مجله پزشکی دکتر دکتر

علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ

18 اردیبهشت 1397

2482

گوارش، کبد و صفرا
علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

نفخ چیست؟ چه غذاهایی باعث نفخ شکم می‌شوند؟ آیا نفخ نیاز به درمان دارد؟ در این مطلب به تمام سوالات شما درباره نفخ معده و شکم پاسخ داده‌ایم؛ در ادامه با ما همراه باشید.

مشاوره تلفنی با پزشک

گاهی اوقات دسترسی به پزشک سخت و هزینه‌بر است. برای رفع مشکلاتی از قبیل نفخ شکم، می‌توانید با استفاده از امکان ویزیت تلفنی به راحتی برای دریافت مشاوره تلفنی از پزشک مورد نظرتان، نوبت دریافت کنید. برای برقراری تماس تلفنی با پزشک متخصص گوارش و کبد دلخواهتان روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

نفخ چیست؟

نفخ یک فرآیند بیولوژیکی است. به طور کلی نفخ ناشی از تجمع گاز در دستگاه گوارش است. نفخ می‌تواند به ناراحتی شکمی منجر شود. بعضی افراد سایر علل بزرگی شکم، مانند چربی جدار شکم، تجمع مایع داخل شکم و تومورهای شکمی را به اشتباه نفخ توصیف می‌کنند.

چرا نفخ اتفاق می‌افتد؟

به طور طبیعی همراه با غذا و مایعات گاز وارد معده می‌شود. گاهی نیز داخل دستگاه گوارش در اثر هضم غذا گاز تولید می‌شود. در حالت عادی دفع 15 تا 20 مرتبه گاز در شبانه روز طبیعی است. ولی برخی بیماران احساس می‌کنند که دفع گاز در آن‌ها بیشتر از معمول است یا از بوی نامطبوع آن شکایت دارند؛ در چنین حالتی نفخ اتفاق افتاده است.

البته این خروج گاز به وضعیت فرد پس از غذا بستگی دارد. آن‌ها که بلافاصله بعد از صرف غذا می‌خوابند، مقدار بیشتری گاز وارد روده‌هایشان می‌شود.

گاز در سیستم گوارش ما به طور عمده از نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده است. اما هنگام هضم غذا، گاز به شکل هیدروژن، متان و دی‌اکسیدکربن آزاد می‌شود. عمده گاز بلع شده بعد از غذا خوردن به صورت آروغ زدن از معده خارج می‌شود؛ تنها بخش کمی از آن وارد روده می‌شود.

علت ایجاد نفخ شکم چیست

بلع هوا یا آئروفاژی در چه افرادی بیشتر اتفاق می‌افتد؟

  • افراد مضطرب
  • افراد سیگاری
  • کسانی که به جویدن آدامس عادت دارند
  • کسانی که سریع غذا می‌خورند
  • و کسانی که حین غذا خوردن صحبت می‌کنند

علائم و نشانه‌های نفخ

اکثر مردم تجربه نفخ دارند. نفخ با باد کردن و آماسیدن شکم، احساس ‌پری و فشار در شکم پس از غذا خوردن و آروغ زدن مشخص می‌شود.

علت‌ نفخ زیاد چیست؟

نفخ شکم می‌تواند ناشی از فرآیندهای طبیعی بدن باشد. گاهی هم ممکن است در اثر بیماری‌های درگیرکننده دستگاه گوارش نفخ ایجاد شود. برخی از علل نفخ عبارت‌اند از:

سندرم روده تحریک‌پذیر

شایع‌ترین علت نفخ سندرم روده تحریک‌پذیر یا کولیت‌های عصبی است. از آنجا که سیستم روده‌ای با اعصاب روده‌ای کنترل می‌شود کولیت‌های عصبی و روده تحریک‌پذیر با استرس روانی در ارتباط است.

در صورتی که سیستم اعصاب روده و معده عملکرد مناسب نداشته باشد. تحت تأثیر واکنش‌های محیطی، حرکات روده دچار مشکل می‌شود و دردهای شکمی همراه با اسپاسم‌های شدید بروز می‌کند. همچنین استرس‌های محیطی ممکن است سبب ایجاد اسهال و یبوست شوند که یکی از علائم آن معمولاً ایجاد نفخ است.

