دلایل و علت سرگیجه چیست؟

  • 1397-07-28
  • 561
علل ایجاد سرگیجه

سرگیجه چیست و چه علتی دارد؟ بسیاری از ما با حالتی که در اصطلاح از آن به عنوان سرگیجه یاد می‌کنیم مواجه شده‌ایم. در ادامه این مطلب به طور کامل به بررسی علت سرگیجه پرداخته‌ایم؛ با ما همراه باشید.

سرگیجه یک اصطلاح عمومی است که برای توصیف طیف وسیعی از احساسات، مانند احساس خستگی، عدم تعادل، ضعف یا ناپایداری استفاده می‌شود. سرگیجه یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه بزرگسالان به پزشک است. سرگیجه به ندرت بیماری تهدیدکننده زندگی محسوب می‌شود. درمان سرگیجه بستگی به علت سرگیجه دارد.

 

سرگیجه چیست؟

سرگیجه (Dizziness) واژه‌ای است که احساس گیجی و دور خوردن سر در حالت نامتعادل را توصیف می‌‌کند. برای اینکه به پزشک خود شرح دهید که چه حسی دارید، می‌توانید از این واژه‌ها هم استفاده کنید:

  • احساس عدم تعادل (disequilibrium): زمانی که شما احساس ثبات نمی‌کنید.
  • احساس سبکی سر (lightheaded): زمانی که شما کسل و گیج و منگ هستید یا اینکه احساس می‌کنید که الان غش خواهید کرد.
  • احساس دوران سر (vertigo): احساس سرگیجه زمانی که حرکت نمی‌کنید.
علت سرگیجه شدید

علت سرگیجه چیست؟

عوامل زیادی هستند که باعث احساس سرگیجه و خستگی در شما خواهند شد. گاهی عوامل موقت باعث ایجاد سرگیجه می‌شوند و به همان سرعتی که می‌آیند برطرف خواهند شد. اگر شما غالباً احساس سرگیجه، خستگی و بی‌حالی دارید؛ برای تشخیص بهتر موضوع باید به پزشک مراجعه کنید.

اگر سرگیجه و بی‌حالی درمان نشود موجب از هوش رفتن فرد خواهد شد. از طرفی خطر بروز تصادف در افرادی که سرگیجه‌ی خود را درمان نمی‌کنند، بسیار بیش از سایرین است‌. در ادامه برخی از اصلی‌ترین دلایل سرگیجه را بررسی می‌کنیم.

سرگیجه به علت قند خون پایین

بدن برای تامین انرژی خود به قند و یا گلوکز نیاز دارد. زمانی که سطح قند خون بدن پایین بیاید، شما احساس سرگیجه و خستگی خواهید داشت و در بدنتان احساس لرزش دارید.

قند خون پایین غالباً از عوارض انسولین و دیگر داروهاییست که برای درمان دیابت از آن‌ها استفاده می‌شود‌‌. این داروها در اصل سطح قند خون بدن را پایین می‌آورند ولی اگر دوز مصرفی آن‌ها به درستی رعایت نشود، سطح قند خون می‌تواند به سرعت پایین رود.

علت سرگیجه چیست؟

اگر فرد به دیابت مبتلا نباشد، امکان ابتلا به هیپوگلیسمی (hypoglycemia) وجود دارد. این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که فرد برای مدت زمانی غذا نخورد و یا بدون اینکه چیزی بخورد مقدار زیادی الکل مصرف کرده باشد.

دیگر نشانه‌های قند خون پایین شامل:

  • ضربان قلب بالا 
  • عرق کردن زیاد
  • لرز شدید
  • گرسنگی
  • بی‌قراری
  • گیجی 

مواد غذایی سرشار از کربوهیدرات به سرعت می‌توانند سطح قند خون را به مقدار نرمال برگردانند. در موقع افت قند خون توصیه می‌شود که فرد یک لیوان آب میوه بنوشد یا اینکه یک آبنبات را درون دهان خود مزه مزه کند. بعد از اینکه مقداری حال عمومی فرد مساعد شد، باید از مواد غذایی مغذی تغذیه کند‌.

