بررسی بیماری تاکی کاردی؛ انواع، علل، علائم،‌ روش‌های درمان و پیشگیری

تاکی کاردی به ضربان قلب سریع در حالت استراحت، معمولاً بیش از 100 ضربه در دقیقه اشاره دارد. تاکی کاردی بسته به علت اصلی آن و میزان سختی کار قلب، می‌تواند خطرناک باشد. برخی از افراد مبتلا به تاکی کاردی هیچ علامتی ندارند و هیچ گاه عوارضی در آن‌ها ایجاد نمی‌شود. با این حال، تاکی کاردی می‌تواند خطر سکته مغزی، نارسایی قلبی، ایست قلبی ناگهانی و مرگ را افزایش دهد. تاکی کاردی انواع مختلفی دارد، بسته به اینکه کدام قسمت از قلب مشکل دارد.

تاکی کاردی چیست؟

قلب انسان از چهار حفره تشکیل شده است که شامل این موارد است: دهلیزها که دو حفره بالایی هستند و بطن ها که دو حفره پایینی هستند. همچنین یک ضربان ساز طبیعی به نام گره سینوسی دهلیزی در دهلیز راست دارد که باعث تولید تکانه های الکتریکی می‌شود. با خروج تکانه های الکتریکی از گره سینوسی دهلیزی، از دهلیزها عبور کرده و باعث انقباض عضلات دهلیزی می‌شود. این انقباض خون را به داخل بطن ها می راند.

تکانه های الکتریکی تا گره دهلیزی بطنی (AV) که مجموعه ای از سلول ها است ادامه می یابد. گره AV سیگنال های الکتریکی را کند می‌کند و سپس آن‌ها را به بطن ها می فرستد. با انجام این کار، زمان را برای پر شدن بطن ها از خون فراهم می‌کند. هنگامی که ماهیچه های بطنی سیگنال های الکتریکی را دریافت می‌کنند، منقبض می‌شوند و خون را به ریه ها یا به بقیه بدن پمپاژ می‌کنند.

مشکل در سیگنال های الکتریکی می‌تواند منجر به ضربان قلب سریع تر از حد طبیعی شود. این وضعیت تاکی کاردی است.

تاکی کاردی به ضربان قلب بالا در حالت استراحت اشاره دارد. در بزرگسالان، قلب معمولا بین 60 تا 100 بار در دقیقه می‌زند. پزشکان معمولا ضربان قلب بیش از 100 بار در دقیقه را بسیار سریع می دانند، اگرچه این میزان در افراد متفاوت است، عواملی مانند سن و سطح آمادگی جسمانی می‌تواند بر آن تأثیر بگذارد. هنگامی که تاکی کاردی پدید می آید، حفره های بالایی یا پایینی قلب به طور قابل توجهی سریع‌تر می‌زند. وقتی قلب خیلی سریع می‌تپد، خون کمتری پمپاژ می‌کند. در نتیجه جریان خون به بقیه بدن از جمله قلب کاهش می یابد. همچنین وقتی ضربان قلب سریع‌تر می‌شود، ماهیچه‌های قلب به اکسیژن بیشتری نیاز دارند. با گذشت زمان، در صورت کمبود اکسیژن حمله قلبی پدید می آید.

کنترل ضربان قلب بالا نیازمند شناخت علت اصلی آن است؛ برای دریافت مشاوره تخصصی و بررسی سلامت قلب خود از دکتر میترا سلامت نوبت ویزیت بگیرید.

علائم تاکی کاردی

بسته به نوع و علت تاکی کاردی، علائم زیر ممکن است رخ دهد:

• نبض سریع
• درد قفسه سینه
• گیجی
• سرگیجه
• فشار خون پایین
• سبکی سر
• تپش قلب
• تنگی نفس
• ضعف ناگهانی
• غش کردن
• از دست دادن هوشیاری
• ایست قلبی در برخی موارد

تاکی‌کاردی ممکن است علت تنگی نفس و سایر علائم ذکرشده باشد؛ با‌این‌حال، بسیاری از افراد هیچ علامتی ندارند و تنها طی یک معاینه معمول متوجه می‌شوند که تاکی کاردی دارند.

