ریزش مو بعد از کاهش وزن؛ چرا اتفاق می‌افتد و چگونه متوقف می‌شود؟

کاهش وزن فواید زیادی برای بدن دارد، بااین‌حال این روند برای برخی افراد با عارضۀ جانبی ریزش مو همراه است. این اتفاق به‌ویژه زمانی که برای بهبود وزن خود به‌سختی تلاش کرده‌اید، ناامیدکننده است. خوشبختانه، این عارضه قابل‌درمان بوده و بیشتر اوقات موقتی است. در ادامه علت ریزش مو بعد از کاهش وزن را بیشتر بررسی می‌کنیم. همراهمان بمانید.

علت ریزش مو بعد از کاهش وزن چیست و چرا بعد از رژیم‌های سخت اتفاق می‌افتد؟

ریزش مو در طول دورۀ کاهش وزن بیشتر به‌دلیل کمبود مواد مغذی و نتایج لاغری سریع روی بدن رخ می‌دهد. هنگامی که نحوۀ دریافت کالری به‌‌دفعات و خیلی سریع تغییر می‌کند، بدن دچار حالت شوک خفیف می‌شود. این شوک چرخۀ رشد مو را مختل می‌کند و باعث می‌شود فولیکول‌ها وارد فاز استراحت شوند. اگر می‌خواهید بدانید فولیکول مو چیست؟ به‌طور خلاصه باید گفت نوعی ساختار کوچک در پوست سر است که مو از آن رشد می‌کند.

رژیم‌های غیراصولی کالری و مواد مغذی کافی ندارند، درحالی‌که مو برای رشد مناسب به آنها نیاز دارد. طبق تحقیقات، ارتباط واضحی بین استرس و ریزش مو، کاهش وزن سریع و محدودیت کالری وجود دارد. رژیم‌های سخت نیز به‌طور معمول باعث کمبود اسیدهای چرب ضروری، روی، پروتئین، آهن، سلنیوم و ویتامین D می‌شوند.

ازطرفی، لاغری ناگهانی با شرایطی به نام تلوژن افلوویوم (TE) حاد مرتبط است. این عارضه از شایع‌ترین دلایل ریزش مو در پوست سر به شمار می‌رود. تلوژن افلوویوم اغلب ۳ ماه پس‌از لاغری سریع شروع می‌شود و حدود ۶ ماه طول می‌کشد. ساقه‌های مو در طول عمر خود چرخه‌های مختلفی را طی می‌کنند که عبارت‌اند از:

• فاز آناژن: مرحلۀ رشد مو است و چند سال طول می‌کشد.
• فاز کاتاژن: مرحلۀ انتقال کوتاه است و چند هفته زمان می‌برد.
• فاز تلوژن: مرحلۀ استراحت است که ۳ تا ۴ ماه طول می‌کشد. در پایان این فاز، موها می‌ریزند و موی جدید در فولیکول رشد می‌کند.

وقتی استرس ناشی از لاغری به بدن وارد شود، موها خیلی زودتر از موعد رشد را متوقف می‌کنند و وارد فاز کاتاژن می‌شوند. سپس به فاز تلوژن می‌روند و پیش‌از موعد می‌ریزند.

آیا ریزش مو بعد کاهش وزن واکنش طبیعی بدن است؟

بله، این اتفاق واکنش فیزیولوژیک بدن به استرس محسوب می‌شود. وقتی بدن با لاغری ناگهانی یا کمبود مواد مغذی روبه‌رو می‌شود، استرس زیادی را تحمل می‌کند. این استرس نقش محرک را دارد و چرخۀ طبیعی مو را به‌هم می‌ریزد؛ درنتیجه، بدن برای حفظ انرژی، رشد موها را متوقف می‌کند و آنها را به فاز استراحت می‌فرستد.

چه مقدار کاهش وزن می‌تواند باعث ریزش مو شود؟

این عارضه در افرادی دیده می‌شود که وزن زیادی را در زمان کوتاهی از دست می‌دهند. به گفتۀ آکادمی پوست آمریکا، کاهش وزن ۹ کیلوگرم یا بیشتر در عرض چند ماه، نوعی عامل استرس‌زا است و ریزش مو را به‌دنبال دارد.

کمبود چه ویتامین‌ها و مواد معدنی علت ریزش مو بعد از کاهش وزن هستند؟

ریزش مو ناشی از کاهش وزن بیشتر در افرادی دیده می‌شود که دچار کمبود مواد مغذی هستند. دریافت کالری کمتر به معنای رسیدن مواد مغذی کمتر به بدن است که بر حفظ و رشد موها تأثیر می‌گذارد. ارتباط مستقیمی میان ریزش مو و کمبود مواد مغذی زیر در طول دورۀ لاغری وجود دارد.

• آهن و فریتین؛
• ویتامین D؛
• بیوتین و ویتامین‌های گروه B؛
• روی (زینک)؛
• نیاسین؛
• اسیدهای چرب؛
• سلنیوم؛
• ویتامین A؛
• ویتامین E؛
• اسید فولیک؛
• اسیدهای آمینه.

