کمبود ویتامین D در مردان باعث خستگی، درد عضلانی، کاهش تمرکز و حتی اختلالات جنسی میشود. این مشکل در مردان معمولا بالای 65 سال رخ میدهد و نبودش باعث ضعف گسترده جسمانی در آقایان میشود. ریزش مو، تغییرات اخلاقی، خستگی، افسردگی و از دست دادن تعادل، از نشانههای کمبود این ویتامین هستند و به محض مشاهده آنها، باید به دکتر تغذیه مراجعه کنید.
البته خبر خوب این است که ویتامین D را میتوان بهراحتی از طریق قرار گرفتن در زیر نور آفتاب، مصرف برخی از غذاها یا حتی مصرف مکمل و دارو، دریافت کرد.
در ادامه این مطلب از مجله دکتردکتر، با ما همراه باشید تا به اتفاق هم، به دلایل، علائم، روشهای تشخیص و درمان کمبود این ویتامین در مردان و همچنین نحوه مصرف قرص ویتامین دی برای مردان را بررسی کنیم.
سوالات خود را درباره کمبود ویتامین D برای مردان را در بخش نظرات بنویسید و پاسخها را از کارشناس سلامتی دکتردکتر دریافت کنید.
چرا ویتامین D برای سلامت مردان ضروری است؟
ویتامین D، محلول در چربی است و در جذب کلسیم و تقویت استخوانها، بهبود سیستم ایمنی، تقویت عضلات و تنظیم هورمون تستوسترون نیز نقش دارد. وجود سطح کافی از ویتامین D برای حفظ تراکم استخوانی، کاهش التهاب و پیشگیری از بیماریهایی مانند دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی ضروری است.
همچنین، برخی مطالعات نشان دادهاند که ویتامین D با سطح تستوسترون در مردان ارتباط دارد و بر سلامت جنسی و قدرت بدنی آنها تاثیرگذار است. ویتامین D، یکی از مهمترین ویتامین های مورد نیاز بدن است و کمبود آن میتواند زمینهساز اختلالات مختلف در کوتاهمدت و بلندمدت شود.
-
بیتا معتمدیانمتخصص تغذیه و رژیم3,9 (8)تهراندریافت نوبت آنلاین -
حمید فرزانهمتخصص تغذیه و رژیم5,0 (96)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
هادی منجیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (44)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
رویا وزیری جاویدمتخصص تغذیه و رژیم4,3 (29)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
معصومه مرادیمتخصص تغذیه و رژیم4,5 (64)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
پروانه کاظمیمتخصص تغذیه و رژیم4,9 (9)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
زهرا فاضلی فارسانیمتخصص تغذیه و رژیم4,1 (14)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
مهدی شادنوشمتخصص تغذیه و رژیم4,9 (30)تهراندریافت نوبت آنلاین
آیا کمبود ویتامین D در مردان شایع است؟
کمبود ویتامین D در سراسر جهان بسیار شایع است و مردان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. سطح این ویتامین از شرایط آب و هوا، سن و سبک زندگی تاثیر میپذیرید. در ادامه، چند نکته جالب راجع به میزان شیوع کمبود ویتامین D برای مردان را در ادامه بخوانید:
- در کشورهای صنعتی، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد مردان، کمبود ویتامین D دارند.
- احتمال کمبود ویتامین D در فصلهای سرد، بهویژه در پاییز و زمستان، افزایش مییابد.
- افرادی با پوست تیره، بیشتر در معرض کمبود این ویتامین هستند.
- توانایی پوست در تولید ویتامین D با افزایش سن کاهش مییابد.
- زندگی در مناطق ابری، کمنور یا کار در محیطهای سرپوشیده، از دلایل مهم کمبود ویتامین D است.
بهطور کلی بروز کمبود ویتامین دی در زنان شایعتر است.
آیا کمبود ویتامین D باعث ناباروری مردان میشود؟
ناباروری مسئلهای چندعاملی است و کمبود ویتامین D در مردان تنهای یکی از عوامل موثر نه قطعی، در کاهش قدرت باروری است. تحقیقات نشان میدهند که کمبود این ویتامین روی افت کیفیت مایع منی، تعداد اسپرمها و سطح تستوسترون اثرگذار است. در برخی از مطالعات روی مردانی با کمبود ویتامین D، تعداد و تحرک اسپرمها کمتر از حد طبیعی مشاهده شده است.
