کتوتیفن دارویی برای کاهش حساسیت است و از فعال شدن سلولهای ایمنی خاص جلوگیری میکند. این دارو در اشکال خوراکی و چشمی، برای درمان آلرژیهایی مانند التهاب ملتحمه آلرژیک، آسم و کهیر استفاده میشود. شربت کتوتیفن، نوعی از اَشکال معروف این دارو است که معمولا برای کودکان استفاده میشود.
این داروی ضد آلرژی، با مسدود کردن گیرندههای هیستامین و جلوگیری از آزادسازی مواد التهابی، علائم آلرژیک را کاهش میدهد. در این مطلب از مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر میگوییم قطره و شربت و قرص کتوتیفن برای چی خوبه، سپس به بررسی مزایا، عوارض جانبی و تداخلات دارویی آن میپردازیم.
در انتها، اگر سوالی درباره این دارو و نحوه مصرف آن دارید، در قسمت نظرات بنویسید تا کارشناس سلامتی دکتردکتر به آن پاسخ دهد.
داروی کتوتیفن چیست و از چه ترکیبات دارویی تشکیل شده است؟
کتوتیفن (Ketotifen) یک داروی ضد حساسیت (آنتیهیستامین) پرکاربرد است که عمدتا برای پیشگیری از حملات آسم، کنترل علائم آلرژی و بهبود مشکلات تنفسی ناشی از حساسیت تجویز میشود. این دارو گیرندههای هیستامین را مسدود و غشای سلولهای ماستسل را پایدار میکند و بهاینترتیب مانع بروز واکنشهای آلرژیک شدید میشود.
نکته بسیار مهم درباره Ketotifen این است که یک داروی پیشگیرانه است؛ برای درمان حملات حاد و ناگهانی آسم کاربردی ندارد، بلکه مصرف مداوم آن به مرور زمان از تکرار و شدت این حملات میکاهد و علائم آسم را کم میکند.
کتوتیفن معمولا بهشکل قرص و شربت (برای کودکان) و قطرههای چشمی (برای رفع خارش و قرمزی چشم ناشی از آلرژی) از داروخانهها قابلتهیه است.
این دارو در بازار دارویی ایران و جهان با نامهای تجاری مختلفی شناخته میشود، معروفترین آنها عبارتاند از:
- زادیتن (Zaditen)؛
- رسپیژن (Respigen)؛
- کتوبایوفن (Ketobiofen)؛
- دنرل (Denerel)؛
- آسمافورت (Asmafort)؛
- کترام (Ketram)؛
- آمیتن (Amiten)؛
- زادیکس (Zadix)؛
- برونتیف (Brontif).
این دارو، عمدتا از کتوتیفن فومارات به عنوان ماده فعال تشکیل شده است. علاوهبر ماده فعال، فرمولاسیون آن معمولا شامل مواد غیرفعال یا کمکی بوده که به جذب و عملکرد بهتر دارو کمک میکنند.
مواد کمکی این دارو شامل لاکتوز، استئارات منیزیم و سلولز میشوند. این مواد، بسته به اشکال متنوع دارو (قرص، شربت یا قطره چشمی)، فرمولاسیون و نام تجاری متفاوتی دارند.
اشکال دارویی کتوتیفن
زادیتن در قالب چند شکل دارویی مختلف تولید و روانه بازار میشود تا به نیاز تمام گروههای سنی پاسخ دهد. در ادامه اشکال دارویی و ویژگیهای هریک را مرور میکنیم.
قرص کتوتیفن
قرص کتوتیفن برای چیست؟ این شکل دارو عمدتا برای بزرگسالان و کودکان بالای ۳ سال که مشکلی در بلع قرص ندارند، تجویز میشود. هدف از مصرف قرص کتوتیفن، کنترل سیستمیک حساسیت و پیشگیری طولانیمدت از حملات آسم آلرژیک است. قرص کتوتیفن برای سرفه معجزه میکند.
قطره چشمی کتوتیفن
قطره کتوتیفن چشمی برای چیست؟ زمانی که آلرژی چشمها را هدف قرار میدهد و باعث ایجاد علائمی مثل خارش شدید، قرمزی، اشکریزش و سوزش میشود، استفاده از قطره چشمی کتوتیفن بهترین گزینه است. این قطره اثرگذاری موضعی و بسیار سریع دارد.