نقش کمبود پروتئین در ریزش مو بعد کاهش وزن

اسیدهای آمینه واحد‌های سازندۀ پروتئین و برای رشد مو ضروری هستند. این ترکیب‌ها برای تولید کراتین (پروتئین ساختاری اصلی مو) لازم هستند. سوءتغذیه پروتئین (زمانی که بدن پروتئین کافی دریافت نمی‌کند) باعث ریزش مو می‌شود؛ بنابراین درصورت پیروی از رژیم کاهش وزن کم‌کالری که پروتئین کافی ندارد، این عارضه رخ می‌دهد. وقتی نیازهای پروتئینی تأمین نشوند، بدن عملکردهای حیاتی وابسته به پروتئین را در اولویت قرار می‌دهد که شامل ترمیم بافت، هضم، تنظیم تعادل آب و اسیدیته (pH) و تولید هورمون هستند. ازآنجا‌که رشد مو برای زنده‌ماندن ضروری نیست، متوقف می‌شود و ریزش مو اتفاق می‌افتد.

علاوه‌بر این، کمبود اسیدهای آمینه خاص مانند هیستیدین، لوسین، والین و سیستئین در افراد مبتلا به ریزش مو شایع است. محققان در مطالعه‌ای روی ۱۰۰ نفر مبتلا به این ریزش مو، متوجه کمبود هیستیدین و لوسین در درصد بالایی از شرکت‌کنندگان شدند. آنها درگیر انواع مختلفی از آلوپسی ازجمله آلوپسی آندروژنیک و تلوژن افلوویوم (TE) بودند. همچنین، طبق این مطالعه، کمبود والین و سیستئین در میان این افراد رایج بود.

ارتباط کمبود آهن و ریزش مو بعد از کاهش وزن

آهن مادۀ معدنی ضروری است که بدن برای تولید هموگلوبین به آن نیاز دارد. هموگلوبین نوعی پروتئین در گلبول‌های قرمز خون است که اکسیژن را حمل می‌کند. هر سلولی در بدن برای عملکرد صحیح به اکسیژن نیاز دارد، ازجمله سلول‌های داخل فولیکول‌های مو که به رشد و ترمیم موها کمک می‌کنند.

بسیاری از زنان دچار کمبود آهن هستند و ریزش مو نخستین نشانه‌ای است که متوجه آن می‌شوند. وقتی ذخایر آهن بدن کم باشد (حتی بدون وجود کم‌خونی)، فولیکول‌های مو اکسیژن و مواد مغذی لازم را دریافت نمی‌کنند. با گذشت زمان، این اتفاق موها را ضعیف‌تر و نازک‌تر می‌کند و احتمال ریزش آنها را افزایش می‌دهد. بااین‌حال، ریزش مو علامت رایج کم‌خونی ناشی از فقر آهن نیست، اما در برخی افراد دیده می‌شود.

کمبود روی (زینک) و نازک‌شدن موها بعد از رژیم

کمبود روی، رشد مو را ازطریق چندین مکانیسم مرتبط در سطح سلولی مختل می‌کند. این مادۀ معدنی برای سنتز دی‌ان‌ای و آران‌ای ضروری است. این فرایندها برای تقسیم سلولی سریع در فولیکول‌های مو الزامی هستند. وقتی سطح روی کافی نباشد، این فعالیت کاهش می‌یابد و به تشکیل ساقۀ موی ضعیف‌تر می‌انجامد.

ازطرفی روی نقش مهمی در تولید پروتئین و کراتین دارد. ساختار مو بیشتر از کراتین تشکیل شده است و این پروتئین برای شکل‌گیری مناسب به روی نیاز دارد. کمبود این ماده باعث تولید موهای شکننده و آسیب‌پذیر می‌شود. طبق پژوهش‌ها، روی بر عوامل رشد و مسیرهای هورمونی مؤثر در چرخۀ مو تأثیر می‌گذارد.

این مادۀ معدنی خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی نیز دارد. این ویژگی‌ها از فولیکول‌های مو در برابر استرس اکسیداتیو و التهاب محافظت می‌کنند، عواملی که هر دو در ریزش مو نقش دارند. کمبود روی شرایط التهابی پوست سر را نیز تشدید می‌کند. نشانه‌های بالینی کمبود این ماده شامل تغییرهای پوستی (مانند تأخیر در بهبود زخم)، تغییر حس چشایی و بویایی، اختلال سیستم ایمنی و مشکلات گوارشی می‌شوند. هنگامی که کمبود روی علت اصلی ریزش مو باشد، درمان آن به‌طور معمول این عارضه را به‌تدریج برطرف می‌کند. بااین‌حال، رشد مجدد مو فرایندی کند است و شاید ماه‌ها طول بکشد تا نمایان شود.

