درمان سنگ کیسه صفرا چطور انجام می شود؟

سنگ کیسه صفرا، توده‌های سختی هستند که عمدتاً از کلسترول تشکیل شده‌اند و باعث التهاب کیسه صفرا می‌شوند. این سنگ‌ها می‌توانند باعث درد شدید، تهوع و استفراغ شوند. برای درمان سنگ صفرا، روش‌های مختلفی وجود دارد که انتخاب هر یک به عوامل مختلفی مانند اندازه سنگ، محل آن و شدت علائم بستگی دارد.

از جمله این روش‌ها برای درمان سنگ صفراوی می‌توان به داروهای درمان سنگ صفرا، درمان با امواج فراصوت، تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی و در برخی موارد جراحی یا روش‌های غیرجراحی اشاره کرد.

داروهای درمان سنگ کیسه صفرا با حل کردن سنگ‌ها یا کاهش تولید آن‌ها به درمان کمک می‌کنند. همچنین، رعایت رژیم غذایی کم‌چرب و مصرف غذاهای مناسب کیسه صفرا می‌تواند در کاهش علائم و پیشگیری از تشکیل سنگ‌های جدید مؤثر باشد.

در این مقاله از مجله دکتردکتر، به بررسی دقیق‌تر روش‌های درمانی مختلف برای سنگ کیسه صفرا، از جمله داروهای تجزیه‌کننده سنگ و تغییرات سبک زندگی، خواهیم پرداخت.

در ادامه، اگر سوالی داشتید در انتهای این مطلب و در بخش نظرات بنویسید تا پزشک پاسخ دهد.

سنگ کیسه صفرا چیست؟

کیسه صفرا یک اندام کوچک و گلابی‌شکل در سمت راست شکم، دقیقا زیر کبد است که مایع صفرا را در خود نگه می‌دارد. سنگ کیسه صفرا (Gallstones) حاصل رسوب این مایعات گوارشی در کیسه صفراست. زمانی که سطح کلسترول یا بیلی‌روبین از حالت تعادل خارج و متبلور شود، سنگی تشکیل می‌شود که بزرگی آن می‌تواند به‌اندازۀ یک دانه شن یا یک توپ گلف باشد؛ بعضی وقت‌ها یکی و بعضی وقت‌ها صد تا!

علائم سنگ کیسه صفرا در زنان و مردان زمانی ظاهر می‌شوند که این سنگ‌ها مسیر مجرای صفراوی را ببندند. آن‌وقت فرد با تهوع، استفراغ و درد شدید در ناحیه فوقانی سمت راست شکم مواجه خواهد شد.

اضافه‌وزن، رژیم غذایی پرچرب، سابقه خانوادگی، جنسیت (استعداد بیشتر خانم‌ها) و کاهش وزن سریع در ابتلا به این عارضه نقش دارند. درمان قطعی شامل جراحی باز برای خارج کردن کل کیسه صفراست.

درمان سنگ کیسه صفرا

درمان معمول این بیماری، عمل جراحی برداشتن کیسه صفرا است. اما در همین حال، در برخی موارد سنگ‌های کلسترولی بدون جراحی درمان می‌شوند. اما سنگ‌های رنگدانه‌ای نیاز به عمل جراحی دارند. کسانی که دچار سنگ کیسه صفرا می‌شوند، بهتر است سریعاً به دکتر گوارش مراجعه کنند. اگر مسیر درمان سنگ صفرا را طی کرده باشید، باید بدانید که ممکن است علائم سنگ کیسه صفرا دوباره برگردد.

عمل جراحی برای برداشتن سنگ صفرا

از عمل جراحی به عنوان درمان قطعی سنگ کیسه صفرا یاد می‌شود. به عمل جراحی برداشتن سنگ کیسه صفرا «کوله‌سیستکتومی (Cholecystectomy)» گفته می‌شود که از رایج‌ترین عمل‌های جراحی است.

