علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ

  • 1397-02-18
  • ۴۸۱۰۷۶ بازدید
  • 2,174
نفخ شکم، معده و روده

نفخ چیست؟ چه غذاهایی باعث نفخ شکم می‌شوند؟ آیا نفخ نیاز به درمان دارد؟ در این مطلب به تمام سوالات شما درباره نفخ معده و شکم پاسخ داده‌ایم؛ در ادامه با ما همراه باشید.

مشاوره تلفنی با پزشک

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. برای رفع مشکلاتی از قبیل نفخ شکم، می‌توانید با استفاده از امکان ویزیت تلفنی به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص گوارش و کبد دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

نفخ چیست؟

نفخ یک فرآیند بیولوژیکی است. به طور کلی نفخ ناشی از تجمع گاز در دستگاه گوارش است. نفخ می‌تواند به ناراحتی شکمی منجر شود. بعضی افراد سایر علل بزرگی شکم، مانند چربی جدار شکم، تجمع مایع داخل شکم و تومورهای شکمی را به اشتباه نفخ توصیف می‌کنند.

چرا نفخ اتفاق می‌افتد؟

به طور طبیعی همراه با غذا و مایعات گاز وارد معده می‌شود. گاهی نیز داخل دستگاه گوارش در اثر هضم غذا گاز تولید می‌شود. در حالت عادی دفع 15 تا 20 مرتبه گاز در شبانه روز طبیعی است. ولی برخی بیماران احساس می‌کنند که دفع گاز در آن‌ها بیشتر از معمول است یا از بوی نامطبوع آن شکایت دارند؛ در چنین حالتی نفخ اتفاق افتاده است.

البته این خروج گاز به وضعیت فرد پس از غذا بستگی دارد. آن‌ها که بلافاصله بعد از صرف غذا می‌خوابند، مقدار بیشتری گاز وارد روده‌هایشان می‌شود.

گاز در سیستم گوارش ما به طور عمده از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده است. اما هنگام هضم غذا، گاز به شکل هیدروژن، متان و دی‌اکسیدکربن آزاد می‌شود. عمده گاز بلع شده بعد از غذا خوردن به صورت آروغ زدن از معده خارج می‌شود؛ تنها بخش کمی از آن وارد روده می‌شود.

علت ایجاد نفخ شکم چیست

بلع هوا یا آئروفاژی در چه افرادی بیشتر اتفاق می‌افتد؟

  • افراد مضطرب
  • افراد سیگاری
  • کسانی که به جویدن آدامس عادت دارند
  • کسانی که سریع غذا می‌خورند
  • و کسانی که حین غذا خوردن صحبت می‌کنند

علائم و نشانه‌های نفخ

اکثر مردم تجربه نفخ دارند. نفخ با باد کردن و آماسیدن شکم، احساس ‌پری و فشار در شکم پس از غذا خوردن و آروغ زدن مشخص می‌شود.

علت‌ نفخ زیاد چیست؟

نفخ شکم می‌تواند ناشی از فرآیندهای طبیعی بدن باشد. گاهی هم ممکن است در اثر بیماری‌های درگیرکننده دستگاه گوارش نفخ ایجاد شود. برخی از علل نفخ عبارت‌اند از:

سندرم روده تحریک‌پذیر

شایع‌ترین علت نفخ سندرم روده تحریک‌پذیر یا کولیت‌های عصبی است. از آنجا که سیستم روده‌ای با اعصاب روده‌ای کنترل می‌شود کولیت‌های عصبی و روده تحریک‌پذیر با استرس روانی در ارتباط است.

در صورتی که سیستم اعصاب روده و معده عملکرد مناسب نداشته باشد. تحت تأثیر واکنش‌های محیطی، حرکات روده دچار مشکل می‌شود و دردهای شکمی همراه با اسپاسم‌های شدید بروز می‌کند. همچنین استرس‌های محیطی ممکن است سبب ایجاد اسهال و یبوست شوند که یکی از علائم آن معمولاً ایجاد نفخ است.

