زردی نوزادان و علائم و درمان‌های آن را بهتر بشناسیم

  • 1397-06-21
  • 0

زردی نوزادان پدیده‌ای است که برای اکثر آنها رخ می‌دهد. این موضوع سبب نگرانی مادران می‌شود. در دامه درباره علت‌ها و درمان‌های زردی بحث کرده‌ایم.

زردی در نوزادان یک امر نسبتا شایع است به طوری که در هفته‌ی اول بعد از تولد تقریبا ۶۰ درصد از نوزادانی که به موقع متولد شده‌اند و حدود ۸۰ درصد از نوزادانی که نارس بوده و اندکی زودتر به دنیا آمده‌اند زردی دیده می‌شود.

علت زردی ورود بیلی‌روبین، یک رنگدانه محلول در چربی، به خون است. میزان ورود این رنگدانه به خون مشخص‌کننده شدت زردی است به طوری که اگر ۵ میلی‌گرم بیلی‌روبین در خون وجود داشته باشد زردی فقط در ناحیه صورت باقی می‌ماند و در قسمت‌های دیگر بدن نوزاد نشانه‌ای از زردی نمی‌بینیم و اگر این میزان به ۱۰ تا ۱۵ میلی‌گرم افزایش یابد زردی علاوه‌بر صورت به ناحیه شکم نیز گسترش می‌یابد اگر میزان بیلی‌روبین خون از این مقدار هم تجاوز کند، شاهد زردی در کف دست و پا نوزاد و به طور کل اندام‌های نوزاد هستیم.

اولین محلی که در نوزادان دچار زردی می‌گردد، سفیدی چشم‌هاست که به دنبال این مشکل به زردی گراییده می‌شود.

زردی فیزیولوژیک چیست؟

اکثر نوزادان در روز­های اول زندگی خود دچار زردی می شوند که در روزهای دوم و سوم این زردی به اوج خود می‌رسد. این موضوع امری طبیعی یا به اصطلاح پزشکان امری فیزیولوژیک است. علت این زردی این است که با تولد نوزاد و تنفس از اکسیژن موجود در هوا دیگر نیازی به گلبول‌های قرمز اضافی موجود در خون نیست؛ بنابراین بدن این گلبول‌های قرمز را که حاوی مقادیر زیادی هم (آهن) هستند دفع می‌کنند، نتیجه‌ی دفع این گلبول‌ها تولید مقدار زیادی بیلی‌روبین است که این بیلی‌روبین وارد خون شده و زردی را در نوزاد ایجاد می‌کند.

بنابراین هرگونه شرایطی که خلاف این موارد ذکر شده باشد، ممکن است زنگ خطری برای زردی غیرفیزیولوژیک باشد به این معنی که اگر زردی نوزاد ۲۴ تا ۳۶ ساعت بعد از تولد رخ دهد و زردی به سرعت تا شکم نوزاد گسترش پیدا کند همچنین طی آزمایشات خون نوزاد متوجه افزایش بسیار سریع سطح بیلی‌روبین خون شویم، باید زردی نوزاد جدی گرفته شود. کاهش وزن نوزاد، عدم تغذیه مناسب، استفراغ‌های مکرر، مدفوع بی رنگ، ادرار پررنگ و عدم موفقیت روش‌های نوردرمانی برای کاهش زردی همگی از جمله عواملی هستند که پزشک را به سمت زردی غیرفیزیولوژیک نوزاد رهنمون می‌سازد.

زردی نوزادان را جدی بگیرید!

زردی در نوزادان حتی اگر در روزهای اول بوده و شدت آن زیاد هم نباشد، باز هم باید جدی گرفته شده و حتما نوزاد توسط پزشک معاینه شود، زیرا زردی ممکن است عوارض بسیار خطرناکی از جمله ناشنوایی، حملات صرعی، عقب ماندگی ذهنی، کرن ایکتروس و حتی مرگ را برای نوزاد به همراه داشته باشد.