اگر به صورت مداوم حالت هیپوگلیسمی به فرد دست بدهد، لازم است که داروهای دیابتی فرد یک بار دیگر تنظیم شوند. برای اینکه سطح قند خون در طول روز ثابت بماند بهتر است که در طول روز از وعده‌های غذایی متعدد با حجم کم استفاده کرد.

سرگیجه بر اثر فشار خون پایین

زمانی که خون در سطح کل بدن جریان دارد، فشاری را به دیواره‌ی رگ‌ها وارد می‌کند که به آن فشار خون گفته می‌شود. زمانی که فشار خون افت می‌کند فرد ممکن است احساس سرگیجه، سبکی سر یا بی‌حالی را تجربه کند.

برخی دیگر از نشانه‌های فشار خون پایین عبارتند از:

  • حالت تهوع
  • تشنگی
  • تاری دید
  • نفس‌های سریع و سطحی
  • رنگ پریدگی
  • اختلال در تمرکز 
علائم سرگیجه جدید

عواملی همچون مشکلات قلبی، مصرف برخی داروها، جراحت‌های جدی، از دست رفتن آب بدن و کمبود ویتامین‌ها می‌توانند سبب افت فشار خون شوند. اگر این اختلالات و مشکلات حل شوند، فشار خون شما به حالت طبیعی خود بازخواهد گشت.

روش‌هایی که باعث افزایش فشار خون خواهد شد عبارتند از:

  • اضافه کردن نمک بیش‌تر به رژیم غذایی
  • نوشیدن آب بیش‌تر برای افزایش میزان حجم خون بدن
  • پوشیدن جوراب‌های واریس (support stockings)

اگر برای مدت طولانی درگیر مشکل سرگیجه هستید، لازم است هر چه سریع‌تر با متخصص مغز و اعصاب ارتباط برقرار کنید. برای این کار می‌توانید به سیستم مشاوره متنی(پرسش پاسخ) دکتردکتر مراجعه کنید.

کم خونی و ارتباط آن با سرگیجه

گلبول‌های قرمز خون، اکسیژن را به اندام‌ها و بافت‌های بدن منتقل می‌کنند. زمانی که به کم‌خونی (anemia) مبتلا هستید، بدن مقدار کافی گلبول قرمز نخواهد داشت، یا اینکه این سلول‌ها کار خود را به درستی انجام نخواهند داد. کمبود اکسیژن هم باعث احساس گیجی و بی‌حالی خواهد شد.

نشانه‌های کم‌خونی عبارتند از:

  • نفس کم آوردن
  • ضعف
  • ضربان قلب شدید
  • سردرد
  • دست و پای سرد
  • پوست رنگ پریده
  • درد سینه

خونریزی، کمبود مواد مغذی و ویتامین‌ها و نقص در مغز استخوان از جمله عوامل احتمالی به وجود آورنده‌ی کم‌خونی هستند.

دلایل سرگیجه

سرگیجه به دلیل سردردهای میگرنی

میگرن از دیگر علائم سرگیجه است. سردردهای میگرنی (Migraines) از نوع سردردهای شدید نبض‌دار هستند که معمولا چند ساعت تا چند روز طول می‌کشد.

افراد درگیر میگرن علاوه بر سردرد ممکن است علائم دیگری را تجربه کنند؛ مانند:

  • تغییرات در دید، مانند دیدن فلش‌های نوری و رنگ در میدان دید
  • حالت تهوع و استفراغ
  • حساسیت به نور و صدا
  • احساس سبکی سر
  • بی‌حالی
علت سرگیجه شدید چیست؟

افراد مبتلا به میگرن، حتی در صورتی که سردرد هم نداشته باشند، می‌توانند احساس سرگیجه و دوران سر را تجربه کنند. حس دوران سر از چند دقیقه تا چند ساعت ادامه خواهد داشت. برای جلوگیری از بروز سردردهای میگرنی، فرد باید از عوامل تحریک‌کننده‌ی بروز میگرن مانند الکل، کافئین و لبنیات دوری کند.

