جراحی فتق رباتیک چگونه انجام می‌شود؟ بررسی مزایا و عوارض

فتق یکی از مشکلات شایعی است که در برخی موارد برای درمان آن به جراحی نیاز است. جراحی فتق رباتیک، روشی کم‌تهاجمی است که با استفاده از سیستم رباتیک و ابزارهای جراحی دقیق انجام می‌شود و به جراح امکان می‌دهد با کنترل حرکات ابزارها، ترمیم فتق را با دقت بیشتری انجام دهد. در این روش معمولاً برش‌های کوچک‌تری نسبت به جراحی باز ایجاد می‌شود و از دوربین برای مشاهده محل فتق استفاده می‌کنند؛ اما جراحی رباتیک فتق چگونه انجام می‌شود و چه مزایا و عوارضی دارد؟ در ادامه، مراحل انجام این جراحی، مزایا، محدودیت‌ها و عوارض احتمالی آن را بررسی می‌کنیم.

جراحی فتق رباتیک چیست؟

جراحی رباتیک فتق نوعی عمل جراحی است که با ایجاد برش‌های کوچک برای درمان بیماری فتق انجام می‌شود. فتق زمانی ایجاد می‌شود که یکی از اندام‌ها از دیواره عضلانی یا بافتی که آن را در جای خود نگه می‌دارد، بیرون بزند. در جراحی رباتیک فتق، اندام بیرون‌زده به محل طبیعی خود بازگردانده می‌شود و قسمت‌های ضعیف یا بازشده عضلات ترمیم می‌شوند تا یک سد محکم برای جلوگیری از بیرون‌زدگی مجدد ایجاد شود.

جراحی رباتیک فتق گاهی لاپاراسکوپی با کمک ربات نیز نامیده می‌شود. برخلاف جراحی باز که به ایجاد یک برش بزرگ نیاز دارد، در جراحی لاپاراسکوپی و رباتیک، جراح ازطریق چند برش کوچک عمل را انجام می‌دهد. جراح یک لوله باریک مجهز به دوربین را وارد بدن می‌کند تا بتواند اندام‌های داخلی را روی صفحه‌نمایش مشاهده کند و ازطریق برش‌های ایجادشده فتق را ترمیم کند. تعداد کمتر برش‌ها معمولاً به معنای خون‌ریزی کمتر، درد کمتر و دوره نقاهت کوتاه‌تر است.

در جراحی رباتیک فتق، جراح بازوها و ابزارهای رباتیک را ازطریق یک صفحه‌نمایش که در کنار بیمار قرار دارد، کنترل می‌کند. این فناوری به جراح اجازه می‌دهد حرکات بسیار دقیق و کنترل‌شده‌ای داشته باشد و فتق‌های دشوار یا پیچیده را به‌جای ایجاد یک برش بزرگ، ازطریق برش‌های کوچک ترمیم کند.

کدام یک از انواع فتق با جراحی رباتیک درمان می‌شوند؟

جراحی رباتیک می‌تواند برای ترمیم فتق‌های کوچک یا حتی بازسازی بخش وسیعی از دیواره شکم مورد استفاده قرار گیرد. شایع‌ترین انواع فتق که با این روش درمان می‌شوند عبارت‌اند از:

جراحی رباتیک فتق کشاله ران

در فتق کشاله ران، بافت‌های داخل شکم مانند چربی شکمی یا بخشی از روده از دیواره شکم در ناحیه‌ای به نام کانال اینگوینال بیرون می‌زنند. این ناحیه در قسمت کشاله ران قرار دارد.

جراحی رباتیک فتق فمورال (رانی)

در این حالت، بافت داخل شکم از دیواره شکم وارد کانال فمورال می‌شود. این کانال درست در زیر کانال اینگوینال قرار دارد.

جراحی رباتیک فتق هیاتال

قسمت بالایی معده از سوراخ موجود در دیافراگم عبور کرده و وارد قفسه سینه می‌شود. جراحی رباتیک برای اصلاح این وضعیت استفاده می‌شود.

جراحی رباتیک فتق برشی

در این نوع فتق، یک اندام یا بافت از محل برشی که در جراحی قبلی ایجاد شده است، بیرون می‌زند. این بیرون‌زدگی با جراحی اصلاح می‌شود.