تأثیر کمبود سایر ویتامین‌ها بر ریزش مو بعد از کاهش وزن

• ویتامین B۱۲: این ویتامین در بدن ساخته نمی‌شود و باید ازطریق غذا تأمین شود. ویتامین B۱۲ نقش اساسی در عملکرد طبیعی فولیکول‌های مو دارد و کمبود آن باعث ریزش مو می‌شود.
• ویتامین D: اگر می‌پرسید کمبود ویتامین دی و ریزش مو چه ارتباطی دارند؟ باید بگویم کمبود این ویتامین عامل تشدیدکنندۀ ریزش موی واکنشی (تلوژن افلوویوم حاد) است. مقدار کافی این ویتامین در بدن برای حفظ چرخۀ رشد مو و عملکرد فولیکول‌ها ضروری است.
• ویتامین C: این ویتامین آنتی‌اکسیدانی عالی است که از موها در برابر رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کند. همچنین، جذب آهن از غذا را افزایش می‌دهد. اکسیژن‌رسانی کافی به فولیکول‌ها به آهن وابسته است. بنابراین کمبود ویتامین C موها را شکننده می‌کند.

برای بررسی دقیق سطح ویتامین‌های خون خود و تنظیم رژیم غذایی اصولی، می‌توانید همین حالا از دکتردکتر نوبت ویزیت برای مراجعۀ حضوری به متخصص تغذیه بگیرید.

درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن با اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی

برای درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن، به‌طور معمول باید به علت اصلی آن دقت کرد که شامل رژیم غذایی ناسالم، تغییرهای هورمونی و استرس هستند. رعایت تغذیۀ متعادل و سرشار از مواد مغذی همراه با سبک زندگی فعال به رفع این مشکل کمک می‌کند. علاوه‌بر این، زندگی بدون استرس با انجام یوگا و مدیتیشن از ریزش بیشتر موها جلوگیری می‌‎کند، و حتی باعث رشد مجدد و سالم موها می‌شود.

درصورت نتیجه‌نگرفتن، دربارۀ علت و درمان ریزش مو خود باید با پزشک متخصص پوست و مو مشورت کنید. او می‌تواند شدت علت ریزش را ارزیابی کرده و بهترین روش‌های درمان ریزش مو مردان یا موثرترین روش‌های درمان ریزش مو زنان را تجویز کند. در موارد شدیدتر کاشت مو پیشنهاد می‌شود.

اصلاح سبک زندگی برای حمایت از رشد مو

کنترل استرس تأثیر بسزایی بر حفظ مو در دوران کاهش وزن دارد. برای تنظیم سطح کورتیزول، به‌طور منظم مدیتیشن، یوگا یا تمرین‌های تنفس عمیق را انجام دهید. کورتیزول بالا چرخه‌های رشد مو را مختل می‌کند. ازآنجا‌که بازسازی فولیکول‌های مو بیشتر در حین خواب رخ می‌دهد، سعی کنید هر شب ۷ تا ۹ ساعت خواب باکیفیت داشته باشید. همچنین، برخی افراد در کنار مراقبت‌های پزشکی، از روش‌های درمان ریزش مو در طب سنتی مانند ماساژ کف سر با روغن گرم و بخور گیاهی استفاده می‌کنند که باعث توقف ریزش و رشد مجدد موها می‌شوند.

بهترین مواد غذایی برای درمان ریزش مو بعد کاهش وزن

پس‌از کاهش وزن، تغذیۀ صحیح به رشد مجدد موهای شما کمک می‌کند. داشتن رژیم غذایی متعادل همراه با مواد مغذی مهم برای سلامت مو ضروری است. همچنین، از ریزش بیشتر موها جلوگیری می‌کند. بعضی مواد مغذی برای سلامت مو عبارت‌اند از:

• آهن؛
• روی؛
• بیوتین؛
• پروتئین؛
• اسیدهای چرب امگا ۳.

خوردن غذاهای سرشار از این مواد مغذی می‌تواند برای رشد موهای شما مفید باشد. منابع خوب این مواد شامل گوشت بدون چربی، ماهی، تخم‌مرغ، آجیل و سبزی‌های برگ‌دار هستند. همچنین، در طول روز آب زیادی بنوشید تا هیدراته بمانید. نمونه برنامۀ غذایی برای درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن را در جدول زیر مشاهده می‌کنید:

درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن بدون مصرف مکمل

برای درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن بدون مصرف مکمل به نکات زیر دقت کنید:

