علائم عفونت بیضه چیست؟ بررسی علل و روش‌های درمان دارویی و خانگی

عفونت بیضه یا ارکیت، به التهاب و مشکلات بیضه‌ها اشاره دارد و ناشی از عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی است. این مشکل معمولاً با درد، تورم و قرمزی همراه است و اغلب در مردان 14 تا 35 سال دیده می‌شود. این بیماری، اگر به‌موقع توسط پزشک اورولوژیست درمان نشود، ممکن است به عوارضی مانند آتروفی (کوچک شدن) بیضه و ناباروری منجر شود. در این مطلب از مجله سلامت و پزشکی دکتردکتر، به بررسی علائم بیماری اورکیت و انواع روش‌های درمان آن، می‌پردازیم. پس همراه ما باشید.

در انتهای این مطلب می‌توانید سوالات خود را در بخش نظرات بنویسید و پاسخ آن را از کارشناس سلامتی دکتردکتر دریافت کنید.

عفونت بیضه چیست؟

عفونت بیضه یا اورکیت (Orchitis)، به التهاب و عفونت در یک یا هر دو بیضه گفته می‌شود. این بیماری معمولا ناشی از عفونت ویروسی (مخصوصا ویروس اوریون) یا عفونت باکتریایی ناشی از عفونت ادراری یا بیماری‌های مقاربتی (مانند کلامیدیا یا سوزاک) است.

ارکیت معمولا به تنهایی رایج نیست و اغلب با التهاب اپیدیدیم (اپیدیدیمیت) همراه است.

تفاوت ارکیت و اپیدیدیمیت چیست؟

ارکیت و اپیدیدیمیت، دو عارضه شایع با درد و التهاب در ناحیه بیضه هستند. با وجود علائم مشترک، این دو بیماری از نظر علت ایجاد و نحوه درمان، متفاوت هستند اما شناخت تفاوت آن‌ها ضروری است.

• ارکیت: التهاب خود بیضه‌ها است و معمولاً در نتیجه‌ی یک عفونت یا ویروس ایجاد می‌شود.
• اپیدیدیمیت: با درد، التهاب و تورم مجرای اپیدیدیم همراه است و اغلب ناشی از عفونت‌های باکتریایی است. این بیماری دو حالت حاد (ناگهانی) و مزمن (بلند مدت) دارد. در اپیدیدیمیت حاد، بیمار به سرعت احساس درد و قرمزی در ناحیه‌ی بیضه خواهد داشت. در اپیدیدیمیت مزمن، درد به آهستگی پیشرفت کرده و برای مدت زیادی باقی می‌ماند.

در جدول زیر، مقایسه ارکیت و اپیدیدیمیت را مشاهده می‌کنید.

جدول تفاوت و شباهت ارکیت و اپیدیدیمیت

موضوع	ارکیت	اپیدیدیمیت
ناحیه درگیر	التهاب بیضه	التهاب اپیدیدیم (لوله پشت بیضه)
علل شایع	ویروس‌ (مانند اوریون)	باکتری‌ها (مانند کلامیدیا و گنوره)
شروع علائم	ناگهانی	تدریجی
گروه سنی درگیر	بیشتر در نوجوانان و جوانان با اوریون	مردان جوان و میانسال، به‌ویژه افراد فعال جنسی
علائم مشترک	درد، تورم، قرمزی و حساسیت در بیضه	درد، تورم، قرمزی و حساسیت در بیضه
عوارض	آتروفی بیضه، ناباروری، آبسه	آتروفی بیضه، ناباروری، آبسه
تشخیص	معاینه، آزمایش ادرار، سونوگرافی	معاینه، آزمایش ادرار، سونوگرافی
درمان	مسکن، کمپرس سرد، آنتی‌بیوتیک	آنتی‌بیوتیک، مسکن، استراحت
ارتباط با یکدیگر	معمولا هم‌زمان با اپیدیدیمیت رخ می‌دهد	ممکن است به ارکیت گسترش یابد

اگر این دو التهاب به‌طور هم‌زمان ایجاد شوند، اپیدیدیموارکیت ایجاد می‌شود.

