کند.

آمپول فاموتیدین برای چیست؟

آمپول فاموتیدین با مسدود کردن گیرنده‌های H2، ترشح اسید معده را کاهش می‌دهد و در درمان و پیشگیری از زخم‌های معده و دوازدهه، بیماری رفلاکس معده (GERD) و سندرم زولینگر- الیسون مؤثر است. همچنین، این دارو برای پیشگیری از آسپیراسیون در بیهوشی و مدیریت شوک آنافیلاکسی نیز کاربرد دارد.

شربت لوسیدامین فاموتیدین برای چیست؟

شربت لوسیدامین نوعی فاموتیدین است که در گروه داروهای مهارکننده گیرنده‌های هیستامین نوع ۲ (H2 Blockers) قرار می‌گیرد. این دارو با کاهش ترشح اسید معده، در درمان زخم‌های معده و دوازدهه، بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) و سوزش سر دل مؤثر است.

کاربرد فاموتیدین لوسیدامین

از این شربت، برای مصارف زیر استفاده می‌شود:

• درمان زخم معده و رفلاکس؛
• کنترل رفلاکس معده در کودکان و نوزادان.

مصرف شربت لوسیدامین فاموتیدین برای نوزاد و کودک، باید تحت نظر پزشک و با دوز مشخص انجام شود تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود.

شربت پپسومید برای چیست؟

شربت پپسومید حاوی ماده فعال فاموتیدین است و به‌عنوان یک مهارکننده گیرنده‌های هیستامین نوع ۲ (H2) عمل می‌کند. این دارو با کاهش ترشح اسید معده، در درمان و پیشگیری از مشکلات گوارشی، جلوگیری می‌کند.

دوز مصرف فاموتیدین

دستورالعمل روی برچسب نسخه را در نظر داشته باشید اما با این حال، در جدول زیر دوز و نحوه مصرف آن را آورده‌ایم:

توجه داشته باشید که این دارو را می‌توان با یا بدون غذا مصرف کرد. اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید، مگر اینکه زمان مصرف نوبت بعدی فرا رسیده باشد. در این صورت، از مصرف نوبت فراموش‌شده خودداری کرده و برنامه مصرف دارو را ادامه دهید. هرگز دو دوز را به‌صورت همزمان مصرف نکنید

داروهای خود را با فاصله‌های زمانی منظم بخورید و بیشتر از دوره درمانی تجویزی از آن استفاده نکنید. هرگز بدون مجوز پزشک اطفال از این دارو استفاده نکنید.

بهترین زمان مصرف فاموتیدین

اگر می‌پرسید فاموتیدین را کی بخوریم، باید بگوییم برای انتخاب بهترین زمان مصرف فاموتیدین باید هدف‌ از مصرف و زمان تشدید علائم را در نظر بگیرید. برای بیشترین اثربخشی، زمان‌بندی‌های زیر را مد نظر داشته باشید:

• اگر شب‌ها دچار رفلاکس و سوزش معده می‌شوید: بهترین زمان مصرف فاموتیدین کمی قبل‌از خواب است. این دارو ترشح اسید معده در طول شب را کنترل می‌کند و اجازه نمی‌دهد اسید به گلو و مری آسیب بزند.
• اگر می‌خواهید از سوزش ناشی از غذا پیشگیری کنید: بهترین زمان مصرف فاموتیدین ۱۵ تا ۶۰ دقیقه قبل از صرف غذا یا نوشیدنی‌های محرک است. با این کار قبل‌از آنکه معده شروع به تولید اسید کند، سد دفاعی دارو فعال شده است.
• اگر برای درمان زخم معده یا اثنی‌عشر تجویز شده است: دارو را یک مرتبه در روز (قبل‌از خواب) یا دو مرتبه در روز (صبح زود و قبل‌از خواب) مصرف کنید تا سطح اسید معده در طول ۲۴ ساعت در پایین‌ترین حد ممکن بماند.
• برای تسکین آنی و فوری: دارو را به‌محض شروع علائم سوزش مصرف کنید.

شرایط نگهداری قرص فاموتیدین

مانند هر داروی دیگری، شرایط نگهداری قرص این دارو نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. در هنگام خرید دارو حتما به تاریخ انقضای آن دقت کنید. به هیچ عنوان نباید داروی تاریخ گذشته مصرف کنید. بهترین دمای نگهداری این دارو بین 15 تا 30 سانتیگراد است.

تفاوت قرص رانیتیدین و فاموتیدین

فاموتیدین قوی‌تر از راینیتیدین است اما باید با تجویز و مشورت پزشک دست به انتخاب گزینه بهتر برای کنترل اسید معده بزنید در مقاله رانیتیدین چیست به طور کامل در مورد این قرص و موارد مصرف آن توضیح داده‌ایم. قرص امپرازول هم از دیگر گزینه‌هایی است که برای مشکلات معده استفاده می‌شود و می‌تواند در گروه داروهای کاربردی برای مشکلات دستگاه گوارش قرار بگیرد. مصرف همه این‌ها باید با تجویز پزشک و توصیه حرفه‌ای است.