انواع تاکی کاردی

در ادامه تاکی کاردی را نام می‌بریم و هریک را شرح می‌دهیم.

تاکی کاردی سینوسی

در این حالت، ضربان قلب سریع‌تر از حد معمول منقبض می‌شود، اما ریتم آن کاملا منظم است و سیگنال‌های الکتریکی به‌آرامی و از مسیر طبیعی خود، یعنی گره سینوسی‌دهلیزی (باتری طبیعی قلب)، صادر می‌شوند. تاکی‌کاردی سینوسی در واقع پاسخ طبیعی بدن به شرایط مختلف است و خود به دو دسته واکنش فیزیولوژیک و غیرطبیعی (نامناسب) تقسیم می‌شود.

علل این نوع تاکی کاردی عبارتند از:

• استرس روحی و جسمی
• تب
• استفاده از داروهای خاص

شایع‌ترین علل بروز تاکی‌کاردی سینوسی عبارت‌اند از:

• استرس، اضطراب شدید و تنش‌های روحی؛
• تب، عفونت و پاسخ التهابی بدن؛
• فعالیت بدنی سنگین یا ورزش؛
• کم‌آبی شدید بدن (دهیدراتاسیون) یا افت فشارخون؛
• مصرف مواد محرک مانند کافئین، نیکوتین (سیگار و قلیان)، الکل یا برخی داروهای خاص (مانند داروهای ضدسرماخوردگی)؛
• کم‌خونی (آنمی) و پرکاری تیروئید.

تاکی کاردی بطنی

در این عارضه، سیگنال‌های الکتریکی غیرطبیعی از حفره‌های پایینی قلب (بطن‌ها) منشأ می‌گیرند و باعث ضربان بسیار سریع قلب می‌شوند. علت اصلی بروز VT معمولا آسیب به بافت قلب ناشی از حمله قلبی قبلی (اسکار قلبی)، بیماری‌های عضلانی قلب (کاردیومیوپاتی) یا اختلالات الکترولیتی شدید است.

وقتی بطن‌ها بسیار سریع می‌تپند، فرصت کافی برای پر شدن از خون پیدا نکرده و نمی‌توانند جریان خون مناسبی را به سایر ارگان‌های بدن و مغز پمپ کنند. تاکی‌کاردی بطنی یک وضعیت جدی است و اگر متوقف نشود، می‌تواند به فیبریلاسیون بطنی تبدیل شود.

تاکی کاردی دهلیزی یا فوق بطنی

تاکی‌کاردی فوق‌بطنی شامل گروهی از اختلالات ریتم قلب است که منشأ شروع سیگنال‌های الکتریکی سریع آن‌ها در حفره‌های بالایی قلب (دهلیزها) یا گره دهلیزی-بطنی قرار می‌گیرد. این نوع تپش قلب، شایع‌ترین اختلال ریتمیک در کودکان، نوجوانان و جوانان است و معمولاً اولین حملات آن بین ۲۵ تا ۴۰ سالگی تجربه می‌شود.

در این حالت، حملات ناگهانی تپش قلب بالا رخ می‌دهد که ممکن است چند ثانیه تا چند ساعت طول بکشد. اگرچه این عارضه در بیشتر مواقع خطری برای زندگی ندارد و با درمان‌های ساده کنترل می‌شود، اما در موارد نادر و حملات شدید یا طولانی‌مدت، به‌دلیل افت فشارخون می‌تواند منجر به سرگیجه، بی‌هوشی و حتی افت شدید عملکرد قلب شود.

فیبریلاسیون دهلیزی

گاهی اوقات فعالیت الکتریکی آشفته و نامنظم در نقاط مختلف دهلیزها، فرمان‌دهی الگوی طبیعی قلب را مختل می‌کند. این امر باعث می‌شود حفره‌های بالایی به جای انقباض مؤثر و منظم، دچار لرزش‌های بسیار سریع و بی‌نظم شوند. به این حالت فیبریلاسیون دهلیزی می‌گویند. 

