مبورین (Mebeverine) که آن را به اسم مبورین هیدروکلراید نیز میشناسند، در دستۀ داروهای ضد اسپاسم (ضد گرفتگی) قرار میگیرد و اسپاسمهای عضلانی را با شلکردن عضلات خاصی در دیوارۀ روده، تسکین میدهد. هدف از مصرف این دارو تسکین دلپیچه و دردهای شکمی ناشی از سندرم رودۀ تحریکپذیر (IBS) یا سایر مشکلات مشابه است. این دارو بهشکل قرص و کپسولهای پیوستهرهش (آهستهرهش) در دسترس است و برای تهیۀ آن باید نسخۀ پزشک داشته باشید؛ بااینحال، میتوانید مبورین 135 یا ۲۰۰ را برای تسکین علائم IBS و بدون نیاز به نسخه از داروخانهها تهیه کنید، البته اگر پزشک تشخیص دهد مبتلا به این بیماری هستید. در ادامه میگوییم قرص مبورین برای چیست و چه عوارض احتمالی دارد. همراهمان بمانید.
قرص مبورین چیست؟
مبورین نوعی داروی ضد اسپاسم روده است که برای تسکین علائم سندرم روده تحریکپذیر (IBS) و مشکلات مشابه، مانند کولون تحریکپذیر مزمن، یبوست اسپاستیک (همراه با گرفتگی)، کولیت مخاطی و کولیت اسپاستیک تجویز میشود. این دارو حاوی مادهای به نام مبورین هیدروکلراید است، به گروهی از داروها به نام ضد اسپاسمها (تسکیندهندۀ گرفتگی) تعلق دارد و بسته به محل زندگی شما ممکن است با نسخۀ پزشک یا بدون نیاز به آن، از داروخانهها قابلتهیه باشد. کلوفک (Colofac)، کلوفک آیبیاس (Colofac IBS) و اوروبورین (Aurobeverine) همگی نامهای تجاری این دارو هستند.
مبورین حدود ۲۴ ساعت در بدن باقی میماند؛ اما اثر آن در تمام این مدت یکسان نیست. یک قرص معمولی اغلب فقط ۶ تا ۸ ساعت اثر دارد. به همین دلیل، برای اینکه بیشترین نتیجه را از مصرف این دارو بگیرید، اغلب باید آن را دو تا سه بار در روز مصرف کنید.
اشکال دارویی قرص مبورین
این دارو در اشکال مختلفی موجود است، ازجمله:
- قرص زودرهش ۱۳۵ میلیگرمی: اغلب سه بار در روز مصرف میشود.
- کپسول آهستهرهش (پیوستهرهش) ۲۰۰ میلیگرمی: بهتدریج در بدن آزاد شده و اغلب دو بار در روز مصرف میشود. تأثیر مبورین 200 طولانیتر بوده و مزیت آن نیاز کمتر به مصرف مکرر دارو است.
- شربت: برای افرادی که در بلعیدن قرص مشکل دارند.
- داروهای ترکیبی و پودرهای حلشونده (ساشه): گاهی این دارو با ترکیبات دیگری (مانند فیبر اسفرزه) ترکیب شده و بهصورت بستههای کوچک پودری (ساشه) برای حلکردن در آب عرضه میشود.
موارد مصرف قرص مبورین
قرصهای مبورین خارجی یا داخلی جزو داروهای ضداسپاسم قرار میگیرند؛ داروهایی که برای درمان گرفتگیهای عضلانی به کار میروند. پزشک این قرص را برای درمان التهاب روده، تسکین علائم مرتبط با سندرم رودۀ تحریکپذیر و همچنین سایر مشکلات معده و روده مانند التهاب کولون، کولون تحریکپذیر مزمن، کولیت مخاطی، یبوست اسپاستیک یا کولیت اسپاستیک تجویز میکند. این دارو به شلشدن عضلات روده کمک میکند که نتیجۀ آن کاهش ناراحتی و تحریکپذیری است.
دربارۀ قرص مبورین 200 برای چیست نیز باید بگوییم برای اهداف زیر مصرف میشود:
- درمان دلدرد و گرفتگی: این دارو برای کسانی است که شکمدردهای شدید یا گرفتگیهای ناگهانی در ناحیۀ روده دارند.
- رفع مشکلات رودۀ تحریکپذیر: افرادی که رودۀ حساس دارند و با خوردن بعضی غذاها یا بر اثر استرس دچار نفخ، اسهال، یبوست یا درد شکم میشوند، از این قرص استفاده میکنند.