خیلی از افراد ممکن است در نفش کبد و صفرا دچار اشتباه شوند. باید بگوییم که کیسه صفرا از اندام‌های حیاتی بدن نیست؛ به این جهت برداشتن آن تأثیر زیادی روی کیفیت زندگی ندارد. برای عمل برداشتن کیسه صفرا بیمار بیهوش می‌شود و با برداشتن آن، مسیر صفرا از کبد به روده‌ کوچک تغییر می‌یابد. 

چه اندازه سنگ صفرا نیاز به جراحی دارد؟

اندازه سنگ کیسه صفرا یکی از عوامل مهم در تصمیم‌گیری برای جراحی است، اما تنها عامل تعیین‌کننده نیست. عوامل دیگری مانند محل قرارگیری سنگ، نوع سنگ، علائم بیمار و سایر شرایط پزشکی نیز در این تصمیم‌گیری نقش دارند.

هر سنگی که باعث ایجاد علائم سنگ کیسه صفرا در زنان و مردان شود، مانند درد شدید، تهوع، استفراغ یا زردی پوست و چشم، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد. همچنین، سنگ‌هایی که بزرگ هستند و احتمال انسداد مجاری صفراوی را دارند، معمولاً نیاز به جراحی دارند. به طور کلی در جواب به سؤال «سنگ کیسه صفرا چند میل نیاز به عمل دارد؟» باید بگوییم اندازه سنگ صفرا برای عمل به شرح زیر است:

• سنگ کیسه صفرا ۵میلی‌متری؛
• سنگ کیسه صفرا ۷میلی‌متری؛
• سنگ کیسه صفرا ۱۲ میلیمتری؛
• سنگ کیسه صفرا ۱۳ میلیمتری؛
• سنگ کیسه صفرا ۱۴میلی‌متری؛
• سنگ صفرا ۱۵‌میلی‌متری؛
• سنگ صفرا ۱۶میلی‌متری؛
• سنگ صفرا ۱۷ میلیمتری
• سنگ ۱۸میلی‌متری؛
• سنگ صفرا ۲۰میلی‌متری؛
• سنگ صفرا ۲۲میلی‌متری.

خوب است بدانید که اندازۀ مشخصی برای نیاز به جراحی وجود ندارد. این اعداد صرفا راهنما هستند و تصمیم‌گیری نهایی باید توسط پزشک بر اساس شرایط هر بیمار انجام شود. در حالت کلی، معمولا این اندازه‌ها نشانۀ نیاز به جراحی شناخته می‌شوند.

عمل جراحی کوله‌سیستکتومی چگونه انجام می‌شود؟

عمل جراحی کوله‌سیستکتومی به دو روش انجام می‌گیرد:

• کوله‌سیستکتومی به روش لاپاراسکوپی: تقریبا تمام جراحان، روش لاپاراسکوپی را به کار می‌برند. طی این روش بیمار با فاصله کوتاهی پس از عمل جراحی می‌تواند مرخص شود و به خانه برگردد. شخص بعد از این عمل، معمولاً تا یک هفته بعد می‌تواند فعالیت‌های عادی و روزمره خود را انجام دهد. 
• کوله‌سیستکتومی باز: زمانی که کولسیستیت رخ دهد، صفرا عفونت کند یا زخم شده باشد، از عمل کوله‌سیستکتومی باز استفاده می‌شود. این امکان وجود دارد که جراح پس از به وجود آمدن مشکلی در عمل کوله‌سیستکتومی به روش لاپاراسکوپی کیسه صفرا و کوله‌سیستکتومی باز استفاده کند.

بیمار پس از این عمل جراحی ممکن است به یک هفته بستری شدن در بیمارستان نیاز داشته باشد و احتمالاً بعد از حدود یک ماه از عمل جراحی می‌تواند دوباره فعالیت‌های عادی و روزمره خود را از سر بگیرد. در هر دو حالت رعایت رژیم غذایی بعد از عمل کیسه صفرا برای بهبودی بیمار بسیار ضروری است.