• رویکرد کاهش وزن خود را اصلاح کنید: نحوۀ لاغری شما تأثیر قابل‌توجهی بر سلامت موهایتان می‌گذارد. پیداکردن روشی متعادل در این مسیر اهمیت دارد.
• وزن خود را به‌مرور کم کنید: لاغری سریع باعث ریزش مو می‌شود، زیرا به بدن شوک وارد می‌کند. بااین‌حال، کاهش وزن آهسته به بدن اجازه می‌دهد تا خود را بهتر تطبیق دهد و خطر ریزش مو را پایین می‌آورد. شاید این روند آهسته به نظر برسد، اما برای حفظ وزن بهتر است. همچنین، استرس کمتری به بدن و موهای شما وارد می‌کند.
• روتین مراقبت از مو را جدی بگیرید: برای به‌حداقل‌رساندن آسیب‌های فیزیکی، روتین‌های ملایم مراقبت از مو را در پیش بگیرید. روتین مراقبتی مناسب برای توقف ریزش مو مفید است و باعث رشد موهای جدید نیز می‌شود. به نکات زیر دقت کنید:
• برای کاهش قابل‌‎توجه شکستگی مو، از شانۀ دندانه‌پهن یا برس گره‌بازکن استفاده کنید.
• از سفت‌بستن موها بپرهیزید.
• از بهترین شامپوهای ضد ریزش مو ایرانی که فاقد سولفات هستند و برای موهای نازک فرموله شده‌اند، استفاده کنید.
• از ابزارهای حرارتی استفاده نکنید یا آنها را روی درجۀ پایین‌تر تنظیم کنید.
• به‌جای مالش شدید موها، آب اضافی آنها را به‌آرامی با حولۀ میکروفایبر بگیرید.
• برای بهبود گردش خون، کف سر را ماساژ دهید.

بهترین مکمل‌ها برای درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن

برای مقابله با ریزش مو بعد از کاهش وزن، گاهی مصرف مکمل برای رشد مجدد موها پیشنهاد می‌شود. زمان خرید مکمل برای اطمینان از اثربخشی آن به برچسب محصول، ترکیب‌ها و مقدار آنها و سابقه و اعتبار شرکت تولیدکننده دقت کنید. انتخاب مکمل مناسب به‌اندازۀ خود تصمیم به مصرف مکمل مهم است.

همچنین، بسیاری از افراد می‌خواهند بدانند بهترین قرص ویتامین برای ریزش مو چیست. در بازار محصولات متنوعی وجود دارند؛ مثلاً مصرف قرص فیتو (PHYTO) برای ریزش مو یا قرص هیرتامین زیر نظر پزشک به جبران کمبودهای مغذی کمک می‌کند. برنامۀ مناسب برای مصرف این مکمل‌ها رشد مجدد موهای شما را بهبود می‌بخشد.

آیا بیوتین به درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن کمک می‌کند؟

بیوتین فواید زیادی برای بدن دارد. نقش اصلی آن کمک به تبدیل غذای مصرفی به انرژی است. همچنین، بدن برای تولید کراتین به آن نیاز دارد. کراتین نوعی پروتئین است که مو، پوست و ناخن‌ها را می‌سازد. ازاین‌رو مکمل‌های بیوتین و محصولات موی حاوی آن، اغلب برای حمایت از رشد مو تبلیغ می‌شوند. باوجوداین ادعاها، شواهد محدودی وجود دارد که نشان دهد مصرف مکمل بیوتین باعث رشد مو در افراد سالم می‌شود.

طی مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۲، زنانی که احساس می‌کردند موهایشان نازک شده است، بررسی شدند. آنها به‌طور تصادفی مکمل رشد موی چندترکیبی حاوی بیوتین یا دارونما را به‌مدت ۶ ماه دریافت کردند. افرادی که مکمل دریافت کردند، افزایش قابل‌مشاهده‌ای در حجم کلی مو و ضخامت موها گزارش دادند. درحالی‌که هیچ تغییر قابل‌توجهی در گروه دارونما دیده نشد.

بااین‌حال، ازآنجا‌که مکمل مصرفی حاوی ترکیب‌های متعددی ازجمله روی و آهن بود، نمی‌توان نتایج را فقط به بیوتین نسبت داد. این مواد نیز برای رشد مو ضروری هستند. علاوه‌بر این احتمال دارد شرکت‌کنندگان کمبود یکی از مواد مغذی موجود در مکمل را داشته باشند. و جبران این کمبودها در طول دورۀ مطالعه به رشد مو منجر شده است.

محققان در مطالعۀ دیگری دریافتند کودکانی که پس‌از مصرف مکمل‌های بیوتین رشد موی بهتری داشتند، بیمار بوده‌اند. در واقع همگی دارای نوعی بیماری زمینه‌ای بودند که باعث کمبود بیوتین در آنها شده بود. غیر از این مطالعات، شواهد قوی برای حمایت از مصرف مکمل‌های بیوتین برای رشد مو وجود ندارد.

