فیبرومیالژیا یکی از اختلالات مزمن و پیچیدهای است که با درد گسترده در عضلات و مفاصل شناخته میشود و میتواند کیفیت زندگی فرد را بهطور قابلتوجهی تحتتأثیر قرار دهد. افراد مبتلا معمولاً علاوهبر درد مداوم، علائمی مانند خستگی شدید، اختلال خواب، مشکلات تمرکز و حساسیت بالا به لمس را نیز تجربه میکنند. باوجود شیوع نسبتاً بالای این بیماری، هنوز بسیاری از افراد شناخت دقیقی از علت بروز آن و نحوه تأثیرش بر بدن ندارند. در این مقاله بررسی میکنیم فیبرومیالژیا چیست، چرا باعث درد گسترده بدن میشود و چه عواملی ممکن است در تشدید یا کنترل علائم آن نقش داشته باشند.
فیبرومیالژیا چیست؟
فیبرومیالژیا (Fibromyalgia) یک بیماری مزمن است که با درد گسترده در سراسر بدن همراه میشود. این درد معمولاً همراه با خستگی یا ضعف بدن بروز میکند و میتواند مشکلاتی در خواب، حافظه و خلقوخو نیز ایجاد کند.
پژوهشگران معتقدند فیبرومیالژیا نحوه پردازش پیامهای دردناک و غیردردناک را در مغز و نخاع تغییر میدهد و در نتیجه، حساسیت کلی بدن به درد افزایش پیدا میکند.
علائم این بیماری اغلب پساز یک عامل محرک آغاز میشوند. این محرکها میتوانند شامل آسیبدیدگی، جراحی، عفونت یا استرس عاطفی باشند. گاهی نیز علائم بهتدریج و بدون وجود عاملی مشخص ایجاد میشوند.
احتمال ابتلا به فیبرومیالژیا در زنان بیشتر از مردان است. بسیاری از مبتلایان به این بیماری همزمان با مشکلات زیر نیز روبهرو هستند:
- سندرم روده تحریکپذیر؛
- سندرم خستگی مزمن؛
- میگرن و دیگر انواع سردرد؛
- سیستیت بینابینی یا سندرم مثانه دردناک؛
- اختلالات مفصل گیجگاهیـفکی (TMJ)؛
- اضطراب؛
- افسردگی؛
- سندرم تاکیکاردی وضعیتی؛
- سندرم پساکووید یا لانگ کووید.
درد مزمن، خستگی و اختلال خواب ناشی از فیبرومیالژیا میتوانند بر زندگی شخصی و شغلی فرد تأثیر بگذارند. زندگی با بیماریای که اغلب توسط دیگران بهدرستی درک نمیشود نیز میتواند استرسزا باشد و خطر بروز مشکلاتی مانند اضطراب و افسردگی را افزایش دهد.
در حال حاضر درمان قطعی برای فیبرومیالژیا وجود ندارد، اما داروها و روشهای درمانی مختلف میتوانند به کنترل علائم کمک کنند. ورزش، گفتوگودرمانی و تکنیکهای کاهش استرس نیز ممکن است مفید باشند.
علائم فیبرومیالژیا
علائم اصلی فیبرومیالژیا عبارتاند از:
- درد گسترده بدن: درد فیبرومیالژیا معمولاً بهصورت دردی مبهم و مداوم توصیف میشود که حداقل ۳ ماه ادامه دارد. این درد زمانی «گسترده» در نظر گرفته میشود که در هر دو سمت بدن و هم در بالا و هم پایین کمر وجود داشته باشد.
- خستگی: افراد مبتلا اغلب حتی پساز خواب طولانی نیز احساس خستگی میکنند. درد میتواند خواب را مختل کند و بسیاری از بیماران دچار اختلالات خواب دیگری مانند سندرم پای بیقرار و آپنه خواب هستند.
- مشکلات تمرکز و تفکر: علامتی که به آن مه مغزی گفته میشود، تمرکزکردن و انجام فعالیتهای ذهنی را دشوار میکند.
از درد استخوان تا درد ماهیچه یا مفاصل، اگر دچار دردهای مزمن هستید، همین حالا دکتردکتر از پزشک مشاوره بگیرید.
