گلودرد استرپتوکوکی چیست؟ علائم، علت، پیشگیری و درمان

تا‌به‌حال برایتان پیش آمده که گلودردی ناگهانی و آزاردهنده، قورت دادن آب دهان را به یک عذاب واقعی تبدیل کند؟ گلودرد استرپتوکوکی نوعی عفونت مسری ناشی از باکتری استرپتوکوک گروه A است که با تب، تورم لوزه‌ها و نقاط چرکی ظاهر می‌شود. این عفونت با اینکه در کودکان شایع‌تر است، می‌تواند بزرگسالان را هم درگیر کند و کلید اصلی درمان آن، تشخیص به‌موقع پزشکی و مصرف آنتی‌بیوتیک‌هاست. در این راهنما همراه ما باشید تا مفصل درباره گلودرد استرپتوکوکی صحبت کنیم.

اگر در خصوص گلودرد استرپتوکوکی سوالی دارید می‌توانید در انتهای صفحه در بخش نظرات، سوال خود را برایمان بنویسید تا مشاور سلامتی دکتر دکتر پاسخگوی شما باشد.

گلودرد استرپتوکوکی چیست؟

گلودرد استرپتوکوکی یا گلو درد چرکی یک عفونت باکتریایی است که باعث التهاب و درد در گلو می شود. این بیماری توسط باکتری استرپتوکوک گروه A ایجاد می‌شود. گلودرد باکتریایی کودکان و بزرگسالان را در هر سنی تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ اما در کودکان بین سنین 5 تا 15 سال شایع‌تر است. عطسه، سرفه، ظروف مشترک غذا و تماس نزدیک با فرد مبتلا به عفونت گلو درد استرپتوکوکی، این بیماری را از فردی به فرد دیگر منتقل می‌کند.

معمولاً یک پزشک عمومی می‌تواند این بیماری را با تست سریع استرپتوکوک یا آزمایش مخاط گلو تشخیص دهد. اما درمواقعی که بیماری شدید باشد، پزشک شما را به یک متخصص گوش و حلق و بینی ارجاع خواهد داد.

گلودرد استرپتوکوکی در بزرگسالان

گلودرد استرپتوکوکی معمولاً در بزرگسالان بدون عارضه به‌خودی‌خود برطرف می‌شود؛ اگرچه دانستن زمان مراجعه به پزشک بسیار مهم است. ویروس‌ها می‌توانند باعث گلودرد و عفونت سایر قسمت‌های دستگاه تنفسی فوقانی شده و با علائمی همچون سرماخوردگی بروز کنند. سایر علائم گلودرد باکتریایی استرپتوکوکی در بزرگسالان شامل موارد زیر است:

• درد گلو شدید
• تب بالای 38 درجه
• لوزه‌های قرمز و متورم

• تورم غدد لنفاوی در گردن
• سرفه، تهوع و استفراغ و موارد دیگر

گلودرد استرپتوکوکی با آنتی‌بیوتیک‌ها درمان می‌شود. اما لازم است تا برای معاینه و تشخیص دقیق در زمان بیماری به پزشک مراجعه کنید.

گلودرد استرپتوکوکی در نوزادان و کودکان

در نوزادان و کودکان زیر سه سال، گلودرد استرپتوکوکی معمولا به جای گلودرد مشخص، با بی‌قراری‌ مداوم، امتناع از خوردن شیر یا غذا، ترشح بیش‌از‌حد بزاق و تب خفیف ظاهر می‌شود.

در کودکان کمی بزرگ‌تر نیز علائم گلودرد استرپتوکوکی در کودکان علاوه‌بر گلودرد کودک گاهی شامل دل‌پیچه، تهوع یا سردرد ناگهانی قبل از علائم است؛ موضوعی که نشان می‌دهد این بیماری در دنیای کودکان چقدر می‌تواند متفاوت باشد.

