داروی GLP-1 برای لاغری چقدر موثر است؟ انواع، عوارض جانبی و نحوه مصرف

فرمول جی ال پی 1 (GLP-1)، در ساخت داروهای دیابت و غدد و همچنین کاهش وزن و لاغری سریع استفاده می‌شود. از این فرمول در ساخت داروهایی همچون مانجارو، اوزمپیک یا لیراگلوتید نیز استفاده شده است و از آن به عنوان معجزه لاغری نیز نام می‌برند. داروی glp 1 برای لاغری، سیگنال‌های گرسنگی در مغز را کنترل کرده و میل فرد حتی به غذاهای فست فودی و بسیار هوس‌انگیز را مسدود می‌کند.

در ادامه قرار است تا این فرمول، کارکردها، داروهای ساخته شده با آن، مزایا و مضرات آن را بررسی کنیم؛ اگر قصد درمان چاقی و کاهش وزن دارید، با ما در این مطلب از مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر همراه باشید.

اگر سوالی دارید، در بخش نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دکتردکتر پاسخ دهد.

داروی glp-1 چیست؟

داروهای جی ال پی 1 (GLP-1) گروهی از داروها هستند که عملکرد هورمونی به نام GLP-1 را در بدن تقلید می‌کنند. این هورمون به‌طور طبیعی پس از غذا خوردن ترشح می‌شود و با کاهش اشتها، کند کردن تخلیه معده و افزایش ترشح انسولین، کنترل قند خون، افزایش اثر رژیم های لاغری و کاهش وزن کمک می‌کند. این دسته از داروها ابتدا برای درمان دیابت نوع ۲ ساخته شده‌اند، اما امروزه یکی از روش های لاغری هستند.

میزان تاثیر داروی glp-1 بر کاهش اشتها و پرخوری

داروهای جی ال پی وان نقش مهمی در تنظیم سیگنال‌های گرسنگی در مغز دارند و اثرشان آنها را به یکی از قرص های لاغری و آمپول‌های آن تبدیل کرده است. بسیاری از بیماران گزارش می‌کنند که میل به غذا خوردن به‌ویژه در وعده‌های پرکالری یا میان‌وعده‌های غیرضروری به‌طور قابل توجهی با مصرف این دسته از داروها کاهش یافته است.

چقدر طول می‌کشد تا داروهای glp-1 اثر کنند؟

میزان کاهش وزن به نوع داروی glp 1 برای لاغری، دوز مصرفی و شرایط فردی بستگی دارد. نتایج مطالعات روی این فرمول نشان می‌دهند که:

این کاهش وزن در صورت همراهی با رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی، پایدارتر و مؤثرتر خواهد بود.

آیا داروهای glp-1 فقط برای دیابتی‌ها هستند؟

در حالی‌که داروهای GLP-1 ابتدا برای درمان دیابت نوع ۲ طراحی شدند، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که این داروها در کاهش وزن نیز تأثیر قابل توجهی دارند. به همین دلیل، برخی از داروهای این دسته مانند لیراگلوتید (Saxenda) و سماگلوتید (Wegovy) و ویکتوزا مجوز رسمی استفاده برای کاهش وزن را نیز دریافت کرده‌اند.

داروهای جی ال پی وان چگونه باعث کاهش وزن می‌شود؟

داروی glp 1 برای لاغری عملکرد هورمون طبیعی GLP-1 طبیعی بدن را تقلید می‌کند تا چند مکانیسم را فعال کند. در نتیجه، اتفاقات زیر رخ می‌دهند:

• کاهش اشتها از طریق اثر بر مراکز تنظیم گرسنگی در مغز
• کند کردن تخلیه معده و افزایش احساس سیری
• کاهش مصرف کالری روزانه
• بهبود کنترل قند خون

اثر تمام این اتفاقات در نهایت به تعادل متابولیسم بدن کمک می‌کند.