انواع دردها و مشکلات مرتبط با فیبرومیالژیا
دردهای مرتبط با فیبرومیالژیا میتوانند شکلهای مختلفی داشته باشند.
هایپرآلژزی (حساسیت بیشازحد به درد) و ارتباط آن با فیبرومیالژیا
هایپرآلژزی اصطلاحی پزشکی برای افزایش احساس درد است که در فیبرومیالژیا دیده میشود. دانشمندان هنوز علت دقیق این وضعیت را نمیدانند، اما معتقدند مغز افراد مبتلا نسبت به پیامهای درد حساستر است.
در برخی مطالعات مشاهده شده که بافتهای اطراف عضلات در زنان مبتلا به فیبرومیالژیا حتی به لمس بسیار خفیف نیز واکنش شدید نشان میدهند. پژوهشگران تصور میکنند سیستم عصبی این افراد دائماً بدن را در حالت هشدار نگه میدارد.
درد گسترده عضلانی مرتبط با فیبرومیالژیا
درد گسترده عضلانی یکی از اصلیترین ویژگیهای فیبرومیالژیا است و ممکن است احساسی شبیه آنفلوآنزا یا «درد در تمام بدن» ایجاد کند. در بسیاری از بیماران این مشکلات نیز دیده میشود:
- کمردردی که به باسن و پاها انتشار پیدا میکند؛
- درد و گرفتگی گردن که به شانهها میرسد؛
- درد بین تیغههای شانه؛
- درد قفسه سینه و دندهها که گاهی شبیه حمله قلبی احساس میشود.
برخی داروها مانند دولوکستین، میلناسیپران، پرهگابالین و سیکلوبنزاپرین برای کاهش درد فیبرومیالژیا استفاده میشوند.
علاوهبر دارو، فیزیوتراپی، ماساژ و ورزش سبک نیز میتوانند کمککننده باشند. فعالیتهایی مانند یوگا، پیادهروی و شنا باعث حفظ انعطافپذیری عضلات و مفاصل میشوند. حتی ورزش در آب گرم نیز ممکن است شدت درد را کاهش دهد.
آلودینیا (Allodynia) یکی از علائم دردهای فیبرومیالژیا
پوست هم یکی از نقاط درد فیبرومیالژیا است. آلودینیا نوعی درد پوستی است که در آن حتی تماسهای خفیف، مانند فشار لباس یا بند سوتین، دردناک احساس میشوند. تصور میشود این مشکل به دلیل حساس شدن بیشازحد مغز، نخاع و اعصاب ایجاد میشود.
برخی بیماران پوست خود را مانند پوست آفتابسوخته توصیف میکنند. داروی پرهگابالین ممکن است در کاهش این نوع درد مؤثر باشد.
درد مفصل گیجگاهیـفکی (TMJ) و فیبرومیالژیا
درد مفصل گیجگاهیـفکی یکی از مشکلات شایع در مبتلایان به فیبرومیالژیا است. این مفصل فک را به جمجمه متصل میکند. درد TMJ معمولاً بهصورت درد مبهم و مداومی توصیف میشود که میتواند گوش، شقیقه، چشمها، فک پایین یا گردن را درگیر کند.
گاهی دندانپزشک استفاده از محافظ دندان هنگام خواب را توصیه میکند تا از دندانقروچه جلوگیری شود. داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن نیز ممکن است مفید باشند.
درد نوروپاتیک یکی از مشکلات فیبرومیالژیا
فیبرومیالژیا ممکن است علت گزگز دست و پا هم باشد. درد نوروپاتیک میتواند باعث احساس سوزش، گزگز، خارش، بیحسی یا حس خزیدن روی پوست در دستها و پاها شود. در موارد شدید، این احساسات دردناک میشوند و ممکن است با اختلال در پردازش درد توسط سیستم عصبی مرتبط باشند.
برخی داروهای فیبرومیالژیا، کرمهای حاوی کپسایسین یا محصولات موضعی حاوی لیدوکائین میتوانند به کاهش این درد کمک کنند. بعضی تحقیقات نیز نشان دادهاند که ویتامینهای ب۱، ب۶ و ب۱۲ ممکن است مفید باشند.