داروهای میگرن در دو فرم عرضه می‌شوند:

  • داروهای پیشگیرانه. مانند داروهای ضد افسردگی و داروهای ضد تشنج – این داروها از بروز میگرن پیش از وقوع جلوگیری خواهند کرد.
  • داروهای کاهش‌دهنده‌ی درد. مانند داروهای مسکن غیر استروئیدی (NSAID pain relievers) و داروهای گروه تریپتان (triptan) – مصرف این داروها به محض شروع دردهای میگرنی بسیار کمک‌کننده خواهند بود.

تاثیر مصرف دارو در بروز سرگیجه

برخی از داروها موجب سرگیجه و بی‌حالی می‌شوند و این مسئله جز عوارض جانبی آن‌ها به شمار می‌رود، این داروها عبارتند از:

  • داروهای ضد افسردگی مانند فلوکستین (fluoxetine) و ترازودون (trazodone)
  • داروهای ضد تشنج مانند والپروات (divalproex)، گاباپنتین (gabapentin) و پرِگابالین (pregabalin
  • داروهای پایین آورنده‌ی فشار خون مانند مهارکننده‌های آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین (ACE inhibitors)، مسدود‌کننده‌های بتا (beta-blockers) و داروهای ادرار‌آور (diuretics)
  • ریلکس‌کننده‌های عضلات مانند سیکلوبنزاپرین (cyclobenzaprine) و متازولون (metaxalone) 
  • قرص‌های خواب همچون دیفن‌هیدرامین (diphenhydramine)،  تمازپام (temazepam)، زولپیدم (zolpidem) و سزوپیکلون (eszopiclone) 

اگر هر کدام از این داروها را مصرف می‌کنید و باعث احساس سرگیجه و بی‌حالی شما می‌شود؛ از پزشک خود بخواهید که دوز دارو را تغییر داده و یا آن را با داروی دیگری جایگزین کند. 

نگاهی به 9 علت متفاوت سرگیجه و بی‌حالی و نحوه‌ی درمان آن

نقش ریتم غیر طبیعی قلب در احساس گیجی سر

ریتم طبیعی قلب آوای لاب‌- داب را ایجاد می‌کند. زمانی که ضربان قلب غیر طبیعی باشد یا به اصطلاح فرد به آریتمی قلبی (arrhythmia) مبتلا باشد، قلب بسیار آهسته و یا سریع‌تر از حالت عادی خواهد زد. حتی گاهی امکان دارد که ضربان قلب به صورت کامل متوقف شود.

علاوه بر سرگیجه و بی‌حالی دیگر نشانه‌های آریتمی قلبی عبارتند از:

  • غش کردن و از حال رفتن
  • نفس کم آوردن
  • درد سینه

پزشک با تجویز داروهای رقیق‌کننده‌ی خون یا داروهای کنترل‌کننده‌ی فشار خون می‌تواند ریتم نامنظم قلب شما را درمان کند. از مصرف خودسرانه‌ی کافئین، الکل و داروهای سرماخوردگی خودداری کنید. این مواد باعث اختلال در ریتم قلبی شما خواهند شد.

سندروم خستگی مزمن از جمله علت‌های سرگیجه

سندروم خستگی مزمن (Chronic fatigue syndrome (CFS)) عارضه‌ای است که در آن حتی بعد از یک خواب خوب هم فرد احساس خستگی بیش از حد دارد. علائم این سندروم شامل احساس سرگیجه و دشوار بودن حفظ تعادل است.