- آرامکردن عضلات شکم: این دارو به عضلات دیوارۀ روده کمک میکند تا از حالت انقباض و سفتی خارج شده و شل شوند تا درد بیمار آرام بگیرد.
چون دُز این دارو ۲۰۰ است، فقط باید ۲ بار در روز (صبح و شب) مصرف میشود و نباید کپسول را باز کنید یا بجوید، چون باید در بدن بهتدریج باز شود.
نحوه مصرف قرص مبورین
بهطور معمول فقط زمانی که علائم بیماری (مثل درد یا ناراحتی شکم) سراغتان میآید، باید مبورین را مصرف کنید. هروقت حالتان بهتر شد، خوردن آن را قطع کنید. این روند ممکن است تا ۲ هفته طول بکشد. اگر بعد از ۲ هفته حالتان بهتر نشد یا بدتر شدید، با پزشک خود صحبت کنید.
در شرایطی که خوردن دارو را یک نوبت فراموش کردید، نحوه مصرف قرص مبورین به این صورت است که دیگر آن را نخورید و منتظر نوبت بعدی بمانید. هرگز برای جبران نوبت فراموششده، دو تا قرص را با هم نخورید. بهترین زمان مصرف قرص مبورین، ۲۰ دقیقه قبل از غذا است و آن را بهصورت کامل (بدون جویدن) همراه با یک لیوان آب قورت دهید.
- اگر باید ۲ بار در روز آن را بخورید: یک بار قبل از صبحانه و یک بار قبل از شام میل کنید.
- اگر باید ۳ بار در روز آن را بخورید: قبل از صبحانه، ناهار و شام میل کنید.
درصورت مصرف بیش از حد این دارو، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید. در این مواقع ممکن است علائمی مانند سرگیجه، بیقراری یا گیجی داشته باشید که پزشک آنها را برطرف میکند. بااینحال اگر حالتان خیلی بد باشد، او ممکن است معدۀ شما را شستشو دهد تا محتویات آن خالی شود.
مصرف مبورین در دوران بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید یا قصد بچهدار شدن دارید، پیش از مصرف این دارو با پزشک خود مشورت کنید. اطلاعات اندکی دربارۀ بیخطربودن مبورین هیدروکلراید برای زنان باردار وجود دارد. پزشک ممکن است توصیه کند که مصرف این دارو را قبل از بارداری یا بهمحض اینکه متوجه بارداری خود شدید، متوقف کنید.
ازطرفی طبق بعضی از منابع، این دارو را نباید در دوران شیردهی مصرف کنید. بعضی دیگری از منابع میگویند مصرف آن در دوران شیردهی خطری ندارد. بهگفته آنها، مشخص نیست که چه مقدار از این دارو وارد شیر مادر خواهد شد؛ اما به نظر مقدار آن اندک بوده و بعید است عوارض جانبی در نوزادان ایجاد کند. بااینحال اگر متوجه شدید فرزند شما مانند همیشه غذا نمیخورد یا نگرانیهایی دارید، هرچه زودتر با پزشک خود مشورت کنید.
عوارض قرص مبورین
مانند تمام داروها، مبورین نیز عوارض جانبی (خفیف و جدی) دارد، اگرچه همه افراد دچار آنها نمیشوند. هرگونه عارضۀ جانبی این دارو بهاحتمال زیاد خفیف است و اغلب بهسرعت برطرف میشود. برخی افراد بهندرت ممکن است بهدلیل مصرف این دارو دچار بثورات پوستی (راش) خفیف و خارشدار شوند. در چنین مواقعی میتوانید از داروخانه آنتیهیستامین تهیه کنید. اگر این عارضۀ جانبی شما را آزار میدهد یا برطرف نمیشود، مصرف مبورین را متوقف کنید. از داروساز یا پزشک بخواهید داروی دیگری را به شما توصیه کند.
در موارد نادر، عوارض قرص مبورین 135 شدید هستند و باعث بروز واکنشهای جدی آلرژیک (آنافیلاکسی) میشوند. در شرایط زیر بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید:
- لبها، دهان، گلو یا زبان شما بهطور ناگهانی ورم کرده است.
- خیلی سریع نفس میکشید یا برای تنفس مشکل دارید (ممکن است خسخس سینه شدیدی پیدا کرده یا احساس کنید دارید خفه میشوید یا بهسختی برای هوا نفسنفس میزنید).
- احساس گرفتگی در گلو میکنید یا برایتان قورتدادن (بلعیدن) غذا مشکل است.