در این شرایط، جریان خون در دهلیزها کند شده و خطر تشکیل لخته خون و متعاقباً سکته مغزی به شدت افزایش می‌یابد. اکثر افراد مبتلا به A-fib دارای یک بیماری قلبی زمینه‌ای هستند و شیوع آن در افراد بالای ۶۵ سال بیشتر است. عواملی مانند فشارخون بالا، مصرف الکل، استعمال دخانیات، آپنه خواب (وقفه تنفسی در خواب) و بیماری‌های دریچه‌ای قلب این حالت را تشدید می‌کنند.

فلوتر دهلیزی

فلوتر دهلیزی شباهت زیادی به فیبریلاسیون دهلیزی دارد، با این تفاوت کلیدی که ریتم ضربان‌ها بسیار منظم‌تر و معمولا حاصل یک مدار الکتریکی چرخشی مشخص در دهلیز راست است. در این حالت، دهلیزها بسیار سریع (حدود ۲۵۰ تا ۳۵۰ بار در دقیقه) می‌تپند، اما گره دهلیزی-بطنی مانع ورود تمام این سیگنال‌ها به بطن می‌شود. بسیار شایع است که یک فرد به صورت هم‌زمان یا دوره‌ای، هر دو حالت A-fib و فلوتر دهلیزی را تجربه کند.

فیبریلاسیون بطنی

فیبریلاسیون بطنی خطرناک‌ترین و اورژانسی‌ترین اختلال ریتم قلب است. در V-fib، سیگنال‌های الکتریکی بطن‌ها کاملا آشفته و نامنظم می‌شوند؛ در نتیجه بطن‌ها به جای انقباض و پمپ کردن خون، صرفا دچار لرزش‌های بی‌هدف می‌شوند. در این حالت، پمپاژ خون به بدن و مغز تقریبا به صفر می‌رسد و فرد ظرف چند ثانیه بیهوش می‌شود.

فیبریلاسیون بطنی یک اورژانس حیاتی و مرگبار است که نیازمند احیای قلبی‌ریوی (CPR) و شوک الکتریکی سریع (دفیبریلاسیون) دارد، زیرا عدم بازگشت ریتم طبیعی ظرف چند دقیقه منجر به ایست کامل قلبی و مرگ خواهد شد.

علل تاکی کاردی

تاکی کاردی معمولاً از اختلال در تکانه های الکتریکی طبیعی که عملکرد پمپاژ قلب یا سرعت پمپاژ قلب را کنترل می‌کند، ناشی می‌شود.

بسته به نوع و علت تاکی کاردی، عوامل زیر ممکن است باعث ایجاد آن شوند:

• واکنش به داروهای خاص
• بی نظمی های مادرزادی قلب
• مصرف بیش از حد الکل یا کافئین
• استفاده از کوکائین یا سایر مواد مخدر تفریحی
• عدم تعادل الکترولیت
• گردش خون ضعیف و آسیب به بافت های قلب به دلیل بیماری های قلبی، بیماری عروق کرونر، بیماری دریچه قلب، نارسایی قلبی، بیماری عضله قلب، تومورها یا عفونت ها
• فشار خون بالا
• سیگار کشیدن
• برخی از بیماری های ریوی، مشکلات تیروئید، کم خونی و سایر نگرانی های سلامتی
• خستگی
• خونریزی شدید
• استرس جسمی و روانی، از جمله بیماری و اضطراب
• جراحی قلب

روش‌های درمان تاکی کاردی

گزینه های درمانی تاکی کاردی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• علت ابتلا
• سن‌و‌سال فرد
• سلامت کلی فرد

هدف درمان رفع علت است، اما پزشک ممکن است سعی کند ضربان قلب و خطر عوارض را کاهش دهد و از خطرات بعدی جلوگیری نماید. اگر علت اصلی مشخصی وجود نداشته باشد، ممکن است مدتی طول بکشد تا یک گزینه درمانی مناسب برای فرد مبتلا پیدا شود.