علائم گلودرد استرپتوکوکی چیست؟

شدت گلودرد استرپتوکوکی از فردی به فرد دیگر می‌تواند متفاوت باشد. علائم گلودرد باکتریایی معمولاً در عرض 5 روز پس از قرار گرفتن در معرض باکتری استرپتوکوک ایجاد می‌شوند. برخی از افراد علائم خفیفی مانند گلودرد را تجربه می‌کنند؛ اما سایر افراد علائم شدیدتری از جمله تب و مشکل در بلع دارند. علائم رایج گلودرد چرکی عبارتند از:

• تب ناگهانی؛ به خصوص اگر 38 درجه سانتیگراد یا بالاتر باشد (در مقاله تب چیست با فواید و مضرات تب کردن آشنا شوید.)
• درد در ناحیه گلو
• قرمز شدن داخل گلو همراه با لکه‌های سفید
• سردرد (اگر سردرد دارید و علت آن را نمی‌دانید مقاله انواع سردرد به شما کمک خواهد کرد.)
• لرز
• از دست دادن اشتها
• تورم غدد لنفاوی در گردن
• مشکل در بلع

علائم کمتر شایع گلودرد استرپتوکوکی عبارتند از:

• دل درد
• حالت تهوع
• استفراغ
• چشم صورتی (اگر این علامت را دارید برای دیدن راه درمان آن مقاله چشم صورتی مجله دکتردکتر را مطالعه کنید.)

البته توجه داشته باشید که این علائم نشانه قطعی داشتن ویروس استرپتوکوک نیست و ممکن است شما یا نوزادتان بیماری دیگری داشته باشید، بنابراین برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید.

علت گلودرد استرپتوکوکی

گلودرد استرپتوکوکی توسط باکتری‌هایی به نام استرپتوکوک پیوژنز یا استرپتوکوک گروه A بروز می‌کند. اگر پس از قرار گرفتن در معرض این باکتری‌ها، مانند زمانی که فرد مبتلا به گلودرد استرپتوکوکی سرفه یا عطسه می‌کند، چشم‌ها، بینی یا دهان خود را لمس کنید، ممکن است گلودرد استرپتوکوکی بگیرید.

همچنین این بیماری زمانی که از یک ظرف با فرد مبتلا غذا می‌خورید به شما منتقل می‌شود. تماس با یک شی آلوده به باکتری استرپتوکوک مانند دستگیره در یا شیر آب و سپس لمس چشم، بینی یا دهان از دیگر دلایل ابتدا به گلودرد استرپتوکوکی هستند. کودکانی که اشیا را در دهان خود قرار می‌دهند نیز ممکن است از این طریق به گلودرد استرپتوکوکی مبتلا شوند.

گلودرد چرکی به‌دلیل سرماخوردگی

گلودرد استرپتوکوکی ناشی از سرماخوردگی نیست؛ گلودرد استرپتوکوکی علائم مشابه سرماخوردگی دارد اما با آن متفاوت است. امکان دارد به‌طور همزمان سرماخوردگی و گلودرد استرپتوکوکی داشته باشید؛ زیرا بدن انسان می‌تواند همزمان به عفونت ویروسی و باکتریایی مبتلا شود. سرماخوردگی و استرپتوکوک هر دو مسری هستند و از طریق هوا یا تماس با فرد آلوده منتقل می‌شوند.

گلودرد استرپتوکوکی به‌دلیل مونونوکلئوز

گاهی اوقات ماجرا پیچیده‌تر از یک گلودرد ساده و معمولی است. افرادی که به بیماری ویروسی مونونوکلئوز (یا همان تب مونو) مبتلا هستند، ممکن است همزمان دچار عفونت باکتریایی گلودرد استرپتوکوکی هم بشوند. 

ویروس عامل این بیماری به‌راحتی ازطریق بزاق و مایعات دهان منتقل می‌شود و به همین خاطر نام بیماری بوسه را روی آن گذاشته‌اند. 

در این شرایط، ویروس عامل مونو و باکتری استرپتوکوک دست‌به‌دست‌هم سیستم ایمنی را درگیر می‌کنند. نتیجه این هم‌نشینی، مشکلات زیر خواهد بود:

• تورم بسیار شدید و نگران‌کننده لوزه‌ها؛
• التهاب غدد لنفاوی؛
• درد طاقت‌فرسا در ناحیه گلو که قورت دادن مایعات را دشوار می‌کند.