شربت کتوتیفن
شربت کتوتیفن برای چیست؟ از آنجا که بلعیدن قرص برای کودک خردسال سخت یا غیرممکن است، شربت کتوتیفن کودکان بهترین و ایمنترین فرم دارویی برای این گروه سنی محسوب میشود. معمولا پزشک برای کودکان ۶ماهه تا ۱ساله این فرم دارو را تجویز میکند.
کاربردهای شربت و قرص کتوتیفن
اگر بهدلیل حساسیتهای فصلی، گردوغبار یا آلرژنها دچار گرفتگی صدا شده باشید، شربت کتوتیفن برای گرفتگی صدا مفید و مؤثر است. این دارو با مهار ترشح هیستامین، دیگر علائم آلرژیک را نیز بهبود میبخشد.
در ادامه، به موثرترین کاربردهای داروی کتوتیفن پرداختهایم:
| مورد مصرف | نحوه اثر | بهترین زمان مصرف | دوز معمول برای بزرگسالان | عوارض شایع |
|---|---|---|---|---|
| آسم برونشیال | مهار هیستامین و کاهش التهاب راههای هوایی؛ پیشگیری از حملات آسم | شبها قبل از خواب | 1 میلیگرم دو بار در روز (صبح و شب)، ترجیحاً همراه غذا | خوابآلودگی، خشکی دهان، افزایش اشتها، سرگیجه |
| رینیت آلرژیک | مهار هیستامین و سایر مواد شیمیایی که علائم آلرژیک ایجاد میکنند | شب یا هنگام بروز علائم | 1 میلیگرم دو بار در روز | خوابآلودگی، تهوع، افزایش وزن، تحریکپذیری |
| کونژکتیویت آلرژیک | پایدارسازی سلولهای ماست در چشم؛ کاهش خارش، قرمزی و التهاب ناشی از آلرژی | بسته به شدت علائم، اغلب شبها | 1 میلیگرم دو بار در روز | تحریک خفیف چشمی (در اشکال موضعی)، خوابآلودگی، تاری دید موقت |
اگر قصد خرید این شربت را دارید، میتوانید با سفارش آنلاین دارو از داروخانه آنلاین دکتردکتر، آن را درِ منزل تحویل بگیرید.
شربت کتوتیفن برای سرماخوردگی هم تجویز میشود؟
شربت کتوتیفن برای درمان سریع سرماخوردگی بهطور مستقیم تجویز نمیشود، زیرا این دارو خاصیت ضدآلرژیک و ضدالتهابی دارد و برای کاهش علائم آلرژیک مثل عطسه، آبریزش بینی و خارش کاربرد دارد.
شربت کتوتیفن برای سرفه
شربت کتوتیفن برای کودکان برای چیست؟ آیا سرفه را درمان میکند؟ در پاسخ باید بگوییم شربت کتوتیفن برای سرفه کودکان یک درمان قطعی و صددرصدی نیست، اما اگر سرفه به دلیل آلرژی یا التهاب باشد، به کاهش آن کمک میکند.
کتوتیفن برای گرفتگی صدا
کتوتیفن تأثیر مستقیم روی درمان گرفتگی صدا ندارد، اما در صورت آلرژیک بودن علت گرفتگی، میتواند به بهبود کمک کند.
شربت کتوتیفن برای گلودرد
شربت کتوتیفن گلودرد را درمان نمیکند، ولی در صورت آلرژیک بودن گلودرد، علائم را کاهش میدهد.
کتوتیفن برای آبریزش بینی
کتوتیفن با کاهش واکنشهای آلرژیک، آبریزش بینی ناشی از آلرژی را بهبود میبخشد.
شربت کتوتیفن برای سرفه خلط دار مناسب است؟
خیر، شربت کتوتیفن برای سرفه خلط دار کودکان و بزرگسالان مناسب نیست چون خاصیت ضدسرفه و خلطآوری ندارد و بیشتر برای علائم آلرژیک کاربرد دارد. شربت برونتیف کتوتیفن برای کودکان و گروههای سنی بالاتر قابلاستفاده است.
مکانیسم اثرگذاری داروی کتوتیفن چگونه است؟
در بدن ما سلولهایی به نام «ماستسل» وجود دارند که در مواجهه با مواد آلرژیزا، مادهای شیمیایی و تحریککننده به نام هیستامین آزاد میکنند؛ این همان مادهای است که باعث خارش، عطسه، آبریزش و انقباض راههای هوایی میشود.