نفخ معده بر اثر سندروم روده تحریک ‌پذیر

رشد بیش از حد باکتری‌ ها در معده یا روده کوچک

عفونت‌های روده‌ای یکی دیگر از علل نفخ است. رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و یا معده مانند هلیکوباکترپیلوری و برخی بیماری‌های انگلی باعث ایجاد نفخ می‌شوند. گاهی اوقات غذا قبل ازینکه هضم و جذب شود؛ توسط باکتری‌ها مصرف می‌شود و تولید گاز افزایش پیدا می‌کند.

تند غذا خوردن

سرعت زندگی در عصر مدرن، افراد را مجبور می‌کند تمام کارهای خود را شتاب‌زده انجام دهند. هنگام غذا خوردن اغلب مقداری هوای تولیدکننده گاز معده نیز بلعیده می‌شود . همین امر موجب باد کردن معده می‌شود. هرچه سریع‌تر غذا بخورید هوای بیشتری می‌بلعید.

با این حال هوای محبوس شده در معده تنها دلیل بروز نفخ معده نیست. زمانی که سریع غذا می‌خوریم، خوردنی‌ها به خوبی جویده نمی‌شوند و این وضعیت موجب می‌شود قطعات بزرگتری از غذا به معده وارد شوند و هضم آنها مدت زمان بیشتری طول بکشد؛ این وضعیت نیز به نوبه خود به نفخ معده کمک می‌کند.

عادت به مصرف نوشابه و نوشیدنی‌های صنعتی.

مصرف نوشابه موجب می‌شود معده ورم کند. چرا که حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی است که قابل هضم نیستند. اگر نوشابه گازدار هم باشد این وضعیت تشدید می‌شود.

نوشابه یکی از عوامل نفخ معده

مصرف زیاد نمک (سدیم)، خوراکی‌های رژیمی و شیرین‌کننده‌های مصنوعی

به گفته کارشناسان حتی سالم‌ترین ساندویچ‌ها نیز حاوی سدیم هستند و مصرف نمک زیاد می‌تواند عامل نفخ‌زا در معده باشد. شیرین‌‌کننده‌های مصنوعی مدت زمان زیادی داخل معده می‌مانند؛ سیستم گوارشی قادر به هضم آن‌ها نیست و همین امر موجب تورم و نفخ معده می‌شود.

مصرف بیش از حد حبوبات

انواع حبوبات شامل نخود، لوبیا و عدس منبع غنی از پروتئین گیاهی به حساب می‌آیند. متأسفانه‌ کربوهیدرات‌های موجود در حبوبات غیر قابل هضم هستند. به همین دلیل نفاخ بودن از مشخصه‌های اصلی این گروه از مواد غذایی است.

مصرف حبوبات، علت نفخ شکم

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات و مصرف سیگار

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات سفت می‌تواند راه مناسبی برای کاهش وزن یا ترک سیگار باشد؛ اما استفاده از آن‌ها مقدار زیادی هوا وارد معده می‌کند.

نزدیک بودن زمان مصرف وعده غذایی شام با ساعت خواب

دراز کشیدن فرآیند هضم غذا را مختل می‌سازد. در صورتی که با معده سنگین به خواب روید دستگاه گوارش نمی‌تواند به سرعت مواد خوراکی را هضم کند و هنگام صبح با مشکل نفخ معده از خواب بلند می‌شوید.

 یبوست

اگر دچار یبوست هستید باید درمان شوید، اما مکمل‌های دارای فیبر مثل پسیلیوم (برای درمان یبوست) می‌توانند نفخ شما را بدتر کنند.

 مصرف برخی از داروها

مصرف برخی از داروها از جمله آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها باعث ایجاد نفخ می‌شوند.

روش ‌های درمان خانگی نفخ شکم، روده و معده

نفخ معمولا مشکلی جدی برای سلامتی نیست. در بیشتر موارد، تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی تمام چیزی است که برای حل آن مورد نیاز است.