مانورهای واگال

عصب واگ به تنظیم ضربان قلب کمک می‌کند. برخی از تکنیک‌ها یا مانورها می‌توانند بر این عصب تأثیر بگذارند و به کاهش ضربان قلب کمک کنند. چنین تکنیک هایی عبارتند از:

• نفس عمیق بکشید و سپس به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانیه با دهان بسته و سوراخ‌های بینی گرفته، فوت کنید. سپس روی تخت در حالت نشسته به پشت دراز بکشید و از کسی بخواهید پاهای شما را با زاویه ۴۵ درجه به مدت ۱۵ ثانیه بالا نگه دارد. با این کار یک‌باره حجم زیادی از خون به قلب سرازیر و عصب واگ بیشتر تحریک می‌شود.
• یک ظرف بزرگ را از آب یخ (ترکیب آب و چند حبه یخ) پر کرده، نفس عمیق بکشید و تمام صورت خود را به مدت ۱۰ تا ۱۵ ثانیه درون آب غوطه‌ور کنید. 
• تحریک رفلکس گگ را امتحان کنید. یعنی یک جسم را به انتهای حلق نزدیک کنید تا عوق بزنید. این واکنش انقباضی با عصب واگ ارتباط مستقیم دارد و آن را فعال می‌کند، سیگنالی قوی به سیستم عصبی قلب می‌فرستد و ضربان تند و نامنظم قلب را کند می‌کند.
• یک تکنیک دیگر اعمال فشار ملایم به ناحیه‌ای از گردن است که در آن شریان کاروتید قرار دارد. ماساژ کاروتید (فشار بر ناحیه گردن) باید توسط پزشک و پس از گوش دادن به صدای عروق گردن با گوشی پزشکی انجام شود. اگر فرد دچار رسوب چربی در رگ کاروتید باشد، فشردن آن ممکن است باعث کنده‌شدن پلاک و بروز سکته مغزی شود.
• در گذشته ممکن بود پزشک فشار ملایمی به کره چشم وارد کند. در طب مدرن، فشار بر کره چشم به‌دلیل خطر آسیب به شبکیه و جداشدن آن، تقریبا منسوخ شده و توصیه نمی‌شود.

بهترین دارو برای تاکی کاردی

پزشک می‌تواند داروهای ضد آریتمی قلبی را به صورت خوراکی یا داخل وریدی تجویز کند. هدف این داروها بازگرداندن ریتم طبیعی قلب و کنترل ضربان قلب است. برخی از نمونه‌های داروهای ضد آریتمی عبارتند از: آمیودارون (Cordarone)، سوتالول (Betapace) و مکزیلتین (Mexitil). سایر داروهایی که می‌توانند به افراد در مدیریت تاکی کاردی کمک کنند عبارتند از:

• داروهای ضد آریتمی
• مسدود کننده های کانال کلسیم، مانند دیلتیازم (کاردیزم) یا وراپامیل (کالان)
• مسدودکننده های بتا، مانند پروپرانولول (ایندرال) یا متوپرولول (لوپرسور)
• رقیق کننده های خون، مانند وارفارین (کومادین) یا آپیکسابان (Eliquis)

کاردیوورژن و دفیبریلاتورها

پزشک می‌تواند تکه‌ها یا الکترودها را به بدن فرد بچسباند و از طریق دستگاه شوک الکتریکی را به قلب او برساند. این کار بر تکانه‌های الکتریکی در قلب تأثیر می گذارد و ممکن است ریتم طبیعی را بازیابی کند.