- پوست، زبان یا لبهای شما آبی، خاکستری یا رنگپریده شده است (اگر پوست تیره یا قهوهای دارید، برای تشخیص سادهتر به کف دستها یا کف پاهای خود دقت کنید).
- بهطور ناگهانی دچار گیجی، خوابآلودگی یا سرگیجه شدید.
- کسی که این دارو را مصرف کرده است، غش میکند و نمیتوانید او را بیدار کنید.
- کودکی که مبورین را مصرف کرده، بیحال و شل شده است یا مانند حالت عادی خود واکنش نشان نمیدهد (ممکن است سرش به پهلو، عقب یا جلو بیفتد یا بلندکردن سر یا تمرکز روی صورت شما برای او دشوار باشد).
موارد منع مصرف قرص مبورین
- مصرف قرصهای روکشدار مبورین هیدروکلراید ۱۳۵ میلیگرمی برای کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال بهدلیل اطلاعات ناکافی دربارۀ ایمنی و اثربخشی آن توصیه نمیشود.
- این دارو حاوی لاکتوز است و اگر پزشک به شما گفته که سیستم گوارش شما نمیتواند بعضی قندها را تحمل کند، پیش از مصرف قرص مبورین برای سندروم روده تحریک پذیر، با او مشورت کنید.
- کودکان زیر ۱۰ سال تنها درصورت تجویز پزشک یا زمانی که ضرورت باشد، باید از این دارو استفاده کنند.
پیش از مصرف این دارو، اگر به آن یا هر داروی دیگری حساسیت دارید و همچنین وجود هرگونه سابقۀ پزشکی مانند بیماریهای زیر، به پزشک خود اطلاع دهید:
- بیماری کبدی؛
- بیماری کلیوی؛
- زخم معده؛
- مشکلات گوارشی گوناگون.
تداخلات دارویی مبورین
طبق اطلاعات فعلی، مبورین با هیچ داروی دیگری تداخل شناختهشدهای ندارد و مصرف آن با بیشتر داروهای نسخهای بیخطر است. همچنین میتوانید این دارو را همراه با مسکنها و داروهای ضدالتهاب رایج، مثل پاراستامول و ایبوپروفن، مصرف کنید. بااینحال، اغلب توصیه میشود آن را همزمان با داروهای دیگر مخصوص سندرم رودۀ تحریکپذیر مصرف نکنید. این داروها، مانند بوسکوپان، اغلب مکانیسم عمل مشابه با مبورین دارند و مصرف همزمان آنها ممکن است باعث عوارض ناخواسته شود.
ازطرفی، اطلاعات کافی وجود ندارد که طبق آنها، مصرف داروهای مکمل و داروهای گیاهی همراه با مبورین بیخطر باشد. این داروها برخلاف داروهای داروخانهای و داروهای نسخهای، بررسی و آزمایش نمیشوند و اغلب اثر آنها روی داروهای دیگر بهطور مشخص نیست. بنابراین اگر داروی دیگری مصرف میکنید، از جمله داروهای گیاهی، ویتامینها و مکملها، پیش از مصرف قرص مبورین برای دل درد به پزشک یا داروساز خود اطلاع دهید.
داروهای همگروه قرص مبورین
این دارو که مادۀ اصلی آن مبورین هیدروکلراید است، در گروه داروهای ضداسپاسم گوارشی قرار میگیرد. این داروها به شلشدن عضلات روده کمک میکنند و اغلب برای کاهش دلپیچه، گرفتگی شکم و دردهای مربوط به IBS بهکار میروند. منابعی مثل مرجع تخصصی اطلاعات داروهای بریتانیا (BNF) و مؤسسه ملی سلامت و تعالی مراقبت بریتانیا (NICE)، مبورین را در کنار داروهایی مانند آلورین سیترات و کپسول روغن نعناع و در گروهی قرار میدهند که تأثیر مستقیم روی عضلات صاف روده میگذارند.
هدف اصلی داروهای همگروه مبورین کمکردن اسپاسم یا همان انقباض دردناک روده است. وقتی عضلات روده بیش از حد منقبض شوند، فرد ممکن است احساس دلدرد، نفخ یا گرفتگی شکم کند. داروهای ضداسپاسم از شدت این حالت میکاهند و به همین دلیل در درمان علائم IBS کاربرد دارند.
در بعضی منابع، داروهایی مثل هیوسین بوتیلبروماید یا همان بوسکوپان و دیسیکلوورین هم در گروه داروهای ضداسپاسم گوارشی قرار میگیرند، اما عملکرد دقیقا مشابه با مبورین ندارند و ممکن است عوارض جانبی آنها متفاوت باشد. برای مثال، بهگفتۀ بعضی منابع دارویی، مبورین و روغن نعناع نسبت به هیوسین بوتیلبروماید و دیسیکلوورین کمتر باعث عوارضی مثل خشکی دهان، تاری دید یا یبوست میشوند.