بعضی از راه‌ها برای کاهش نفخ عبارت‌اند از:

 مصرف ماست و دوغ

از آنجایی که بعضی از افراد به لاکتوز حساسیت دارند؛ بهتر است به جای شـیر، از ماست استفاده کرد. ماست غذایی از پیش هضم شده است. یعنی پروسه‌ای که در روند تهیه ماست طی شده، باعث شده است که به محض ورود ماست به بدن جذب بافت‌ها شود.

ساختمان شکر موجود در شیر، زمانی که به ماست تبدیل می‌شود کاملاً می‌شکند. همین امر از بروز نفخ و گاز معده جلوگیری می‌کند. وجود باکتری‌های زنده اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس در ماست باعث کاهش شدید نفخ می‌شود.

پیشگیری از نفخ معده با مصرف ماست

استفاده از سبزی‌های معطر

ریختن سبزی‌های معطر روی غذا و پختن آن‌ها با غذا و یا استفاده آن‌ها در ماست مانند مقداری نعناع خشک، زنجبیل، گشنیز، گل سرخ، آویشن باعث رقیق شدن اسید معده شده و هضم غذا را راحت‌تر می‌کند.

همچنین سبزی‌های معطر به صورت جوشانده و یا استفاده از عرق آن‌ها مانند عرق نعناع، آویشن، گلپر، رزماری، زردچوبه، زیره و بسیاری دیگر از نفخ معده جلوگیری می‌کند. خوب است بدانید که سبزی‌های معطر، دارای اسانس‌های میکروب‌کش و ضدعفونی‌کننده هستند و قدیم که مواد ضدعفونی‌کننده و داروها موجود نبود، برای ضدعفونی دستگاه گوارش از این سبزی‌ها استفاده می‌کردند.

مصرف آب

تصور بسیاری افراد این است که هنگام نفخ معده نباید آب بنوشند؛ در صورتی که تصوری کاملاً اشتباه است. زمانی که آب نمی‌نوشید بدن احساس کمبود آب می‌کند؛ در نتیجه سعی می‌کند همان میزان آب موجود را حفظ کند. پس اگر زیاد نفخ می‌کنید، بهتر است به جای کم کردن میزان مایعات، مقدار آن‌ها را بیشتر کنید.

فعالیت روزانه و یا قدم زدن پس از صرف غذا

نحوه فعالیت روزانه شما می‌تواند در نفخ کردنتان تأثیرگذار باشد. سعی کنید هر روز به میزان کافی بخوابید و روزانه حداقل 30 دقیقه فعالیت فیزیکی داشته باشید.

 ترک سیگار

سیگار کشیدن باعث می‌شود افراد هوای بیشتری بسوزانند و همچنین می‌توانند سیستم گوارش را تحریک کند.

زیاد کردن وعده های غذایی سبک و عدم پرخوری، به آرامی غذا خوردن، اجتناب از آدامس جویدن و مصرف نوشیدنی‌های گازدار، انتخاب محصولات لبنی کم لاکتوز و حذف مواد غذایی با الکل زیاد هم می‌تواند علائم نفخ را بهبود بخشد.

عوارض جانبی نفخ

درد و ناراحتی مداوم، خجالت اجتماعی و استرس از عوارض اصلی نفخ است. علائم اضافی نشان‌دهنده احتمال ابتلا به بیماری‌های گوارشی است.

نفخ علامت بروز چه بیماری ‌هایی است؟

درد شکم، مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه و قیرمانند، اسهال، سوزش سردل که بدتر می‌شود، تهوع، کاهش وزن و کم خونی و نفخ شدید و مداوم می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت زمینه‌ای مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) باشد.