عوارض گلودرد استرپتوکوکی چیست؟

اگر گلودرد چرکی درمان نشود می‌تواند عوارضی جدی را برای بدن ایجاد کند. برخی از این عوارض عبارتنداز::

• عفونت گوش (اگر عفونت گوش دارید می‌توانید از مقاله درمان عفونت گوش اطلاعات مفیدی کسب کنید.)
• ذات‌الریه؛ زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌های عامل گلودرد استرپتوکوکی وارد ریه‌ها می‌شوند. برای آشنایی بیشتر با این بیماری مقاله ذات الریه را مطالعه کنید.)
• آبسه پری لوزه؛ یک عفونت چرکی است که در پشت لوزه‌ها ایجاد می‌شود.
• تب روماتیسمی که یک بیماری التهابی است که مفاصل، قلب و پوست را درگیر می‌کند.
• سینوزیت (اگر سینوزیت دارید برای دیدن راه های درمان سینوزیت مقاله آن را در مجله دکتردکتر از دست ندهید.)
• آرتریت واکنشی پس از استرپتوکوک
• گلومرولونفریت یا التهاب کلیه پس از استرپتوکوک
• باکتریمی یا مسمومیت خون؛ زمانی که باکتری به جریان خون منتقل می‌شود.
• مننژیت؛ التهاب غشاهای پوشاننده مغز و نخاع
• اختلال عصبی روانپزشکی خودایمنی کودکان؛ تغییرات ناگهانی در حرکت، شخصیت یا رفتار کودک پس از عفونت باکتری استرپتوکوک
• سندرم شوک سمی استرپتوکوک؛ یک عفونت باکتریایی نادر اما کشنده

توصیه می‌کنیم به منظور جلوگیری از عوارض، در صورت داشتن علائم گلودرد استرپتوکوکی با پزشک خود صحبت کنید.

راه های پیشگیری از گلودرد استرپتوکوکی

برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری خوب است راه های سرایت گلودرد استرپتوکوکی را بشناسید و ببندید. مؤثرترین راه های پیشگیری گلودرد استرپتوکوکی عبارت‌اند از:

• شستشوی مرتب دست‌ها: دست‌ها را با آب و صابون و به‌مدت حداقل ۲۰ ثانیه بشویید تا باکتری‌های عامل عفونت از بین بروند.
• استفاده از ضدعفونی‌کننده‌های الکلی: در مواقعی که به آب و صابون دسترسی ندارید، از ژل‌ها یا محلول‌های ضدعفونی‌کننده بر پایه الکل استفاده کنید.
• پرهیز از اشتراک‌گذاری وسایل شخصی: با فرد بیمار ظرف غذاخوری، لیوان، حوله و سایر وسایل شخصی مشترک نداشته باشید. 
• پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه: هنگام سرفه یا عطسه، حتما دهان و بینی خود را با دستمال یا آرنج بپوشانید.
• رعایت فاصله در تماس‌های نزدیک: تا حد امکان از ارتباط نزدیک، روبوسی یا تماس مستقیم با افرادی که علائم سرماخوردگی یا گلودرد دارند، دوری کنید.

دکتر مارتین کلاود متخصص گوش و حلق و بینی در این باره می‌گوید:

برای جلوگیری از گلودرد چرکی، مهم است که بهداشت فردی را رعایت کنید. شستن مکرر دستان، اجتناب از تماس نزدیک با افرادی که علائم عفونتی دارند، و استفاده از وسایل شخصی مانند لیوان و حوله می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به این نوع عفونت کمک کند. همچنین بهتر است در فصل‌های شیوع سرماخوردگی و آنفولانزا از قرار گرفتن در مکان‌های شلوغ خودداری کنید و در صورت ابتلا به هرگونه علامت در خود یا دیگران، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