روش‌های مختلفی برای انجام کاردیوورژن وجود دارد. این موارد به شرح زیر است:

• در شرایط اضطراری: در حالی که منتظر رسیدن کمک پزشکی هستید، اگر ضربان قلب فرد به‌طور منظم مانع از تپش درست شود، ممکن است از دفیبریلاتور خارجی خودکار استفاده شود.
• در بیمارستان: متخصص قلب ممکن است از کاردیوورژن به عنوان بخشی از یک درمان برنامه ریزی شده استفاده کند.
• درمان مداوم: یک دفیبریلاتور کاردیوورتر قابل کاشت می‌تواند به طور مداوم ضربان قلب فرد را کنترل کند. یک متخصص قلب می‌تواند دستگاه کوچک را در قفسه سینه، جایی که ضربان قلب غیرطبیعی را تشخیص می‌دهد کاشته و برای بازگرداندن ریتم طبیعی در صورت نیاز یک شوک وارد نماید.

فرسایش کاتتر با فرکانس رادیویی

فرسایش کاتتر که در زبان عامیانه به آن «سوزاندن بافت غیرطبیعی قلب» یا «ابلیشن» می‌گویند، یکی از قطعی‌ترین و مؤثرترین روش‌ها برای درمان تاکی کاردی و اختلالات ریتم قلب است. این روش کم‌تهاجمی به این شیوه انجام می‌شود:

• فوق تخصص الکتروفیزیولوژی ابتدا ناحیه کشاله ران (یا گاهی گردن) را بی‌حس می‌کند. سپس چند لوله بسیار باریک و انعطاف‌پذیر به نام کاتتر را از طریق رگ‌های خونی هدایت کرده و وارد اتاقک‌های قلب می‌کند.
• الکترودهای متصل به سر کاتتر، سیگنال‌های داخل قلب را ثبت می‌کنند. پزشک با تحریک‌های کنترل‌شده، کانون یا مسیر کوتاه‌بردی که باعث تپش قلب ناگهانی می‌شود را دقیقا روی نقشه دیجیتالی قلب پیدا می‌کند.
• وقتی نقطه هدف مشخص شد، نوعی انرژی گرمایی از طریق امواج رادیویی به سر کاتتر فرستاده می‌شود. این گرما با ایجاد یک بافت اسکار (زخم) بسیار کوچک و میلی‌متری، آن مسیر مزاحم را غیرفعال یا بلوکه می‌کند تا دیگر نتواند سیگنال‌های اشتباه بفرستد.

عمل جراحی

برای درمان تاکی کاردی شدید پزشک عمل جراحی را توصیه و تجویز می‌کند. آن‌ها فقط در صورتی این کار را انجام می دهند که سایر روش های درمانی موثر واقع نشده باشند یا اگر فرد دچار بیماری قلبی دیگری باشد. در جدول زیر می‌توانید اطلاعات مربوط به عمل‌های جراحی درمان تاکی‌کاردی را بخوانید.

نوع جراحی یا مداخله	نحوه عملکرد و هدف درمان	بهترین کاندیدا	میزان تهاجمی بودن
دفیبریلاتور قابل کاشت	دستگاه کوچکی زیر پوست سینه کاشته می‌شود که ریتم قلب را مانیتور کرده و در صورت بروز آریتمی خطرناک، با شوک یا پالس الکتریکی آن را بازمی‌گرداند.	بیماران مبتلا به تاکی‌کاردی بطنی شدیدی که خطر مرگ ناگهانی قلبی دارند.	کم‌تهاجمی
باتری قلب	دستگاهی که با ارسال سیگنال‌های الکتریکی منظم، جلوی ضربان‌های غیرطبیعی و کند یا نامنظم را می‌گیرد.	بیماران مبتلا به انواع خاصی از آریتمی یا اختلال در گره‌های الکتریکی قلب.	کم‌تهاجمی
جراحی ماز	ایجاد شبکه‌ای از زخم‌های کوچک در بافت دهلیزها تا سیگنال‌های الکتریکی اشتباه نتوانند حرکت کنند و ریتم اصلاح شود.	بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) مقاوم به دارو و ابلیشن.	تهاجمی
جراحی بای‌پس عروق کرونر	ایجاد مسیر جدید برای خون‌رسانی به قلب در صورتی که علت تاکی‌کاردی، تنگی و انسداد شدید عروق باشد.	افرادی که تاکی‌کاردی آن‌ها ناشی از بیماری شدید عروق کرونر (تصلب شرایین) است.	جراحی سنگین و قلب باز