علائم کمبود ویتامین دی در مردان
کمبود ویتامین D برای مردان ممکن است بدون علامت باشد و تا مدتها پنهان بماند. با این حال، این کمبود در صورت تداوم، میتواند بر سلامت عمومی، کیفیت زندگی و حتی عملکرد روزانه تاثیر بگذارد. شایعترین علائم کمبود ویتامین دی در مردان عبارتاند از:
- احساس خستگی یا ضعف مداوم
- درد استخوانها، بهویژه در ناحیه کمر، لگن و دندهها
- ضعف عضلانی، گرفتگی یا درد عضلات
- اختلالات خلقی مانند احساس غم یا افسردگی
- تعریق بیشازحد در ناحیه سر
- کاهش تمرکز یا احساس گیجی
- اختلال در عملکرد جنسی یا کاهش میل جنسی
عوارض کمبود ویتامین دی در مردان
شواهد علمی نشان میدهد که کمبود ویتامین D میتواند با بروز یا تشدید برخی بیماریها نیز در ارتباط باشد. در ادامه، فهرست این بیماریها را مشاهده میکنید:
- دیابت نوع ۲
- بیماری قلبی
- اماس (MS)
- بیماری التهابی روده
- بیماری لثه و از دست رفتن دندان
- آلزایمر و زوال عقل
- آسم
- سرطان پروستات
- پوکی استخوان
- راشیتیسم (نرمی استخوان کودکان) و استئومالاسی (نرمی استخوان بزرگسالان)
همچنین، بر اساس تحقیقات منتشر شده در وبسایت mayo clinic:
پژوهشها نشان میدهند که کمبود ویتامین D در خون، منجر به کاهش عملکرد شناختی و افت توانایی تفکر و یادگیری میشود. با این حال، برای اثبات این ادعا، به مطالعات بیشتری نیاز است.
نکته! اگر در گروههای پرخطر قرار دارید یا به یکی از این بیماریها مبتلا هستید، بهصورت مرتب سطح ویتامین D را بررسی کنید و مراقب مشاهده علائم کمبود ویتامین دی در مردان باشید.
علت کمبود ویتامین دی در مردان
کمبود ویتامین D میتواند به دلایل مختلفی در مردان ایجاد شود.
کمبود دریافت ویتامین D از رژیم غذایی
ویتامین D در تعداد محدودی از مواد غذایی بهطور طبیعی وجود دارد. مصرف کم ماهیهای چرب، زرده تخممرغ و محصولات غذایی غنیشده میتواند دریافت این ویتامین را کاهش دهد. اگر رژیم غذایی فرد تنوع کافی نداشته باشد، احتمال پایین آمدن سطح ویتامین D بیشتر میشود.
افزایش سن و کاهش تولید ویتامین D در بدن
با افزایش سن، توانایی پوست برای تولید ویتامین D در اثر نور خورشید کاهش مییابد. همچنین ممکن است تغییرات مرتبط با سن در عملکرد کلیه و کبد، که در فعالسازی ویتامین D نقش دارند، باعث شود حفظ سطح کافی این ویتامین در بدن دشوارتر شود.
چاقی و اضافه وزن
چاقی و اضافهوزن میتوانند با کاهش سطح ویتامین D خون ارتباط داشته باشند. ویتامین D محلول در چربی است و بخشی از آن در بافت چربی ذخیره میشود؛ در نتیجه، ممکن است مقدار کمتری از ویتامین D وارد گردش خون شود و سطح خونی آن کاهش پیدا کند.
کمبود نور خورشید و کاهش تولید ویتامین D در پوست
بدن هنگام قرار گرفتن پوست در معرض اشعه فرابنفش B خورشید، ویتامین D تولید میکند. بنابراین، کمبود تماس با نور خورشید، زندگی در محیطهای کمنور، استفاده مداوم از پوشش کامل یا ضدآفتاب و ماندن طولانیمدت در فضای بسته میتواند تولید ویتامین D را کاهش دهد.
اختلالات جذب ویتامین D در دستگاه گوارش
ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است و جذب آن به عملکرد مناسب دستگاه گوارش و جذب چربیها وابسته است. بیماریها و اختلالات گوارشی میتوانند جذب ویتامین D را کاهش داده و خطر کمبود آن را افزایش دهند.
بیماری سلیاک
در بیماری سلیاک، التهاب و آسیب مخاط روده کوچک میتواند سطح جذب مواد مغذی، از جمله ویتامین D، را کاهش دهد. به همین دلیل، افراد مبتلا به سلیاک درماننشده بیشتر در معرض کمبود ویتامین D قرار دارند.