روش‌های تشخیص گلودرد استرپتوکوکی

اگر علائم واضحی مانند سرفه و آبریزش بینی که نشان‌دهنده عفونت ویروسی است داشته باشید، پزشک ممکن است احتمال ابتلا به گلودرد باکتریایی را رد کند. اما مهم است که حتی اگر این علائم را دارید به پزشک مراجعه کنید تا پزشک بیماری را تشخیص داده و داروهای لازم را برای شما تجویز کند. در صورتی که علائم زیر را دارید به پزشک مراجعه کنید:

• تب
• درد هنگام بلع
• حالت تهوع (اگر این مشکل را دارید مقاله حالت تهوع مجله دکتردکتر را از دست ندهید.)
• گلودردی که خیلی سریع تشدید شود و بیش از ۲ روز طول بکشد
• تورم و قرمز لوزه‌ها
• لکه‌های سفید یا رگه‌هایی از چرک روی لوزه‌ها
• لکه‌های ریز و قرمز روی سقف دهان
• غدد لنفاوی متورم در جلوی گردن

پزشک گلوی شما را معاینه و علائم التهاب گلو را بررسی می‌کند؛ همچنین ممکن است گردن شما را از نظر غدد لنفاوی متورم بررسی کند. اگر علائم ویروسی مانند سرفه، آبریزش بینی و گرفتگی صدا ندارید، احتمالا تشخیص پزشک گلودرد استرپتوکوکی است. اما دکتر یک تست سریع یا کشت گلو برای تشخیص قطعی استرپتوکوکی انجام خواهد داد.

درمان گلودرد استرپتوکوکی با دارو

خوشبختانه راه درمان گلودرد استرپتوکوکی مشخص و مؤثر است: داروهای آنتی‌بیوتیک. دارودرمانی این عفونت باکتریایی فقط با داروهای تجویزی توسط پزشک امکان‌پذیر است. پزشکان اغلب آنتی‌بیوتیک‌های خانواده پنی‌سیلین یا آموکسی‌سیلین را تجویز می‌کنند. اگر فردی به پنی‌سیلین حساسیت داشته باشد، داروهای جایگزین از گروه‌های دیگر مانند سفالوسپورین‌ها یا ماکرولیدها تجویز خواهد شد.

دوره مصرف این داروها معمولاً بین ۷ تا ۱۰ روز است. مصرف دارو را خودسرانه قطع نکنید. درمان نیمه‌کاره به باکتری‌ها اجازه می‌دهد زنده بمانند، بیماری عود کنند و زمینه‌ساز مشکلات قلبی و تب روماتیسمی باشند.

با شروع مصرف آنتی‌بیوتیک، معمولا پس از گذشت ۲۴ تا ۴۸ ساعت بدن دیگر باکتری را به دیگران منتقل نمی‌کند و خطر انتقال عفونت کاهش می‌یابد.

برای درمان سریع و فوری این بیماری می‌توانید درصورت داشتن علائم با استفاده از پلتفرم نوبت‌دهی آنلاین دکتردکتر، یک نوبت آنلاین دکتر بگیرید و توسط یک متخصص معاینه شوید.

برای آشنایی با تخصص گوش و حلق و بینی و خدماتی که در مراجعه به این پزشک می‌گیرید، مقاله دکتر گوش کیست را مطالعه کنید.

بهترین آنتی بیوتیک برای گلو درد استرپتوکوکی

داروهای آنتی بیوتیک‌های زیادی برای درمان گلودرد چرکی وجود دارند. اینکه کدام یک از آنتی‌بیوتیک‌ها برای شما تجویز شوند و بهترین آنتی بیوتیک برای گلو درد استرپتوکوکی کدام است، بستگی به نظر پزشک، پرونده پزشکی شما و حساسیت‌های دارویی‌تان دارد. گاهی اوقات آنتی‌بیوتیک‌ها به اندازه کافی قوی نیستند تا عفونت گلودرد استرپتوکوکی را از بین ببرند که اصطلاحا مقاومت آنتی بیوتیکی نامیده می‌شود.