آیا بعد از قطع داروهای GLP-1 وزن برمی‌گردد؟

بله، مطالعات نشان داده‌اند که پس از قطع مصرف دارو در بسیاری از افراد وزن به مرور باز می‌گردد. این داروها در واقع مدیریت بلندمدت چاقی و کاهش وزن را تسهیل می‌کنند و بدون ایجاد تغییر خاصی در سبک زندگی، اثرات آن‌ها پایدار نخواهد بود.

مطالعه بیشتر:راهنمای کامل مقایسه ساکسندا و ملیتاید؛ کدام بهتر است؟

معروف‌ترین داروهای GLP-1 کدام‌اند؟

داروهای جی ال پی وان ابتدا بیشتر برای کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ استفاده می‌شدند، اما برخی از آنها به‌دلیل کاهش اشتها و کمک به کاهش وزن نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند. اوزمپیک، ویگووی و ساکسندا از شناخته‌شده‌ترین داروهای این گروه هستند. مانجارو نیز با وجود اینکه آگونیست دوگانه GIP/GLP-1 است، به‌دلیل اثرگذاری بر مسیر GLP-1 در این دسته از داروهای کاهش وزن مورد توجه قرار گرفته است.

اوزمپیک (Ozempic)

اوزمپیک با نام ژنریک سماگلوتاید (Semaglutide) یک آگونیست گیرنده GLP-1 است که به‌طور عمده برای کنترل دیابت نوع ۲ تجویز می‌شود. این دارو به‌صورت تزریق زیرجلدی و معمولاً هفته‌ای یک بار مصرف می‌شود. اوزمپیک با تقلید از عملکرد هورمون GLP-1 می‌تواند به تنظیم قند خون، افزایش احساس سیری و کاهش اشتها کمک کند و به همین دلیل در برخی افراد باعث کاهش وزن نیز می‌شود.

با وجود کاربرد آن در کاهش وزن، اوزمپیک در آمریکا داروی اختصاصی کاهش وزن محسوب نمی‌شود و کاربرد اصلی تأییدشده آن درمان دیابت نوع ۲ است. بنابراین مصرف اوزمپیک برای لاغری باید با تشخیص و تجویز پزشک انجام شود.

ویگووی (Wegovy)

ویگووی نیز حاوی سماگلوتاید است، اما دوز و کاربرد آن با اوزمپیک متفاوت است. این دارو برای کمک به کاهش و کنترل وزن در افراد واجد شرایط استفاده می‌شود و معمولاً هفته‌ای یک بار تزریق می‌شود. ویگووی با کاهش اشتها و افزایش احساس سیری می‌تواند مقدار غذای مصرفی را کاهش دهد و در کنار اصلاح رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی به مدیریت وزن کمک کند.

ویگووی علاوه بر کاربرد در کنترل وزن، در آمریکا برای کاهش خطر برخی حوادث قلبی‌عروقی عمده، از جمله حمله قلبی و سکته مغزی، در برخی بزرگسالان مبتلا به بیماری قلبی و دارای اضافه‌وزن یا چاقی نیز تأیید شده است.

ساکسندا (Saxenda)

آمپول ساکسندا حاوی لیراگلوتاید (Liraglutide) و یکی دیگر از آگونیست‌های گیرنده GLP-1 است. برخلاف اوزمپیک و ویگووی که سماگلوتاید دارند، ماده مؤثره ساکسندا لیراگلوتاید است. این دارو برای کمک به کاهش وزن استفاده می‌شود و برخلاف داروهای هفتگی مانند ویگووی، به‌طور معمول روزی یک بار تزریق می‌شود.

ساکسندا با اثر بر گیرنده‌های GLP-1 می‌تواند اشتها را کاهش دهد و احساس سیری را افزایش دهد. این دارو معمولاً در کنار رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی برای مدیریت وزن استفاده می‌شود. ساکسندا و ویگووی از داروهای این گروه هستند که برای کاهش وزن تأیید شده‌اند.

مانجارو (Mounjaro)

آمپول مانجارو حاوی تیرزپاتاید (Tirzepatide) است و از نظر دارویی با اوزمپیک، ویگووی و ساکسندا تفاوت دارد؛ زیرا فقط بر گیرنده GLP-1 اثر نمی‌گذارد، و گیرنده‌های GIP را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. این دارو به‌صورت تزریق زیرجلدی و معمولاً هفته‌ای یک بار مصرف می‌شود و کاربرد اصلی تأییدشده آن کنترل دیابت نوع ۲ است.