علائم عفونت بیضه

علائم علائم عفونت پوست بیضه با توجه به نوع عفونت (اپیدیدیمیت یا اورکیت) متفاوت باشد. در ادامه، نشانه‌های شایع درگیری عفونی در بیضه را مشاهده کنید:

علائم اورکیت (التهاب بیضه)

علائم شایع این عارضه مواردی همچون عرق سوز شدن. الباقی موارد عبارتند از:

• درد بیضه: احتمال شروع درد از یک بیضه و گسترش آن به کل کیسه بیضه؛
• عامل ویروسی: معمولا به دلیل ویروس اوریون ایجاد می‌شود. در این حالت، درد بیضه و زیر شکم ۳ تا ۷ روز پس از تورم غدد پاروتید (غده‌های بزاقی) آغاز می‌شود؛
• تورم و قرمزی: متورم و داغ شدن بیضه؛
• درد زیر شکم؛
• تب.

برای شناخت علل درد بیضه در آقایان، این مطلب از دکتردکتر را مطالعه کنید.

علائم اپیدیدیمیت

اپیدیدیمیت در دو نوع حاد و مزمن ایجاد می‌شود، که هرکدام با علائم زیر همراهند:

علائم اپیدیدیمیت حاد:

علائم این عارضه، شدیدتر هستند و شامل موارد زیر هستند:

• درد ناگهانی بیضه و کشاله ران: درد از پشت بیضه شروع شده و علاوه‌بر بیضه، به کشاله ران گسترش می‌یابد؛
• تورم و قرمزی؛
• تب، لرز و احساس ناخوشی.

این عارضه اگر ناشی از عفونت‌های باکتریایی مانند کلامیدیا و گنوره باشد، علائم خود بیماری مانند ترشحات آلت تناسلی را نیز به‌همراه خواهد داشت.

اپیدیدیمیت مزمن

اپیدیدیمیت مزمن، که التهاب طولانی‌مدت اپیدیدیم است، با علائم خفیف‌تر همراه است. علائم این عارضه، معمولا با فعالیت، تشدید می‌شوند:

• درد طولانی در کیسه بیضه: درد تدریجی شروع می‌شود و معمولاً خفیف‌تر از نوع حاد است؛
• تورم و قرمزی خفیف؛
• ادامه علائم؛ علائم از چند هفته تا چند ماه ادامه می‌یابند.

علائم عفونت‌های همراه با التهاب بیضه

با انتشار عفونت از نواحی دیگر، همزمان با التهاب بیضه، عفونت‌های دیگری نیز ایجاد می‌شوند. این عفونت‌ها معمولا در نواحی مختلف دستگاه تناسلی، ادراری، یا دیگر ارگان‌های بدن ایجاد می‌شوند و عفونت و ورم بیضه را تشدید می‌کنند:

• عفونت ادراری: درد، سوزش و تکرر ادرار؛
• عفونت پروستات: درد بین کیسه بیضه و مقعد، تکرر و سوزش ادرار؛
• عفونت کلیه: تب، درد در ناحیه پهلو و احساس ناخوشی.

علائم اپیدیدیمیت ارکیت

علائم اپیدیدیمیت ارکیت، اغلب دردناک‌تر از دیگر انواع عفونت‌های دستگاه تناسلی مردانه است. در ادامه، به بررسی علائم آن می‌پردازیم:

• درد شدید بیضه: که می‌تواند با حرکت، بدتر شود؛
• تورم و قرمزی بیضه؛
• تب و لرز: تب شدید و همراه با احساس ناخوشی عمومی؛
• حساسیت به لمس: کیسه بیضه دردناک و حساس به لمس می‌شود؛
• مشکلات ادراری: اگر این عارضه ناشی از عفونت‌های باکتریایی باشد، موجب سوزش و تکرر ادرار یا حتی وجود خون در ادرار می‌شود؛
• درد هنگام انزال؛
• درد در کشاله ران؛
• درد زیر شکم؛
• ترشحات غیرطبیعی از آلت تناسلی: درصورت وجود عفونت باکتریایی.