جراحی لاپاراسکوپی کیسه صفرا

جراحی لاپاراسکوپی کیسه صفرا یکی از رایج‌ترین روش‌های درمانی برای درمان سنگ صفرا است. در این روش، جراح با ایجاد چند برش کوچک در شکم، ابزارهای جراحی مخصوص و یک دوربین کوچک را وارد بدن می‌کند تا کیسه صفرا را بردارد. این روش نسبت به جراحی باز مزایای بسیاری دارد، از جمله برش‌های کوچکتر، درد کمتر، بهبودی سریع‌تر و عوارض کمتر.

خطرات و عوارض سنگ صفرا اگر درمان نشود، می‌تواند به عوارضی جدی مانند خطر پارگی کیسه صفرا، عفونت، زردی و حتی سرطان منجر شود. به همین دلیل، جراحی معمولاً برای بیمارانی که علائم سنگ کیسه صفرا را تجربه می‌کنند توصیه می‌شود. اندازه سنگ کیسه صفرا برای عمل، یک عامل مهم است، اما تنها عامل تعیین‌کننده نیست.

حتی سنگ‌های کوچک نیز می‌توانند باعث درد شدید و عوارض شوند. جراح با توجه به اندازه سنگ صفرا، محل قرارگیری آن، علائم بیمار و سایر عوامل پزشکی، بهترین روش درمان را انتخاب می‌کند.

بعد از برداشتن کیسه صفرا چه می‌شود؟

بعد از عمل کوله‌سیستکتومی تعداد کمی از بیماران ممکن است مدفوع شل یا آبکی داشته باشند. همانطور که گفته شد، بعد از این عمل جراحی مسیر صفرا از کبد به روده کوچک منتقل می‌شود. از آنجایی که صفرا از کیسه صفرا عبور نمی‌کند، رقیق‌تر می‌شود.

البته، تغییر در عادات روده‌ای موقتی است و پس از مدتی برطرف می‌شوند. با این حال، بهتر است در صورت بروز این مشکل به دکتر سنگ کیسه صفرا خود مراجعه کنید.

هر نوع عمل جراحی، عوارض خاص خود را دارد. با این حال، عمل جراحی برداشتن کیسه صفرا، به ندرت عوارض خاصی دارد. عفونت از شایع‌ترین عوارض برداشتن کیسه صفراست که در اثر آسیب به مجاری صفراوی به وجود می‌آید.

به این دلیل، ممکن است فرد پس از عمل جراحی برداشتن کیسه صفرا به چند عمل جراحی دیگر برای ترمیم مجاری صفراوی نیاز داشته باشد.

درمان‌ سنگ کیسه صفرا بدون جراحی

درمان سنگ صفرا بدون جراحی، موضوعی است که بسیاری از افراد به دنبال آن هستند. اگرچه جراحی معمولاً روش قطعی برای درمان سنگ کیسه صفرا به خصوص سنگ‌هایی با اندازه بزرگ مانند سنگ صفرا ۱۸ میلیمتری است، اما در برخی موارد، درمان‌های دارویی می‌توانند به کاهش علائم و کند کردن پیشرفت بیماری کمک کنند.

علائم التهاب کیسه صفرا مانند درد شدید در قسمت بالای شکم، تهوع، استفراغ و زردی پوست و چشم‌ها می‌تواند کیفیت زندگی را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. عوارض عدم درمان سنگ نیز بسیار جدی بوده و شامل عفونت، انسداد مجاری صفراوی و در موارد نادر، سرطان کیسه صفرا می‌شود.

داروهایی مانند قرص اورسودیول و مکمل‌هایی مانند کولیکاوا ۳۰۰ می‌توانند در برخی موارد به حل شدن سنگ‌های کوچک کمک کنند. امپول سنگ کیسه صفرا هم روش درمانی مرسومی نیست. روش دیگری که ممکن است برای درمان سنگ کیسه صفرا بدون جراحی استفاده شود، اولتراسوند شکمی و درمان با امواج ضربه‌ای است.