فرق سایمتیدین و فاموتیدین

سایمتیدین بهترین دارو برای سوزش معده و جایگزین فاموتیدین در برخی نسخه‌های پزشکی است. این دارو نیز یک بتابلوکر H2 برای کاهش اسید معده محسوب می‌شود، با این تفاوت که فاموتیدین جدیدتر و موثرتر از داروهای نسل قبل است. 

فاموتیدین قدرت درمانی بسیار بالاتری نسبت به سایمتیدین دارد (حدود ۲۰ تا ۵۰ برابر قوی‌تر است)، طول اثر آن بیشتر بوده و عوارض جانبی به مراتب کمتری ایجاد می‌کند؛ همچنین برخلاف سایمتیدین، با آنزیم‌های کبدی تداخل دارویی شدید ایجاد نکرده و خطر ناشی از برهم‌کنش با سایر داروها را به حداقل می‌رساند.

تداخلات دارویی فاموتیدین

در جدول زیر می‌بینید فاموتیدین با چه دارویی تداخل دارد و باید در مورد مصرف هم‌زمان آنها هوشیار بود.

 از آنجایی که این دارو تأثیر قابل‌توجهی بر سیستم آنزیمی کبد (CYP450) ندارد، بسیاری از تداخلات دارویی که در داروهای مشابه (مانند سایمتیدین) دیده می‌شوند، در این دارو به صورت جدی مطرح نیستند.

مصرف همزمان لانسوپرازول و فاموتیدین

لانسوپرازول از گروه داروهای PPI برای فعال‌شدن در گوارش به‌مقدار مشخصی اسید نیاز دارد و اگر سطح اسید معده به‌دلیل مصرف فاموتیدین افت کرده باشد، جلوی جذب و اثرگذاری کامل آن را می‌گیرد. از این‌رو مصرف هم‌زمان لانسوپرازول و فاموتیدین بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود؛ چون هم اثربخشی دارو را کم می‌کند و هم خطر عوارض جانبی را بالا می‌برد. 

با‌این‌حال در موارد خاص، مانند رفلاکس شدید شبانه، پزشک ممکن است مصرف لانسوپرازول را برای صبح و فاموتیدین را برای قبل از خواب تجویز کنند. درهرصورت، مصرف خودسرانه این دو دارو به‌صورت هم‌زمان پیشنهاد نمی‌شود.

موارد احتیاط در مصرف فاموتیدین چیست؟

اگر شرایط زیر را دارید، باید در مصرف این قرص احتیاط کنید و حتما نظر پزشک را جویا شوید:

• ابتلا به بیماری‌های کلیوی؛
• دچاربودن به بیماری کبد؛
• وجود مشکل بلع؛
• واکنش غیرمعمول یا آلرژیک به داروی مذکور، سایر داروها، غذاها، رنگ ها یا مواد نگهدارنده؛
• قراردادشتن در دوران بارداری یا تلاش برای باردارشدن؛
• سپری‌کردن دوران شیردهی.

این دارو را همراه با آسپرین، قرص ایبوپروفن، ژلوفن یا سایر داروهای ضدالتهابی مصرف نکنید. اگر مدفوع سیاه و قیری یا استفراغ شبیه تفاله قهوه دارید هم فوراً به پزشک مراجعه کنید. این دارو می‌تواند باعث کاهش ویتامین B12 شود. در طول مصرف باید مطمئن شوید که ویتامین B12 کافی دریافت می‌کنید.

فاموتیدین در بارداری

فاموتیدین برای کنترل سوزش معده و ریفلاکس شدید در دورۀ بارداری ایمن است و در طبقه B گروه‌بندی دارویی بارداری قرار می‌گیرد. براساس پژوهش‌ها، این دارو خطری برای سلامت جنین ندارد و باعث بروز ناهنجاری‌ مادرزادی نمی‌شود؛ بااین‌حال مصرف آن فقط زیر نظر پزشک و در شرایطی مجاز است که مشکل معده با تغییر رژیم غذایی یا مصرف آنتی‌اسید ساده حل نشود.

نکته! فاموتیدین در سه‌ماهه دوم و سوم بارداری که فشار رحم به معده افزایش می‌یابد، با حداقل دوز مؤثر تجویز می‌شود.

فاموتیدین در شیردهی

فاموتیدین وارد شیر مادر می‌شود، اما میزان ترشح آن ناچیز است و طبق مطالعات بالینی، خطر جدی یا عوارض جانبی خاصی برای نوزاد شیرخوار به‌دنبال ندارد. برای آنکه ترکیبات دارو کمتر وارد بدن نوزاد شوند، زمان مصرف قرص باید بلافاصله بعداز شیردهی تنظیم شود تا با نوبت بعدی شیردهی بعدی بیشترین فاصله زمانی را داشته باشد.

درصورت مشاهده هرگونه تغییر در اشتها یا بی‌قراری غیرعادی نوزاد، پزشک را در جریان قرار دهید.