درمان خانگی تاکی کاردی

برخی از راه‌های پیشگیری از تاکی کاردی و سایر مشکلات قلبی در خانه عبارتند از:

• اجتناب از مصرف دخانیات و مواد مخدر تفریحی
• محدود کردن مصرف الکل و کافئین
• مدیریت استرس
• خواب کافی
• پیروی از یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم

عوامل خطر تاکی کاردی

عوامل زیر می‌توانند خطر تاکی کاردی را افزایش دهند:

• سن
• عوامل ژنتیکی
• سابقه شخصی یا خانوادگی بیماری قلبی
• اضطراب
• مصرف زیاد کافئین و الکل
• فشار خون بالا
• استرس روانی
• سیگار کشیدن
• استفاده از مواد مخدر تفریحی
• بیماری تیرویید

روش های تشخیص تاکی کاردی

اگر فردی برای مشکل مشکوک ریتم قلب به دنبال مشاوره پزشکی باشد، دکتر قلب موارد زیر را انجام می دهد:

• سوال در مورد علائم فرد
• انجام یک معاینه فیزیکی
• آزمایش

پزشک برای تشخیص تاکی کاردی ابزارهای مختلفی دارد و از روش‌های متفاوتی استفاده می‌کند. این روش‌ها نوع دقیق تاکی کاردی، علت زمینه‌ای و میزان تأثیر این عارضه بر عملکرد قلب را آشکار می‌کنند.

الکتروکاردیوگرام (نوار قلب)

این تست سریع، غیرتهاجمی و بی‌درد، اولین و مهم‌ترین ابزار تشخیصی برای تاکی‌کاردی است. حسگرها یا الکترودهای کوچکی روی پوست قفسه سینه، دست‌ها و پاها قرار می‌گیرند تا سیگنال‌ها و تکانه‌های الکتریکی قلب را ثبت کنند و پرده از علت تپش قلب ناگهانی بردارند. نوار قلب به پزشک نشان می‌دهد که ضربان قلب چقدر سریع است و این اختلال ریتم از کدام بخش قلب منشأ می‌گیرد.

اکوکاردیوگرام

اکوکاردیوگرامدر واقع نوعی سونوگرافی تخصصی از قلب است. در این روش، امواج صوتی تصویری متحرک و زنده از ساختار قلب، دریچه‌ها و نحوه پمپاژ خون ترسیم می‌کنند. این تست به تشخیص بیماری‌های ساختاری قلب، ضعف عضله قلب یا مشکلات دریچه‌ای که ممکن است باعث بروز تاکی‌کاردی شده باشند، کمک می‌کند.

دستگاه‌های پوشیدنی ثبت ریتم قلب

از‌آنجا‌که تاکی‌کاردی ممکن است همیشه در زمان حضور شما در مطب یا اورژانس اتفاق نیفتد، پزشک ممکن است استفاده از دستگاه‌های قابل حمل را توصیه کند:

• مانیتور هولتر: یک دستگاه کوچک و قابل حمل که به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت (یا گاهی بیشتر) به‌شکل مداوم نوار قلب را ثبت می‌کند.
• ثبت‌کننده رویدادهای قلبی: دستگاهی که برای بازه‌های طولانی‌تر (چند هفته تا یک ماه) استفاده می‌شود و بیمار تنها زمانی که علائمی مانند تپش قلب احساس می‌کند، دکمه ثبت آن را می‌فشارد.

آزمایش خون

گاهی اوقات علت تاکی‌کاردی مستقیم به خود قلب مربوط نیست، بلکه ناشی از اختلالات شیمیایی یا هورمونی در بدن است. آزمایش خون به بررسی فاکتورهایی مانند عملکرد تیروئید (پرکاری تیروئید از علل شایع تپش قلب است)، عدم تعادل الکترولیت‌های خون (مثل پتاسیم و پتاسیم)، کم‌خونی یا وجود عفونت کمک می‌کند.