بیماری کرون
بیماری کرون، بهویژه زمانی که روده کوچک را درگیر میکند، میتواند جذب مواد مغذی را مختل کند. التهاب روده، کاهش دریافت غذایی و برخی جراحیهای مرتبط با بیماری نیز ممکن است خطر کمبود ویتامین D را افزایش دهند.
مشکلات رودهای
برخی مشکلات رودهای مانند سندروم روده کوتاه، کولیت اولسراتیو، عفونتهای مزمن و رشد بیشازحد باکتریهای روده میتوانند جذب مواد مغذی و ویتامینهای محلول در چربی را مختل کنند و زمینه کمبود ویتامین D را فراهم سازند.
جراحیهای گوارشی
برخی جراحیهای گوارشی، بهویژه جراحیهای چاقی مانند بایپس معده، با تغییر مسیر دستگاه گوارش میتوانند جذب ویتامین D را کاهش دهند. دور زدن بخشهایی از روده کوچک که محل جذب این ویتامین هستند، خطر کمبود را افزایش میدهد.
کمبود ویتامین دی میتواند عامل چاقی و اضافه وزن باشد. در ویدیو زیر فواید ویتامین دی برای کاهش وزن مورد بررسی قرار گرفته است:
کدام بیماریها باعث کمبود ویتامین D برای مردان میشوند؟
برخی بیماریها قدرت تولید و جذب ویتامین D را مختل میکند. افراد مبتلا به این بیماریها، باید به صورت مرتب سطح ویتامینهای بدن خود را بررسی کرده و درصورت نیاز، مکمل ویتامین D3 استفاده کنند.
بیماریهای کبدی
بیماریهای مزمن کبدی میتوانند توانایی بدن برای تبدیل ویتامین D به شکل فعال آن را کاهش دهند. در نتیجه، حتی با دریافت کافی ویتامین D، ممکن است سطح مؤثر این ویتامین در بدن کاهش پیدا کند.
بیماریهای کلیوی
کلیهها در تبدیل ویتامین D به فرم فعال آن نقش دارند. بیماری مزمن کلیوی میتواند این فرایند را مختل کند و باعث کاهش ویتامین D فعال شود. به همین دلیل، افراد مبتلا ممکن است به پایش منظم نیاز داشته باشند.
بیماریهای التهابی روده
بیماریهایی مانند کرون و سلیاک با آسیب یا التهاب پوشش روده، جذب مواد مغذی را کاهش میدهند. از آنجا که ویتامین D نیز باید از دستگاه گوارش جذب شود، این بیماریها میتوانند خطر کمبود ویتامین D را افزایش دهند.
اختلالات غده پاراتیروئید
اختلالات غده پاراتیروئید میتوانند تعادل کلسیم و ویتامین D در بدن را تحت تأثیر قرار دهند. تغییرات هورمون پاراتیروئید ممکن است بر متابولیسم ویتامین D اثر بگذارد و در برخی افراد، خطر اختلال در سطح این ویتامین را افزایش دهد.
بیماریهای زمینهای مؤثر بر جذب یا متابولیسم ویتامین D
برخی بیماریها مانند فیبروز کیستیک، اختلالات گوارشی و بیماریهای مزمن کبد و کلیه میتوانند جذب، تبدیل یا استفاده از ویتامین D را مختل کنند. افراد مبتلا به این بیماریها ممکن است به بررسی دورهای سطح ویتامین D نیاز داشته باشند.
اثر جراحی کاهش وزن روی کمبود ویتامین D در مردان چیست؟
عملهای جراحی کاهش وزن، بهویژه جراحی بایپس معده که بخشی از روده کوچک را در آن دور میزنند و اندازه معده را کاهش میدهند. در این جراحیها جذب بسیاری از ویتامینها و مواد معدنی مختل میشود؛ در نتیجه حتی اگر رژیم غذایی سالمی داشته باشید، ممکن است بدن شما توانایی کافی برای جذب ویتامین D را نداشته باشد.
احساس خستگی، درد عضلانی و سایر علائم کمبود ویتامین D در افرادی که سابقه چنین جراحیهایی را داشتند، بسیار متداول است.
کدام داروها باعث نقص ویتامین D در مردان میشوند؟
برخی از داروهایی که برای درمان بیماریهای مزمن تجویز میشوند، تبدیل و جذب ویتامین D بدن را کاهش میدهند. مصرف این داروها در درازمدت، متابولیسم و ذخیرهسازی ویتامینها را مختل میکند. اگر بهصورت منظم یکی از داروهای زیر را مصرف میکنید، باید سطح ویتامین D خود را بهصورت دورهای بررسی کنید.