مکمل آهن برای درمان ریزش مو بعد کاهش وزن

همۀ افرادی که ریزش مو را تجربه می‌کنند، از مصرف مکمل آهن نفع نمی‌برند. این فواید بیشتر برای افرادی است که کمبود آهن در آنها تأیید شده است. این کمبود ازطریق آزمایش‌های خون و ارزیابی بالینی مشخص می‌شود. بااین‌حال، اگر پزشک برای درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن، مصرف مکمل آهن را توصیه کرده است، برای به‌حداکثررساندن اثربخشی آن و کاهش مشکلات گوارشی به نکات زیر دقت کنید:

• انتخاب نوع مناسب مکمل: فروس بیس‌گلیسینات (Ferrous Bisglycinate) جذب بالایی دارد. این فرم از آهن در مقایسه با فروس سولفات، عوارض گوارشی کمتری مانند یبوست یا گرفتگی معده ایجاد می‌کند.
• افزایش جذب: مکمل خود را با معدۀ خالی و همراه با منبع ویتامین C (مانند لیوان آب‌پرتقال) مصرف کنید.
• پرهیز از مصرف موادی که مانع جذب آهن می‌شوند: قرص آهن خود را در فاصلۀ ۲ تا ۴ ساعت پس‌از مصرف قهوه، چای، لبنیات، مکمل‌های کلسیم یا آنتی‌اسیدها مصرف نکنید، زیرا این مواد جلوی جذب آهن را می‌گیرند.

 چه زمانی مصرف مکمل برای جلوگیری از ریزش مو ضروری می‌شود؟

مکمل‌ها همیشه برای ریزش مو بعد از کاهش وزن ضروری نیستند. براساس دستورالعمل‌های آکادمی پوست آمریکا و سازمان‌های بهداشتی، مکمل‌ها فقط درصورتی باید مصرف شوند که آزمایش‌های خون کمبود مواد مغذی را تأیید کنند. مصرف ویتامین‌های غیرضروری تعادل مواد مغذی بدن را بیشتر به‌هم می‌ریزد.

ریزش مو بعد از کاهش وزن در رژیم کتوژنیک، فستینگ و جراحی لاغری

جراحی لاغری با کاهش وزن سریع همراه است، اما به‌طور معمول باعث کمبود پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌شود، عواملی که محرک ریزش مو هستند. همچنین، رژیم‌های محدودکننده که گروه‌های غذایی کامل را حذف می‌کنند، به‌دلیل استرس یا کمبود مواد مغذی، باعث ریزش مو می‌شوند.

علت ریزش مو بعد از کاهش وزن در رژیم کتو

۴ دلیل احتمالی برای ریزش مو در رژیم کتو وجود دارد که عبارت‌اند از:

• دریافت کالری کم: باوجود مصرف چربی بالا در این رژیم، افراد به‌طور معمول کمتر گرسنه می‌شوند و کالری کمتری دریافت می‌کنند. کاهش سریع کالری به بدن شوک وارد می‌کند. درنتیجه بدن عملکردهای غیرضروری مانند رشد مو را برای محافظت از اندام‌های حیاتی متوقف می‌کند.
• دریافت ناکافی پروتئین: برای حفظ حالت کتوز در این رژیم، مصرف پروتئین محدود می‌شود و نتیجۀ تمرکز بالا روی چربی‌ها دریافت ناکافی پروتئین است. فولیکول‌های مو برای رشد به پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی نیاز دارند. بدون تأمین آنها، سلامت موها به خطر می‌افتد.
• لاغری سریع ناشی از کتوز: بسیاری از افراد در این رژیم خیلی سریع و به‌طور موقت لاغر می‌شوند. استرس ناشی از لاغری سریع و کاهش مصرف پروتئین در بروز تلوژن افلوویوم (TE) مؤثر است. این عارضه رایج‌ترین نوع ریزش مو است که در آن، موها از فاز رشد به فاز استراحت می‌روند.
• کمبود مواد مغذی: طبق تحقیقات، ممکن است پیروی از رژیم کتو باعث کمبود بیوتین شود که برای سلامت مو لازم است و کمبود آن باعث نازک‌شدن موها می‌شود. مصرف غذاهای غنی از بیوتین مانند تخم‌مرغ و ماهی سالمون در کاهش ریزش مو بعد از کاهش وزن مفید است.

ریزش مو بعد از اسلیو معده و بای‌پس معده

ریزش مو اغلب حدود ۳ تا ۶ ماه پس‌از جراحی برای لاغری آغاز می‌شود. یعنی زمانی که کاهش وزن با بیشترین سرعت رخ می‌دهد و سطح مواد مغذی در حال نوسان است. این زمان‌بندی با چرخۀ طبیعی رشد مو مطابقت دارد. بیشتر افراد به‌جای دچارشدن به کچلی موضعی، متوجه نازک‌شدن و کاهش تراکم پراکندۀ موهای خود در تمام نقاط سر می‌شوند. در واقع تمام موها تراکم کمتری پیدا می‌کنند. ریزش بیش از ۳۰ تا ۵۰ درصد موهای سر غیرمعمول است. این ریزش به‌طور معمول تا ماه نهم تا دوازدهم آهسته یا متوقف می‌شود.