تست ورزش 

این آزمایش به پزشک کمک می‌کند بفهمد که قلب بیمار حین فعالیت بدنی شدید چه رفتاری دارد. در طول تست ورزش، بیمار روی تردمیل می‌دود یا روی دوچرخه ثابت رکاب می‌زند و در همین حال، ریتم قلب و فشار خون او به طور مداوم پایش می‌شود تا ارتباط میان فعالیت فیزیکی و بروز تاکی‌کاردی ارزیابی شود.

عوارض تاکی کاردی

خطر عوارض به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• شدت و مدت تاکی کاردی
• نوع
• سلامت کلی فرد

هر بیماری قلبی دیگری که ممکن است داشته باشند. برخی از عوارض تاکی کاردی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• غش و سرگیجه: با بالا رفتن شدید ضربان قلب، مغز فرصت کمتری برای پرشدن با اکسیژن و خون پیدا می‌کند و این می‌تواند علت غش کردن، افت فشار ناگهانی، سرگیجه یا از دست رفتن موقت هوشیاری (سنکوپ) باشد.
• خستگی و بی‌حالی مفرط: پمپاژ نامنظم و سریع قلب بازده اکسیژن‌رسانی به عضلات و بافت‌های بدن را کم کرده و احساس خستگی مداوم ایجاد می‌کند.
• تنگی نفس: به‌دلیل عدم خون‌رسانی درست و برگشت احتمالی مایعات به ریه‌ها، فرد حتی در حالت استراحت نیز دچار کمبود هوا می‌شود.
• درد قفسه سینه یا آنژین: ضربان بسیار بالا نیاز عضله قلب به اکسیژن را افزایش می‌دهد و درصورت نرسیدن اکسیژن کافی، با درد یا حس فشار در سینه مواجه می‌شود.
• فشار خون پایین و شوک: در تاکی‌کاردی‌ شدید، قلب توانایی حفظ جریان خون کافی برای اندام‌های حیاتی را از دست می‌دهد و خطر بروز شوک افت فشار وجود دارد.
• نارسایی قلبی: خستگی مفرط عضله قلب به‌دلیل تپش‌های مداوم و سریع در طولانی‌مدت، توانایی پمپاژ مؤثر را از قلب می‌گیرد و باعث نارسایی قلبی می‌شود.
• سکته مغزی: ریتم‌ نامنظم قلب می‌تواند باعث تجمع خون و تشکیل لخته در قلب شود. احتمال حرکت این لخته به سمت مغز، انسداد رگ و سکته جدی است.

در صورت مشاهده هرگونه علائم فوراً به پزشک مراجعه نمایید تا وضعیت شما شناسایی و کنترل شود.

روش‌های پیشگیری از تاکی کاردی

اکنون که با علت تاکی کاردی ناگهانی آشنا شدید، باید بدانید که با تغییر سبک زندگی و برخی مراقبت‌های پزشکی می‌توان تا حد خوبی از بروز این عارضه پیشگیری کرد. در ادامه روش‌های پیشگیری را مفصل شرح می‌دهیم.

اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی (کنترل عوامل محرک)

بخش زیادی از حملات تاکی‌کاردی (به‌ویژه تاکی‌کاردی سینوسی و SVT) به دلیل سبک زندگی و سبک تغذیه رخ می‌دهند. برای جلوگیری از وقوع آنها نکات زیر را رعایت کنید.

حذف یا کاهش مصرف مواد محرک

 کافئین سیستم عصبی سمپاتیک را تحریک کرده و ضربان قلب را بالا می‌برد. نیکوتین عروق را تنگ می‌کند و ضربان قلب و فشار خون را بالا می‌برد. الکل نیز یکی از تحریک‌کننده‌های اصلی فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) است؛ بنابراین:

• کمتر قهوه، چای پررنگ، نوشابه‌ انرژی‌زا و شکلات تلخ مصرف کنید؛
• سیگار، قلیان و سیگارهای الکترونیکی را کنار بگذارید؛
• الکل  را ترک کنید.