زادیتن با یک تیر دو نشان میزند:
- روی سطح این سلولها مینشیند و اجازه نمیدهد هیستامین کمتری آزاد شود. در واقع، عامل پایداری ماستسل است؛
- اگر هیستامینی آزاد شده باشد، جلوی اتصال آن به گیرندههای بدن را میگیرد و نقش آنتیهیستامین دارد.
با این عملکرد دوگانه، کتوتیفن مانع شکلگیری واکنشهای آلرژیک زنجیرهای در بدن میشود.
حواستان باشد، این دارو یک کنترلکننده طولانیمدت است، نه یک درمان سریعالاثر. این یعنی اثربخشی کامل آن بهمرور زمان و پساز چند هفته مصرف مداوم ظاهر میشود. نمیتوان انتظار داشت وسط حمله حاد آسم یا تنگی نفس شدید مصرف این دارو راه تنفس را فورا باز کند!
مزایای استفاده از کتوتیفن
از مزایای این دارو میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- التهاب و حساسیت در مسیرهای هوایی را کاهش میدهد.
- علائم آسم را بهبود میبخشد.
- حملات آسم را پیشگیری میکند و شدت آنها را کاهش میدهد.
- علائم رینیت آلرژیک مثل عطسه را کاهش میدهد و درمان سریع آبریزش بینی است.
- ناراحتی و التهاب چشمها در کونژکتیویت آلرژیک را تسکین میدهد.
- آزادسازی هیستامین و مواد محرک آلرژی را مهار میکند.
- واکنشهای آلرژیک را کاهش میدهد.
- بهعنوان درمان بلندمدت برای کنترل آلرژیها و آسم کاربرد دارد.
- عوارض جانبی خفیف و قابل تحمل ایجاد میکند.
موارد مصرف شربت کتوتیفن
شربت کتوتیفن (Ketotifen Syrup) اغلب برای کودکان تجویز میشود، چون بلع آن راحتتر و دوز آن قابل تنظیمتر است. موارد مصرف شربت کتوتیفن مشابه قرص این دارو است اما برای تجویز به سنین پایینتر، متناسب شده است. از این دارو بهعنوان شربت کتوتیفن برای کودکان نیز یاد میشود.
آیا مصرف شربت کتوتیفن برای درمان سرفه خلط دار کودک مناسب است؟
شربت کتوتیفن معمولاً برای درمان سرفه خلطدار کودکان توصیه نمیشود، چون این دارو بیشتر برای کنترل واکنشهای آلرژیک و پیشگیری از حملات آسم یا کاهش علائم آلرژیک مثل رینیت و کونژکتیویت کاربرد دارد.
شربت برونتیف کتوتیفن برای سرفه زمانی مؤثر است که سرفه از نوع آلرژیک و ناشی از حساسیت باشد.
طریقه مصرف داروی کتوتیفن
قرص کتوتیفن معمولا به صورت خوراکی همراه یا بدون غذا مصرف میشود. دوز استاندارد برای بزرگسالان و کودکان بالای ۳ سال، ۱ میلیگرم و 2 بار در روز است.
براساس اطلاعات وبسایت پزشکی drugs، باید داروی برونتیف را دقیقاً طبق تجویز پزشک و بهطور منظم مصرف کنید و مصرف دارو را تا زمان بهبودی کامل ادامه دهید، حتی اگر علائم آلرژیک شما بهتر یا ناپدید شده باشند.
هر یک از اشکال داروی کتوتیفن خارجی یا داخلی، نحوه مصرف و دوز متفاوتی دارند که در ادامه به آنها اشاره کردهایم:
طریقه مصرف قرص کتوتیفن 1
قرص کتوتیفن برای بزرگسالان و کودکان بالای 3 سال، باید در دوز 1 میلیگرم و 2 بار در روز مصرف شود. مصرف این قرص، برای کودکان بین 6 ماه تا 3 سال، متناسب با وزن بدن و توسط پزشک تعیین خواهد شد.
این قرص خوراکی، باید همراه با غذا یا بدون غذا کاملا بلعیده شود. باید از شکستن و جویدن این قرص پرهیز کرد. پزشک، مصرف این قرص را در فواصل زمانی منظم، به صورت 1 بار در صبح و 1 بار در عصر تجویز میکند.