مهم است بدانید که انتخاب روش درمان به عوامل مختلفی از جمله اندازه سنگ، نوع سنگ، وجود یا عدم وجود عوارض و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. بنابراین، برای تصمیم‌گیری در مورد بهترین روش درمان، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. برای خرید اینترنتی دارو، می‌توانید از داروخانه آنلاین دکتردکتر کمک بگیرید.

درمان با امواج ضربه‌ای

یکی از روش‌های نوین برای درمان سنگ کیسه صفرا بدون نیاز به جراحی، استفاده از امواج ضربه‌ای است. این روش با هدف شکستن سنگ کیسه صفرا به قطعات کوچک‌تر و در نهایت دفع آن‌ها از بدن طراحی شده است؛ اما کیسه صفرا کجاست؟ کیسه صفرا اندامی کوچک در قسمت فوقانی راست شکم است که صفرا را تولید و ذخیره می‌کند.

سنگ‌های صفراوی زمانی تشکیل می‌شوند که مواد موجود در صفرا به صورت بلورهای جامد رسوب کنند. با استفاده از امواج ضربه‌ای، این بلورها شکسته شده و احتمال دفع آن‌ها از طریق مجاری صفراوی افزایش می‌یابد.

با این حال، تجربه دفع سنگ کیسه صفرا با استفاده از این روش هنوز به طور کامل شناخته شده نیست. اگرچه این روش به عنوان یک گزینه درمانی غیرجراحی مطرح می‌شود، اما کارایی آن برای همه بیماران یکسان نبوده و عوامل مختلفی مانند اندازه سنگ، نوع سنگ و وضعیت کلی بیمار در موفقیت درمان مؤثر هستند.

داروهای درمان کننده سنگ صفرا

درمان سنگ کیسه صفرا بسته به شدت علائم، اندازه سنگ و وضعیت سلامت بیمار متفاوت است. در بسیاری از موارد، اگر سنگ‌ها علامتی ایجاد نکنند، نیازی به دارو نیست؛ اما برای مواردی که نیاز به مداخله غیرجراحی دارند، گزینه‌های دارویی و روش‌های مکمل مطرح می‌شود.

نکته! دارودرمانی فقط زمانی تجویز می‌شود که سنگ‌ها کوچک و از نوع کلسترولی باشند یا بیمار شرایط بیهوشی و جراحی را نداشته باشد.

۱. اسیدهای صفراوی خوراکی

داروهای حل‌کنندۀ سنگ در خط مقدم درمان دارویی سنگ کیسه صفرا قرار می‌گیرند. این داروها برای حل‌کردن سنگ‌های کوچک تجویز می‌شوند و ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد تا سنگ را به‌طور کامل حل کنند. احتمال بازگشت سنگ پس از قطع دارو وجود دارد.

• اورسودیول (Ursodiol). این اسم قرص سنگ شکن کیسه صفرا از نوع حل‌کننده است که غلظت کلسترول در صفرا را کاهش می‌دهد.
• چنودیول (Chenodiol). این دارو نیز اثری مشابه اورسودیول دارد؛ اما به‌دلیل احتمال اسهال یا افزایش آنزیم‌های کبدی کمتر تجویز می‌شود. 

۲. داروهای مسکن و ضدالتهاب (برای تسکین درد)

در طول حملات صفراوی (کولیک صفراوی)، کنترل درد یک اولویت مهم و اضطراری است.

• مسکن‌ها (NSAIDs). ضد‌التهاب‌های غیراستروئیدی مثل دیکلوفناک و کتورولاک درد حملات صفراوی را به‌خوبی آرام می‌کنند.
• ضداسپاسم‌ها (مثل هیوسین). این داروها برای کاهش انقباض مجاری صفرا و کیسه صفرا تجویز می‌شوند.