سردرد از مشکلات فیبرومیالژیا
فیبرومیالژیا ممکن است علت سردرد مزمن باشد. سردردهای تنشی و میگرن در افراد مبتلا به فیبرومیالژیا بسیار شایع هستند.
- سردرد تنشی: احساس فشار و سفتی در سراسر سر ایجاد میکند.
- میگرن: معمولاً شدیدتر است، اغلب یک سمت سر را درگیر میکند و ممکن است با حساسیت به نور و صدا همراه باشد.
مطالعات نشان دادهاند که میگرن در افراد مبتلا به فیبرومیالژیا شدیدتر از سایر افراد است.
دردهای گوارشی و مشکلات فیبرومیالژیا
تا حدود ۷۰ درصد افراد مبتلا به فیبرومیالژیا به سندرم روده تحریکپذیر (IBS) نیز مبتلا هستند. این اختلال میتواند باعث دلدرد، گرفتگی شکم، یبوست، اسهال و تهوع شود.
ریفلاکس اسید معده و بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) نیز در این بیماران شایعتر است و معمولاً با تغییر رژیم غذایی، دارو و اصلاح سبک زندگی درمان میشوند. مراقب اسپاسم معده هم باشید.
درد لگنی و ارتباط آن با فیبرومیالژیا
برخی زنان مبتلا به فیبرومیالژیا درد لگنی یا درد مثانه را نیز تجربه میکنند که ممکن است با تکرر ادرار یا احساس فوریت در دفع ادرار همراه باشد.
همچنین زنان مبتلا به آندومتریوز بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به فیبرومیالژیا قرار دارند. درمان آندومتریوز ممکن است شامل درمان هورمونی، تغییر سبک زندگی، درمانهای مکمل یا در برخی موارد جراحی باشد.
علت بیماری فیبرومیالژیا چیست؟
بسیاری از پژوهشگران معتقدند در فیبرومیالژیا اعصاب بهشکلی تحتتأثیر قرار میگیرند که مغز و نخاع دچار تغییر در پردازش درد میشوند. این تغییر با افزایش غیرطبیعی برخی مواد شیمیایی در مغز که پیام درد را منتقل میکنند همراه است.
همچنین، به نظر میرسد گیرندههای درد در مغز نوعی «حافظه درد» ایجاد میکنند و بهمرور نسبت به پیامهای دردناک و حتی غیردردناک واکنش بیش از حد نشان میدهند.
عوامل مختلفی احتمالاً در ایجاد این تغییرات نقش دارند، ازجمله:
- ژنتیک: فیبرومیالژیا گاهی در اعضای یک خانواده دیده میشود، بنابراین برخی تغییرات ژنتیکی ممکن است خطر ابتلا را افزایش دهند.
- عفونتها: بعضی بیماریها میتوانند آغازگر فیبرومیالژیا باشند یا علائم آن را تشدید کنند.
- رویدادهای جسمی یا عاطفی: گاهی یک حادثه جسمی مانند تصادف رانندگی یا استرس طولانیمدت میتواند محرک بیماری باشد.
چه کسانی بیشتر در معرض فیبرومیالژیا هستند؟
عوامل خطر ابتلا به فیبرومیالژیا شامل موارد زیر است:
- زن بودن؛
- سابقه خانوادگی ابتلا به فیبرومیالژیا؛
- ابتلا به بیماریهایی مانند آرتروز، روماتیسم مفصلی، لوپوس یا چاقی.
روشهای تشخیص فیبرومیالژیا
برای تشخیص فیبرومیالژیا، پزشک ابتدا درباره علائم و سابقه پزشکی شما سؤال میکند و سپس معاینه فیزیکی انجام میدهد. مهمترین نشانهای که پزشک بررسی میکند، وجود درد گسترده در بدن بهمدت حداقل ۳ ماه است.
برای تشخیص فیبرومیالژیا، درد باید حداقل در ۴ مورد از ۵ ناحیه زیر وجود داشته باشد:
- سمت چپ بالای بدن، شامل شانه، بازو یا فک؛
- سمت راست بالای بدن، شامل شانه، بازو یا فک؛
- سمت چپ پایین بدن، شامل لگن، باسن یا پا؛
- سمت راست پایین بدن، شامل لگن، باسن یا پا؛
- ناحیه مرکزی بدن، شامل گردن، پشت، قفسه سینه یا شکم.