خوراکی ‌هایی که برای جلوگیری از نفخ نباید بخوریم

برخی از غذاهایی که به احتمال زیاد باعث ایجاد گاز می‌شوند عبارت‌اند از:

  • گوشت، مرغ و ماهی
  • تخم مرغ
  • سبزیجات مانند کاهو، گوجه فرنگی، کدو سبز و بامیه
  • میوه‌هایی از قبیل انگور، انواع توت‌ها، گیلاس، آووکادو و زیتون
  • کربوهیدرات‌هایی مانند نان بدون گلوتن، نان برنج و برنج
  • انواع حبوبات (عدس، نخود و لوبیا)

همان طور که همه ما به طور خاص به برخی غذاها واکنش نشان می‌دهیم؛ گاهی تغییر رژیم غذایی برای جلوگیری از نفخ شکم ضروری است.

انواع غذاهای نفاخ

چه زمانی برای نفخ به پزشک مراجعه کنیم؟

در برخی موارد، نفخ بیش از حد می‌تواند منجر به مسائل دیگر مانند ناراحتی اجتماعی و تغییرات در عادات غذایی شود. نفخ اگر بر شیوه زندگی شما تأثیر بگذارد، ممکن است بر خلق و خوی شما نیز اثرگذار باشد. مهم این است که رژیم غذایی سالم را حفظ کنید. اگر مشکل نفخ تأثیر منفی بر زندگی شما داشته باشد؛ به پزشک خود مراجعه کنید.

سخن آخر

نفخ کردن یکی از اختلالات شایع گوارشی است. در اغلب موارد، تغییر رژیم غذایی و شیوه زندگی می‌تواند به کنترل بیش از حد گاز کمک کند. پزشک می تواند به کشف علت اصلی نفخ شکم کمک کند و راه‌هایی برای تسکین علائم ارائه دهد.

هرگونه سوالی در زمینه نفخ معده و روده دارید را در بخش پرسش و پاسخ همین مقاله با ما در میان بگذارید. پزشکان و کارشناسان مجله دکتردکتر آماده پاسخ‌گویی به شما عزیزان هستند.

منبع:

medicalnewstoday

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص گوارش و کبد روی دکمه زیر کلیک کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

2,174 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام دکتر
    من الان دقیقا۴۸ساعته که باد معده و روده هام رو پرکرده.
    جوری که از انتهای معده صداشو حس میکنم تا نزدیک مقعد قشنگ لرزشش حس میکنم وودر هردو روده هم یعنی هم کوچیک سمت راست هم بزرگه سمت چپ.در ضمن دررهمین مدت هم اسهال شدم شدید.

    • سلام از نظر تغذيه اي رعايت كنيد
      غذاهاي نفاخ نخوريد
      ميوه كمتر بخوريد
      غذاهاي كم حجم بخوريد
      اگه بعد از دو هفته بهتر نشديد لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  2. سلام خانم دکتر رز هستم قرص کلوفاک رومصرف کردم اماتاثیری رو نفخم نداشت خیلی شدید شده و بی اختیار وجالب اینکه سر کار فقط اینطوری میشهتو منزل خیلی کم هس لطفا راهنمایی کنین چجوری بوی بد نفخ رو از بین ببرم ازخجالت سر کار هیچ کاری رو درس انجام نمیتونم بدم الانم چهار زیره میخورم فایده نداره لطفا هرچه زودتر راهنمایی کنیم ممنون امکان رفتن به دکتر ندارم

    • سلام بايد آزمايش مدفوع از نظر آنتي ژن هليكوباكتر بررسي شويد
      همچنين ازنظر انگل هم بررسي شيد
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  3. سلام . ممکن است نفخ بیش از حد نتیجه‌ی چربی کبد باشد؟

    • سلام اين حالت سوءهاضمه نام دارد ممكنه بدليل سنگ كيسه صفرا باشد
      لطفا سونوگرافي كيد و كيسه صفرا انجام بديد

  4. سلام ی هفته نفخ شدید معده دارم،نمیدونم دلیلش چیه اصلا پرخور هم نیستم،۲۰سالمه لطفا راهنمایی کنید؟

    • سلام از نظر تغذيه اي رعايت كنيد و ده روز غذاهاي سبك بخوريد
      در صورتي كه بهتر نشديد