نفخ معده بر اثر سندروم روده تحریک ‌پذیر

رشد بیش از حد باکتری‌ ها در معده یا روده کوچک

عفونت‌های روده‌ای یکی دیگر از علل نفخ است. رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و یا معده مانند هلیکوباکترپیلوری و برخی بیماری‌های انگلی باعث ایجاد نفخ می‌شوند. گاهی اوقات غذا قبل ازینکه هضم و جذب شود؛ توسط باکتری‌ها مصرف می‌شود و تولید گاز افزایش پیدا می‌کند.

تند غذا خوردن

سرعت زندگی در عصر مدرن، افراد را مجبور می‌کند تمام کارهای خود را شتاب‌زده انجام دهند. هنگام غذا خوردن اغلب مقداری هوای تولیدکننده گاز معده نیز بلعیده می‌شود . همین امر موجب باد کردن معده می‌شود. هرچه سریع‌تر غذا بخورید هوای بیشتری می‌بلعید.

با این حال هوای محبوس شده در معده تنها دلیل بروز نفخ معده نیست. زمانی که سریع غذا می‌خوریم، خوردنی‌ها به خوبی جویده نمی‌شوند و این وضعیت موجب می‌شود قطعات بزرگتری از غذا به معده وارد شوند و هضم آنها مدت زمان بیشتری طول بکشد؛ این وضعیت نیز به نوبه خود به نفخ معده کمک می‌کند.

عادت به مصرف نوشابه و نوشیدنی‌های صنعتی.

مصرف نوشابه موجب می‌شود معده ورم کند. چرا که حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی است که قابل هضم نیستند. اگر نوشابه گازدار هم باشد این وضعیت تشدید می‌شود.

نوشابه یکی از عوامل نفخ معده

مصرف زیاد نمک (سدیم)، خوراکی‌های رژیمی و شیرین‌کننده‌های مصنوعی

به گفته کارشناسان حتی سالم‌ترین ساندویچ‌ها نیز حاوی سدیم هستند و مصرف نمک زیاد می‌تواند عامل نفخ‌زا در معده باشد. شیرین‌‌کننده‌های مصنوعی مدت زمان زیادی داخل معده می‌مانند؛ سیستم گوارشی قادر به هضم آن‌ها نیست و همین امر موجب تورم و نفخ معده می‌شود.

مصرف بیش از حد حبوبات

انواع حبوبات شامل نخود، لوبیا و عدس منبع غنی از پروتئین گیاهی به حساب می‌آیند. متأسفانه‌ کربوهیدرات‌های موجود در حبوبات غیر قابل هضم هستند. به همین دلیل نفاخ بودن از مشخصه‌های اصلی این گروه از مواد غذایی است.

مصرف حبوبات، علت نفخ شکم

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات و مصرف سیگار

جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات سفت می‌تواند راه مناسبی برای کاهش وزن یا ترک سیگار باشد؛ اما استفاده از آن‌ها مقدار زیادی هوا وارد معده می‌کند.

نزدیک بودن زمان مصرف وعده غذایی شام با ساعت خواب

دراز کشیدن فرآیند هضم غذا را مختل می‌سازد. در صورتی که با معده سنگین به خواب روید دستگاه گوارش نمی‌تواند به سرعت مواد خوراکی را هضم کند و هنگام صبح با مشکل نفخ معده از خواب بلند می‌شوید.

 یبوست

اگر دچار یبوست هستید باید درمان شوید، اما مکمل‌های دارای فیبر مثل پسیلیوم (برای درمان یبوست) می‌توانند نفخ شما را بدتر کنند.

 مصرف برخی از داروها

مصرف برخی از داروها از جمله آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها باعث ایجاد نفخ می‌شوند.

روش ‌های درمان خانگی نفخ شکم، روده و معده

نفخ معمولا مشکلی جدی برای سلامتی نیست. در بیشتر موارد، تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی تمام چیزی است که برای حل آن مورد نیاز است.