در جدول زیر با ۷ نوع آنتی‌بیوتیک مؤثر برای گلودرد استرپتوکوکی آشنا شوید.

آزیترومایسین برای گلودرد استرپتوکوکی

پزشک برای افرادی که به پنی‌سیلین یا دیگر آنتی‌بیوتیک‌های نوع ۱ حساسیت دارند آزیترومایسین تجویز می‌کند. مصرف آزیترومایسین برای درمان سریع گلودرد بسیار موثر است اما عوارضی نیز دارد. بنابراین هنگام مصرف این دارو، عوارض قرص را با علائم بیماری اشتباه نگیرید. عوارض آزیترومایسین عبارتند از:

• اسهال
• تهوع و استفراغ
• سردرد
• از دست دادن اشتها
• تغییر در حس چشایی
• دل درد
• خستگی
• سرگیجه

در صورتی که پس از طول مصرف آزیترومایسین عوارض رفع نشدند، با پزشک خود مشورت کنید.

درمان‌ خانگی گلودرد استرپتوکوکی

در بیشتر موارد آنتی‌بیوتیک به سرعت باکتری‌های عامل عفونت را از بین می‌برد. اما بد نیست تا با راهکارهای درمان خانگی بیماری نیز آشنا باشید. این نکات را برای درمان خانگی عفونت استرپتوکوکی گلو در نظر داشته باشید:

• استراحت زیاد: خواب و استراحت کافی به سیستم ایمنی اجازه می‌دهد تمام انرژی خود را برای مبارزه با باکتری استرپتوکوک متمرکز کند.
• نوشیدن مایعات: آب ولرم، چای کم‌رنگ و آبمیوه‌های طبیعی از کم‌آبی بدن جلوگیری کرده و گلو را مرطوب نگه می‌دارند.
• خوردن غذاهای سبک: غذاهایی مثل سوپ مرغ گرم نه‌تنها به تأمین انرژی بدن کمک می‌کنند، بلکه خواص ضدالتهابی آنها بلع را برای فرد آسان‌تر می‌سازد.
• غرغره گلو با آب نمک گرم: غرغره آب‌نمک (نصف قاشق چای‌خوری نمک در یک لیوان آب گرم) به کاهش تورم بافت گلو و تسکین درد کمک می‌کند.
• مصرف عسل: عسل با خاصیت پوشانندگی و ضدباکتریایی ملایم، خراشیدگی و سوزش مخاط گلو را تسکین می‌دهد.
• مرطوب نگه داشتن هوای خانه: استفاده از دستگاه بخور سرد یا گرم رطوبت هوا را افزایش داده و مانع از خشکی و تشدید درد گلو هنگام تنفس می‌شود.

دمنوش‌های گیاهی تسکین‌دهنده گلودرد استرپتوکوکی

برخی از گیاهان مانند ریشه زنجبیل یا لیمو با ترکیب چای می‌تواند در درمان این بیماری موثر باشد. اما اینکه واقعا موثر هستند یا خیر به لحاظ علمی ثابت نشده است.

برخی از دمنوش‌های گیاهی احتمالا مؤثر عبارت‌اند از:

• دمنوش زنجبیل و لیمو: زنجبیل با ترکیبات ضدالتهاب قوی و لیمو با ویتامین C، به آرام کردن سوزش گلو و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کنند.
• دمنوش بابونه: چای بابونه خاصیت آرام‌بخش و ضدالتهاب فوق‌العاده‌ای دارد که به شل‌شدن عضلات گلو و کاهش درد بلع کمک می‌کند.
• دمنوش نعناع فلفلی: منتول موجود در نعناع گلو را بی‌حس کرده و خارش و درد سوزشی را موقتا تسکین می‌دهد.
• دمنوش ریشه ختمی: ماده‌ موسیلاژ این گیاه لایه‌ای محافظ و تسکین‌دهنده روی مخاط تحریک‌شده گلو ایجاد می‌کند.
• چای سیر و عسل: سیر خاصیت ضدباکتریایی طبیعی دارد و ترکیب آن با آب گرم و عسل به نرم شدن گلو و کاهش التهاب کمک می‌کند.