عفونت و التهاب بیضه، معمولا ناشی از دو عامل اصلی عفونت‌های باکتریایی و عفونت ویروسی است. در ادامه با هرکدام از این علل، به‌صورت مفصل آشنا خواهیم شد:

عفونت‌های باکتریایی

عفونت‌های باکتریایی، شایع‌ترین علت این بیماری است. باکتری‌ها می‌توانند به‌طور مستقیم از طریق مجاری ادراری یا تناسلی به بیضه‌ها منتقل شده و التهاب و عفونت ایجاد کنند. این نوع عفونت‌ها، معمولا از طریق سیستم تناسلی یا ادراری گسترش می‌یابند.

بیماری‌های مقاربتی

بیماری‌های مقاربتی نظیر سوزاک و کلامیدیا، از شایع‌ترین علت التهاب ناحیه تناسلی هستند. این بیماری‌ها می‌توانند از طریق تماس جنسی غیرمحافظت‌شده به مجاری تناسلی سرایت کرده و در نهایت به اپیدیدیم یا بیضه‌ها منتقل شوند.

عفونت دستگاه ادراری

عفونت‌های دستگاه ادراری مانند عفونت‌های مثانه یا پروستات می‌توانند به بیضه‌ها گسترش یابند. در صورتی که باکتری‌ها از مجاری ادراری به اپیدیدیم سرایت کنند، التهاب اپیدیدیم و بیضه رخ می‌دهد.

عفونت قارچی بیضه

در برخی موارد، عفونت قارچی می‌تواند باعث التهاب در بیضه‌ها شود. این عفونت‌ معمولا در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف‌تر دیده می‌شود و با ضدقارچ درمان می‌شود.

استفاده از کاتترهای ادراری

استفاده طولانی‌مدت از سوند ادراری مثل کاتتر فولی، یک مسیر مستقیم برای ورود باکتری‌های مجاری ادراری به ساختارهای عمقی‌ ایجاد می‌کند. این باکتری‌ها با صعود از طریق مجاری ادرار، ابتدا باعث عفونت مثانه یا پروستات می‌شوند و سپس با پیشروی به سمت بیضه‌ها، التهاب حاد ایجاد می‌کنند. 

دربارۀ احتمال عفونت قارچی دستگاه تناسلی مردان با پزشک گفت‌و‌گو کنید.

عمل جراحی در ناحیه تناسلی

هرگونه جراحی روی مجاری ادراری، پروستات یا جراحی‌هایی مانند وازکتومی با ریسک ورود باکتری‌ به بافت‌های اطراف همراه است. گاهی اوقات جراحی ساختار طبیعی این ناحیه را دستکاری می‌کند؛ طوری که با برگشت ادرار غلیظ یا آلوده به‌سمت اپیدیدیم، باعث التهاب‌های شدید و درد بیضه سمت چپ یا راست می‌شود.

ابتلا به بیماری‌های مزمن

بیماری‌های خودایمنی سیستمیک مثل لوپوس یا بهجت و اختلالات مزمن ادراری مثل انسداد خروجی مثانه، به‌دلیل بزرگی پروستات، از عوامل مهم التهاب هستند. در حالت خودایمنی سیستم دفاعی بدن به بافت بیضه حمله می‌کند و در انسدادهای ادراری، ایستایی مایعات زمینه‌ساز رشد باکتری‌ها و سرایت عفونت شدید بیضه می‌شود.

استفاده از برخی داروها

التهاب بیضه همیشه منشأ عفونی ندارد، گاه ریشۀ آن مصرف یک داروی قلبی ضدآریتمی مثل «آمیودارون» است. در لیست عوارض جانبی این دارو التهاب و تورم در بیضه‌ها و اپیدیدیم نیز به چشم می‌خورد. البته که این التهاب معمولا با تنظیم دُز یا قطع دارو تحت‌نظر پزشک برطرف می‌شود.

تب مالت (بروسلوز)

باکتری بروسلا که عامل بیماری تب مالت است و معمولا از طریق مصرف لبنیات غیرپاستوریزه منتقل می‌شود، می‌تواند ازطریق جریان خون به بافت بیضه‌ها نفوذ کند. این بیماری هولناک باعث التهاب شدید، تورم یک‌طرفه یا دوطرفه بیضه‌ها و تب سوزان می‌شود. درصورت عدم درمان به‌موقع، خطر تخریب بافت بیضه وجود دارد.