تیرزپاتاید با اثر هم‌زمان بر مسیرهای GIP و GLP-1 می‌تواند به کنترل قند خون، کاهش اشتها و کاهش وزن کمک کند.

زپ‌باند داروی دیگری با همین ماده مؤثره است که برای کاهش وزن تأیید شده است. بنابراین نباید مانجارو و زپ‌باند را دو ماده مؤثره متفاوت در نظر گرفت؛ تفاوت اصلی آنها در نام تجاری و کاربردهای تأییدشده است.

سایر داروهای مرتبط با مسیر GLP-1

علاوه بر داروهای شناخته‌شده‌تر، چند داروی دیگر نیز در مسیر GLP-1 فعالیت می‌کنند. برای مثال ریبلسوس (Rybelsus) حاوی سماگلوتاید است، اما برخلاف اوزمپیک و ویگووی به شکل قرص خوراکی روزانه مصرف می‌شود و کاربرد اصلی آن کنترل دیابت نوع ۲ است. ویکتوزا (Victoza) حاوی لیراگلوتاید و ترولیسیتی (Trulicity) حاوی دولاگلوتاید (Dulaglutide) هستند و برای کنترل دیابت نوع ۲ استفاده می‌شوند.

بایتا (Byetta) و بایدورئون BCise (Bydureon BCise) نیز حاوی اگزناتاید (Exenatide) هستند. بایتا معمولاً دو بار در روز و نوع طولانی‌رهش آن، بایدورئون BCise، هفته‌ای یک بار مصرف می‌شود. این داروها نیز در درجه اول برای کنترل دیابت نوع ۲ کاربرد دارند.

بنابراین، همه انواع داروی glp 1 برای لاغری تأیید نشده‌اند. مثلا ویگووی، ساکسندا و زپ‌باند به‌عنوان داروهای تأییدشده برای کاهش وزن معرفی شده‌اند، درحالی‌که اوزمپیک، ریبلسوس، ویکتوزا، ترولیسیتی و مانجارو کاربرد اصلی دیگری دارند. انتخاب دارو باید بر اساس وضعیت پزشکی، هدف درمان، داروهای هم‌زمان و نظر پزشک انجام شود.

جدول مقایسه داروهای GLP-1 برای لاغری

فواید و مزایای مصرف داروی glp-1

داروهای خانواده GLP-1 به‌رغم آنکه انقلاب لاغری شناخته می‌شوند، اثر مثبت آنها بر بدن فراتر از کاهش اعداد روی ترازو است. این داروها سیستم‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهند:

• محافظت از قلب و عروق و کاهش خطر حملات قلبی و سکته به‌دلیل کاهش التهاب در دیواره رگ‌ها و بهبود پروفایل لیپیدی (چربی خون)؛
• بهبود کبد چرب و جلوگیری از پیشرفت بیماری به‌سمت فیبروز یا سیروز کبدی با کاهش ذخایر چربی در سلول‌های کبدی و کاهش آنزیم‌های ملتهب‌کننده کبد؛
• کنترل قند خون و پیشگیری از دیابت نوع ۲ با بهبود حساسیت سلول‌ها به انسولین و مهار تولید قند توسط کبد؛
• حفظ سلامت کلیه‌ها و جلوگیری از نارسایی کلیوی به‌ویژه در افراد دیابتی با کاهش دفع پروتئین در ادرار و کنترل فشار داخلی کلیه‌ها.

مطالعه بیشتر: مقایسه آمپول زیکورپا و مانجارو ؛ راهنمای کامل

مهم‌ترین عوارض جانبی داروی glp 1 برای لاغری

مانند هر داروی دیگری، مصرف داروی glp 1 برای لاغری نیز ممکن است عوارض جانبی داشته باشند:

• عوارض گوارشی همچون تهوع، استفراغ، اسهال و یبوست؛
• کاهش اشتهای بیش‌از‌حد؛
• ریزش مو به‌ویژه در زنان؛
• بروز عوارض نادری مانند پانکراتیت یا مشکلات کلیوی.