۳. داروی پیشگیری از تشکیل سنگ 

زیباجویان بعداز جراحی‌های لاغری در معرض سنگ صفرا قرار می‌گیرند و این ناشی از کاهش وزن بسیار سریع در آنهاست. برای کاهش جذب کلسترول روده و کمک به کاهش خطر تشکیل سنگ‌های جدید، کلستیرامین را تجویز می‌کند. این دارو ممکن است خطر تشکیل سنگ کلسترولی را کم کند، اما درمان استاندارد سنگ محسوب نمی‌شود.

۴. مکمل‌های فیبر

رژیم غذایی کم‌فیبر و پرچرب از عوامل خطر ابتلا به سنگ کیسه صفراستاست. مصرف مکمل‌های فیبر مانند پسیلیوم ممکن است با بهبود هضم و کاهش جذب کلسترول، به سلامت صفرا کمک کند.

تزریق MTBE

تزریق MTBE به عنوان یک روش درمانی برای سنگ کیسه صفرا شناخته می‌شود که برای حل کردن سنگ صفرا استفاده می‌شود. با این حال این روش، روش قابل اعتمادی نیست و ممکن است عوارض جانبی داشته باشد. متیل ترت-بوتیل اتر (MTBE) این ماده یک حلال است که در موارد خاص توسط پزشک مستقیما به داخل کیسه صفرا تزریق می‌شود تا سنگ بزرگ را چندساعته حل کند. این درمان دارویی تهاجمی و همراه با عوارض جانبی است، به‌همین‌خاطر به‌ندرت به‌کار می‌رود. 

درمان سنگ کیسه صفرا با لیزر امکان‌پذیر است؟

روش‌های درمان خانگی سنگ کیسه صفرا

بسیاری از افراد به دنبال درمان‌های خانگی و طب سنتی برای سنگ کیسه صفرا هستند. اگرچه کاهش وزن سالم و رعایت یک رژیم غذایی مغذی و خوردن انواع غذای مفید برای سنگ صفرا می‌تواند به پیشگیری و مدیریت سنگ کیسه صفرا کمک کند، اما برای درمان قطعی این بیماری، معمولاً به درمان‌های دارویی و در برخی موارد جراحی نیاز است.

سنگ صفرا از طریق مدفوع از بدن دفع می‌شود، اما این فرآیند به خودی خود منجر به درمان سنگ کیسه صفرا نمی‌شود. علائم کیسه صفرا در زنان و مردان ممکن است شامل درد شدید در قسمت بالای شکم، تهوع، استفراغ و زردی پوست و چشم‌ها باشد.

به یاد داشته باشید که درمان‌های خانگی به تنهایی نمی‌توانند جایگزین تشخیص و درمان پزشکی باشند بلکه تنها می‌توانند عاملی بازدارنده باشند.

جدول غذایی سنگ کیسه صفرا

در جدول زیر برخی از غذاهای مفید و مضر برای افراد مبتلا به سنگ کیسه صفرا را نشان می‌دهد:

این جدول یک راهنمای کلی است و ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد. برای دریافت یک برنامه غذایی دقیق و شخصی‌سازی شده، حتما با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. همچنین، بهتر است از مصرف غذاهای فرآوری شده، غذاهای سرخ شده، غذاهای کنسرو شده، نوشابه‌های گازدار و الکل خودداری کنید.

درمان سنگ صفرا با طب سنتی

درمان سنگ صفرا با طب سنتی معمولاً شامل مصرف گیاهان دارویی، دم‌نوش‌ها، روغن زیتون، آب لیمو و تغییر رژیم غذایی است. این روش‌ها در درمان سنگ صفرا با طب سنتی ممکن است به کاهش علائم کمک کنند، اما شواهد علمی کافی برای اثبات اثربخشی آن‌ها وجود ندارد و جایگزین درمان پزشکی نیست.