اوریون

پس‌از سن بلوغ، ویروس اوریون شایع‌ترین عامل ویروسی التهاب بیضه (اورکیت) است. حدود یک‌سوم از مردانی که پس‌از بلوغ به اوریون مبتلا می‌شوند، چند روز پس‌از تورم غدد بزاقی با التهاب، درد شدید و تورم بیضه‌ها نیز روبه‌رو می‌شوند. متأسفانه این عارضه می‌تواند به آتروفی ناشی از عفونت بیضه و ناباروری منجر شود.

واریکوسل

واریکوسل به‌معنای بازشدن و واریسی‌شدن وریدهای درون کیسه بیضه است. این عارضه ماهیت عفونی ندارد، اما تجمع خون و کندشدن جریان خون در این وریدها باعث افزایش دمای بیضه‌ها، احساس سنگینی و درد مزمن می‌شود. در این شرایط، بیضه‌ها مستعد درد التهابی و تولید اسپرم بی‌کیفیت خواهند بود.

هیدروسل

هیدروسل به‌معنای تجمع بیش‌از‌حد مایع در کیسه محافظ اطراف بیضه‌هاست. این وضعیت اغلب بی‌درد است و شاید فقط با بزرگتر بودن یک بیضه از دیگری مواجه شوید؛ اما اگر حجم مایع خیلی زیاد باشد، فشار شدیدی به بیضه‌ها وارد می‌کند. هیدروسل ثانویه می‌تواند ناشی از یک عفونت یا ضربه‌ای به بیضه‌ها باشد.

کیست اپیدیدیم

توده‌های خوش‌خیم و حاوی مایع به نام کیست اپیدیدیم در قسمت فوقانی بیضه‌ها شکل می‌گیرند و منجر به عفونت بیضه می‌شوند. این کیست‌های کوچک معمولا علامتی ندارند؛ اما اگر بزرگ شوند، مجاری ظریف انتقال اسپرم را تحت فشار قرار می‌دهند و باعث درد مبهم، حساسیت به لمس و التهاب موضعی کیسه بیضه می‌شوند.

پیچ‌خوردگی بیضه

یکی از اتفاقات اورژانسی که خون‌رسانی به بیضه را ناگهان قطع می‌کند و باعث درد زجر‌آور و تورم شدید بیضه‌ها ظرف چند ساعت می‌شود، پیچ‌خوردن طناب اسپرماتیک اتست: مسیری که جریان خون بیضه را تأمین می‌کند. اگر سونوگرافی بیضه و جراحی برای باز کردن پیچ‌خوردگی فورا انجام نشود، بافت بیضه‌ها به‌سرعت دچار سیاه‌مردگی و نابودی کامل خواهد شد.

سرطان بیضه

سرطان بیضه معمولا به‌شکل توده‌ای سفت، بی‌درد و بدون احساس سنگینی است؛ اما در برخی موارد رشد سریع تومور یا خون‌ریزی داخلی ‌آن می‌تواند به کشیدگی کپسول بیضه و درد ناگهانی مشابه التهاب حاد منجر شود. بنابراین هرگونه ورم‌کردگی باید فورا ارزیابی شود.

آسیب‌دیدن بیضه‌ها

ضربه ناگهانی، تصادف یا هرگونه آسیب‌ ورزشی در ناحیه کشاله ران مستقیما باعث پارگی عروق، تجمع خون (هماتوسل) و واکنش التهابی شدید در بافت بیضه‌ها می‌شود. تروما نه‌تنها درد و ورم فوری می‌آورد، که با تضعیف سد دفاعی بیضه، راه را برای ورود باکتری‌ها و عفونت بیضه ثانویه باز خواهد کرد.

سابقه خانوادگی

ژنتیک و سابقه خانوادگی ابتلا به اختلالات ساختاری مجاری ادراری، بیماری‌های خودایمنی یا سستی دیوارۀ وریدهای کیسه بیضه، خطر ابتلا به دردهای التهابی بیضه را افزایش می‌دهد. کسانی که چنین پیش‌زمینه‌ای دارند، عموما بیشتر در معرض آسیب‌های ساختاری و احتباس مایعات صفراوی یا ادراری قرار می‌گیرند.