بعضی از راه‌ها برای کاهش نفخ عبارت‌اند از:

 مصرف ماست و دوغ

از آنجایی که بعضی از افراد به لاکتوز حساسیت دارند؛ بهتر است به جای شـیر، از ماست استفاده کرد. ماست غذایی از پیش هضم شده است. یعنی پروسه‌ای که در روند تهیه ماست طی شده، باعث شده است که به محض ورود ماست به بدن جذب بافت‌ها شود.

ساختمان شکر موجود در شیر، زمانی که به ماست تبدیل می‌شود کاملاً می‌شکند. همین امر از بروز نفخ و گاز معده جلوگیری می‌کند. وجود باکتری‌های زنده اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس در ماست باعث کاهش شدید نفخ می‌شود.

پیشگیری از نفخ معده با مصرف ماست

استفاده از سبزی‌های معطر

ریختن سبزی‌های معطر روی غذا و پختن آن‌ها با غذا و یا استفاده آن‌ها در ماست مانند مقداری نعناع خشک، زنجبیل، گشنیز، گل سرخ، آویشن باعث رقیق شدن اسید معده شده و هضم غذا را راحت‌تر می‌کند.

همچنین سبزی‌های معطر به صورت جوشانده و یا استفاده از عرق آن‌ها مانند عرق نعناع، آویشن، گلپر، رزماری، زردچوبه، زیره و بسیاری دیگر از نفخ معده جلوگیری می‌کند. خوب است بدانید که سبزی‌های معطر، دارای اسانس‌های میکروب‌کش و ضدعفونی‌کننده هستند و قدیم که مواد ضدعفونی‌کننده و داروها موجود نبود، برای ضدعفونی دستگاه گوارش از این سبزی‌ها استفاده می‌کردند.

مصرف آب

تصور بسیاری افراد این است که هنگام نفخ معده نباید آب بنوشند؛ در صورتی که تصوری کاملاً اشتباه است. زمانی که آب نمی‌نوشید بدن احساس کمبود آب می‌کند؛ در نتیجه سعی می‌کند همان میزان آب موجود را حفظ کند. پس اگر زیاد نفخ می‌کنید، بهتر است به جای کم کردن میزان مایعات، مقدار آن‌ها را بیشتر کنید.

فعالیت روزانه و یا قدم زدن پس از صرف غذا

نحوه فعالیت روزانه شما می‌تواند در نفخ کردنتان تأثیرگذار باشد. سعی کنید هر روز به میزان کافی بخوابید و روزانه حداقل 30 دقیقه فعالیت فیزیکی داشته باشید.

 ترک سیگار

سیگار کشیدن باعث می‌شود افراد هوای بیشتری بسوزانند و همچنین می‌توانند سیستم گوارش را تحریک کند.

زیاد کردن وعده های غذایی سبک و عدم پرخوری، به آرامی غذا خوردن، اجتناب از آدامس جویدن و مصرف نوشیدنی‌های گازدار، انتخاب محصولات لبنی کم لاکتوز و حذف مواد غذایی با الکل زیاد هم می‌تواند علائم نفخ را بهبود بخشد.

عوارض جانبی نفخ

درد و ناراحتی مداوم، خجالت اجتماعی و استرس از عوارض اصلی نفخ است. علائم اضافی نشان‌دهنده احتمال ابتلا به بیماری‌های گوارشی است.

نفخ علامت بروز چه بیماری ‌هایی است؟

درد شکم، مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه و قیرمانند، اسهال، سوزش سردل که بدتر می‌شود، تهوع، کاهش وزن و کم خونی و نفخ شدید و مداوم می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت زمینه‌ای مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) باشد.

خوراکی ‌هایی که برای جلوگیری از نفخ نباید بخوریم

برخی از غذاهایی که به احتمال زیاد باعث ایجاد گاز می‌شوند عبارت‌اند از:

  • گوشت، مرغ و ماهی
  • تخم مرغ
  • سبزیجات مانند کاهو، گوجه فرنگی، کدو سبز و بامیه
  • میوه‌هایی از قبیل انگور، انواع توت‌ها، گیلاس، آووکادو و زیتون
  • کربوهیدرات‌هایی مانند نان بدون گلوتن، نان برنج و برنج
  • انواع حبوبات (عدس، نخود و لوبیا)

همان طور که همه ما به طور خاص به برخی غذاها واکنش نشان می‌دهیم؛ گاهی تغییر رژیم غذایی برای جلوگیری از نفخ شکم ضروری است.