برخی داروهای ضدتشنج
برخی داروهای ضدتشنج مانند فنیتوئین، فنوباربیتال و کاربامازپین با افزایش فعالیت آنزیمهای کبدی، تجزیه ویتامین D را افزایش میدهند و در مصرف طولانیمدت میتوانند باعث کاهش سطح این ویتامین در بدن شوند.
بعضی داروهای کاهنده جذب چربی
داروهایی مانند اورلیستات با کاهش جذب چربی در دستگاه گوارش، جذب ویتامینهای محلول در چربی از جمله ویتامین D را نیز کاهش میدهند. مصرف طولانیمدت این داروها میتواند خطر کمبود ویتامین D را افزایش دهد.
برخی داروهای مؤثر بر متابولیسم ویتامین D
برخی داروها مانند گلوکوکورتیکوئیدها، داروهای ضدقارچ و بعضی داروهای ضدرتروویروسی میتوانند با جذب، فعالسازی یا متابولیسم ویتامین D تداخل داشته باشند و در مصرف طولانیمدت، سطح این ویتامین را کاهش دهند.
تشخیص کمبود ویتامین D در مردان چگونه است؟
سادهترین و دقیقترین راه برای تشخیص کمبود ویتامین D، آزمایش ویتامین دی است. در پاسخ آزمایش، سطح ویتامین دی را با عبارت “25 OH Vitamin D3” یا “Vit D3-25OH” نشان میدهند. اگر نتایج شما پایینتر از سطح طبیعی باشد، بسته به شدت کمبود و وضعیت سلامت عمومی، درمان مناسب برایتان تجویز خواهد شد.
| سطح Vit D3-25OH خون (ng/mL) | تفسیر پزشکی |
| کمتر از ۲۰ | کمبود ویتامین D |
| بین ۲۰ تا ۳۰ | سطح ناکافی |
| بین ۳۰ تا ۵۰ | محدوده مطلوب ویتامین D |
| بیشتر از ۱۰۰ | احتمال بروز سمیت ویتامین D |
این آزمایش معمولا نیازی به ناشتا بودن ندارد و در تمامی آزمایشگاههای معتبر انجام میشود.
انواع روش های درمان کمبود ویتامین D در مردان چیست؟
جبران کمبود ویتامین D، با توجه به شرایط جسمی و عوامل زمینهای و با نظر پزشک انجام میشود.
مصرف قرص ویتامین دی برای مردان
مصرف قرص ویتامین D برای مردان در صورت کمبود، با توجه به سطح خونی و نیاز فرد، باید تحت نظر پزشک انجام شود.
مصرف ویتامین دی ۵۰۰۰۰ برای مردان
مصرف ویتامین دی ۵۰۰۰۰ برای مردان معمولاً در موارد کمبود شدید و طبق نظر پزشک انجام میشود؛ مصرف خودسرانه دوزهای بالا توصیه نمیشود.
نحوه مصرف قرص ویتامین دی برای مردان
بهترین زمان مصرف ویتامین D همراه با وعده غذایی چرب است، زیرا این ویتامین محلول در چربی است و جذب آن با غذاهای چرب افزایش مییابد.
در جدول زیر، مقدار معمول مصرف مکمل ویتامین D برای مردان بر اساس شدت کمبود آورده شده است:
| شدت کمبود | دوز پیشنهادی مکمل (با تجویز پزشک) | مدت مصرف |
| خفیف (20–30 ng/mL) | 800 تا 2000 واحد بینالمللی (IU) در روز | روزانه |
| متوسط تا شدید (کمتر از 20) | 5000 IU در روز یا 50,000 IU در هفته | ۶ تا ۸ هفته |
| مقاوم یا مزمن | دوزهای خاص | بسته به علت زمینهای و پاسخ به درمان |
آیا مصرف بیش از حد ویتامین D برای مردان خطرناک است؟
مصرف ویتامین دی برای مردان نباید از حد تعادل بگذرد، زیرا برخلاف ویتامینهای محلول در آب که مقادیر اضافی آنها از طریق ادرار دفع میشود، ویتامین D در چربی بدن ذخیره شده و تجمع آن منجر به مسمومیت (هیپرویتامینوز D) میشود. علائم این مسمومیت شامل موارد زیر باشد:
- تهوع و استفراغ
- مشکلات گوارشی؛ مانند یبوست یا اسهال
- ضعف و خستگی غیرعادی
- سردرد
- افزایش تشنگی و تکرر ادرار
- هیپرکلسمی یا افزایش کلسیم خون؛ که میتواند به رسوبات و سنگ کلیه و آسیب به کلیهها منجر شود.