ممکن است به آزمایش خون یا تصویربرداری نیاز باشد. این آزمایشها به پزشک کمک میکنند تا مشخص کند آیا بیماری دیگری باعث علائم شما شده است یا خیر. برخی بیماریهایی که میتوانند درد و خستگی مداوم ایجاد کنند عبارتاند از:
- روماتیسم مفصلی؛
- لوپوس؛
- آنسفالومیلیت میالژیک یا سندرم خستگی مزمن.
همچنین، ممکن است برای بررسی مشکلات همراه با فیبرومیالژیا، آزمایشهای دیگری انجام شود؛ مثلاً اگر احتمال آپنه خواب وجود داشته باشد، پزشک ممکن است تست خواب شبانه توصیه کند.
درمان فیبرومیالژیا
درمان فیبرومیالژیا معمولاً ترکیبی از دارو و روشهای غیردارویی است. هدف درمان کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی است. ازآنجاکه هیچ درمان واحدی برای همه علائم مؤثر نیست، ممکن است لازم باشد چند روش مختلف امتحان شوند.
درمان دارویی فیبرومیالژیا
انواع دارو و قرص برای درمان فیبرومیالژیا میتوانند به کاهش درد و بهبود خواب کمک کنند. داروهای رایج شامل موارد زیر هستند:
- مسکنها: داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن یا ناپروکسن ممکن است مفید باشند. پزشک گاهی مصرف آنها را همراه با داروهای دیگر توصیه میکند. داروهای مخدر معمولاً توصیه نمیشوند، زیرا میتوانند باعث وابستگی، عوارض جانبی و حتی تشدید درد شوند.
- داروهای ضدافسردگی: این داروها حتی در افرادی که افسردگی ندارند نیز ممکن است مؤثر باشند. دولوکستین و میلناسیپران ممکن است به کاهش درد و خستگی کمک کنند. گاهی آمیتریپتیلین یا داروی شلکننده عضلات مانند سیکلوبنزاپرین نیز برای بهبود درد و خواب تجویز میشود.
- داروهای ضدتشنج: برخی داروهای درمان صرع در کاهش درد مؤثرند. پرهگابالین یکی از داروهای مورد استفاده برای فیبرومیالژیا است و گاباپنتین نیز در بعضی بیماران به کاهش علائم کمک میکند.
فیزیوتراپی و کاردرمانی فیبرومیالژیا
روشهای غیردارویی نیز میتوانند آثار منفی فیبرومیالژیا بر زندگی روزمره را کاهش دهند.
فیزیوتراپیست میتواند تمرینهایی را برای افزایش قدرت، انعطافپذیری و استقامت به بیمار آموزش دهد. ورزشهای آبی ممکن است بهویژه مفید باشند.
کاردرمانگر میتواند تغییراتی در محیط کار یا نحوه انجام فعالیتها پیشنهاد کند تا فشار کمتری به بدن وارد شود.
مشاوره و رواندرمانی فیبرومیالژیا
صحبت با مشاور میتواند اعتمادبهنفس فرد را تقویت کند و روشهای مقابله با استرس را آموزش دهد. ثابت شده است که درمانهای روانشناختی میتوانند به کاهش برخی علائم فیبرومیالژیا کمک کنند. روانشناس ممکن است روشهایی مانند موارد زیر را توصیه کند:
- درمان شناختیـرفتاری (CBT)؛
- ذهنآگاهی (Mindfulness)؛
- مدیتیشن یا مراقبه.
طب مکمل و جایگزین برای کنترل فیبرومیالژیا
روشهای مکمل و جایگزین برای کمک به کنترل درد و استرس موضوع جدیدی نیستند. برخی از این روشها، مانند مدیتیشن و یوگا، هزاران سال است که مورد استفاده قرار میگیرند. امروزه استفاده از آنها، بهویژه در افراد مبتلا به بیماریهای مزمن مانند فیبرومیالژیا بیشتر شده است.