انواع غذاهای نفاخ

چه زمانی برای نفخ به پزشک مراجعه کنیم؟

در برخی موارد، نفخ بیش از حد می‌تواند منجر به مسائل دیگر مانند ناراحتی اجتماعی و تغییرات در عادات غذایی شود. نفخ اگر بر شیوه زندگی شما تأثیر بگذارد، ممکن است بر خلق و خوی شما نیز اثرگذار باشد. مهم این است که رژیم غذایی سالم را حفظ کنید. اگر مشکل نفخ تأثیر منفی بر زندگی شما داشته باشد؛ به پزشک خود مراجعه کنید.

سخن آخر

نفخ کردن یکی از اختلالات شایع گوارشی است. در اغلب موارد، تغییر رژیم غذایی و شیوه زندگی می‌تواند به کنترل بیش از حد گاز کمک کند. پزشک می تواند به کشف علت اصلی نفخ شکم کمک کند و راه‌هایی برای تسکین علائم ارائه دهد.

هرگونه سوالی در زمینه نفخ معده و روده دارید را در بخش پرسش و پاسخ همین مقاله با ما در میان بگذارید. پزشکان و کارشناسان مجله دکتردکتر آماده پاسخ‌گویی به شما عزیزان هستند.

منبع:

medicalnewstoday

از کدام خدمات دکتردکتر استفاده کنیم؟

نوبت‌دهی اینترنتی

اگر شما هم در خصوص مشکل خود نیاز به پزشک دارید با استفاده از امکان نوبت‌دهی اینترنتی می‌توانید به راحتی برای مراجعه حضوری، در روز و ساعت دلخواه خود، نوبت دریافت کنید. برای دریافت نوبت اینترنتی از پزشک متخصص گوارش و کبد روی دکمه زیر کلیک کنید.

پرسش و پاسخ پزشکی

شما با استفاده از امکان پرسش و پاسخ با پزشک می‌توانید در هر ساعتی از شبانه روز پرسش پزشکی خود را مطرح کنید و پاسخ معتبری از پزشک دریافت کنید. برای ثبت سوال پزشکی خود روی دکمه زیر کلیک(یا لمس) کنید.

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

نوشته های مرتبط

پرسش و پاسخ درباره «علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ»

2,482 پاسخ به “علت نفخ یا باد شکم ، معده و روده ؛ پیشگیری و راه‌ های درمان نفخ”

  1. مهناز گفت:

    سلام .بنده چندماهی هست که نفخ وگاز معده دارم وقتی غذا میخورم آروغ میزنم وحالت تهوع دارم همچنین شکم من خیلی بد کار میکنه و تقریبا یبوست دارم وگاز روده.جدیدا هم ترشی معده ورفلاکس بهش اضافه شده.بهم بگید چیکار کنم ..علتش چیه؟ممنونم

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      باتوجه به علایم ویزیت لازمه

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  2. رامین گفت:

    سلام خانم معده ام زیاد ترش میکنه یبوست شدید،نفخ و آروغ زیاد بعد از غذا دارم حین دفع مدفوع چیزی شبیه به سفیده ی تخم مرغ خارج میشود لطفا راهنمایی بفرمایید

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      باتوجه به علایم ویزیت لازمه

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص داخلی مراجعه کنید.

  3. محمد گفت:

    سلام خانم دکتر
    وقت بخیر
    بنده چند مدت هست که نفخ خیلی زیادی دارم و احساس درد شکم اطراف ناف رو به پایین.
    همش احساس نفخ دارم و شکمم سفت میشه .مخصوصا وقتی هوا سرد است بدتر میشه.خیلی نفخ اذیتم می‌کنه و احساس میکنم باد در بدنم حبس میشه.لطفا راهنمایی بفرمایید با تشکر

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      غذاهای نفاخ نخورید
      از داروهای ضد نفخ مثل دمپریدون و فاموتیدین میشه کمک گرفت
      زیر نظرپزشک مصرف کنید.
      اگه تا ۲ هفته خوب نشدین

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  4. ناشناس گفت:

    سلام من ۱۸ سالمه نفخ و یبوست دارم و دست و پای سردی دارم فکر کنیم سردی مزاج (بلغمی) دارم هر چقدر گرمی می خورم برطرف نمی شه
    بدتر جوش صورتم زیاد می شه؟