اوردوز با فاموتیدین

علائم مصرف بیش از حد این دارو شامل مواردی مانند تحریک‌پذیری، اضطراب یا پرخاشگری است. همچنین، گیجی شدید، عدم تمرکز و سردرگمی ممکن است بروز کند. در برخی موارد، اوردوز می‌تواند منجر به تشنج یا دردهای شدید عضلانی و اختلال در عملکرد ماهیچه‌ها شود.

در صورت مصرف دوز بیشتر از تجویز و زیاد دارو یعنی اوردوز با داروی مذکور سریع و فوری به دکتر طب اورژانس مراجعه کنید. اگرچه این وضعیت نادر است، اما مصرف بیش از حد این دارو می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.

عوارض فاموتیدین چیست؟

از عوارض جانبی باید به موارد زیر اشاره کنیم که نیاز به پیگیری فوری دارند:

• واکنش‌های آلرژیک مانند حساسیت پوستی، خارش، کهیر، تورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو؛
• گیجی؛
• توهمات.

عوارض جانبی که معمولاً نیازی به مراقبت پزشکی ندارند:

• یبوست؛
• اسهال؛
• سرگیجه؛
• سردرد.

در صورت ادامه یا آزاردهنده بودن این علائم به پزشک خود گزارش دهید.

عوارض قرص فاموتیدین 40

قرص فاموتیدین ۴۰ میلی‌گرم به‌طور کلی دارویی ایمن و قابل تحمل است، اما به دلیل دوز بالاتر نسبت به دوز ۲۰ میلی‌گرمی، ممکن است در برخی افراد عوارض جانبی خفیف تا متوسط ایجاد کند.

• عوارض جانبی شایع: سردرد و سرگیجه، مشکلات گوارشی (اسهال، یبوست، تهوع خفیف یا نفخ معده)، خستگی و خشکی دهان.
• عوارض نادر اما جدی: تغییرات خلق‌و‌خو (افسردگی، اضطراب، پریشانی یا توهم)، واکنش‌ آلرژیک شدید، تپش قلب یا ضربان غیرعادی و مشکلات پوستی (تاول‌ پوستی، زردی پوست یا چشم‌ها).

عوارض شربت لوسیدامین برای نوزاد

عوارض شربت این دارو برای کودکان زیر یک سال، ممکن است تحریک‌پذیری، بی‌قراری غیرمعمول یا گریه بدون دلیل مشخص باشد. بی‌قراری و تحریک‌پذیری نیز از عوارض شربت فاموتیدین برای نوزاد هستند.

چه کسانی نباید فاموتیدین مصرف کنند؟

به موارد زیر در مصرف دقت کنید:

• برای کودکان کمتر از ۱۲ سال، حتما باید پزشک مصرف این دارو را تجویز کند؛
• افراد مسن بیشتر در معرض عوارض این دارو قرار دارند؛
• مصرف این قرص در بارداری باید فقط با تجویز پزشک انجام شود.

ممکن است که این دارو تنها بخشی از یک برنامه درمانی کامل باشد که شامل تغییر در رژیم غذایی یا عادات سبک زندگی هم می‌شود. دستورالعمل‌های پزشک خود را در روند درمان بسیار دقیق دنبال کنید.

آیا قرص فاموتیدین برای کودکان ضرر دارد؟

در پاسخ به این سؤال که ایا قرص فاموتیدین برای کودکان ضرر دارد، ابتدا باید اشاره کنیم که این دارو توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای درمان رفلاکس، سوزش معده و زخم‌های گوارشی در کودکان و حتی نوزادان تأیید شده و قابل‌استفاده است. تنها دُز مصرف آن در کودکان کاملا متفاوت از بزرگسالان بوده و باید بر اساس وزن کودک، توسط پزشک تعیین شود.

مهم‌ترین عوارض قرص فاموتیدین برای کودکان مسمومیت دارویی ناشی از اشتباه در تعیین دُز یا استفاده خودسرانه از قرص‌های بزرگسالان برای بچه‌هاست که می‌تواند عوارضی مثل بی‌قراری، سرگیجه، سردرد، اسهال یا یبوست به‌دنبال داشته باشد.

آیا فاموتیدین باعث سرطان می‌شود؟

بعضی از افراد معتقدند داروی فاموتیدین باعث سرطان می‌شود؛ در حالی که شواهد موجود در حال حاضر نشان می‌دهد که این دارو باعث سرطان نمی‌شود. این موضوع زمانی بر سر زبان‌ها افتاد که رانیتیدین بدون نسخه و تجویزی حاوی آلاینده بالقوه سرطان‌زا به نام NDMA بحث‌برانگیز شد و شائبه سرطان‌زابودن این دارورا هم به میان آورد.

قرص فاموتیدین مانند هر داروی دیگری، عوارضی دارد، ولی در صورتی که دقیقا طبق نسخه پزشک مصرف کنید، احتمال بروز عوارض کمتر می‌شود. برای مشاوره آنلاین با دکتر گوارش، می‌توانید از پلتفرم دکتردکتر برای ویزیت متنی یا تلفنی بدون نیاز به مراجعه حضوری به پزشک، مشورت کنید.

سوالات متداول

منابع

mayoclinic

drugs

drugbank

clevelandclinic

medicalnewstoday

healthline

medlineplus