با وجود اینکه این داروها در یک گروه درمانی قرار میگیرند، نباید آنها را خودسرانه و بهجای هم مصرف کنید. هرکدام از آنها دُز، روش مصرف، موارد منع مصرف و عوارض مخصوص خود را دارند. همچنین بهتر است در یک زمان بیش از یک داروی مخصوص IBS را مصرف نکنید؛ مگر اینکه پزشک دستور داده باشد. مصرف همزمان چند داروی ضداسپاسم اغلب اثر درمانی آنها را بیشتر نمیکند و ممکن است احتمال بروز عوارض را افزایش دهد.
شرایط نگهداری قرص مبورین
- این دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید.
- بعد از گذشتن تاریخ انقضا، از قرص مبورین برای اسهال استفاده نکنید.
- تا وقتی زمان خوردن قرص نرسیده است، آن را از بستهبندی خود خارج نکنید. اگر قرصها را از جعبه در بیاورید، ممکن است زود خراب شوند.
- قرصها را در جای خشک و خنک و دمای کمتر از ۲۵ درجۀ سانتیگراد نگهداری کنید.
- دارو را در حمام یا نزدیک سینک ظرفشویی نگذارید. همچنین آن را پشت پنجره (زیر آفتاب) یا داخل ماشین رها نکنید؛ گرما و رطوبت بعضی از داروها را از بین میبرد.
مکانیسم اثر قرص مبورین
مکانیسم دقیق اثر مبورین هیدروکلراید بهطور کامل شناخته نشده است، اما چندین فرایند کلیدی در این زمینه شناسایی شدهاند. ازجمله:
- مسدودکردن کانالهای کلسیم: مبورین با مسدودکردن این کانالها، ورود کلسیم به سلول را کاهش میدهد و از این طریق باعث شلشدن عضلات صاف و جلوگیری از اسپاسم (گرفتگی) میشود.
- بیحسکنندگی موضعی: مبورین هیدروکلراید اثر بیحسکنندگی موضعی دارد که به کاهش حساسیت عضلات روده در برابر محرکهای مختلفی که باعث ایجاد اسپاسم و درد میشوند، بیشتر کمک میکند.
- تأثیر بر کانالهای سدیم: مبورین بر کانالهای سدیم در سلولهای عضلۀ صاف نیز تأثیر میگذارد. یونهای سدیم برای تولید و هدایت تکانههای الکتریکی در سلولهای عضلانی ضروری هستند و این دارو با تنظیم کانالهای سدیم، فعالیت الکتریکی عضلات صاف را تغییر میدهد که منجر به کاهش تحریکپذیری عضلانی و اسپاسمهای کمتر میشود.
- تأثیر بر سیستم عصبی خودمختار: مبورین به بازیابی تعادل بین سیستمهای عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک که ممکن است در بیماران مبتلا به IBS مختل شود، کمک میکند. این ایجاد تعادل، بهنوبۀ خود در تسکین بیشتر علائم آزاردهندۀ گوارشی مؤثر است.
بهطورکلی، فرمولاسیون مبورین هیدروکلراید بهگونهای است که بدون ایجاد عوارض در کل بدن، ابتدا روی روده تأثیر میگذارد و مقدار جذب آن در جریان خون نیز حداقل است. این عملکرد موضعی، در کاهش عوارض جانبی احتمالی این دارو مؤثر است و آن را به اولین گزینه برای کنترل طولانیمدت بیماری IBS و اختلالات آن تبدیل میکند.
کلام آخر دکتردکتر
مبورین، داروی رایجی برای تسکین علائم بیماری سندرم رودۀ تحریکپذیر (IBS) و دیگر مشکلات عملکردی روده است. این دارو گرفتگی عضلات را از بین میبرد و نقش مهمی در کمکردن علائم بیماریهای گوارشی مانند درد شکم، گرفتگیهای ناگهانی و احساس بیقراری و ناراحتی در ناحیۀ شکم دارد. این دارو اشکال مختلفی مانند قرص، کپسول، ساشه و شربت دارد. شما میتوانید دربارۀ نحوۀ مصرف هرکدام، دُز آنها و رابطۀ مبورین و لاغری، سؤالهای خود را از بهترین پزشکان و متخصصان در دکتردکتر بپرسید.