طی مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸، ۵۰ نفر که تحت جراحی اسلیو معده قرار گرفته بودند، بررسی شدند. براساس نتایج آن، ۵۶ درصد از شرکت‌کنندگان دچار ریزش مو شدند که این عارضه در زنان شایع‌تر بود. قابل‌توجه است که سطح روی و ویتامین B۱۲ در افراد مبتلا به ریزش مو، بسیار پایین‌تر بود. این کمبود پیش‌از جراحی و پس‌از آن وجود داشت.

مطالعۀ دیگری در سال ۲۰۲۰ روی ۱۱۲ زن که جراحی اسلیو معده داشتند، انجام شد. طبق نتایج آن، ۷۲ درصد از شرکت‌کنندگان پس‌از جراحی دچار ریزش مو شدند. در ۷۹ درصد از این افراد، ریزش مو ۳ تا ۴ ماه پس‌از جراحی شروع شد. این عارضه به‌طور میانگین ۵٫۵ ماه طول کشید. ازطرفی، بعضی از انواع جراحی لاغری علاوه‌بر کاهش ظرفیت معده، مسیر عبور غذا از روده‌ها را تغییر می‌دهند. درنتیجه، ممکن است فرد دچار سوءجذب مواد مغذی و درنهایت، کمبود آنها شود و موهای او ریزش کنند.

درمان ریزش مو بعد از کاهش وزن چقدر زمان می‌برد؟

روند بهبود ریزش مو بعد از کاهش وزن پس‌از جبران کمبودهای تغذیه‌ای به‌طور معمول ۳ تا ۶ ماه طول می‌کشد. برای درک بهتر این زمان‌بندی، باید به عملکرد بیولوژیکی و طبیعی بدن توجه کنیم. دلایل اصلی این تأخیر زمانی عبارت‌اند از:

• چرخۀ رشد مو: موهایی که می‌ریزند در فاز استراحت (تلوژن) قرار دارند. وقتی مواد مغذی کافی به بدن می‌رسد، فولیکول‌ها باید دوباره وارد فاز رشد (آناژن) شوند. بیدارشدن فولیکول‌ها و بیرون زدن ساقۀ جدید از پوست سر، ماه‌ها طول می‌کشد.
• سرعت طبیعی رشد مو: موی انسان در ماه فقط حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتی‌متر رشد می‌کند؛ بنابراین حتی پس‌از توقف ریزش، ۶ تا ۱۲ ماه زمان می‌برد تا متوجۀ افزایش تراکم و پرپشتی موهای خود شوید.
• زمان شروع درمان: این بازۀ زمانی ۳ تا ۶ ماهه، از نقطه‌ای محاسبه می‌شود که کمبود املاح و ویتامین‌ها در خون تثبیت شده باشد. در واقع بدن باید پیش‌از هر چیز، از فاز شوک خارج شود.

هیچ درمانی نمی‌تواند سرعت طبیعی رشد مو را به‌طور چشمگیری تغییر دهد. باوجوداین مداخله‌هایی مانند مزوتراپی یا پی‌آرپی (PRP) فولیکول‌ها را بیشتر تحریک می‌کنند و کیفیت موهای به‌تازگی رشدکرده را افزایش می‌دهند. گاهی نیز تزریق آمپول بیوتین بپانتین برای ریزش مو برای تقویت فولیکول‌ها و کاهش ریزش تجویز می‌شود.

آیا ریزش مو بعد از کاهش وزن دائمی است؟

در بیشتر مواقع ریزش مو ناشی از کاهش وزن موقتی است. پس‌از سازگاری بدن با وزن جدید و میزان مواد مغذی دریافتی، عملکردهایش تثبیت می‌شوند. درنتیجه، چرخۀ رشد مو به حالت طبیعی خود برمی‌گردد. روند معمول این عارضه به این شکل است:

• ۲ تا ۳ ماه پس‌از کاهش وزن: با ورود فولیکول‌های بیشتر به فاز استراحت (تلوژن)، ریزش مو آغاز می‌شود.
• ۶ تا ۹ ماه پس‌از کاهش وزن: هم‌زمان با شروع رشد مجدد فولیکول‌ها، روند ریزش به‌طور معمول آهسته می‌شود.
• ۹ تا ۱۲ ماه و بیشتر: موها اغلب به ضخامت طبیعی خود برمی‌گردند، هرچند نحوۀ رشد مجدد در افراد متفاوت است.

اگر ریزش مو بیش از یک سال ادامه یابد یا با گذشت زمان بدتر شود، دلایل زمینه‌ای دارد مانند نبود تعادل هورمونی، کمبود مزمن مواد مغذی یا بیماری‌های خودایمنی. در این شرایط، بهترین اقدام مشورت با متخصص برای رفع مشکل اصلی است.