نکته! این عوارض معمولاً در آغاز درمان بیشتر هستند و با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کنند.

 استفاده طولانی‌مدت از داروی glp 1 برای لاغری خطرناک است؟

کسانی که از این دارو برای طولانی‌مدت استفاده کرده‌اند، در معرض خطراتی همچون افزایش خطر التهاب پانکراس، مشکلات صفراوی قرار گرفته‌اند. همچنین در مطالعات حیوانی، افزایش خطر تومورهای تیروئید نیز دیده شده‌ است.
برای همین است که در ابتدا تاکید می‌کنیم که حتما این داروها را با تجویز دکتر غدد و تحت پایش غذایی دکتر تغذیه مصرف کنید و در حین مصرف، در ارتباط مستمر با پزشک خود باشید.

مطالعه بیشتر: راهنمای کامل مقایسه آمپول ولوریتا و ویگووی

داروی GLP-1 برای لاغری بهتر است یا جراحی؟

داروهای GLP-1 مانند آمپول ولوریتا و تیرزپاتاید بدون تغییر دائمی در ساختار معده و روده، از طریق تقلید از هورمون‌های گوارشی، کاهش اشتها و افزایش احساس سیری به کاهش وزن کمک می‌کنند. در مقابل، جراحی‌هایی مانند اسلیو معده و بای‌پس با ایجاد تغییرات ساختاری در دستگاه گوارش، حجم معده و در برخی روش‌ها مسیر عبور و جذب غذا را تغییر می‌دهند. بنابراین، درمان دارویی معمولاً بدون نیاز به بیهوشی، بستری و دوران نقاهت جراحی انجام می‌شود و عوارض شایع آن بیشتر شامل تهوع، یبوست، نفخ و سایر علائم گوارشی است. بااین‌حال، انواع داروی glp 1 برای لاغری معمولاً به مصرف مداوم نیاز دارند و پس از قطع درمان، احتمال بازگشت اشتها و بخشی از وزن ازدست‌رفته وجود دارد.

از نظر میزان کاهش وزن، جراحی‌های چاقی به‌طور کلی کاهش وزن بیشتری ایجاد می‌کنند و ممکن است اثرات آنها در بلندمدت ماندگارتر باشد؛ بااین‌حال، این روش‌ها تهاجمی هستند و می‌توانند با عوارض جراحی، کمبودهای تغذیه‌ای و نیاز به پیگیری طولانی‌مدت همراه باشند. در مقابل، داروهای جدیدتر مبتنی بر تیرزپاتاید، مانند مانجارو و آمپول زیکورپا، در مطالعات کاهش وزن قابل‌توجهی ایجاد کرده‌اند و فاصله اثربخشی دارو و جراحی را کمتر کرده‌اند. در نتیجه، نمی‌توان یک روش را برای همه افراد بهتر دانست؛ انتخاب بین داروی GLP-1 و جراحی به میزان چاقی، بیماری‌های همراه، اهداف درمانی، شرایط فرد و نظر پزشک بستگی دارد.

آیا مصرف داروی glp 1 برای لاغری برای همه مجاز است؟

مصرف داروهای خانواده GLP-1 برای همه افراد مجاز نیست و استفاده خودسرانه از آن‌ها مخاطرات جدی به همراه خواهد داشت.

این داروها پروتکل‌های سخت‌گیرانه‌ای دارند؛ برای مثال، افراد با سابقه خانوادگی نوع خاصی از سرطان تیروئید (MTC) یا سندرم‌های غدد درون‌ریز به‌طور قطعی منع مصرف دارند. همچنین، بیمارانی که با مشکلات حاد پانکراس یا فلج معده (گاستروپارزی) دست‌وپنج نرم می‌کنند، درصورت مصرف این دارو دچار عوارض جبران‌ناپذیری خواهند شد. 

نکته مهم دیگر این است که GLP-1 برای لاغری زیبایی در افراد با وزن نرمال و یا اضافه‌وزن جزئی طراحی نشده و تنها برای مبتلایان به چاقی مفرط یا اضافه وزن همراه با بیماری‌های زمینه‌ای، آن هم تحت نظارت دقیق پزشک متخصص، کاربرد دارد.