برای جلوگیری از مضرات ویتامین دی برای مردان، مقدار و نحوه مصرف قرص ویتامین دی برای مردان باید طبق دستور پزشک باشد.
اصلاح رژیم غذایی برای افزایش ویتامین D
برای افزایش دریافت ویتامین D، مصرف مواد غذایی حاوی این ویتامین مانند ماهیهای چرب، سالمون، ساردین و تن، زرده تخممرغ، شیر و لبنیات توصیه میشود. استفاده از مواد غذایی غنیشده با ویتامین D نیز میتواند مفید باشد.
دریافت نور خورشید
قرار گرفتن متعادل در معرض نور خورشید به پوست کمک میکند ویتامین D تولید کند. معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قرار گرفتن در معرض نور خورشید میتواند مفید باشد؛ البته مدت مناسب به عواملی مانند نوع پوست و شدت نور خورشید بستگی دارد.
بهترین منابع غذایی ویتامین D برای مردان
برای کمبود ویتامین دی چی بخوریم. مهمترین مواد غذایی حاوی ویتامین D عبارتاند از:
- روغن کبد ماهی
- ماهی خالمخالی
- ماهی تن
- ماهی قزلآلا
- شاهماهی
- ارهماهی
- جگر گاو
- قارچ مایتاکه
- قارچ شیتاکه
- قارچ پورتوبلو
- قارچ سفید
- زرده تخممرغ
- سینه مرغ
- شیر گاو غنیشده با ویتامین D
- آب پرتقال غنیشده با ویتامین D
- غلات صبحانه غنیشده با ویتامین D
- برخی محصولات لبنی غنیشده با ویتامین D.
چگونه از کمبود ویتامین D در مردان پیشگیری کنیم؟
بهترین راه پیشگیری از کمبود ویتامین D، دریافت کافی این ویتامین از طریق رژیم غذایی و در صورت امکان، قرار گرفتن متعادل در معرض نور خورشید است. بااینحال، نباید برای مدت طولانی بدون ضدآفتاب در معرض نور خورشید قرار گرفت؛ زیرا تماس بیشازحد با نور خورشید خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش میدهد.
چه زمانی برای درمان کمبود ویتامین D در مردان به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر دچار علائمی مانند خستگی، ضعف مداوم، درد یا تغییرات خلقی هستید، یا میزان ویتامین D شما در نتیجه آزمایش کمتر از عدد 30 است، به پزشک مراجعه کنید. در گام اول پزشک عمومی یا متخصص داخلی، وضعیت سلامت عمومی را بررسی میکند و روشهای درمانی همچون تزریق آمپول ویتامین دی را برای شما تجویز میکند.
درصورتی که کمبود این ویتامین ناشی از مشکلات یا بیماریهای دیگر باشد، ممکن است شما را به پزشک متخصص غدد یا متخصص تغذیه ارجاع داده شوید. در سامانه نوبت دهی اینترنتی دکتردکتر میتوانید نوبت ویزیت حضوری یا آنلاین به صورت متنی و تلفنی، بهترین پزشکان ایران را دریافت کنید.
همچنین، در داروخانه دکتردکتر میتوانید انواع مکملهای ویتامین D و داروهای با نسخه و بدون نسخه را خریداری کرده و درب منزل تحویل بگیرید.
کلام آخر دکتردکتر
کمبود ویتامین D در مردان میتواند با علائمی مانند خستگی، ضعف عضلانی، درد استخوان و کاهش توان جسمی همراه باشد، هرچند گاهی بدون علامت است. عواملی مانند دریافت ناکافی ویتامین D، کمبود نور خورشید، افزایش سن، چاقی، برخی داروها و بیماریهای گوارشی، کبدی و کلیوی میتوانند خطر کمبود را افزایش دهند. تشخیص معمولاً با آزمایش خون انجام میشود. درمان نیز بر اساس شدت کمبود، معمولاً با اصلاح رژیم غذایی، دریافت متعادل نور خورشید و مصرف مکمل ویتامین D تحت نظر پزشک انجام میشود. میتوانید در دکتردکتر از متخصص وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.
