درد دور ناف نشانه چیست؟ علت‌های شایع و درمان‌های پزشکی و خانگی

علت درد ناف معمولا مشکلاتی همچون بیماری‌های گوارشی مانند سوء هاضمه یا یبوست، همچنین فتق ناف یا عفونت‌ها، درد قفسه سینه و حتی آپاندیس است. البته بین خانم‌ها و آقایان، برخی از دلایل متفاوت نسبت به هم متفاوت هستند. مثلا خانم‌ها در اثر قاعدگی ممکن است این درد را تجربه کنند در صورتی‌که، منشا این درد در مردان عوامل دیگری است.

در ادامه این مطلب از مجله سلامتی و پزشکی دکتردکتر، درباره 15 دلیل سوزش ناف، علائم و درمان آن خواهیم گفت.

در پایان، پرسش‌هایتان را مطرح کنید تا کارشناس سلامتی مجله پزشکی دکتردکتر به شما پاسخ دهد.

علت درد ناف چیست؟

مسمومیت غذایی

مصرف غذاهای فست‌فود غیربهداشتی یا آب و غذاهای آلوده به میکروب، باعث مسمومیت غذایی می‌شود و درد ناف را به همراه دارد. در این شرایط احتمالا بعد از چند ساعت درد در کل شکم را احساس کنید و ممکن است اسهال، حالت تهوع، استفراغ، ضعف و بی‌حالی داشته باشید.

سندرم روده تحریک‌پذیر

آپاندیسیت

فتق یا هرنی ناف

اگر درد در درون ناف خود احساس کنید بدون تغییرات در اجابت مزاج، ممکن است ابتدا بی‌توجه به نظر برسد، زیرا این درد موقتی است. اما پس از مدتی متوجه خواهید شد که هنگام انجام کارهایی مانند بلند کردن اجسام سنگین یا تخلیه مدفوع، ناف شما دچار برآمدگی‌های موقت می‌شود. این بیرون‌زدگی و درد ممکن است نشان‌دهنده فتق ناف باشد، که نوعی فتق شکمی است.

نگران نباشید، چون فتق ناف قابل درمان است. توصیه می‌شود با حفظ آرامش، به متخصص گوارش مراجعه کنید تا معاینه و درمان انجام شود. اطلاعات بیشتر درباره این عارضه در مقاله فتق موجود است.

علت درد دور ناف در زنان

درد دور ناف در زنان می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد و همیشه منشأ آن خود ناف یا اندام‌های تناسلی نیست. رایج‌ترین علت درد ناف زنان عبارت است از:

• تغییرات دوران بارداری: با رشد جنین، عضلات و پوست شکم کشیده می‌شوند. این فشار فیزیکی به همراه تغییرات هورمونی می‌تواند باعث درد یا احساس کشیدگی در ناف شود. 
• مشکلات دستگاه گوارش، مجاری ادراری و اندام‌های لگنی: این موارد هم ممکن است باعث درد در ناحیه شکم شوند. برای مثال، یبوست، سندرم روده تحریک‌پذیر و عفونت ادراری از علل شایع درد شکم یا لگن هستند.
• مشکلات دستگاه تولیدمثل: درد قاعدگی، کیست تخمدان و اندومتریوز دردهای مرتبط با تخمدان هستند. اندومتریوز می‌تواند باعث درد در قسمت پایین شکم و لگن شود و در برخی افراد درد هنگام ادرار یا دفع مدفوع نیز ایجاد کند. کیست‌های تخمدانی بزرگ یا پاره‌شده می‌توانند دردی ایجاد کنند که از لگن به سمت ناف و پایین شکم تیر می‌کشد.
• بیماری التهابی لگن: عفونت‌های باکتریایی در ارگان‌های زنانه (رحم، لوله‌های فالوپ یا تخمدان‌ها) می‌توانند التهاب و دردی ایجاد کنند که تا منطقه دور ناف پخش می‌شود. 
• فتق ناف: خروج بخشی از روده به‌دلیل ضعف عضلات اطراف ناف در زنان شایع است. احتمال بروز فتق ناف در دوران بارداری افزایش می‌یابد. دراین‌صورت، با پزشک دربارۀ جراحی فتق ناف صحبت کنید.

اگر درد دور ناف در زنان مداوم، شدید یا عودکننده باشد، یا همراه با علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی واژن، ترشح غیرطبیعی، درد هنگام ادرار، تغییر اجابت مزاج یا احتمال بارداری باشد، ارزیابی پزشکی برای مشخص‌شدن علت ضروری است.

علت درد ناف هنگام ادرار کردن

علت درد دور ناف در مردان و زنان هنگام تخلیه ادرار ممکن است با بیماری‌های دستگاه ادراری یا برخی بیماری‌های لگنی مرتبط باشد.

• عفونت مجاری ادراری و مثانه: این یکی از شایع‌ترین دلایل درد و سوزش هنگام تخلیه ادرار است. عفونت ممکن است با تکرر ادرار، احساس نیاز فوری به ادرار کردن، درد و فشار در لگن و ناراحتی قسمت پایین شکم همراه شود. 
• سنگ کلیه یا مجاری ادراری: وجود سنگ مثانه، عفونت و سنگ کلیه و التهاب مجرای ادرار باعث می‌شوند حرکت سنگ در طول لوله حالب دردناک باشد و درد شدید و موجی در شکم، ناف و کمر ایجاد کند. این درد معمولا با ادرار خونی همراه است. 
• عفونت‌های منتقل‌شونده از راه جنسی: عفونت‌هایی مانند کلامیدیا یا سوزاک می‌توانند باعث التهاب مجرای ادرار و درد شکمی هنگام ادرار شوند.
• سیستیت بینابینی (التهاب مثانه): این بیماری مزمن مثانه باعث ایجاد فشار، اسپاسم و درد در پایین شکم و اطراف ناف می‌شود و این درد هنگام پر و خالی شدن مثانه مثانه شدت می‌یابد.  
• التهاب دهانه رحم نیز یکی از علل احتمالی درد هنگام ادرار است.

اگر درد ناف هنگام ادرار کردن همراه با سوزش ادرار، تکرر ادرار، خون در ادرار، تب، لرز، تهوع یا درد پهلو و پشت باشد، باید برای بررسی علت به پزشک مراجعه کرد و از او بپرسید درد ناف از چیست.

علت درد ناف در پریودی

یکی از ده‌ها دردی که زن‌ها در روزهای نزدیک به پریودی تجربه می‌کنند، درد شکم و ریشه اصلی آن انقباض رحم است. این درد ممکن است به شکل گرفتگی یا درد مبهم در شکم احساس شود، تا کمر و ران‌ها انتشار پیدا کند و تا حدود سه روز ادامه داشته باشد. این درد طبیعی است. علاوه‌بر آن، گاهی اوقات درد شدید و غیرعادی پریود ناشی از یک بیماری زمینه‌ای مثل آندومتریوز، آدنومیوز، فیبروم رحم و بیماری التهابی لگن (PID) است.

• اندومتریوز نافی: یک حالت نادر از بیماری اندومتریوز که در آن بافتی شبیه به آستر رحم در ناحیه ناف رشد می‌کند. این بافت‌ هم‌زمان با دوره پریودی دچار تغییرات هورمونی، تورم، درد چرخه‌ای و حتی خون‌ریزی یا ترشح از ناف می‌شوند.
• اسپاسم‌ و انقباض رحم: ترشح پروستاگلاندین‌ها در طول پریودی منجر به انقباض شدید رحم می‌شود. این درد شکمی می‌تواند با حرکت به سمت بالا، ناحیه دور ناف را درگیر کند.
• اندومتریوز لگنی: وجود بافت اندومتریوز در بخش‌های مختلف لگن و پریتوئن (دیواره شکم) در زمان پریودی باعث انتشار درد به اطراف ناف می‌شود. 

اگر درد اطراف ناف یا شکم با هربار پریودی تکرار می‌شود، شدید است، فعالیت‌ روزمره را مختل می‌کند یا همراه با پریودهای سنگین یا نامنظم، درد هنگام رابطه جنسی، ادرار یا دفع مدفوع است، برای بررسی علت درد وسط شکم بالای ناف به پزشک مراجعه کنید.

درد ناف به دلیل عفونت 

ناف می‌تواند محل تجمع باکتری‌ها و قارچ‌ها باشد. اگر آن را تمیز نکنید، میکروب‌ها تکثیر شده و ممکن است عفونت ایجاد کنند. علائمی مانند سوزش، خارش، درد و قرمزی می‌توانند نشانه حساسیت یا عفونت سطحی و درد زیر دنده چپ پهلو باشند.

عفونت‌های رایج ناف شامل استاف، استرپ، مخمر و کیست‌های چربی است. 

درد دور ناف بعد از سزارین

اگر پس از سزارین درد ناف ادامه پیدا کند، ممکن است به علت فتق ناف باشد. فتق ناف زمانی رخ می‌دهد که بافت شکم دچار پارگی شده و از ناحیه ناف بیرون بزند. اگر این درد ادامه پیدا کرد، باید برای مشاوره پزشکی اقدام کنید تا درمان مناسب انجام شود.

درد ناف در بارداری

تفاوت درد ناف و درد معده 

یادتان باشد که گاهی دردهای ناحیه معده با مشکلاتی که باعث درد ناف شده‌اند، اشتباه گرفته می‌شوند. شاید علائمی از این دو وضعیت با هم شباهت داشته باشند، اما توجه به تفاوت‌ها در مسیر درمان، اهمیت زیادی دارد. در جدول زیر، هر دو حالت را بررسی کرده‌ایم:

اگر درد شما شدید و مداوم است یا با علائم دیگری همراه می‌شود، باید هرچه سریع‌تر به دکتر گوارش مراجعه کنید.

علائم همراه با درد ناف

درد ناف می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از مشکلات جزئی تا بیماری‌های جدی‌تر. برای تشخیص دقیق، مراجعه به پزشک ضروری است. اما آشنایی با علائم همراه با درد ناف می‌تواند کمک‌کننده باشد:

• تغییرات روده‌ای: یبوست، اسهال یا تغییر در قوام و فرکانس مدفوع
• تهوع و استفراغ: همراه با درد شدید
• تب: نشانه‌ای از عفونت
• کاهش اشتها: ممکن است نشان‌دهنده مشکل جدی باشد
• نفخ و گاز: مشکلات گوارشی
• درد در قسمت‌های دیگر بدن و کاهش وزن بی‌دلیل: نیاز به پیگیری بیشتر

گاهی استفاده از آنالژزیک‌ها و ضددردها برای کنترل درد ضروری است.

تشخیص علت درد ناف

اگر درد شدید و مداوم در اطراف ناف دارید، تب بالا یا کاهش وزن بی‌دلیل مشاهده می‌کنید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. او برای تشخیص علت درد ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:

• معاینه فیزیکی: بررسی حساسیت، ورم شکم؛ احتمال وجود کیست تخمدان یا اندومتریوز.
• آزمایش خون: برای تشخیص عفونت‌ها، التهاب روده یا مشکلات دیگر.
• آزمایش مدفوع: برای بررسی عفونت‌های روده‌ای.
• سونوگرافی: بررسی اندام‌های داخلی برای مشکلاتی مانند سنگ صفرا، فتق اپی گاستریک یا کیست.
• CT اسکن یا MRI: بررسی دقیق‌تر وضعیت بدن در موارد خاص.

اندوسکوپی نیز ممکن است برای بررسی وضعیت داخلی از طریق دهان یا مقعد انجام شود. این روش به شناسایی مشکلاتی مانند گاستروانتریت یا سایر عفونت‌ها کمک می‌کند. در بعضی موارد، ممکن است درد ناف به دلیل کمبود ویتامین یا حساسیت‌ها باشد که توسط پزشک بررسی می‌شود.