اگر قصد استفاده از داروهای GLP-1 را دارید، با مشاهده ویدیو زیر با نحوه عملکرد داروهای GLP-1 در بدن و عوارض احتمالی آن‌ها آشنا می‌شوید:

مطالعه بیشتر: مقایسه آمپول ولوریتا و اسپارتینا؛ راهنمای کامل

چه کسانی نباید داروهای GLP-1 مصرف کنند؟

افرادی که نباید از داروی glp 1 برای لاغری استفاده کنند، شامل کسانی هستند که:

• باردار هستند، به نوزاد شیر می‌دهند یا قصد بارداری دارند.
• سابقه ابتلا به سرطان تیروئید یا پانکراتیت (التهاب لوزالمعده) دارند.
• به هر یک از داروهای GLP-1 حساسیت یا آلرژی دارند.
• به سندرم نئوپلازی متعدد غدد درون‌ریز نوع ۲ (MEN2) مبتلا هستند.

داروهای کاهش وزن برای افرادی که در گذشته یا در حال حاضر دچار اختلالات خوردن هستند، توصیه نمی‌شوند.

همچنین مصرف هم‌زمان چند آگونیست GLP-1 بدون مشورت با پزشک توصیه نمی‌شود، زیرا مشخص نیست این داروها چگونه ممکن است با یکدیگر تداخل داشته باشند. همچنین لازم است درباره هر داروی دیگری که مصرف می‌کنید، با پزشک تجویزکننده داروی GLP-1 مشورت کنید.

آیا مصرف داروهای GLP-1 بدون تجویز پزشک مجاز است؟

مصرف هرگونه از محصولات دارویی که از فرمول GLP-1 در ساخت آنها استفاده شده است، چه برای دیابت و چه برای کاهش وزن، باید تنها با نسخه دکتر غدد باشد. مصرف خودسرانه نه‌تنها می‌تواند بی‌اثر باشد، بلکه خطر بروز عوارض جدی را در فرد فزایش می‌دهد.

اگر نیاز به مشاوره فوری با پزشک در این رابطه دارید، می‎‌توانید با بهترین پزشکان متخصص تغذیه یا غدد در سراسر ایران به‌صورت غیرحضوری از طریق دکتردکتر، مشاوره داشته باشید. برای مشاوره آنلاین دکتر غدد و متابولیسم، می‌توانید متنی یا تلفنی با پزشک ارتباط بگیرید.

قیمت داروهای GLP-1 در ایران چقدر است؟

قیمت داروهای GLP-1 در ایران به نوع دارو، ماده مؤثره، دوز، برند، شکل دارویی و شرکت تولیدکننده یا واردکننده بستگی دارد؛ به همین دلیل نمی‌توان یک قیمت ثابت برای تمام داروهای این گروه اعلام کرد. برای مثال، داروهایی مانند سماگلوتاید، لیراگلوتاید و تیرزپاتاید ممکن است با برندها و قیمت‌های متفاوتی عرضه شوند. همچنین قیمت این داروها در بازار ایران ممکن است با تغییر موجودی و شرایط واردات یا تولید تغییر کند.

از طرف دیگر، همه داروهای جی ال پی وان برای کاهش وزن کاربرد یکسانی ندارند و برخی از آنها از اساس برای درمان دیابت نوع ۲ تجویز می‌شوند. بنابراین هنگام بررسی قیمت داروهای GLP-1 برای لاغری، باید علاوه بر قیمت هر قلم یا بسته، دوز مصرفی و هزینه تقریبی دوره درمان را نیز در نظر گرفت. برای اطلاع از قیمت روز، بهتر است قیمت دارو از داروخانه‌های معتبر و دارای مجوز استعلام شود و انتخاب دارو نیز بر اساس تجویز پزشک انجام گیرد.

منابع

ncbi.nlm.nih.gov

Clevelandclinic

Healthline

Mayoclinic

Clevelandclinic

سوالات متداول