در جدول زیر، خلاصه‌ای از علل عفونت و التهاب بیضه را مشاهده می‌کنید:

علت اصلی	عامل
عفونت باکتریایی	بیماری‌های مقاربتی- عفونت دستگاه ادراری
عفونت قارچی	ضعف سیستم ایمنی
پروستات بزرگ	مسدود شدن مثانه
دیابت	افزایش خطر عفونت‌های ادراری
انسداد مجرای میزراه	انسداد مجرای ادراری
کاتتر ادراری	استفاده از سوند
برگشت ادرار به اپیدیدیم	برداشتن اجسام سنگین
آمیودارون	تجمع دارو در بافت‌های اپیدیدیم
عفونت جریان خون	سپتیسمی
اختلالات سیستم ایمنی	بیماری‌هایی مانند HIV
رابطه جنسی محافظت‌نشده	انتقال بیماری‌های مقاربتی
عدم رعایت بهداشت	عدم رعایت بهداشت فردی
سن	مردان بالای 50 سال و مردان جوان
ضربه به بیضه‌ها	آسیب به بیضه‌ها

تشخیص التهاب بیضه

تشخیص این بیماری معمولاً از طریق ارزیابی علائم بالینی، معاینه فیزیکی و نتایج آزمایش‌های مربوطه، انجام می‌شود. پزشک معمولاً از روش‌های تشخیصی مختلف برای تأیید عفونت استفاده می‌کند:

معاینه فیزیکی

در معاینه فیزیکی، پزشک به بررسی بیضه‌ها و ناحیه تناسلی می‌پردازد. در این روش، با لمس بیضه‌ها، شدت درد، تورم، حساسیت و علائم التهابی بررسی می‌شوند. این معاینه برای تشخیص عفونت و آسیب‌های دیگر ضروری است.

غربالگری STI

در صورتی که بیمار، مشکوک به عفونت‌های مقاربتی (STI) باشد، غربالگری STI برای شناسایی عفونت‌های قابل انتقال از راه جنسی، مانند سوزاک یا کلامیدیا انجام می‌شود. این روش، یکی از موثرترین روش‌های تشخیص این بیماری است.

آزمایش‌های ادرار و خون

آزمایش‌های ادرار، وجود عفونت در دستگاه ادراری را نشان می‌دهند؛ در حالی که آزمایش‌های خون ممکن است نشان‌دهنده عفونت سیستمیک یا عفونت باکتریایی باشند.

تصویربرداری (سونوگرافی)

سونوگرافی می‌تواند به شناسایی محل دقیق تورم، میزان تجمع مایعات یا هر گونه مشکل در بیضه‌ها کمک کند.

عفونت بیضه در کودکان

کودکان نیز مانند بزرگسالان، ممکن است به این بیماری مبتلا شوند اما عفونت و ورم بیضه در نوجوانان و کودکان، اغلب به دلایل غیرمقاربتی رخ می‌دهند. درحالی‌که عفونت‌های بزرگسالان، بیشتر به علت عفونت‌های مقاربتی یا عفونت‌های باکتریایی غیرمقاربتی ایجاد می‌شوند.

علائم عفونت بیضه در کودکان

علت عفونت بیضه در نوجوانان و کودکان، شامل موارد زیر است:

• ترشحات مجرای ادرار؛
• ناراحتی لگن یا پایین شکم؛
• درد یا سوزش ادرار؛
• قرمزی یا حساسیت اسکروتوم؛
• تب و لرز.

در هنگام مشاهده این علائم، فورا به پزشک اطفال مراجعه کنید.

علل عفونت‌های بیضه کودکان

در کودکان زیر سن بلوغ، عفونت ممکن است از مثانه یا کلیه آغاز شده و بیضه‌ها را نیز درگیر می‌کند. همچنین عوامل زیر از علل عفونت بیضه نوجوانان و کودکان است:

• آسیب یا ضربه به آلت تناسلی؛
• عفونت مجرای ادرار یا لوله اپیدیدیم؛
• ریفلاکس ادرار به اپیدیدیم؛
• پیچ خوردگی یا چرخش اپیدیدیم.