چگونه هنگام کاهش وزن از ریزش مو جلوگیری کنیم؟

بهترین راه برای مقابله با ریزش موی ناشی از کاهش وزن، پیشگیری از آن است. برای حفظ سلامت خود به توصیه‌های زیر عمل کنید:

• پیروی از رژیم غذایی متعادل: به‌جای رژیم‌های سخت و محدودکننده، برنامۀ غذایی سالمی را انتخاب کنید. رژیم‌های غیراصولی به سلامت روان آسیب می‌رسانند و با بازگشت وزن همراه هستند. درصورت پیروی از رژیم‌های گیاه‌خواری، غذاهای غنی از مواد مغذی مصرف کنید تا جلوی کمبود آهن و روی را بگیرید.
• دریافت پروتئین کافی: مصرف گوشت بدون چربی، حبوبات، تخم‌مرغ و لبنیات برای رشد سالم موها ضروری است.
• تأمین ریزمغذی‌ها: آهن، روی، بیوتین، سلنیوم و ویتامین‌های گروه B برای سلامت مو اهمیت دارند. این مواد مغذی را می‌توانید به‌طور طبیعی ازطریق غذاها دریافت کنید یا با نظر پزشک مکمل بخورید.
• آب‌رسانی به بدن: نوشیدن آب کافی برای بهبود گردش خون مؤثر است و باعث می‌شود مواد مغذی به‌خوبی به فولیکول‌های مو منتقل شوند.
• رعایت توصیه‌های پزشکی در جراحی لاغری: اگر می‌خواهید جراحی لاغری انجام دهید، از مطلوب‌بودن سطح روی، آهن و ویتامین B۱۲ بدن خود مطمئن شوید. پس‌از عمل نیز از به توصیه‌های پزشک خود دربارۀ رعایت برنامۀ غذایی و مصرف مکمل‌های تجویزی دقت کنید.
• ورزش متعادل: بااینکه تحرک فیزیکی فواید متعددی دارد، تمرین بیش از حد محرک ریزش مو است.
• خواب کافی: خواب نیروبخش و باکیفیت به بدن شما کمک می‌کند تا ترمیم شود و هورمون‌های استرس را تنظیم کند.

سرعت استاندارد کاهش وزن برای جلوگیری از ریزش مو

برای جلوگیری از ریزش مو بعد از کاهش وزن باید با سرعت آهسته لاغر شوید. کاهش وزن به‌مقدار ۰٫۵ تا ۱ کیلوگرم در هفته از موهای شما محافظت می‌کند و برای کنترل وزن نیز مفید است.

اشتباهات رایج در رژیم‌های لاغری که باعث ریزش مو می‌شوند

رایج‌ترین اشتباهاتی که در رژیم‌های کاهش وزن که باعث ریزش مو می‌شوند، عبارت‌اند از:

• پیروی از رژیم‌های سخت و کاهش شدید کالری: محدودیت زیاد کالری (مثلاً رژیم‌های بسیار کم‌کالری با دریافت ۸۰۰ کالری یا کمتر در روز)، بدن را وارد فاز استرس فیزیولوژیک می‌کند. در این شرایط، تعداد زیادی از فولیکول‌های مو پیش‌از موعد وارد فاز استراحت یا ریزش می‌شوند.
• حذف پروتئین: رژیم‌های شدیدی که گوشت، لبنیات یا حبوبات را حذف می‌کنند، فولیکول‌های مو را از اسیدهای آمینۀ ضروری برای ساخت تارهای جدید مو محروم می‌کنند.
• محروم‌کردن بدن از مواد معدنی ضروری: کاهش وزن سریع و محدودیت‌های غذایی باعث کمبود حاد ریزمغذی‌های مهمی می‌شود که عملکرد و سلامت فولیکول‌های مو را حفظ می‌کنند.
• اتکای زیاد به رژیم‌های مد روز (مثلاً پاک‌سازی با آب‌میوه): رژیم‌هایی که گروه‌های غذایی کامل را بسیار محدود می‌کنند (مانند رژیم‌های افراطی یا سم‌زدایی)، تنوع غذایی ندارند. این رژیم‌ها باعث کمبود شدید ویتامین‌های محلول در چربی (مانند ویتامین D) و بیوتین (ویتامین B7) می‌شوند. این ویتامین‌ها برای حفظ چرخۀ رشد مو و قدرت تار مو اهمیت دارند.
• مصرف کورکورانۀ مکمل‌های مو با دُز بالا: بسیاری از افراد سعی می‌کنند رژیم غذایی بد را با مصرف مکمل جبران کنند، اما مصرف بیش از حد ویتامین‌ها و مواد معدنی خاص نتیجۀ معکوس دارد. مثلاً مصرف ویتامین A با دُز بالا، سلنیوم و حتی مکمل‌های بیوتین اضافی محرک ریزش مو است.

چه زمانی برای ریزش مو بعد از کاهش وزن باید به پزشک مراجعه کرد؟

درصورت مشاهدۀ مشکلات زیر باید با پزشک عمومی یا متخصص پوست و مو مشورت کنید. دکتردکتر شرایطی را فراهم کرده است که به‌راحتی بتوانید نوبت ویزیت برای مراجعۀ حضوری به متخصص مربوطه بگیرید.