برخی از این روشها میتوانند بهطور ایمن به کاهش استرس و درد کمک کنند. بااینحال، بهتر است پیشاز شروع هر درمان مکمل یا جایگزین جدید، با پزشک یا اعضای تیم درمانی مشورت کنید.
طب سوزنی برای درمان فیبرومیالژیا
طب سوزنی یک روش درمانی چینی است که در آن درمانگر آموزشدیده، سوزنهای بسیار ظریفی را در عمقهای مختلف پوست وارد میکند. بر اساس برخی نظریههای پزشکی غربی، این سوزنها میتوانند باعث تغییر در جریان خون و سطح مواد شیمیایی مغز به نام انتقالدهندههای عصبی شوند. بعضی مطالعات نشان دادهاند که طب سوزنی ممکن است به کاهش علائم فیبرومیالژیا کمک کند.
ماساژدرمانی فیبرومیالژیا
ماساژ یکی از قدیمیترین روشهای درمانی است که هنوز هم استفاده میشود. در این روش از تکنیکهای مختلف برای حرکت دادن عضلات و بافتهای نرم بدن استفاده میشود. ماساژ میتواند ضربان قلب را کاهش دهد، عضلات را آرام کند و دامنه حرکتی مفاصل را بهبود ببخشد. همچنین، ممکن است تولید مواد طبیعی ضددرد در بدن را افزایش دهد و به کاهش استرس و اضطراب کمک کند.
یوگا و تایچی برای فیبرومیالژیا
این تمرینها ترکیبی از مدیتیشن، حرکات آهسته، تنفس عمیق و آرامسازی هستند. تحقیقات نشان دادهاند که هر دو روش میتوانند در کنترل علائم فیبرومیالژیا مفید باشند.
آیا میتوان از فیبرومیالژیا پیشگیری کرد؟
در حال حاضر هیچ روشی برای پیشگیری از فیبرومیالژیا وجود ندارد.
نقش ورزش و سبک زندگی در کنترل علائم
سبک زندگی و خودمراقبت نقش بسیار مهمی در کنترل عوارض فیبرومیالژیا دارد. غذاهای سالم و مغذی مصرف کنید، از دخانیات استفاده نکنید، مصرف کافئین را محدود کنید و هر روز زمانی را به فعالیتی اختصاص دهید که برایتان لذتبخش و رضایتبخش است.
استرس را برای کنترل علائم فیبرومیالژیا مدیریت کنید
با کمک تیم درمانی خود برنامهای برای حفظ انرژی و کنترل استرس تنظیم کنید. هر روز زمانی را برای آرامش و استراحت در نظر بگیرید. این موضوع ممکن است به معنای یادگرفتن «نه گفتن» بدون احساس عذاب وجدان باشد. بااینحال، سعی کنید کل برنامه روزانه خود را تغییر ندهید. افرادی که کار یا فعالیتهای خود را کاملاً کنار میگذارند معمولاً وضعیت بدتری نسبت به افرادی دارند که فعال باقی میمانند. تکنیکهایی مانند تنفس عمیق، مدیتیشن یا ذهنآگاهی ممکن است مفید باشند. پیوستن به گروههای حمایتی فیبرومیالژیا نیز میتواند کمککننده باشد، زیرا باعث میشود با افرادی که شرایط مشابهی دارند ارتباط برقرار کنید.
خواب باکیفیت برای کنترل علائم فیبرومیالژیا داشته باشید
خستگی یکی از علائم اصلی فیبرومیالژیا است، بنابراین خواب کافی اهمیت زیادی دارد. بزرگسالان بهتر است حداقل ۷ ساعت در شب بخوابند. اتاق خواب را خنک، تاریک و آرام نگه دارید و سعی کنید هر روز در ساعت مشخصی بخوابید و بیدار شوید. همچنین از پرخوابی در طول روز اجتناب کنید.