برخی از پسران به دلایل مختلف، بیشتر از دیگران به التهاب بیضه مبتلا می‌شوند. در ادامه، دلایل عمده این مسئله آورده شده است:

• اختلالات آناتومیکی: مانند هیپوسپادیاس (وجود سوراخ غیرطبیعی مجرای ادرار) یا تنگی مجرای ادرار؛
• عدم ختنه: که امکان تجمع باکتری‌ها، زیر پوست ختنه‌گاه را افزایش می‌دهد؛
• سابقه ژنتیکی.

آیا انواع عفونت‌‌های بیضه قابل درمان هستند؟

بله، عفونت‌ اورکیت (بیضه) قابل درمان است. درمان این عفونت باید با توجه به علت بروز آن، انتخاب شود. در ادامه با روش‌های درمان این بیماری آشنا خواهید شد.

درمان عفونت و التهاب بیضه

درمان این عارضه، بسته به علت و شدت عفونت، ممکن است شامل درمان دارویی و درمان‌های خانگی باشد. هدف اصلی درمان، از بین بردن عامل عفونت، تسکین علائم و جلوگیری از عوارض جدی مانند ناباروری است.

درمان دارویی

پایه اصلی درمان عفونت و التهاب بیضه استفاده دقیق و به‌موقع از آنتی‌بیوتیک‌هاست. انتخاب نوع دارو به سن‌و‌سال بیمار، سابقه پزشکی و عامل محرک بیماری بستگی دارد. در مواردی که عفونت ناشی از باکتری‌های دستگاه گوارش یا مجاری ادراری باشد، انتخاب درمانی پزشک متفاوت از عفونت مقاربتی و شامل موارد زیر است.

آنتی‌ بیوتیک

• درمان اورکیت باکتریایی عمومی: برای کنترل باکتری‌های شایع مجاری ادراری، قرص برای عفونت بیضه سیپروفلوکساسین یا داکسی‌سایکلین تجویز می‌شود. ترکیبات این قرص‌ها باقدرت به بافت سیستم تناسلی نفوذ می‌کنند.
• کنترل عفونت‌های انتروکوکی: اگر عامل بیماری باکتری‌ سخت‌جانی مانند انتروکوک باشد، پزشک داروی آموکسی‌سیلین یا آنتی‌بیوتیک‌های خانواده سفالوسپورین (مانند سفالکسین) را تجویز می‌کند.
• درمان عفونت‌های مقاربتی (STI): سوزاک و کلامیدیا از شایع‌ترین دلایل التهاب و عفونت بیضه‌ها هستند. در این حالت، پزشک آزیترومایسین و داکسی‌سایکلین را تجویز می‌کند. درصورت احتمال حضور باکتری‌های بی‌هوازی، قرص مترونیدازول برای عفونت بیضه تجویز می‌شود.

داروهای ضدویروسی

اگر عامل التهاب بیضه ویروسی باشد، آنتی‌بیوتیک کمکی به روند درمان نمی‌کند. اورکیت ویروسی بیشتر نیاز به استراحت و درمان‌های حمایتی دارد؛ اما در موارد خاص یا زمانی که پای ویروس‌های خانواده تبخال (هرپس) در میان باشد، پزشک داروهای آنتی‌ویروس اختصاصی تجویز می‌کند.

استفاده از داروهای ضدویروسی قدرتمندی نظیر آسیکلوویر یا فرم پیشرفته‌تر آن یعنی وال‌آسیکلوویر می‌تواند به کنترل سرعت تکثیر ویروس، کاهش شدت آسیب به بافت بیضه و پیشگیری از عوارض طولانی‌مدت مثل آتروفی کمک کند.

مسکن‌ها

عفونت بیضه به‌دلیل کشیدگی کپسول محافظ آن، معمولا با درد فوق‌العاده شدید، تیرکشنده و تورم کلافه‌کننده‌ همراه است. حتی پس از شروع آنتی‌بیوتیک، چند روز زمان لازم است تا درد فروکش کند. به‌همین‌خاطر، مدیریت درد یک بخش حیاتی از پروتکل درمانی است.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن نه تنها سیگنال‌های درد را خاموش می‌کنند، بلکه بافت متورم بیضه را کوچک‌تر می‌کنند. در کنار آن‌ها، استفاده از پاراستامول (یا همان استامینوفن) برای کنترل تب ناشی از عفونت بسیار متداول است.