جراحی رباتیک فتق نافی

بخشی از روده که از دیواره شکم در نزدیکی ناف بیرون می‌زند، طی جراحی اصلاح می‌شود.

انواع دیگری از فتق نیز ممکن است با کمک جراحی رباتیک درمان شوند، ازجمله:

• فتق پهلو (Flank): فتق‌هایی که در قسمت کناری شکم ایجاد می‌شوند.
• فتق اپی گاستریک: فتق‌هایی که در قسمت بالای ناف ایجاد می‌شوند.
• فتق مادرزادی دیافراگم: انواعی از فتق دیافراگم که فرد از بدو تولد به آن‌ها مبتلاست.
• فتق کمری: فتق‌هایی که در ناحیه پشت ایجاد می‌شوند.

چه کسانی کاندید جراحی فتق رباتیک هستند؟

جراح با بررسی شرایط شما مشخص می‌کند که آیا گزینه مناسبی برای جراحی رباتیک فتق هستید یا خیر. جراحی لاپاراسکوپی یا رباتیک همیشه بهترین روش برای همه انواع فتق نیست و انتخاب روش به شرایط هر بیمار بستگی دارد. جراح معمولاً عوامل مختلفی را در نظر می‌گیرد، ازجمله:

• اندازه فتق؛
• میزان پیچیدگی جراحی و ترمیم فتق؛
• اینکه این نخستین جراحی فتق است یا برای ترمیم فتق عودکننده انجام می‌شود؛
• میزان تحمل بیمار در برابر بیهوشی؛ جراحی لاپاراسکوپی معمولاً به بیهوشی عمومی نیاز دارد؛
• اینکه آیا لازم است هم‌زمان با جراحی فتق، جای زخم یا پوست اضافی نیز برداشته شود.

ممکن است جراح درباره گزینه‌های موجود درصورت مشاهده فتق مخفی (Occult Hernia) نیز با شما صحبت کند. این فتق‌ها ممکن است در معاینه یا سونوگرافی مشخص نشوند، اما جراح هنگام ترمیم فتق تشخیص‌داده‌شده می‌تواند آن‌ها را مشاهده کند. براساس تحقیقات، فتق‌های مخفی در حدود ۱۶ درصد از جراحی‌های رباتیک فتق اینگوینال شناسایی می‌شوند.

بنابراین، بهتر است پیش از جراحی درباره نحوه برخورد با این نوع فتق احتمالی با جراح خود صحبت کنید تا درصورت مشاهده آن حین عمل، برنامه مشخصی وجود داشته باشد.

چه افرادی نباید جراحی فتق رباتیک انجام دهند؟

همه افرادی که فتق دارند، لزوماً کاندید مناسبی برای جراحی رباتیک فتق نیستند. انتخاب روش جراحی به نوع، اندازه و پیچیدگی فتق، سابقه جراحی‌های قبلی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. برخی شرایط ممکن است جراحی رباتیک را نامناسب یا پرخطرتر کنند.

افرادی که ممکن است کاندید مناسبی برای این روش نباشند عبارت‌اند از:

• افراد مبتلا به فتق حبس‌شده یا مختنق و نیازمند جراحی اورژانسی: در شرایط اورژانسی، ممکن است جراحی باز گزینه مناسب‌تری باشد.
• افرادی که نمی‌توانند بیهوشی عمومی را تحمل کنند: جراحی رباتیک معمولاً به بیهوشی عمومی نیاز دارد؛ بنابراین بیماری‌های شدید قلبی یا ریوی ممکن است انجام آن را محدود کنند.
• افراد مبتلا به برخی بیماری‌های شدید قلبی یا ریوی: ایجاد فشار داخل شکم با گاز دی‌اکسیدکربن و وضعیت بدن حین جراحی ممکن است برای برخی بیماران مبتلا به بیماری‌های شدید قلبی‌‌ریوی مناسب نباشد.
• افراد دارای آسیت یا برخی بیماری‌های پیشرفته کبدی: وجود مایع زیاد در شکم می‌تواند ورود ابزارهای رباتیک و انجام جراحی را دشوارتر کند.
• افرادی که چندین بار قبلاً جراحی فتق داشته‌اند: به‌خصوص اگر مش قبلی یا چسبندگی‌های گسترده داخل شکم وجود داشته باشد، ممکن است جراحی باز انتخاب مناسب‌تری باشد.
• افرادی که هم‌زمان به برداشتن مقدار زیادی پوست یا بافت اضافی شکم نیاز دارند: در چنین شرایطی ممکن است جراحی باز برای انجام هم‌زمان ترمیم فتق و برداشتن پوست اضافی مناسب‌تر باشد.
• افراد مبتلا به عفونت فعال در محل جراحی: وجود عفونت پوستی یا عفونت مش می‌تواند مانعی برای جراحی رباتیک انتخابی باشد.