سندروم خستگی مزمن احتمالا با این علائم همراه است:

  • مشکلات خواب
  • مشکلات حافظه و عدم تمرکز
  • درد ماهیچه‌ها و مفاصل
  • سردرد 
  • آلرژی و حساسیت به مواد غذایی، داروها و یا دیگر ترکیبات

 درمان سندروم خستگی مزمن شاید سخت باشد، چرا که انواع مختلفی دارد و در هر کسی به شکلی خاص بروز می‌کند. پزشک شما علائم منحصر به فرد شما را با دارو و جلسات مشاوره‌ای برطرف خواهد کرد

سرگیجه به دلیل التهاب گوش داخلی

عفونت‌های ساده‌ای که در طول سرماخوردگی یا آنفولانزا رخ می‌دهند می‌توانند باعث التهاب نورون‌های بخش دهلیزی گوش داخلی (vestibular) شوند. این نورون‌ها پیام‌ها را از گوش به مغز می‌برند و باعث می‌شوند که شخص سرپا ایستاده و تعادل خود را حفظ کند. تورم سیستم دهلیزی گوش داخلی باعث سرگیجه و احساس دوران سر خواهد شد. گاهی هم شخص احساس بی‌حالی و خستگی خواهد داشت.

نشانه‌های بیماری التهاب گوش داخلی عبارتند از:

  • حالت تهوع و استفراغ
  • عدم تمرکز 
  • تاری دید

یک ویروس می‌تواند باعث بیماری التهاب گوش داخلی شود. بنابراین آنتی‌بیوتیک نمی‌تواند اثربخش باشد، اما سرگیجه و باقی علائم بعد از چند روز برطرف خواهد شد.

از دست رفتن آب بدن دلیلی برای سرگیجه

از دست رفتن آب بدن یا دهیدراته شدن (Dehydration) زمانی اتفاق می‌افتد که بدن آب و مایعات کافی را دریافت نکند. اگر فرد مقدار کافی آب ننوشد؛ دهیدراته خواهد شد. معمولا در فصل‌های گرم سال افرادی که مجبور هستند ساعت‌های طولانی در فضای باز کار یا ورزش کنند به این عارضه دچار می‌شوند.

علائم از دست رفتن آب بدن عبارتند از:

  • سرگیجه
  • بی‌حالی
  • عدم دفع ادرار یا حجم کم ادرار
  • گیجی

برای حل این مشکل باید به مقدار کافی آب نوشید یا محلول‌های الکترولیت مانند گیترید (Gatorade) مصرف کرد. اگر فرد مقدار زیاد‌ی آب از دست داده باشد، باید به بیمارستان مراجعه کند و مایعات درون وریدی (intravenous (IV) fluids) دریافت کند.

پس از مشاهده هر کدام از دلایل گفته شده بهتره با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید. برای گرفتن مشاوره در کمترین زمان از بهترین متخصص مغز و اعصاب به سیستم مشاوره متنی(پرسش پاسخ) دکتردکتر مراجعه کنید.

برای درمان سرگیجه به چه دکتری مراجعه کنیم؟

اگر به صورت مرتب دچار سرگیجه و بی‌حالی می‌شوید، برای یافتن علت موضوع هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. اگر نشانه‌ها و علائم وخیم‌تری دارید با پزشک خود تماس بگیرید یا به اورژانس بیمارستان‌ها مراجعه کنید. از جمله این علائم عبارتند از:

  • غش کردن، از حال رفتن و یا کم شدن درجه‌ی هوشیاری 
  • تشنج
  • تاری و از دست دادن دید
  • استفراغ شدید
  • تپش قلب
  • درد سینه
  • گیجی
  • تب بالا 
  • مشکلات در صحبت کردن

به طور کلی اگر دچار سرگیجه شدید، ناگهانی یا طولانی‌مدت و ناشناخته هستید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. اگر در معرض سرگیجه شدید همراه با هر کدام از علائم بالا هستید، مراقبت‌های اورژانسی را دریافت کنید.