چه عواملی مستعدکننده زردی نوزادان هستند؟

نوزادانی که از مادران دیابتی متولد می‌شوند، بیش از سایر نوزادان در خطر ابتلا به زردی قرار دارند همچنین زردی در نوزادان نارس بیش از سایر نوزادان دیده شده است. مذکر بودن نوزاد یکی دیگر از عواملی است که نوزاد را در معرض خطر زردی قرار می‌دهد. مصرف بعضی از داروها توسط مادر در دوران بارداری، خطر ابتلا به زردی را برای نوزاد به دنبال دارد. اگر گروه خونی مادر O و گروه خونی نوزاد A یا B باشد احتمال بروز زردی افزایش می‌یابد. وزن پایین نوزاد (کمتر از ۲۵۰۰ گرم) نیز از دیگر ریسک فاکتور‌های زردی نوزادان است. سابقه بروز زردی فیزیولوژیک و یا غیرفیزیولوژیک درخواهر یا برادر نوزاد، ریسک این امر را در نوزاد به شدت افزایش می‌دهد.

درمان عمومی زردی نوزادان

درمان عمومی زردی در نوزادان در موارد خفیف فتوتراپی یا نوردرمانی است. در این روش نوزاد در محفظه‌ای شیشه‌ای که نور مهتابی به آن تابیده می‌شود قرار می‌گیرد. این نور باید با شدت مشخص و ارتفاع تعیین شده تابیده شود. بعضی از والدین در منزل از لامپ‌های مهتابی معمولی برای این منظور استفاده می‌کنند که نه تنها فایده‌ای ندارد بلکه بعضا ممکن است خطراتی را نیز به همراه داشته باشد.

در موارد شدید­تر پزشک زنان و زایمان از درمان‌های دارویی استفاده می‌کند. در موارد بسیار شدید که بیلی­روبین خون بسیار بالا بوده و خطر عقب ماندگی ذهنی و کرن ایکتروس نوزاد را تهدید می‌کند پزشک از روش تعویض خون استفاده می‌کند.

درمان‌های خانگی زردی نوزادان

زردی از گذشته درمان‌هایی سنتی داشته است. استفاده از این درمان‌ها اگر تحت نظر پزشک باشد مشکلی نداشته و موجب تسریع روند بهبودی نوزاد می‌گردد. شیرخشت، نوعی ماده‌ی گیاهی است که از گذشته در طب سنتی برای درمان زردی استفاده می‌شده و امروزه ثابت شده است که استفاده از این ماده‌ی گیاهی روند بهبودی را در فتوتراپی به شدت تسریع می‌نماید.

آرد جوی نرم و الک شده برای درمان زردی بسیار موثر است به این صورت که این آرد، به بدن نوزاد (به جز صورت و ناف) مالیده می‌شود. شست‌و شوی بدن نوزاد با آب ولرم و عرق کاسنی نیز بسیار مفید بوده و عوارضی نیز به دنبال ندارد همچنین می‌توان ترنجبین را با آب مخلوط کرده و دستمال تمیزی را به آن آغشته و پشت گوش و پیشانی نوزاد را با آن خیس کنید.

درمان‌های ذکر شده همان طور که پیش‌تر نیز گفته شد باید در کنار درمان‌های پزشک و با مشورت وی صورت گیرد و استفاده خودسرانه از آن‌ها ممکن است خطرناک باشد.

در طب سنتی گفته شده که اگر نوزاد مبتلا به زردی است و از شیر مادر تغذیه می‌کند، مادر باید از مصرف خوراکی‌هایی با طبع گرم خودداری کند. مصرف عرق کاسنی و شاه‌تره نیز در چنین شرایطی به مادران شیرده توصیه می‌شود.

زردی نوزادان

کلام آخر

به عنوان سخن آخر زردی عارضه‌ی شایعی است که در اکثر نوزادان مخصوصا نوزادان نارس با وزن کم شیوع بیشتری دارد. این بیماری باید جدی گرفته شده و فورا به پزشک مراجعه شود زیرا ممکن است عوارض بسیار خطرناکی را مخصوصا برای سیستم عصبی نوزاد به دنبال داشته باشد. استفاده از درمان‌های سنتی نیز اگر در کنار درمان‌های تجویز شده توسط پزشک و با تایید وی صورت گیرد می‌تواند تاثیر شایانی در روند بهبودی داشته باشد.

منابع:

mayoclinic

medicalnewstoday

healthline

medlineplus

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

  • این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

پرسش و پاسخ درباره «زردی نوزادان و علائم و درمان‌های آن را بهتر بشناسیم»

پرسش‌های پزشکی و دیدگاهتان درباره این مقاله را بنویسید؛ پزشکان و کارشناسان مجله پاسخ‌گوی شما عزیزان هستند.

جدید‌ترین پرسش‌ها و نظرهای پزشکی شما

کتابچه‌ها

پربازدیدترین‌های ماه

عضویت در خبرنامه دکتردکتر