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

    • سلام خسته نباشید من نزدیک ۱ ماهه که نفخ نسبته شدید گرفتم و گاه گداری هم دل پیچه و سنگینی معده میشم راهنمایی کنین ممنون میشم

      • سلام بايد از نظر تغذيه اي رعايت كنيد و فداهاي نفاخ نخوريد و

        برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  5. سلام من خیلی زیاد نفخ و باد شکمی دارم دیگه خجالت میکشم چکار باید کنم

    • سلام لازمه كه آزمايش مدفوع بديد و از نظر آنتي ژن هليكوباكتر معده بررسي شيد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  6. سلام ۱۰سال است .نفخ معده دارم.لطفا رهنمایی کنید.۳۱سال سن دارم.الان

    • سلام لطفا آزمايش مدفوع از نظر هليكوباكتر معده بديد و

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  7. سلام
    من چند روزی حبوبات و فلفل سیاه زیاد مصرف کردم بعد نفخ شدید داشتم و موقع اجابت مزاج مقدار کمی خون در مدفوع دیدم و بعدشم اطراف مقعدم سوزش احساس کردم. این اولین باریه که اینجوری شدم و سابقه بیماری خاصیم ندارم. میخواستم بدونم ممکنه این سوزش اطراف مقعد بخاطر مصرف این دسته از خوراکی ها باشه.؟

    • سلام
      خیر
      احتمالا دچار فیشر یا شقاق مقعد هستید

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به جراح عمومی مراجعه کنید.

  8. سلام من تغریبا ۱ سال میشه که با نفخ معده شدید دارم شباام روده هام خودم خجالتم میشه دیگه
    ته گلومم یه توده ایی هست ک هر چقد قورت میدم بازم برمیگرده نمیدونم حالا به نفخم مربوطه یا نه

    • سلام
      احتمالا علاوه بر نفخ دچار ریفلاکس نیز هستید
      غذاهای نفاخ نخورید،از خوردن مواد کافیین دار،چای وقهوه و نوشابه و فست فود خودداری کنید

  9. سلام حدود یک هفته ای میشه که شدیدا نفخ دارم قبلا نفخ نداشتم اونم تا 7 روز ، شکمم باد کرده و خیلی زیاد میرم دستشویی

  10. سلام من پسرم دو ماه است که نصب شب و موقع غذا خوردن دل درد میشه دکتر هم بردم بهتر نشده ازمایش و سونگرافی هم ازش گرفتیم سالم بوده

    • سلام
      چند سالشه؟
      چه داروهایی باش تجویز شده؟
      تهوع؟اسهال؟استفراغ؟تب؟نفخ؟ترش کردن؟
      کدام علامت را دارد

  11. سلام ..من همیشه نفخ دارم . روده بزرگم هم خیلی صدا داره .خیلی اذیتم میکنه . باید هر یک ساعت یک بار برم دستشویی اگر نرم درده عجیبی از ناحیه یه باسنم احساس میکنم .. ممنونم راهنماییم بکنید

    • سلام بايد بررسي از نظر عفونت روده اي به متخصص گوارش مراجعه كنيد
      لطفا برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  12. من همیشه نفخ دارم شکمم خیلی دردمیکنه

    • سلام بايد آزمايش مدفوع بديد و از نظر عفونت روده اي بررسي شيد
      لطفا

      برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  13. سلام خسته نباشید ببخشید. آقای دکتر من روده تحریک پذیر دارم خیلی نفخ میکنم مخصوصا شبا چند ساعت بعد غذا حس میکنم روده هام پر گاز قبلاً اسهالم داشتم ولی فمی لاکت توپلاس میخورم بهترم ولی رو گاز روده ام هیچ تاثیری نداره میشه راهنمایی کنید خسته شدم دارو هاهم هیچ تاثیری نداره دایمتیکون خوردم سوپرمینت مبورین اصلا تاثیری نداشت

    • سلام

      برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا و صرفه‌جویی در هزینه‌ها می‌توانید از مشاوره تلفنی با متخصص گوارش استفاده کنید.

کتابچه‌ها

دیدگاه‌های اخیر