پیشگیری از سرگیجه

در حالت کلی، کارهای کمی وجود دارد که می‌تواند از سرگیجه و بی‌حالی شما جلوگیری کند‌. ولی می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

  • در طول روز مقدار مناسبی آب بنوشید، این‌کار مانع از این می‌شود که بدن آب خود را از دست بدهد.
  • مصرف الکل را متوقف کنید یا مقدار مصرف را محدود کنید.
  • به آهستگی وضعیت خود را از حالت خوابیده به حالت نشسته تغییر دهید.

برای جلوگیری از بروز تصادفات رانندگی اگر احساس سرگیجه دارید؛ رانندگی نکنید و یا کارهای سنگین انجام ندهید. به حالت نشسته در جای خود بدون حرکت بمانید تا احساس سرگیجه برطرف شود.

با توجه به شیوع ویروس کرونا و اهمیت در خانه ماندن برای کاهش زنجیره انتقال این بیماری؛ شما عزیزان می‌توانید از طریق سیستم مشاوره متنی(پرسش پاسخ) دکتردکتر با پزشک متخصص ارتباط برقرارکرده و مشاوره دریافت کنید. برای دریافت مشاوره روی دکمه زیر کلیک (یا لمس) کنید.

منبع:

Healthline

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پاسخ دادن به maryam لغو پاسخ

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

561 دیدگاه در حال حاضر

  1. سلام الان چندهفته اس سرم دردمیکردالان چندوقته سرگیجه دارم بلندمیشم کاری کنم سرم انگارمیچرخه گیج میره حالت تهوع دادم کم ولی سرگیجه خیلی اذیت میکنه چندماه پیش آزمایش دادم چربی خون دارم میشه راهنمایی کنید

    • سلام قرص بتاهيستين هر ٨ ساعت و قرص اندانسترون هر ٨ ساعت مصرف كنيد
      سي تي اسمن يا ام ار اي مغزي هم بايد بديد و توسط متخصص مغز واعصاب ويزيت شويد

  2. سلام خسته نباشید پدر من سه روزه سرگیجه تاری دید تهوع داره پزشک انتی بیوتیک بهش داده و گفته بعلت عفونت گوش هست اما حالش همچنان همونطوره میشه راهنمایی بفرمایید که چکاری باید انجام بدیم

    • با سلام
      اگر سرگیجه بیشتر هنگام حرکت دادن سر یا خوابیدن روی یک طرف رخ میدهد میتواند ناشی از التهاب گوش باشد
      اما با توجه به اینکه پدر شما تاری دید هم دارند باید توسط متخصص مغز و اعصاب ویزیت شوند

  3. سه ماه سرگیجه دارم، حتی تو خوابم احس
    اس سرگیجه دارم، گاهی خیلی شدید میشه گاهیم کمه، جدیدا با تهوع. همراه، و احساس میکنم دهنم داره کج‌ میشه، البته من دیابت و کم کاری تیروئید دارم، . موقع سرگیجه دچار عدم تمرکز و تعادل میشم، باید به چه دکتری مراجعه کنم؟

    • سلام
      جهت بررسی و درخواست ام آر آی به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید

  4. سلام اقایی دکتر تقریبا ۸.۹ما پیش من یک قرص تاخیری خوردم بعد از اون سر درد سرگیجه تاری دید اختلال در حرف زدن مثلا انگار حرف زدنم دست خودم نیست همچنین در گوش دادن گوش دادنم اختلال پیدا کرده نمیدونم از چیه قبلا اینکه این قرصو بخورم سالم بودم تورو خدا یه راه حلی چیزی نمیدونم چیکار کنم ازمایشم دادم همه چیز نرمال بود از اون زمانی اون قرصرو خوردم تا الان هر روز سرگیجه سر درد اختلال در حرف زدن دارم ممنون از راهنماییتون؟؟؟

  5. سلام. وقت بخیر. مادر من حدود 50سالشونه و حدود دو رور هست ک سرگیجه و تهوع شدید داره. چربی خون داره و همینطور مشکلات فشارخون و تیروئید. وقتی دراز میکشن حالشون خوبه اما تا بلند میشه سرگیجه و تهوع!