طریقه مصرف شربت
بزرگسالان و کودکان بالای 3 سال، 1 بار صبح و 1 بار عصر باید دوز معمول شربت برونتیف یعنی 1 میلیگرم در 5 میلیلیتر شربت را مصرف کنند. برای کودکان پایینتر از 3 سال تا 6 ماه، دستور مصرف این شربت متناسب با وزن کودک و تشخیص پزشک تعیین میشود.
معمولا، مصرف 0.25 میلیلیتر از شربت و 2 بار در روز جهت اثربخشی این دارو برای کودک بیمار لازم است. این شربت، هرگز برای بلع راحتتر نباید با مایعات یا غذا ترکیب شود.
طریقه مصرف قطره
چکاندن یک قطره از کتوفین قطره چشمی، در فواصل زمانی هر 8 تا 12 ساعت برای بهبود آلرژیهای چشمی لازم است. قبل از چکاندن انواع قطره چشمی، دستها باید شسته شود. همچنین، پس از چکاندن قطره، با ایجاد فشار ملایم به گوشه داخلی چشم به مدت 1 دقیقه، میتوان از نشت آن به بیرون جلوگیری کرد. بین مصرف این قطره با سایر قطرههای چشمی، باید حداقل 5 دقیقه فاصله زمانی در نظر گرفت.
فراموشی مصرف داروی کتوتیفن قرص
اگر یک دُز قرص کتوتیفن را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را مصرف کنید. اما اگر به نوبت بعدی نزدیک هستید، آن را رها کنید و زمانبندی را تغییر ندهید. برای جلوگیری از عوارض قرص کتوتیفن مثل خوابآلودگی مفرط و سرگیجه، هرگز دُز دارو را دوبرابر نکنید.
نحوه متوقف کردن مصرف دارو کتوتیفن
قطع زادیتن باید زیر نظر پزشک و بهصورت تدریجی انجام شود. قطع ناگهانی این دارو، بهویژه در بیماران مبتلا به آسم، خطر بازگشت شدید و ناگهانی حملات تنفسی و علائم آلرژی را به همراه دارد. پزشک معمولا دُز دارو را طی چند هفته کاهش میدهد تا بدن بهمرور زمان با شرایط جدید سازگار شود.
چگونه باید از داروی کتوتیفن نگهداری کرد؟
این دارو، باید در بستهبندی خود، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگهداری شود. همچنین، یخ زدگی دارو باعث عدم اثربخشی آن خواهد شد. در صورت تغییر رنگ یا کدر شدن قطره آن، از آن استفاده نکنید. پس از هر بار استفاده، برای جلوگیری از آلودگی درب بطری را محکم ببندید.
خطرات و عوارض داروی کتوتیفن
هر یک از اشکال دارویی کتوتیفن، عوارض جانبی خاص خود را برجای میگذارند. در جدول زیر، به مهمترین عوارض و خطرات آنها پرداختهایم:
- قرمزی، تورم و خارش چشم
- ترشح از چشم
- احساس درد یا ناراحتی در چشم
- کهیر
- سوزش یا گزگز چشم
- خشکی چشم
- حساسیت به نور
- بزرگ شدن مردمکها
- افزایش وزن
- خشکی دهان
- تحریکپذیری
- خونریزی بینی
- حالت تهوع و استفراغ
- یبوست یا اسهال
- سردرد، سرگیجه و خستگی
- تشنج
- اختلالات خونی و کبدی
گاهی، این عوارض جانبی بسته به ویژگیها و شرایط هر فرد بهشکل متفاوتی ظاهر میشوند.
چه افرادی باید قبل از استفاده از این دارو احتیاط کنند؟
افرادی که در ادامه اشاره میکنیم، باید قبل از مصرف قرص یا شربت کتوتیفن با پزشک مشورت کنند یا با احتیاط بیشتری از دارو استفاده کنند:
- افرادی که سابقه صرع یا تشنج دارند، باید با احتیاط دارو را مصرف کنند زیرا میتواند آستانه تشنج را پایین بیاورد.
- کسانی که بیماری کبدی یا کلیوی دارند، باید پیش از شروع مصرف، با پزشک مشورت کنند چون ممکن است دارو در بدنشان بهخوبی متابولیزه یا دفع نشود.