مزایای جراحی فتق رباتیک چیست؟

جراحی رباتیک در مقایسه با جراحی لاپاراسکوپی می‌تواند مزایای بالقوه‌ای داشته باشد.

دقت بالاتر در ترمیم محل فتق

فناوری رباتیک تصاویر سه‌بعدی و دقیقی از محل فتق در اختیار جراح قرار می‌دهد. همچنین ابزارهای رباتیک حرکات دقیق و کنترل‌شده‌ای دارند. این ویژگی‌ها به جراح کمک می‌کنند با دید بهتر و دقت بالاتری بافت‌های آسیب‌دیده را ترمیم و دیواره شکم را تقویت کند.

کاهش درد و ناراحتی بعد از عمل

جراحی رباتیک با ایجاد برش‌های کوچک‌تر نسبت به جراحی باز، آسیب کمتری به بافت‌ها وارد می‌کند. به همین دلیل، بسیاری از بیماران پس از عمل درد و ناراحتی کمتری را تجربه می‌کنند و ممکن است برای کنترل درد به داروهای کمتری نیاز داشته باشند.

برش‌های کوچک‌تر و جای زخم کمتر

در جراحی رباتیک، جراح به‌جای ایجاد یک برش بزرگ، معمولاً چند برش کوچک در شکم ایجاد می‌کند. این برش‌ها پس از بهبودی، اسکارهای کوچک‌تری بر جای می‌گذارند و ازنظر ظاهری معمولاً نسبت به جای زخم ناشی از جراحی باز قابل‌قبول‌تر هستند.

کاهش احتمال آسیب به بافت‌های اطراف

تصاویر سه‌بعدی و بزرگ‌نمایی‌شده به جراح اجازه می‌دهند ساختارهای داخلی را با وضوح بیشتری مشاهده کند. همچنین حرکات دقیق ابزارهای رباتیک می‌تواند کنترل جراح را افزایش دهد. این ویژگی‌ها ممکن است به کاهش آسیب ناخواسته به بافت‌ها، اندام‌ها و عروق اطراف کمک کنند.

بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره

به‌دلیل کم‌تهاجمی بودن جراحی رباتیک و ایجاد برش‌های کوچک‌تر، روند بهبودی معمولاً نسبت به جراحی باز سریع‌تر است. درنتیجه، بیمار می‌تواند با نظر پزشک، فعالیت‌های روزمره خود را در مدت کوتاه‌تری از سر بگیرد و زودتر به روال عادی زندگی بازگردد.

کاهش احتمال عود مجدد فتق

در جراحی رباتیک، جراح می‌تواند با استفاده از دید سه‌بعدی و ابزارهای دقیق، محل فتق را به‌طور مناسب ترمیم و درصورت نیاز با مش تقویت کند. این اقدامات ممکن است استحکام دیواره شکم را افزایش داده و خطر عود فتق را کاهش دهند.

تفاوت جراحی فتق رباتیک با جراحی باز و لاپاراسکوپی

جراحی باز فتق معمولاً با ایجاد یک برش بزرگ‌تر انجام می‌شود، درحالی‌که جراحی لاپاراسکوپی و رباتیک از چند برش کوچک استفاده می‌کنند. جراحی رباتیک ازنظر کم‌تهاجمی‌بودن به لاپاراسکوپی شباهت دارد، اما جراح در روش رباتیک از ابزارهای قابل‌کنترل ربات و تصاویر سه‌بعدی استفاده می‌کند.

شواهد موجود نشان نمی‌دهند که جراحی رباتیک همیشه برتر از روش‌های دیگر باشد. یک مطالعه مقایسه‌ای جدید نیز میزان عوارض و عود فتق را بین روش‌های باز، لاپاراسکوپی و رباتیک مشابه گزارش کرده است.

کدام روش برای درمان فتق بهتر است؟

هیچ روش واحدی برای همه بیماران بهترین گزینه نیست. انتخاب بین جراحی باز، لاپاراسکوپی و رباتیک به اندازه و محل فتق، پیچیدگی آن، سابقه جراحی و عود فتق، شرایط بیمار و مهارت جراح بستگی دارد. جراحی رباتیک می‌تواند برش‌های کوچک‌تر، دید سه‌بعدی و حرکات دقیق‌تر ابزارها را فراهم کند، اما معمولاً هزینه و زمان عمل بیشتری دارد. بنابراین، مناسب‌ترین روش باید باتوجه‌به شرایط هر بیمار و تجربه جراح انتخاب شود.

آمادگی قبل از جراحی فتق رباتیک

آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم قبل از عمل

پیش از جراحی، جراح وضعیت عمومی بیمار و ویژگی‌های فتق را بررسی می‌کند تا مشخص شود جراحی رباتیک گزینه مناسبی است یا خیر. اندازه و پیچیدگی فتق، سابقه جراحی‌های قبلی و احتمال عود فتق از عوامل مهم در تصمیم‌گیری هستند. همچنین وضعیت بیمار برای تحمل بیهوشی عمومی ارزیابی می‌شود.

داروهایی که باید قبل از جراحی قطع شوند

قطع یا تغییر هیچ دارویی نباید بدون هماهنگی با جراح انجام شود. پزشک باتوجه‌به داروهای مصرفی ممکن است توصیه کند برخی داروها، به‌ویژه داروهایی که خطر خون‌ریزی را افزایش می‌دهند، پیش از عمل موقتاً قطع یا تنظیم شوند. حتماً فهرست کامل داروها و مکمل‌های مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید.

نکات تغذیه‌ای و مراقبتی قبل از عمل

ازآنجاکه جراحی رباتیک فتق معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می‌شود، رعایت دستورهای پزشک درباره ناشتابودن پیش از عمل اهمیت دارد. زمان دقیق قطع مصرف غذا و نوشیدنی را تیم درمان مشخص می‌کند. همچنین بهتر است پیش از جراحی درباره مراقبت‌های بعد از عمل، نحوه بازگشت به فعالیت و محدودیت‌های احتمالی با جراح صحبت کنید.

مراحل انجام جراحی فتق رباتیک

پیش از شروع جراحی ممکن است از شما خواسته شود ادرار کنید تا مثانه کاملاً خالی باشد. در برخی موارد نیز برای جمع‌آوری ادرار در طول جراحی، سوند فولی در مثانه قرار داده می‌شود.

در طول عمل، جراح پشت یک کنسول در نزدیکی تخت بیمار می‌نشیند و ابزارهای جراحی رباتیک را ازطریق آن کنترل می‌کند.

مراحل دقیق جراحی به نوع و محل فتق بستگی دارد، اما معمولاً به این شکل انجام می‌شود:

بیهوشی و آماده‌سازی بیمار

ابتدا داروی بیهوشی عمومی به شما داده می‌شود تا در طول جراحی خواب باشید و دردی احساس نکنید.

ایجاد برش‌های کوچک و ورود ابزارهای رباتیک

جراح معمولاً سه یا چهار برش کوچک در شکم ایجاد می‌کند. سپس ابزاری باریک و تلسکوپی‌شکل به نام لاپاراسکوپ را از یکی از برش‌ها وارد بدن می‌کند. لاپاراسکوپ به دوربین کوچکی متصل است که تصاویر دقیق و سه‌بعدی از داخل بدن را روی نمایشگرهای اتاق عمل نشان می‌دهد.

پرکردن شکم با گاز

جراح شکم را با مقدار کنترل‌شده‌ای از گاز بی‌ضرر دی‌اکسید کربن پر می‌کند. این کار باعث می‌شود فضای بیشتری برای مشاهده ساختارهای داخلی و انجام جراحی ایجاد شود.

ترمیم بافت آسیب‌دیده و قراردادن مش

جراح بازوهای رباتیک را کنترل می‌کند تا فتق را ترمیم کند. این کار ممکن است شامل بخیه‌زدن بافت‌های ضعیف‌شده و استفاده از مش (Mesh) برای تقویت دیواره شکم باشد.

بستن برش‌ها و انتقال به ریکاوری

پس از تکمیل ترمیم، جراح برش‌های ایجادشده را با بخیه یا منگنه جراحی می‌بندد.

جراحی رباتیک ترمیم فتق چقدر طول می‌کشد؟

مدت جراحی به نوع و پیچیدگی ترمیم فتق بستگی دارد. جراحی‌های ساده ممکن است تنها حدود ۳۰ دقیقه طول بکشند، درحالی‌که جراحی‌های پیچیده‌تر ممکن است پنج ساعت یا بیشتر زمان ببرند.

برخی مطالعات نشان می‌دهند که به‌طور میانگین، جراحی رباتیک ترمیم فتق در مقایسه با جراحی لاپاراسکوپی بدون ربات یا جراحی باز، زمان بیشتری نیاز دارد.

مراقبت‌های بعد از جراحی فتق رباتیک

مدت‌زمان بهبودی بعد از عمل

مدت بهبودی به وسعت و پیچیدگی ترمیم فتق بستگی دارد. بیشتر بیماران در همان روز جراحی مرخص می‌شوند، اما در جراحی‌های پیچیده ممکن است یک شب بستری شوند. برخی بیماران محدودیت خاصی ندارند، درحالی‌که گاهی پزشک محدودیت فعالیت را برای ۲ تا ۴ هفته توصیه می‌کند.

میزان درد بعد از جراحی فتق رباتیک

درد خفیف تا متوسط پس از جراحی طبیعی است و معمولاً طی چند هفته تا چند ماه کاهش می‌یابد. پزشک ممکن است برای کنترل درد دارو تجویز کند. در مقایسه با جراحی باز، جراحی رباتیک معمولاً با درد کمتر و نیاز کمتر به داروهای مسکن همراه است.

زمان بازگشت به کار و فعالیت‌های روزانه

بیشتر افراد می‌توانند طی چند روز پس از جراحی به محل کار یا مدرسه بازگردند. زمان دقیق به نوع شغل، میزان فعالیت فیزیکی و بلندکردن اجسام سنگین، اندازه و نوع فتق و شدت درد بستگی دارد. معمولاً بازگشت به فعالیت‌های عادی پس از جراحی رباتیک سریع‌تر است.

محدودیت‌های حرکتی بعد از عمل

محدودیت حرکتی پس از جراحی برای همه بیماران یکسان نیست و به نوع ترمیم فتق و نظر جراح بستگی دارد. در برخی موارد محدودیتی وجود ندارد، اما گاهی پزشک توصیه می‌کند بیمار تا ۲ تا ۴ هفته از بعضی فعالیت‌ها اجتناب کند. فعالیت‌های مجاز باید طبق دستور جراح تعیین شوند.

مراقبت از محل زخم جراحی

پس از جراحی ممکن است در محل برش‌ها مقداری کبودی و تورم ایجاد شود که معمولاً طبیعی است. برش‌ها با بخیه یا منگنه بسته می‌شوند. درصورت بروز تب و لرز، ترشح چرکی، قرمزی، گرمی یا تورم محل زخم، درد قابل‌توجه یا خون‌ریزی از پانسمان، باید با پزشک تماس بگیرید.

عوارض و خطرات احتمالی جراحی فتق رباتیک

جراحی رباتیک فتق، مانند جراحی لاپاراسکوپی، معمولاً روشی ایمن و کم‌تهاجمی محسوب می‌شود؛ بااین‌حال، مانند هر عمل جراحی دیگری ممکن است با عوارض و خطراتی همراه باشد. برخی از عوارض احتمالی عبارت‌اند از:

• خون‌ریزی؛
• درد هنگام رابطه جنسی؛
• واکنش به داروهای بیهوشی؛
• سروما یا تجمع مایع در محل جراحی؛
• هماتوم یا تجمع خون؛
• آسیب به بافت‌ها، اندام‌ها یا عروق خونی اطراف محل جراحی؛
• عفونت در محل برش یا ناحیه ترمیم‌شده؛
• مشکل در تخلیه مثانه؛ در برخی موارد ممکن است مدت کوتاهی به سوند ادراری نیاز باشد.

همچنین احتمال عود فتق پس از جراحی وجود دارد.

احساس درد خفیف تا متوسط پس از جراحی فتق طبیعی است و معمولاً طی چند هفته تا چند ماه برطرف می‌شود. اگر درد مدتی طولانی ادامه پیدا کند (معمولاً دردی که بیش از سه ماه طول بکشد)، ممکن است به‌عنوان درد مزمن پس از ترمیم فتق در نظر گرفته شود. در چنین شرایطی ممکن است بیمار به دارو یا در برخی موارد، جراحی مجدد برای کنترل درد نیاز داشته باشد.

هزینه جراحی فتق رباتیک چقدر است؟

هزینه جراحی فتق رباتیک عدد ثابتی ندارد و براساس نوع فتق، پیچیدگی عمل، بیمارستان، دستمزد جراح، تجهیزات رباتیک و هزینه‌های مربوط به بیهوشی و بستری تعیین می‌شود. به‌طور کلی، جراحی رباتیک به‌دلیل هزینه تجهیزات و ابزارهای اختصاصی، می‌تواند از جراحی باز و در برخی موارد از لاپاراسکوپی گران‌تر باشد.

عوامل مؤثر بر قیمت جراحی فتق رباتیک

عوامل مختلفی می‌توانند هزینه نهایی جراحی را تغییر دهند، ازجمله:

• نوع و اندازه فتق: فتق‌های بزرگ یا پیچیده معمولاً به زمان و تجهیزات بیشتری برای ترمیم نیاز دارند.
• پیچیدگی جراحی: جراحی فتق عودکننده یا فتق‌هایی که پس از جراحی‌های قبلی ایجاد شده‌اند، ممکن است هزینه بیشتری داشته باشند.
• دستمزد جراح و تیم درمان: تجربه و تخصص جراح و هزینه خدمات تیم جراحی بر قیمت نهایی تأثیر می‌گذارد.
• هزینه سیستم و ابزارهای رباتیک: استفاده از پلتفرم رباتیک و ابزارهای یک‌بارمصرف یا اختصاصی یکی از عوامل مهم هزینه جراحی است.
• نوع مش (Mesh): درصورت نیاز به مش، نوع و قیمت آن می‌تواند بخشی از هزینه عمل را تشکیل دهد. مطالعات نیز نشان داده‌اند که نوع مش می‌تواند بر هزینه‌های جراحی تأثیر بگذارد.
• هزینه بیهوشی: ازآنجاکه جراحی رباتیک فتق معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، دستمزد متخصص بیهوشی و داروهای مورد استفاده نیز در هزینه نهایی محاسبه می‌شوند.
• مدت بستری در بیمارستان: بستری طولانی‌تر، مراقبت‌های بیشتر یا نیاز به بستری مجدد می‌تواند هزینه کلی درمان را افزایش دهد.
• آزمایش‌ها و بررسی‌های قبل و بعد از عمل: آزمایش خون، تصویربرداری، ویزیت‌های پزشکی و مراقبت‌های پس از جراحی نیز ممکن است جداگانه محاسبه شوند.
• بروز عوارض یا نیاز به جراحی مجدد: عوارضی مانند عفونت، خون‌ریزی یا نیاز به مداخله مجدد می‌توانند هزینه درمان را افزایش دهند.

کلام آخر دکتردکتر

جراحی فتق رباتیک یک روش کم‌تهاجمی برای ترمیم انواع فتق است که با ایجاد چند برش کوچک و استفاده از سیستم رباتیک انجام می‌شود. این روش با فراهم‌کردن دید سه‌بعدی و امکان کنترل دقیق ابزارها، می‌تواند به کاهش درد، کوچک‌ترشدن جای زخم و کوتاه‌ترشدن دوره بهبودی نسبت به جراحی باز کمک کند. بااین‌حال، جراحی رباتیک برای همه بیماران مناسب نیست و ممکن است با عوارضی مانند خون‌ریزی، عفونت، سروما، آسیب به بافت‌های اطراف یا عود فتق همراه باشد. انتخاب بهترین روش درمان باید براساس نوع و پیچیدگی فتق، شرایط بیمار و نظر جراح انجام شود. برای بررسی وضعیت بیماری خود می‌توانید سریع و آسان در دکتردکتر از پزشک وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.

سوالات متداول

منابع

clevelandclinic

Pubmed

Ncbi

ales