  6. سلام
    وقت بخیر
    چند روزی که هنگام راه رفتن احساس گیجی و حالت دورانی در سرم دارم
    34ساله
    و سر درد و حالت تهوع هم به ندرت داشتم
    علتش چیه ؟
    ممنون اگر بفرمایین دلیلشو

    • سلام بايد توسط متخصص مغز و اعصاب ويزيت شويد تا مشخص شه علتش چيه بايد ام ار اي بديد
      تا اون نرقع هم قرص اندانسترون هر ٨ ساعت يك عدد و قرص بتاهيستين هر ٨ ساعت يك عدد مصرف كنيد

  7. سلام مامانم میگرن داره و زمانی که سرش درد نمیکنه سرگیجه های شدید داره و دست و پاش هم مدام خواب میره تو این وضع هم راضی نمیشه بره دکتر میشه راهنمایی کنید؟

    • سلام
      دوست عزیز مادرتون باید معاینه بشن و معاینه تعادل انجام شه
      همچنین آزمایش کم خونی و تیرویید و….انجام بدن
      با یک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید

  8. با سلام بنده تقریبا یک سالو نیم دو سالی میشه سرگیجه و تنگی نفس و خستگی وکوفتگی بدن دارم چن بار به دکتر مراجعه کردم و بعد از چکاپ دکتر گفتن ک غلظت خون دارم و احتمال دادن ک دلیلش اون باشه و گفتن ک خون بدم اما وقت نکردم برای اهدای خون مراجعه کنم بنظر شما خون بدم مشکلم حل می شه؟!
    و ایا دارویی هست ک معرفی کنید کمی تسکین کنه؟!

    • سلام
      آزمایشتون باید بررسی بشه
      عدد هموگلوبین و RBc و plt و Hct برای ما مهم است

      • بنظر شما بنده چیکار کنم.برگه ازمایش هم در دسترس نیس.تو این اوضاع کرونایی واقعا موندم چیکار کنم برای اهدای خون مراجعه کنم یا نه
        یا حدعقل دارویه قویی هس ک تسکین بده تا شرایط کرونا تموم شه
        ممنون میشم راهنمایی کنید

      • برگه ازمایش در دسترس نیس.بنظر شما بنده چیکارکنم
        چون واقعا تو این شرایط کرونایی موندم چیکار کنم برای اهدای خون اقدام کنم یا نه؟یا اصلا نتیجه ای میده اهدایه خون؟
        یا حدعقل دارویه قویی هس ک تسکین بده تا این شرایط کرونا ختم ب خیر شه
        راهنمایی کنید ممنون میشم

        • سلام
          اگه تشخیص قبلی پزشک غلظت خون بوده بله میتونین اهدای خون کنین

  9. سلام من ۲۰ سالمه و یکی از چشمام شمارش ۳ و دیگری ۳/۲۵ هستش . وقتی زیاد به صفحه گوشی و یا حدوداً نیم ساعت به صفحه مانیتور نگاه کنم دچار سرگیجه می شم ،می خواستم بدونم وقتی سنم بالا بره من کور می شم ؟ و یا اگه چشمام رو عمل کنم امکان داره که بعداً دوباره ضعیف بشن؟

    • سلام
      نگران کوری نباشی
      هنگام کار با موبایل و لب تاب و..‌.هر ۱۵ دقیقه به چشمتون استراحت بدین و حدود یک الی ۲ دقیقه به یک نقطه دورتر نگاه کنین و بعد یک دقیقه چشم های خودتون رو ببندین

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر