هنگامی که صحبت از مسمومیت خونی میشود، منظور این است که عفونتها و باکتریها در جریان خون وجود دارند. سپتی سمی یا سپسیس یا پلشت خونی اولین مواردی هستند که بعد از شنیدن مسمویت خون به ذهن میرسد. علائم و نشانههای مختلفی از مسمومیت وجود دارند که با مشاهده آنها باید به پزشک مراجعه کرد. از مهمترین نشانههای مسمومیت خون میتوان به لرز، تب متوسط یا بالا، ضعف، تنفس سریع و پی در پی و افزایش ضربان یا تپش قلب اشاره کرد. دلایل مسمومیت خون میتواند عفونت شکمی، نیش حشره عفونی، عفونت سوند، شیمی درمانی و کشیدن دندان باشند. سمی شدن خون یک عفونت جدی و بالقوه کشنده است. بنابراین باید علائم و نشانهها را جدی گرفت. از این رو تشخیص و درمان مسمومیت خونی برای مقابله با این بیماری بسیار حیاتی است. اما درک عوامل خطرناک و عوارض آن اولین قدم برای پیشگیری از این وضعیت است. بنابراین تا انتهای متن همراه ما باشید تا درباره علائم مسمومیت خونی و انواع مسمومیت اطلاعاتی را در اختیارتان قرار دهیم.
اگر سوالی در خصوص مسمومیت خونی چیست دارید، آن را در قسمت نظرات ثبت کنید تا متخصصهای دکتر دکتر در اسرع وقت شما را راهنمایی کنند.
مسمومیت خون چگونه اتفاق میافتد؟
مسمومیت خون هنگامی اتفاق میافتد که باکتریهای عامل عفونت در بخش دیگری از بدن، وارد جریان خون شوند. وجود باکتری در خون به عنوان باکتریمی یا سپتی سمی نامیده میشود. اصطلاحات سپتی سمی و بیماری سپسیس اغلب به جای یکدیگر مورد استفاده قرار میگیرند، اما از نظر فنی، یکسان نیستند. سپتی سمی، وضعیت وجود باکتری در خون است که میتواند منجر به سپسیس شود. سپسیس در صورت عدم درمان، عفونتی بسیار جدی و تهدید کننده حیات است.
هر نوع عفونت باکتریایی، قارچی یا ویروسی دیگر نیز میتوانند منجر به سپسیس شوند؛ لازم نیست که عوامل عفونی در جریان خون فرد وجود داشته باشند تا سپسیس ایجاد شود.
این دسته از عفونتها بیشتر در ریهها، شکم و مجاری ادرار اتفاق میافتند. بیماری سپسیس بیشتر برای افرادی رخ میدهد که در بیمارستان بستری هستند، چون خطر انتقال عفونت در این مکانها بیشتر است. شایعترین دلایل سیپیس عبارتاند از:
- عفونت شکمی؛
- نیش حشره عفونی؛
- عفونت خط مرکزی درمان مانند سوند دیالیز یا سوند شیمیدرمانی؛
- کشیدن دندان یا عفونت دندان؛
- قرار گرفتن زخم بسته در معرض باکتری در طی بهبودی جراحی یا عدم تعویض پانسمان جراحی در دفعات کافی؛
- قرار دادن هر گونه زخم باز در معرض محیط؛
- عفونت با باکتری مقاوم به دارو؛
- عفونت مجاری ادراری یا کلیه؛
- پنومونی؛
- عفونت پوست.
هریک از این موارد میتوانند منجر به مسمومیت خونی شوند و برای افراد مشکلاتی را ایجاد کنند.
علائم مسمومیت خون
اصلیترین علائم مسمومیت خون، تب است. علاوه بر تب شدید، علائم دیگری هم نشان دهنده بروز مسمومیت خون هستند که مهمترین آنها عبارتند از:
- لرز؛
- تب متوسط یا بالا؛
- ضعف؛
- تنفس سریع و پیدرپی؛
- افزایش ضربان یا تپش قلب؛
- رنگپریدگی پوست به ویژه در صورت.
برخی از این علائم با سرماخوردگی و سایر بیماریها در ارتباط هستند. با این حال اگر به تازگی جراحی انجام دادهاید یا در حال بهبودی از یک جراحت هستید، مهم است که پس از مشاهده این علائم هر چه سریعتر با پزشک خود تماس بگیرید. نشانههای پیشرفته مسمومیت خون ممکن است جان افراد را تهدید کنند و با علائمی مانند گیجی، ادرار کم یا عدم تولید ادرار، نارسایی اندام و نقاط قرمز روی پوست ظاهر میشوند.
به طور کلی مسمومیت خون میتواند منجر به سندروم دیسترس تنفسی یا شوک سپتیک شود و درصورت عدم، احتمال مرگ وجود دارد.
به نقل از clevelandclinic
مسمومیت خونی میتواند منجر به سپسیس شود که یک اورژانس پزشکی تهدید کننده زندگی است. همیچنین این بیماری میتواند باعث آسیب بافتی، نارسایی اندامها و حتی مرگ شود.
چه عواملی منجر به مسمومیت خون میشود؟
راههای انتقال عفونت خونی انتقال خون، رابطه جنسی، زخمهای باز و غشاهای مخاطی و تماس با سطوح آلوده به باکتری هستند. عوامل مهمی که منجر به عفونت خون میشوند، عبارتند از:
- عفونتهای گوارشی؛
- نیش حشرات آلوده؛
- استفاده از کاتتر دیالیز یا کاتتر شیمیدرمانی؛
- کشیدن دندان در دندانپزشکی آلوده؛
- عوض نکردن مرتب پانسمانها به ویژه بعد از عمل جراحی؛
- قرار گرفتن زخم باز در معرض هرگونه محیط و عوامل آلوده؛
- مقاوم شدن باکتریها در برابر دارو؛
- عفونت کلیه یا مجاری ادراری؛
- سینهپهلو، ذات الریه یا پنومونی؛
- مسمومیت غذایی با ورود باکتریهایی مثل سالمونلا، ایکولای (E. coli) یا لیستریا به معده و روده؛
- عفونت پوستی.
یکی از عواملی که درصورت درمان دیرهنگام موجب مسمومیت خونی میشود، گلودرد استرپتوکوکی است.
هریک از این عوامل گروههای خاصی از افراد را در معرض خطر قرار میدهند.
مراحل پیشرفت مسمومیت خونی
برخی از محققان پزشکی، مراحل پیشرفت مسمومیت خونی را به ۳ مرحله تقسیم میکنند:
- مرحله اول، کمترین شدت را دارد و به طور معمول دارای علائم تب و افزایش ضربان قلب است؛
- مرحله دوم، شدیدتر است و با علائم دشواری تنفس و اختلالات احتمالی اندام مشخص میشود؛
- مرحله سوم شدیدترین مرحله (شوک سپتیک یا سپسیس شدید) با فشار خون پایین تهدیدکننده زندگی است.
نحوه تشخیص مسمومیت خون
درصورت تشخیص مسمومیت خونی در مراحل اولیه، درمان با مصرف آنتیبیوتیکها امکانپذیر است. تشخیص خودسرانه مسمومیت خونی بهدلیل تشابه علائم آن با سایر بیماریها، کار سختی است. بهترین راه برای تشخیص ابتلا به سپتیسمی، مراجعه به پزشک است. دکتر خون در ابتدا یک معاینه فیزیکی شامل بررسی دمای بدن و فشار خون انجام میدهد. همچنین در صورت مشکوک بودن به مسمومیت خون، آزمایشهایی برای بررسی علائم عفونت باکتریایی تجویز میکند.
مسمومیت خون با آزمایشهای زیر قابل تشخیص است:
- آزمایش کشت خون؛
- آزمایش سطح اکسیژن خون؛
- شمارش خون؛
- عوامل لختگی؛
- آزمایش ادرار شامل کشت ادرار؛
- اشعه ایکس قفسه سینه؛
- تست الکترولیت و عملکرد کلیه.
همچنین ممکن است پزشک مشکلات کبد یا کلیه را بررسی کرده و عدم تعادل سطوح الکترولیت را نیز ارزیابی کند. اگر زخمی روی پوست داشته باشید، پزشک برای بررسی وجود باکتری از ترشحات آن نمونهبرداری میکند. همچنین برای احتیاط بیشتر، یک اسکن تصویربرداری نیز تجویز خواهد کرد. برای شناسایی عفونت در سراسر بدن، آزمایش اشعه ایکس، سیتی اسکن، اسکن MRI نتایح قابلاعتمادی در اختیار پزشک قرار میدهند.
روشهای درمان مسمومیت خونی
ازآنجاکه عفونت بهسرعت در بافتها یا دریچههای قلب گسترش پیدا میکند، درمان سریع مسمومیت خون امری حیاتی است. بنابراین، بهمحض تشخیص مسمومیت خون و بدتر از آن، داشتن علائم شوک، بیمار در بیمارستان و در بخش مراقبتهای ویژه بستری خواهد شد. علائم شوک عبارتاند ا:
- رنگ پریدگی؛
- نبض تند و ضعیف؛
- تنفس سریع و کم عمق؛
- گیجی یا بی هوشی.
- فشار خون پایین.
برای حفظ فشار خون در محدودۀ سالم و دفع کامل عفونت، احتمال دریافت وریدی اکسيژن و مایعات وجود دارد.
لختههای خون یکی دیگر از نگرانیهای بیماران بستری در بیمارستان است. سپسیس با هیدراتاسیون، اغلب از طریق خطوط داخل وریدی و همچنین آنتی بیوتیکهایی درمان میشود که ارگانیسمهای عامل عفونت را مورد هدف قرار میدهند. گاهی اوقات نیاز به استفاده از داروها است تا محافظت از فشار خون پایین به صورت موقت انجام شود. این داروها وازوپرسورها نامیده میشوند. اگر سپسیس به حدی شدید باشد که منجر به اختلال عملکرد چند اندام شود، بیمار ممکن است نیاز به تهویه مکانیکی داشته باشد. یا حتی ممکن است در صورت نارسایی کلیه، نیاز موقت به دیالیز داشته باشد.
درمان طبیعی مسمومیت خون
مسمومیت خونی (سپسیس یا سپتیسمی) یک وضعیت اورژانسی پزشکی و تهدیدکننده حیات است. باکتریها در این حالت سموم را وارد جریان خون میکنند و ظرف چند ساعت باعث نارسایی ارگانها میشوند. بنابراین، هیچ جایگزین طبیعی یا خانگی برای درمان سم خون بالا وجود ندارد و هر ثانیه تأخیر در مراجعه به بیمارستان، عوارض جبرانناپذیر بههمراه دارد.
پس از گذراندن مراحل حاد بیماری تحتنظر پزشک و تسکین بخش زیادی از علائم مسمومیت خونی، در دوران نقاهت موارد زیر بهعنوان مکمل برای تقویت سیستم ایمنی و پاکسازی بدن توصیه میشوند:
- هیدراتاسیون. بدن با دریافت آب فراوان و الکترولیتها راحتتر میتواند بقایای سموم و داروهای سنگین آنتیبیوتیکی را دفع کند.
- زردچوبه (کورکومین). این ماده طبیعی خاصیت ضدالتهابی فوقالعاده قوی دارد.
- سیر. این ماده غذایی حاوی آلیسین (آنتیبیوتیک طبیعی) است و خاصیت پیشگیرانه و تقویتکننده دارد.
- مرکبات. ویتامین سی سیستم دفاعی را بازیابی میکند.
- پروبیوتیکها. ماست پروبیوتیک یا کپسولهای مکمل تعادل را به باکتریهای مفید روده بازمیگردانند.
- دمنوشهای حمایتی. دمنوش قاصدک یا خار مریم عملکرد کبد را بهبود میبخشند.
درمان مسمومیت خونی تا چه حد موثر است؟
مسمومیت خون میتواند وضعیتی مرگبار باشد. براساس مشاهدات کلینیک مایو (Mayo)، شوک سپتیک دارای نرخ مرگومیر ۵۰درصدی است. حتی اگر درمان این عارضه موفقیت آمیز باشد، احتمال آسیبهای دائمی بافتهای داخلی وجود دارد. ازطرفی، خطر ابتلا به عفونتهای دیگر در آینده نیز افزایش پیدا میکند. هرچه بیشتر پیگیر برنامه درمانی پزشک خود باشید، شانس بهبودیتان بیشتر خواهد بود. درمان سریع و تهاجمی در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان شانس نجات بیمار را بالا ببرد.
مدت زمان درمان سپسیس چقدر است؟
دورۀ درمان سپسیس به شدت عفونت و سرعت واکنش بدن بستگی دارد. بهطور کلی میتوان بازههای زیر را برای درمان این بیماری در نظر گرفت:
- مرحله حاد: معمولا ۷ تا ۱۴ روز بستری برای دریافت آنتیبیوتیکهای وریدی و مراقبتهای ویژه لازم است.
- دوره نقاهت: بهبودی کامل و بازگشت توان جسمی ممکن است چند هفته تا چندین ماه طول بکشد.
- موارد شدید: درصورت نارسایی ارگانها (مثل کلیه یا قلب)، درمان ممکن است طولانیتر شده و نیاز به فیزیوتراپی پیدا کند.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر مسمومیت خون هستند؟
برخی از افراد بیشتر از دیگران، مشکوک به درگیری با سپسیس هستند. عمده این افراد عبارتاند عبارتند از:
- افراد با سیستم ایمنی تضعیف شده، ماننده افراد مبتلا به HIV، ایدز یا سرطان خون؛
- کودکان خردسال؛
- افراد مسن؛
- افرادی که مواد مخدر داخل وریدی مانند هروئین استفاده میکنند؛
- افراد با بهداشت ضعیف دهان و دندان؛
- افرادی که از سوند استفاده میکنند؛
- افرادی که اخیرا جراحی یا اقدامات دندانپزشکی انجام دادهاند.