• نازک‌شدن پیشروندۀ مو: اگر پس‌از ۶ ماه موها روند ترمیم را آغاز نکردند یا نازک‌شدن آنها ادامه یافت.
• نشانه‌های هشداردهنده: ریزش مو همراه با درد پوست سر، قرمزی، پوسته‌پوسته‌شدن، جوش‌های چرکی یا جای زخم باشد.
• الگوهای غیرطبیعی: متوجه عقب‌نشینی خط رویش مو یا لکه‌های طاسی پراکنده شوید که گاهی نشانۀ بیماری‌های دیگری مانند ریزش مو سکه‌ای (آلوپسی آره‌آتا) است.

علائمی که نشان می‌دهند ریزش مو فقط به کاهش وزن مربوط نیست

ریزش مو و کاهش وزن هم‌زمان نگران‌کننده است. بااین‌حال، این دو بیشتر اوقات ریشۀ مشترکی دارند و به‌طور مستقل رخ نمی‌دهند. وقتی بدن تحت استرس فیزیولوژیک یا روانی قابل‌توجهی قرار می‌گیرد، چندین بخش از آن هم‌زمان تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند. البته گاهی این هم‌زمانی تصادفی است. مثلاً با بررسی انواع ریزش مو مردانه و زنانه متوجه می‌شویم گاهی آلوپسی آندروژنیک (طاسی با الگوی مردانه یا زنانه) همراه با تغییر وزن بی‌ارتباط رخ می‌دهد. بااین‌حال، مهم‌ترین دلایل ریزش مو که به کاهش وزن ربط ندارند، عبارت‌اند از:

• کمبود مواد مغذی: بیماری‌هایی مانند سلیاک یا بیماری التهابی روده جذب مواد مغذی را مختل می‌کنند و باعث کاهش وزن می‌شوند.
• اختلال‌های خوردن: بیماری‌هایی مانند بی‌اشتهایی عصبی تأثیر مخربی بر بدن دارند. این مشکلات هم‌زمان باعث لاغری مفرط و ریزش مو می‌شوند.
• اختلال‌های تیروئید: کم‌کاری و پرکاری تیروئید هر دو باعث نازک‌شدن یا ریزش مو می‌شوند.
• نوسان‌های قند خون و دیابت: دیابت کنترل‌نشده یا مقاومت به انسولین به فولیکول‌های مو آسیب می‌رساند.
• عوامل روانی و استرس مزمن: استرس مزمن و اضطراب باعث تلوژن افلوویوم می‌شوند. این عارضه ریزش موی موقتی، اما قابل‌توجهی است که به‌طور معمول دو تا سه ماه پس‌از محرک استرس‌زا شروع می‌شود.
• بیماری‌های خودایمنی: بیماری‌هایی مانند لوپوس سلامت کلی بدن را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. ریزش مو از نشانه‌های بارز این بیماری‌ها است.
• مصرف بعضی داروها: داروهای ضدانعقاد خون، رتینوئیدها و بعضی داروهای ضدتیروئید باعث ریزش مو می‌شوند. اگر به‌تازگی داروی جدیدی مصرف کرده‌اید و متوجه ریزش مو شده‌اید، با پزشک مشورت کنید.

به‌طور کلی، ریزش مو و کاهش وزن نشان‌دهندۀ بیماری زمینه‌ای خطرناکی نیستند و باید عوامل خارجی را نیز در نظر گرفت. مثلاً شاید بپرسید آیا شپش باعث ریزش مو می‌شود؟ در پاسخ باید بگوییم التهاب و خارش شدید ناشی از آن به فولیکول‌ها آسیب می‌رساند و ریزش مو را تشدید می‌کند؛ بنابراین ارزیابی دقیق بالینی وضعیت فرد همیشه ضرورت دارد.

کلام آخر دکتردکتر

ریزش مو بعد از کاهش وزن دلایل مختلفی مانند کمبود مواد مغذی دارد. بااین‌حال، بیماری‌های زمینه‌ای نیز باعث بروز این مشکل می‌شوند؛ بنابراین از تشخیص خودسرانۀ علت مشکل خود بپرهیزید. برای شناسایی دلیل اصلی این عارضه و دریافت برنامۀ درمانی مناسب برای رشد مجدد موها، مشورت با متخصص پوست یا متخصص تغذیه ضروری است. شما می‌توانید از دکتردکتر نوبت ویزیت برای مراجعۀ حضوری به متخصص مربوطه بگیرید. همچنین، اگر سؤال بیشتری در این زمینه دارید، بهترین پزشکان و متخصصان در دکتردکتر آماده‌اند تا به‌صورت آنلاین پاسخ‌گوی شما باشند.

سؤالات متداول

منابع

healthline
medicalnewstoday

therootmd

nurx

hims

elithair

health.clevelandclinic

boltpharmacy.co

ducray

celesteeclinics

int.livhospital

hairgp.co

healthline

everydayhealth

southwestsurgery.com

blogs.bcm

boltpharmacy.co