بهطور منظم برای کنترل علائم فیبرومیالژیا ورزش کنید
در ابتدا ممکن است ورزش در برخی افراد باعث افزایش موقتی درد یا خستگی شود، اما اگر بهآرامی شروع کنید و بهتدریج فعالیت خود را افزایش دهید، معمولاً علائم کاهش پیدا میکنند. اگر تاکنون فعالیت بدنی نداشتهاید، با پزشک یا تیم درمانی مشورت کنید. ورزشهای هوازی مانند پیادهروی، شنا، دوچرخهسواری و ورزش در آب اغلب توصیه میشوند. فیزیوتراپیست نیز میتواند برنامه ورزشی مناسبی برای خانه طراحی کند. حرکات کششی، حفظ وضعیت صحیح بدن و تمرینهای آرامسازی هم مفید هستند.
تعادل در فعالیتها را کنترل علائم فیبرومیالژیا حفظ کنید
میزان فعالیت خود را متعادل نگه دارید. اگر در روزهایی که حال بهتری دارید بیشازحد فعالیت کنید، ممکن است روزهای سختتری را تجربه کنید. از طرف دیگر، در زمان تشدید علائم نیز نباید کاملاً بیتحرک شوید.
تفاوت فیبرومیالژیا با اماس
اماس و فیبرومیالژیا شباهتهایی با یکدیگر دارند. هر دو بیماری مزمن و مادامالعمر هستند، درمان قطعی ندارند و در زنان شایعتر دیده میشوند. بااینحال، هرکدام بهشکل متفاوتی بر بدن تأثیر میگذارند.
اماس یک بیماری خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای خود بدن حمله میکند. این بیماری مغز و نخاع را درگیر میکند و معمولاً بهمرور زمان پیشرفت میکند. اماس میتواند به اعصاب آسیب دائمی وارد کند.
فیبرومیالژیا باعث درد و خشکی گسترده در سراسر بدن میشود و با علائم دیگری نیز همراه است. پزشکان هنوز دقیقاً نمیدانند چه چیزی باعث بروز آن میشود، اما تصور میکنند ممکن است به نحوه پردازش درد در مغز مرتبط باشد. این چیزی است که تاکنون درباره آن میدانیم.
هیچ آزمایش اختصاصی واحدی برای تشخیص اماس وجود ندارد. پزشکان معمولاً تشخیص را بر اساس علائم بیمار و با رد کردن سایر بیماریهای احتمالی انجام میدهند. در بسیاری از موارد، انجام تصویربرداری امآرای نیز برای بررسی تغییرات در مغز و نخاع توصیه میشود. تشخیص فیبرومیالژیا نیز بیشتر بر پایه علائم بالینی است. اگر فرد بیش از ۳ ماه دچار درد گسترده در بدن باشد و در بررسیهای پزشکی علت دیگری برای این درد پیدا نشود، احتمال فیبرومیالژیا مطرح میشود.
تفاوت فیبرومیالژیا با آرتروز
فیبرومیالژیا و آرتروز شباهتهایی با یکدیگر دارند. هر دو بیماری مزمن و دردناک هستند و میتوانند باعث ناراحتی قابلتوجه، خستگی و حتی اضطراب شوند. بااینحال، منشأ و مکانیسم ایجاد آنها کاملاً متفاوت است.
در فیبرومیالژیا، درد گسترده در عضلات، رباطها و تاندونها به دلیل اختلال در نحوه انتقال و پردازش پیامهای درد در سیستم عصبی ایجاد میشود. این بیماری میتواند در افراد مختلف از نوجوانان تا سالمندان دیده شود.
در مقابل، آرتروز یک بیماری دژنراتیو مفاصل مرتبط با افزایش سن است. در این حالت، غضروف مفاصل (مانند زانو یا لگن) بهتدریج فرسوده میشود. بیماران معمولاً خشکی مفصل، درد هنگام حرکت، ضعف عضلانی یا تورم در نواحی درگیر را تجربه میکنند.
اگرچه هر دو بیماری میتوانند باعث درد هنگام حرکت یا ورزش شوند، در روش تشخیص تفاوت مهمی دارند. آرتروز معمولاً با تصویربرداری مانند رادیوگرافی یا تصویربرداری اشعه ایکس تشخیص داده میشود، درحالیکه فیبرومیالژیا بیشتر بر اساس علائم بالینی و روند بروز آنها در طول زمان تشخیص داده میشود.
در برخی موارد، بررسی همزمان هر دو بیماری میتواند به درک بهتر علت درد و طراحی یک برنامه درمانی مناسب کمک کند، زیرا ترکیب علائم ممکن است بر کیفیت زندگی تأثیر بیشتری بگذارد.