دفع سنگ صفرا

برخی از پزشکان برای دفع سنگ صفرا توصیه می‌کنند که از گریپ فروت، سولفات منیزیم و روغن زیتون استفاده کنید. در مجموع داشتن یک رژیم غذایی مخصوص می‌توان در دفع سنگ صفرا کمک کند. در این راستا، دکتر انواع مختلف آزمایش را تجویز خواهد مرد.

پیشگیری از شکل‌گیری سنگ‌ کیسه صفرا چگونه ممکن است؟

می‌توانید با پیروی از موارد زیر از تشکیل سنگ کیسه صفرا پیشگیری کنید:

• یک برنامه غذایی مناسب در پیش بگیرید که حاوی غذاهایی با فیبر بالا و چربی‌های سالم و همین‌طور کربوهیدرات‌های تصفیه شده و قند کم‌تری باشد.
• اگر اضافه وزن دارید یا اینکه چاق هستید، سعی کنید وزن خود را کم کنید.
• از طریق تغذیه مناسب و ورزش منظم وزن مناسب و سالم را حفظ کنید.

اگر درباره‌ی درمان سنگ صفرا سوالی دارید می‌توانید پرسش خود را خود را  در قسمت نظردهی که در پایین این صفحه است بگذارید تا پزشکان و کارشناسان دکتردکتر در کمترین وقت ممکن به سوالات شما پاسخ دهند.

سنگ صفرا از کجا دفع می‌شود؟

روش‌های مختلفی که برای دفع سنگ کیسه صفرا وجود دارد، این سنگ ار از طرق گلو (اندوسکوپی) یا جراحی و باز کردن شکم این سنگ‌ها دفع می‌شوند.

عوارض برنداشتن سنگ کیسه صفرا

اگر سنگ کیسه صفرا را برندارید، مایع آن به مرور در کیسه صفرا تجمع پیدا می‌کند و در نتیجه ترشحات غلیظ‌تر و تعداد سنگ‌ها بیشتر می‌شود. این شرایط باعث سخت شدن شرای، ابتلا به شایع ترین بیماری های کیسه صفرا و در نتیجه تهدید زندگی بیمار خواهد شد.

برای همین توصیه می‌کنیم تا در اسرع وقت، برای درمان سنگ کیسه صفرا اقدام کنید. برای ثبت نوبت دکتر هم می‌توانید از سیستم آنلاین دکتردکتر استفاده کنید.

برای درمان سنگ کیسه صفرا به چه دکتری مراجعه کنیم؟

سنگ صفرا یک اختلال شایع است که علائمی مانند درد شدید در قسمت بالای شکم و تهوع را به همراه دارد. درمان سنگ صفرا بسته به اندازه سنگ، شدت علائم و شرایط فردی بیمار، می‌تواند شامل تغییر رژیم غذایی، استفاده از داروهای درمان سنگ صفرا و در موارد شدیدتر، جراحی باشد.

رژیم غذایی مناسب، شامل غذاهای کم چرب و پر فیبر، در پیشگیری از التهاب صفرا و تشکیل سنگ‌های جدید بسیار مؤثر است. همچنین، کاهش وزن سالم نیز می‌تواند به بهبود وضعیت افراد مبتلا به سنگ صفرا کمک کند. اگرچه طب سنتی و گیاهان دارویی گاهی برای درمان سنگ صفرا پیشنهاد می‌شوند، اما برای تشخیص دقیق و درمان قطعی، مراجعه به پزشک متخصص گوارش ضروری است. اگر هم عجله دارید، می‌توانید با دکتر گوارش آنلاین در این رابطه صحبت کنید.

با استفاده از سامانه دکتردکتر می‌توانید به بهترین دکترهای گوارش دسترسی داشته باشید تا روند درمان خود را شروع کنید.

منبع:

Healthline

Verywellhealth

Medicalnewstoday

Healthline

Clevelandclinic

Nhs

Mayoclinic

Webmd

Webmd

academic.oup.com