- والدینی که قصد دارند دارو را برای کودکان زیر ۶ ماه استفاده کنند، باید حتماً با پزشک مشورت کنند زیرا ایمنی دارو در این گروه سنی هنوز بهطور کامل ثابت نشده است.
- افرادی که به مصرف داروهایی مانند آرامبخشها، داروهای ضدافسردگی یا خوابآور عادت دارند، باید مراقب باشند چون زادیتن ممکن است اثر خوابآور آنها را تقویت کند.
- کسانی که سابقه خوابآلودگی شدید یا کاهش هوشیاری دارند، باید هنگام مصرف دارو، از انجام فعالیتهایی مثل رانندگی یا کار با ماشینآلات خودداری کنند.
موارد منع مصرف قرص کتوتیفن
موارد منع مصرف قرص کتوتیفن چیست؟ احتیاطهای شدید در مورد مصرف این دارو عبارتاند از:
- سابقه حساسیت دارویی: افرادی که به کتوتیفن یا هر یک از اجزای فرمولاسیون آن حساسیت شدید دارند.
- ابتلا به صرع یا سابقه تشنج: کتوتیفن میتواند آستانه تشنج را کاهش دهد و خطر بروز آن را بیشتر کند.
- آسم حاد: این دارو یک پیشگیرانه است و نباید برای درمان حملات حاد و ناگهانی آسم استفاده شود.
- بیماران مبتلا به پورفیری: زادیتن برای افراد مبتلا به این اختلال نادر خونی ایمن نیست.
- کودکان زیر ۶ ماه تا ۱ سال: مصرف اشکال خوراکی این دارو برای نوزادان و کودکان زیر یک سال (بسته به دستورالعملهای پزشک) ممنوع یا نیازمند احتیاط شدید است.
- مصرف همزمان با داروهای دیابت خوراکی: مصرف همزمان برونتیف با برخی داروهای دیابت ازجمله متفورمین ممکن است باعث افت شدید و ناگهانی پلاکتهای خون شود.
مصرف کتوتیفن در بارداری مجاز است؟
مصرف کتوتیفن در دوران بارداری توصیه نمیشود، مگر در مواردی که فواید آن برای مادر بیشتر از خطرات احتمالی برای جنین باشد. در واقع، شواهد کافی از مطالعات انسانی برای ایمن بودن این در بارداری وجود ندارد و بیشتر اطلاعات بر اساس مطالعات حیوانی است.
آیا میتوان در دوره شیردهی این دارو را مصرف کرد؟
برونتیف معمولاً در دوره شیردهی با احتیاط مصرف میشود، اما اطلاعات دقیقی درباره میزان ورود دارو به شیر مادر و تأثیر آن بر نوزاد وجود ندارد.
کتوتیفن با چه داروهایی تداخل دارد؟
فهرست تداخل دارویی کتوتیفن با دیگر داروها عبارت است از:
- دیازپام (Diazepam)
- قرص لورازپام (Lorazepam)
- زولپیدم (Zolpidem)
- قرص فلوکستین (Fluoxetine)
- سرترالین (Sertraline)
- آمیتریپتیلین (Amitriptyline)
- کاربامازپین (Carbamazepine)
- فنیتوئین (Phenytoin)
- والپروات (Valproate)
- انواع نوشیدنیهای الکلی مثل آبجو، شراب، مشروبات الکلی قوی
- دیفنهیدرامین (Diphenhydramine)
- لوراتادین (Loratadine)
- ستریزین (Cetirizine)
آیا در صورت مصرف بیش از حد کتوتیفن امکان اوردوز هم وجود دارد؟
بله، مصرف بیش از حد کتوتیفن میتواند منجر به اوردوز شود. علائم اوردوز با این دارو، شامل موارد زیر است:
- خوابآلودگی شدید و غیرعادی
- گیجی و سردرگمی
- بیحالی و ضعف عضلانی
- کاهش ضربان قلب یا تنفس کند
- تشنج در موارد نادر
هشدار! در صورت شک به مصرف بیش از حد زادیتن، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد یا با مرکز درمان مسمومیت تماس گرفت تا اقدامات لازم انجام شود.
چنانچه، شما و اعضای خانوادهتان قصد مصرف این دارو را دارید، ویزیت آنلاین دکتر آلرژی در دکتردکتر را امتحان کنید و مشاوره پزشکی غیرحضوری داشته باشید.