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      آزمایش تیرویید و آنزیم های کبدی و کم خونی بدین

  5. ‌مسلم گفت:

    سلام من نفخ شدید دارم چه غذا بخورم چه نخورم شکمم باد داره گاهی موقع هم صدای روده ام میاد هیچ دردی هم در ناحیه شکمم ندارم ،لطفا راهنمایی کنید. باتشکر

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      غذاهای نفاخ نخورید
      از داروهای ضد نفخ مثل دمپریدون و فاموتیدین میشه کمک گرفت
      زیر نظرپزشک مصرف کنید.
      اگه تا ۲ هفته خوب نشدین

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  6. Shabnam گفت:

    سلام وقت بخیر خدا قوت⁦🙏🏻⁩🌹🌺
    ببخشید من سه ماه پیش میکروب معده داشتم شدید و حدود 14 روز در دو بازه زمانی 7 روزه دارو مصرف کردم (کپسول لانسوپرازول 30/کپسول آموکسی سیلیسین /قرص دایجستو…و…..)داروها تلخ تلخ بودن . بعد از 14 روز با آزمایش مجدد هلیکوباکتریوم معدم خوب شده بود بعدش برا عفونت روده بزرگ داروی *سیپروفلوکساسین500*و*قرص جویدنی دایمکت* و *کلیدنیوم 30*و *لانسوپرازول 30* و * دایجستو* خوردم که خوب شدم. اما دو هفته است نفخ معده ام برگشته مثل قبل از اینکه داروهای میکروب معده مصرف کنم. نفخ شدید دارم . در روز بیش از 30 بار😔 بطوری که برا نماز باید چندین مرتبه وضو بگیرم😔😑😑 الان من باید چکار کنم نفخم خوب بشه؟ نکنه میکروب معده گرفتم مجدد😰سن 20 سال. ممنونم دکتر جان خدا خیرتون بده⁦🙏🏻⁩⁦🙏🏻⁩⁦❤️⁩🌺

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      قرص لانسوپرازول رو ادامه بدین تا ۴ هفته
      قبل ناهار یک قرص دمپریدون بخورید

  7. خانم صادقی فرد گفت:

    من چندوقتی هست سوزش شدیدمعده دارم بعدخیلی معدم نفخ میکنه تو روده هام صدا میکنه اصلا نمیتونم بشینم یارباید دراز بکشم یابرم سرویس ..مشکلم ازچیه

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      ریفلاکس مطرحه
      غذاهای نفاخ نخورید
      از داروهای ضد نفخ مثل دمپریدون و ضد اسید مثل فاموتیدین میشه کمک گرفت
      زیر نظرپزشک مصرف کنید.
      اگه تا ۲ هفته خوب نشدین

      با توجه به موارد ذکر شده، بهتر است به صورت حضوری به متخصص گوارش مراجعه کنید.

  8. سحر گفت:

    سلام ببخشید من طرف راست شکمم درد داره همیشه ولی دردش کمه باد معده زیاد دارم بخوصوص وقتی میخوابم بنظر شما علت چی میتونه باشه

    • خانم دکتر آمنه مرشدی گفت:

      سلام
      چون درد همیشگیه ویزیت لازمه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جدیدترین بیماری های اضافه شده

کتابچه ها

دیدگاه های اخیر

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام آزمايش ادرار بديد سونوگرافي هم بديد...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص مغز و ا...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد از كرم ترميم كننده استفاده كنيد هان اسكين هم خوبه...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام نه درماتيت سبوره هستش بايد برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت ...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد هر شب بينيتونو با سديم كلرايد بشوريد اسپري داخل بيني بكلومتا...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد از نظر جسم خارجي بررسي شه اگه جسم خارجي نبود ممكنه حساسيت باشه...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام ممكنه لباس زير نايلني يا عدم رعايت بهداشت ميتونه اين حالتو ايجاد ك...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام پركاري تيروييد داريد بايد تحت نظر متخصص غدد باشيد...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام نه عزيزم طبيعيه...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام نشانه شروع بلوغ هستش عزيزم اين روند طبيعيه...