تفاوت فیبرومیالژیا با روماتیسم
روماتیسم یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به مفاصل حمله میکند و باعث التهاب میشود. در مقابل، فیبرومیالژیا یک اختلال درد مرکزی است که با درد عضلانیـاسکلتی گسترده بدون وجود التهاب قابلتوجه همراه است.
علائم روماتیسم (آرتریت روماتوئید) شامل درد مفاصل، خشکی و تورم است و گاهی با تب و کاهش اشتها نیز همراه میشود. اما فیبرومیالژیا بیشتر با درد گسترده در نقاط حساس بدن، خستگی شدید، مشکلات شناختی (مانند اختلال تمرکز) و علائمی مثل سندرم پای بیقرار و سندرم روده تحریکپذیر همراه است.
روش تشخیص این دو بیماری نیز متفاوت است. روماتیسم معمولاً با آزمایش خون و تصویربرداری برای بررسی التهاب و آسیب مفصلی تشخیص داده میشود، درحالیکه فیبرومیالژیا بر اساس مجموعه علائم بالینی و پساز رد سایر بیماریهای مشابه تشخیص داده میشود.
تفاوت پلیمیالژیا روماتیکا و فیبرومیالژیا
پلیمیالژیا روماتیکا (PMR) و فیبرومیالژیا هر دو میتوانند با درد گسترده، خشکی بدن و خستگی همراه باشند؛ به همین دلیل تشخیص آنها از یکدیگر گاهی دشوار است. اما علت زمینهای این دو بیماری متفاوت است. PMR یک بیماری التهابی است که بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال دیده میشود. در مقابل، فیبرومیالژیا بیشتر به تغییرات در نحوه پردازش درد در سیستم عصبی مرتبط است و میتواند در هر سنی بروز کند.
از نظر تشخیص نیز تفاوت مهمی وجود دارد. در PMR معمولاً آزمایش خون و تصویربرداری میتوانند نشانههای التهاب را نشان دهند، درحالیکه فیبرومیالژیا بیشتر بر اساس علائم بالینی و پساز رد سایر بیماریها تشخیص داده میشود.
برای درمان فیبرومیالژیا باید به کجا مراجعه کنیم؟
بسیاری از علائم فیبرومیالژیا با علائم بیماریهای مختلف دیگر شباهت دارند. به همین دلیل ممکن است پیشاز تشخیص قطعی، به چند پزشک مختلف مراجعه کنید. تیم درمانی شما همچنین ممکن است شما را به پزشکی ارجاع دهد که تخصص روماتولوژی دارد. او در درمان آرتریت و بیماریهای مشابه تخصص دارد و روماتولوژیست نامیده میشود.
کلام آخر دکتردکتر
فیبرومیالژیا اختلالی مزمن است که با درد گسترده در عضلات و بافتهای نرم بدن، خستگی مداوم، اختلال خواب و مشکلات شناختی همراه میشود. نکته مهم این است که این بیماری برخلاف بسیاری از اختلالات دیگر، معمولاً با التهاب یا آسیب قابلمشاهده در بافتها همراه نیست. پژوهشها نشان میدهند که علت اصلی درد در فیبرومیالژیا بیشتر به نحوه پردازش سیگنالهای درد در سیستم عصبی مرکزی مربوط است. در واقع، مغز و نخاع در افراد مبتلا حساستر از حالت طبیعی عمل میکنند و حتی محرکهای معمولی را بهصورت درد شدید تفسیر میکنند. همین موضوع باعث میشود درد در سراسر بدن احساس شود، حتی بدون وجود آسیب مشخص.
اگرچه درمان قطعی برای فیبرومیالژیا وجود ندارد، ترکیبی از داروها، ورزش منظم، مدیریت استرس، خواب کافی و برخی روشهای درمانی مکمل میتواند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. شناخت بهتر این بیماری نقش مهمی در تشخیص بهموقع و مدیریت مؤثر آن دارد و به بیماران کمک میکند زندگی فعالتری داشته باشند. برای مشاوره با روماتولوژیست میتوانید در دکتردکتر وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.