درمان درد ناف، اطراف و بالای آن

روش‌های درمان درد ایجاد شده در ناف بر اساس علت درد ناف تعیین می‌شوند. اگر علت درد جدی نباشد، داروهای مختلف برای تسکین تجویز می‌شوند، اما در موارد شدیدتر ممکن است نیاز به جراحی باشد. به‌طور کلی، درمان‌ها شامل موارد زیر هستند:

• آنتی‌بیوتیک‌ها؛ برای درمان عفونت‌ها و مقابله با باکتری‌ها در صورت وجود عفونت.
• داروهای ضدالتهابی؛ برای بیماری‌های خودایمنی مانند بیماری التهابی روده، داروهای ضدالتهاب و کرم‌های استروئیدی تجویز می‌شوند.
• جراحی؛ در صورت وجود مشکلات جدی مانند فتق یا آپاندیسیت، جراحی ممکن است لازم باشد. 

اگر درد خیلی زیادی را احساس می‌کنید، می‌توانید از طریق پلتفرم دکتردکتر، ویزیت آنلاین دکتر گوارش داشته باشید.

ماساژدرمانی برای درد دور ناف

ماساژ درمانی به عنوان روشی جانبی برای مدیریت درد، از جمله درد دور ناف، مورد توجه برخی متخصصان است. این روش با ایجاد فشار ملایم و حرکات خاص روی عضلات و بافت‌های نرم بدن، می‌تواند به کاهش درد، بهبود گردش خون و آرامش عضلات کمک کند. اثرگذاری این روش شامل موارد زیر است:

• کاهش اسپاسم عضلانی
• بهبود گردش خون
• آرامش اعصاب

با استفاده از ماساژ، عضلات اطراف ناف شل و آرام می‌شوند. اگر از تکنیک‌های صحیح ماساژ آگاه باشید، می‌توانید این روش را در منزل نیز به کار ببرید

درمان درد ناف در خانه

اگر درد اطراف ناف خفیف و بدون علائم جانبی باشد، گاهی اوقات می‌توان ابتدا از مراقبت‌های خانگی ساده برای رفع علت درد ناف استفاده کرد. پزشکان استراحت، نوشیدن مایعات کافی و استفاده از گرمای ملایم را برای بهبود دردهای خفیف یا ناشی از نفخ، اسپاسم و سوءهاضمه در ناحیه اطراف ناف توصیه می‌کنند:

• کمپرس گرم: قرار دادن کیسه آب گرم یا حوله گرم روی شکم، با گشاد کردن عروق و شل کردن عضلات دیواره شکم و روده، اسپاسم‌ها و درد تیرکشنده را آرام می‌کند.
• هیدراتاسیون و نوشیدن مایعات: مصرف منظم آب و مایعات به دفع گازها و روان شدن حرکات روده کمک کرده و دردهای ناشی از یبوست را تسکین می‌دهد.
• استراحت و کاهش فعالیت: اجتناب از فعالیت‌های سنگین ورزشی یا بلندکردن اجسام جلوی افزایش فشار داخلی شکم را می‌گیرد و کشیدگی‌های عضلانی یا فتق‌های خفیف را تحریک نمی‌کند.
• رژیم غذایی ساده: درصورت همراهی درد با حالت تهوع یا مشکلات گوارشی، استفاده موقت از غذاهای زودهضم مانند برنج کته، موز، نان تست و سوپ‌های رقیق فشار را از روی سیستم گوارش برمی‌دارد. 

علت درد ناف شدید یا مداوم که به‌مرور بدتر می‌شود یا با علائمی مانند تب، استفراغ، خونریزی، شکم متورم یا حساسیت شدید شکم همراه  است، به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.