همچنین کارمندان بیمارستانها و محیطهای آلوده به بیماری که بسیار در معرض باکتریها و ویروسها هستند، در معرض مسمومیت خون خواهند بود.
آیا سپسیس در کودکان هم دیده میشود؟
ابتلای کودکان به مسمومیت خونی زیاد اتفاق نمیافتد، اما ممکن است که گاهی اوقات باکتری در بدن قدرت بگیرید و خون کودک را آلوده کند. رایجترین باکتریهایی که عامل عفونت و مسمومیت خون در کودکان است با نام سپسیس هموفیلوس آنفلوانزا و استرپتوکوک پنومونیه که پنوموکوک شناخته میشود.
درصورت دریافت واکسن هیب، خطر ابتلا بسیار کمتر خواهد بود. همچنین خطر ابتلا به عفونتهای پنوموکوک نیز تا بیشاز ۹۰ درصد کمتر میشود.
عوارض و خطرات مسمومیت خونی
بیشتر افراد با مراقبت صحیح این عارضه را پشتسر میگذارند و ظرف یک الی دو هفته احساس بهتری پیدا میکنند، بااینحال، در معرض خطر ابتلا به عوارض جدی سم خون بالا قرار دارند. این عوارض عبارتاند از:
- نارسایی اندام که نیاز به جراحی یا اقدامات نجات زندگی دارد؛
- مرگ بافت (قانقاریا) که حذف بافت عفونی شده یا احتمال قطع عضو مورد نیاز است؛
- همچنین احتمال لختگی خون هم وجود دارد که باید بلافاصله با پزشک متخصص تماس گرفت تا مشکلات را بررسی کند.
چطور از مسمومیت خونی جلوگیری کنیم؟
بهترین راه پیشگیری از ابتلا به مسمومیت خون، درمان و پیشگیری از انواع عفونت است. همچنین مهم است که در وهله اول با تمیز کردن و پانسمان مناسب، از عفونی شدن هر گونه زخم باز جلوگیری کنید.
اگر جراحی داشتهاید، پزشک یک آنتی بیوتیک را به عنوان اقدام پیشگیرانه در برابر عفونت تجویز میکند. بهتر است احتیاط کنید و اگر مشکوک به عفونت هستید، با پزشک تماس بگیرید. تا حد امکان از مکانهایی که احتمال مواجهه با باکتریها، ویروسها یا قارچها در آنها وجود دارد، دوری کنید.
کلام آخر دکتردکتر!
مسمومیت خونی یکی از بیماریهایی است که در اثر عفونت و باکتری رخ میدهد. دلایل مسمومیت خون میتواند عفونت شکمی، نیش حشره عفونی، عفونت خط مرکزی درمان یا کشیدن دندان و عفونت دندان باشند. در صورتی که با علائمی مانند: لرز، تب متوسط یا بالا، ضعف، تنفس سریع و پی در پی، افزایش ضربان یا تپش قلب و رنگ پریدگی پوست به ویژه در صورت مواجه شدید باید برای بررسیهای بیشتر به پزشک مراجعه کنید.
دکتردکتر به عنوان یک سامانه آنلاین نوبت دهی دکتر در کنار شما است تا بتوانید از بهترین متخصصهای عفونت و خون نوبت دریافت کنید. کافی است که به صفحه خدمات دکتردکتر مراجعه کرده و نام پزشک یا تخصص او را جستجو کنید. همچنین اگر درباره درمان مسمومیت خونی سوالی دارید که در این متن به آن اشارهای نشده است میتوانید در انتهای همین متن و در قالب کامنت با ما در ارتباط باشید.
منبع :
healthline
با سلام و خسته نباشین
خواستم ببینم سم خون وقتی به حد نرمال برسه بازم میتونه بالا بره یا خیر و اینکه سم خون بالا باعث کاهش اکسیژن در بدن میشه؟
سلام عزیزم
بستگی داره چه نوع مسمومیتی در خون وجود داشته باشه
اما بسته به نوع ماده سمی، بله ممکن سبب کاهش اکسیژن خون بشه
و اغلب پس از کاهش سطح سموم ، در صورت عدم تماس مجدد میزانش افزایش پیدا نمیکنه
ممنونم.مطالب پزشکی جالب و مفیدی بود.تشکر