درمان خانگی عفونت بیضه

در کنار داروهای تجویزی پزشک، روش‌های درمان خانگی عفونت بیضه‌ها نیز در کاهش سرعت پیشرفت بیماری مؤثر است. این راهکارها جایگزین عمل جراحی عفونت بیضه نیستند، اما التهاب و ورم بیضه را به حداقل می‌رسانند تا بافت زمان کافی برای ترمیم داشته باشد.

در ادامه، مؤثرترین روش‌های درمان عفونت بیضه در خانه را مرور می‌کنیم.

بالا نگه داشتن بیضه‌ها

جاذبه زمین بیضه‌ها را به‌سمت پایین می‌کشد و درد آن را چند برابر می‌کند. برای رفع این مشکل، هنگامی که دراز می‌کشید، یک حوله کوچک تاشده را به‌عنوان تکیه‌گاه زیر کیسه بیضه قرار دهید تا بالاتر از سطح بدن قرار بگیرد. این حرکت ساده، فشار را از روی طناب اسپرماتیک برداشته و با بهبود جریان برگشتی خون، ورم را کم و درد نبض‌دار را آرام می‌کند.

استفاده از لباس زیر مناسب

پوشیدن شلوار گشاد و شورت‌ پادار در طول دورۀ درمان عفونت پوست بیضه عاقلانه نیست؛ زیرا فضایی برای تکان‌خوردن بیضه‌ها فراهم می‌کند و با هر حرکت، دردی شدید احساس می‌کنید.

در این دوره از شورت‌های جذب‌تر یا ورزشی مخصوص استفاده کنید. این لباس‌ها بیضه را در یک موقعیت ثابت و امن نگه‌ داشته و از حرکت و آسیب بیشتر بافت ملتهب جلوگیری می‌کنند.

استفاده از کمپرس سرد

سرما موقتا اعصاب درد را فلج و انقباض عروق خونی متورم را رفع می‌کند. برای این کار، چند تکه یخ یا یک بسته سبزیجات منجمد را درون یک حوله یا پارچه نخی ضخیم بپیچید و روزی چند مرتبه، هربار به‌مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، روی محل متورم قرار دهید. 

هشدار! هرگز یخ را مستقیم روی پوست حساس کیسه بیضه نگذارید؛ خطر سوختگی بافت بیضه با سرما وجود دارد.

استراحت و پرهیز از فعالیت بیش از اندازه

بدن برای مبارزه با عفونت و بازسازی بافت بیضه به انرژی نیاز دارد و تحرک بیش‌ازحد، دوره نقاهت را طولانی‌تر می‌کند.

در چند روز اول شروع بیماری، استراحت مطلق در تخت بهترین کمکی است که می‌توانید به بدنتان کنید. مدتی از پیاده‌روی‌ طولانی، ایستادن مداوم، دویدن و بلندکردن اجسام سنگین خودداری کنید. 

مصرف مایعات به اندازه کافی

خیلی وقت‌ها عفونت بیضه و عفونت‌های مجاری ادراری هم‌زمان رخ می‌دهند. در این شرایط، نوشیدن آب و مایعات فراوان در طول روز، حجم ادرار را بیشتر می‌کند و سیستم ادراری را شست‌وشو می‌دهد. این کار به دفع سریع‌تر باکتری‌ها و سموم از بدن کمک کرده و با کاهش غلظت ادرار، سوزش احتمالی هنگام دفع را تسکین می‌دهد.

پرهیز از فعالیت جنسی

انزال باعث انقباض‌ عضلانی شدید در مجاری انتقال اسپرم و اپیدیدیم می‌شود و این حرکت، درد را به اوج می‌رساند. حتی ممکن است عفونت را به بخش‌های دیگر بدن منتقل کند. همچنین اگر عامل بیماری یک عفونت مقاربتی باشد، خطر انتقال آن به شریک جنسی وجود دارد.

تا زمانی که عفونت رگ زیر بیضه یا عفونت کلی بیضه‌ها به‌طور کامل درمان نشده و علائم آن برطرف نشده‌اند، از رابطۀ جنسی و موقعیت انزال دور بمانید.