اصلاح رژیم غذایی و آب‌رسانی به بدن

هیدراته ماندن حجم خون را کم و قلب را مجبور می‌کند برای جبران خون‌رسانی سریع‌تر بتپد. از سوی دیگر، عدم تعادل الکترولیت‌های بدن منشأ اصلی آریتمی قلبی است. وعده‌های غذایی پرحجم باعث تجمع خون در دستگاه گوارش و فعال شدن پاسخ‌های عصبی تپش‌زا می‌شوند. نمک و چربی‌های اشباع نیز زمینه‌ساز گرفتگی عروق و افزایش فشار خون هستند. بنابراین:

• آب کافی بنوشید؛
• خوراکی‌های سرشار از پتاسیم و منیزیم نوش جان کنید تا الکترولیت‌ها تنظیم شوند؛
• از وعده‌های غذایی سنگین و پرکربوهیدرات پرهیز کنید؛
• مصرف نمک و چربی اشباع را به حداقل برسانید.

مدیریت استرس و سلامت روان

استرس و اضطراب مداوم، هورمون آدرنالین را در خون آزاد می‌کنند. کم‌خوابی مزمن نیز فشار زیادی به دستگاه قلبی‌عروقی وارد می‌کند. بنابراین:

• تمرینات آرام‌سازی مثل یوگا، مدیتیشن، تکنیک‌های تنفس عمیق و بیوفیدبک را انجام دهید؛
• ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت شبانه داشته باشید.

فعالیت بدنی منظم و اصلاح ورزش

ورزش‌های هوازی ملایم تا متوسط عضله قلب را تقویت کرده و ضربان قلب در حالت استراحت را پایین می‌آورد. همچنین اجتناب از ورزش‌های ناگهانی و بسیار سنگین درصورت وجود سابقه آریتمی و شروع ناگهانی ورزش‌ سنگین بدون گرم کردن می‌تواند محرک حمله تاکی‌کاردی باشد. بنابراین:

• در طول هفته روزانه ۳۰ دقیقه پیاده‌روی، شنا یا دوچرخه‌سواری داشته باشید؛
• بدن را پیش‌از شروع تمرین گرم کنید.

اجتناب از عوامل محیطی و سایر محرک‌ها

مصرف داروهای غیرمجاز و مخدر از علت های تاکی کاردی به‌شمار می‌رود. مسمومیت با فلزات سنگین و سموم نیز از دلایل رایج است. بنابراین:

• از مواجهه با سرب، جیوه و مونوکسید کربن پرهیز کنید؛
• به‌هیچ‌وجه مواد مخدری مانند کوکائین، آمفتامین‌ها (شیشه) و اکستازی را حتی امتحان نکنید.

کلام آخر دکتردکتر

تاکی‌کاردی یا همان ضربان سریع و غیرطبیعی قلب، عارضه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود. گرچه برخی از انواع آن خطر بلادرنگ ندارند، شناسایی علت زمینه‌ای برای جلوگیری از عوارض پرخطر مانند نارسایی قلبی یا سکته مغزی حیاتی است. خوشبختانه با پیشرفت‌های پزشکی، از تغییر سبک زندگی و کنترل استرس گرفته تا درمان‌های دارویی و روش‌های تخصصی، این عارضه به‌خوبی قابل مدیریت و کنترل است. اگر تپش قلب ناگهانی، سرگیجه یا تنگی نفس را تجربه می‌کنید، مشاوره سریع با متخصص قلب، اولین و مهم‌ترین قدم برای بازگرداندن آرامش به ریتم زندگی و سلامت قلب شماست.

شما می‌توانید در سامانه سلامت دکتردکتر با بهترین متخصصان قلب ازطریق جلسات ویزیت آنلاین گفت‌و‌گو کنید یا نوبت مراجعه حضوری را به‌صورت آنلاین از‌طریق سامانه نوبت‌دهی دکتردکتر رزرو کنید.

منابع

medicalnewstoday

clevelandclinic

healthdirect

health.harvard

Tgh

سؤالات متداول

اشتراک گذاری