درمان خانگی درد دور ناف در کودکان

برای درمان خانگی درد ناف در کودکان، می‌توانید از روش‌های کم‌خطر استفاده کنید. برخی از این روش‌ها عبارتند از:

• ماساژ ملایم شکم؛ ماساژ بسیار آرام شکم کودک در جهت عقربه‌های ساعت (همسو با مسیر حرکت روده‌ها)، به خروج گازهای به دام افتاده و کاهش انقباضات کمک می‌کند.
• گرمادرمانی؛ قرار دادن یک کیسه آب گرم یا حوله گرم روی شکم می‌تواند به طور موقت درد ناف کودکان را تسکین دهد.
• نوشیدن آب کافی؛ برای جلوگیری از کم‌آبی و حمایت از هضم سالم، مصرف مایعات فرزندتان را افزایش دهید.
• تغییر رژیم غذایی؛ از دادن مواد غذایی تند، چرب یا لبنیات خودداری کنید و به جای آن میوه‌هایی مانند موز و مواد غذایی سالمی مانند عسل را در رژیم غذایی او بگنجانید.

اگر نیاز به خرید داروی آنلاین دارید، می‌توانید از داروخانه آنلاین دکتردکتر کمک بگیرید. 

درمان گیاهی درد دور ناف

برخی فراورده‌های گیاهی به‌دلیل خواص ضد‌اسپاسم، ضد‌التهاب و ضد‌نفخ برای کاهش علائم گوارشی استفاده می‌شوند، اما حقیقتا شواهد درباره اثربخشی آنها برای درد دور ناف کافی نیست. از‌این‌رو، نمی‌توان یک گیاه دارویی را به‌عنوان درمان قطعی این نوع درد معرفی کرد. 

گیاهان دارویی زیر ممکن است به تسکین درد ناف ناشی از اختلالات گوارشی کمک کنند.

• نعناع: منتول موجود در نعناع شل‌کنندۀ طبیعی عضلات صاف گوارشی است و اسپاسم‌ شکمی و درد ناشی از سندروم روده تحریک‌پذیر یا نفخ دور ناف را کاهش می‌دهد. دمنوش نعناع یا کپسول‌های روغنی آن معمولا استفاده می‌شود.
• زنجبیل: ترکیبات فعال جینجرول و شوگاول زنجبیل خواص ضدالتهابی قوی دارند. این ترکیبات سرعت تخلیه معده را افزایش و درد و تهوع مرتبط با اطراف ناف را تسکین می‌دهند.
• بابونه: دمنوش بابونه با آرام کردن سیستم عصبی و عضلات جدار روده، التهاب و انقباضات دردناک شکمی را کم می‌کند.
• رازیانه: جویدن دانه‌های رازیانه یا دم‌کرده آن به خروج گازهای گوارشی و کاهش درد و بادکردگی دور ناف کمک می‌کند.

برای درد دور ناف چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر دچار درد اطراف ناف شده‌اید که شدت درد آنقدر زیاد است که تاب و طاقت شما را بریده است یا اینکه همراه درد اطراف ناف دچار علائمی از قبیل تب، تهوع، استفراغ، اسهال شدید، اسهال خونی و یا تنگی نفس شده‌اید، لطفا زمان را از دست ندهید و در اسرع وقت به یکی از متخصصین گوارش در شهرتان مراجعه کنید. مثلا اگر در تهران هستید، بیش از 161 دکتر گوارش تهران فعال هستند و می‌توانید از آن‌ها، مشاوره درمانی دریافت کنید.

همچنین اگر درد اطراف ناف مدت زمان طولانی ادامه پیدا کرده است و بهبودی حاصل نشده و بالای 50 سال سن دارید، باید در اسرع وقت برای درمان اقدام کنید. تاثیر نوشیدنی‌ها بر درد ناف یا درد ناف و بیماری‌های نادر را هم به خاطر داشته باشید و برای کشف و درمان هر عامل این وضعیت، به پزشک مراجعه کنید.

منابع

healthline.com

medicalnewstoday

carehospitals

roshmfm

medicalnewstoday

clevelandclinic

clevelandclinic

سوالات متداول