روغن ضروری برای گلودرد استرپتوکوکی

طبق مطالعات انجام شده برخی از روغن‌های ضروری مانند اکالیپتوس، پونه کوهی، لیمو، درخت چای و آویشن دارای خواص ضدمیکروبی در برابر گونه‌های رایج باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک از جمله استرپتوکوکوس پیوژنز هستند.

طبق یک آزمایش از بین چهار گیاه، پونه کوهی و مریم گلی بیشترین قدرت را در کشتن باکتری گلودرد نشان دادند. بااین‌حال، این مطالعه نشان داد که این روغن‌ها برای عملکرد مؤثر باید در غلظت‌های زیاد مصرف شوند.

درمان گلودرد استرپتوکوکی در کودکان

برای پیشگیری از عوارضی مثل تب روماتیسمی، درمان گلودرد استرپتوکوکی در کودکان نیازمند مداخله پزشکی است. این روند شامل دو بخش اصلی زیر است:

• درمان دارویی اصلی (آنتی‌بیوتیک): طبق دستور پزشک، معمولا آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند آموکسی‌سیلین یا پنی‌سیلین تجویز می‌شوند. دوره درمان باید ۱۰ روز کامل طی شود، حتی اگر علائم کودک پس‌از دو روز کاملا برطرف شده باشد.
• تسکین درد و تب: برای کاهش تب و درد گلو مسکن‌های مجاز مانند استامینوفن یا ایبوپروفن (با دوز مناسب سن و وزن کودک) تجویز خواهد شد.

در کنار درمان پزشکی، مراقبت‌های مکمل خانگی مانند دادن مایعات خنک یا ولرم، سوپ ساده، بستنی یخی (برای بی‌حس کردن موقت گلو) و استفاده از دستگاه بخور سرد در اتاق کودک به تسکین علائم کمک می‌کند.

راه های سرایت گلودرد استرپتوکوکی

گلودرد استرپتوکوکی یک بیماری عفونی و به شدت مسری است که باکتری عامل آن به‌راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. در جدول زیر، با راه های سرایت گلودرد استرپتوکوکی آشنا شوید.

گلودرد استرپتوکوکی چند روز طول میکشد؟

گلودرد استرپتوکوکی معمولاً بین ۵ تا ۱۰ روز طول می‌کشد. علائم این عفونت به طور ناگهانی ظاهر شده و شامل درد شدید در گلو، تب، سردرد و تورم غدد لنفاوی است. در برخی موارد، ممکن است نقاط سفیدی روی لوزه‌ها دیده شود. اگر بیماری به موقع تشخیص داده و درمان شود، معمولاً دوره بیماری کوتاه‌تر خواهد بود و بهبودی سریع‌تری خواهد داشت.

درمان این عفونت‌ها به کمک آنتی‌بیوتیک‌ها انجام می‌شود. پس از شروع درمان، اکثر بیماران ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت احساس بهبودی خواهند کرد اما برای جلوگیری از عوارض و عفونت‌های مجدد، توصیه می‌شود که دوره کامل آنتی‌بیوتیک‌ها را ادامه دهند. عدم پیگیری درمان ممکن است به عوارض جدی‌تری مثل عفونت‌های گوش، سینوزیت یا حتی بیماری‌های قلبی منجر شود.

اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان به گلودرد استرپتوکوکی مبتلا شده‌اید، مهم است که به پزشک مراجعه کنید. همچنین برای یافتن بهترین متخصص‌ها و پزشکان مناسب در این زمینه، می‌توانید به سایت دکتر دکتر مراجعه کنید. این وب‌سایت به شما کمک می‌کند تا با استفاده از نظرات کاربران و اطلاعات پزشکان، انتخاب درستی داشته باشید و از درمان مناسب بهره‌مند شوید.

منابع

cdc.gov

mayoclinic

nhs.uk

clevelandclinic

healthline

سوالات متداول