درمان عفونت بیضه با طب سنتی

طب سنتی هم مانند درمان خانگی، نمی‌تواند جایگزین روش پزشکی باشد و فقط با توصیۀ یک‌سری درمان گیاهی عفونت بیضه، به کاهش برخی از علائم بیماری، کمک می‌کند. برخی از روش‌های طب سنتی که ممکن است برای درمان موثر باشند، عبارت‌اند از:

• مصرف گیاهان ضدالتهاب و ضدعفونی‌کننده مانند زنجبیل، سیر و زردچوبه؛
• روغن‌های گیاهی مانند روغن نعناع، اسطوخودوس و سیاه‌دانه؛
• کمپرس گرم و سرد برای بهبود جریان خون و کاهش التهاب و تورم؛
• تقویت سیستم ایمنی با مصرف غذاهای حاوی ویتامین C، بابونه و آویشن.

قبل‌از اقدام به درمان گیاهی عفونت بیضه ها دربارۀ میزان اثربخشی و عوارض این روش با پزشک صحبت کنید.

مدت درمان درد بیضه

مدت زمان درمان عفونت ارکیت، به عوامل مختلفی مانند شدت عفونت، عامل ایجادکننده و وضعیت بیمار بستگی دارد. به‌طور کلی، بازه‌های زمانی تخمینی برای عوامل این بیماری را در ادامه مشاهده می‌کنید:

نوع عفونت	مدت درمان	توضیحات
باکتریایی	1 تا 2 هفته	درمان با آنتی‌بیوتیک، کاهش علائم طی چند روز، درمان التهاب طی 2 تا 4 هفته
ویروسی	1 تا 2 هفته	بهبودی خودبه‌خودی، درمان خانگی و مسکن‌ها
شدید یا مزمن	چند هفته (بسته به شدت عفونت)	امکان بستری و تزریق آنتی‌بیوتیک

عوارض التهاب بیضه

این بیماری در صورتی که به‌موقع و به‌درستی درمان نشود، می‌تواند به برخی مشکلات جدی منجر شود که در ادامه آن‌ها را می‌خوانید:

• آتروفی یا کوچک شدن بیضه؛ ناشی از تحلیل رفتن و کوچک شدن بیضه‌هاست.
• آبسه بیضه؛ تشکیل یک توده پر از چرک در داخل یا اطراف بیضه که معمولا نیاز به جراحی دارد.
• ناباروری یا کاهش باروری؛ اگر عفونت به لوله‌های اپیدیدیم یا بیضه‌ آسیب برساند، تولید و انتقال اسپرم مختل شود.
• عفونت مزمن بیضه (ارکیت مزمن)؛ ممکن است عفونت به شکل مزمن باقی بماند و باعث درد و التهاب طولانی شود.
• گسترش عفونت؛ به سایر قسمت‌های بدن، مانند پروستات یا کلیه‌ها.

آیا عفونت بیضه خطرناک است؟

التهاب بیضه‌ها و اپیدیدیم، اگرچه در بیشتر موارد با درمان مناسب قابل کنترل است، اما به دلیل احتمال بروز عوارض جدی، نیازمند تشخیص و درمان سریع است. درمان نشدن این بیماری، خطراتی مانند ناباروری و گسترش عفونت را به‌همراه دارد.

پیشگیری از عفونت اورکیت

برای پیشگیری از التهاب بیضه، رعایت چند نکته ضروری است:

• پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی مانند استفاده از کاندوم، اجتناب از روابط پرخطر جنسی و انجام آزمایش‌های دوره‌ای؛
• تزریق واکسن MMR برای پیشگیری از اوریون؛
• پیشگیری از عفونت ادراری با نوشیدن مایعات، رعایت بهداشت فردی؛
• درمان سریع عفونت ادراری؛
• مراقبت از بیضه‌ها برای جلوگیری از آسیب و ضربه؛
• تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم، خواب کافی و کاهش استرس؛
• مراجعه فوری به پزشک هنگام مشاهده علائمی مانند تب، درد یا ورم بیضه‌ها.

نکته! پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی و عفونت‌های ادراری، نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا به این بیماری دارد.

پیشگیری از التهاب و ورم بیضه

پیشگیری از التهاب و ورم بیضه تا حد زیادی به رعایت بهداشت فردی، رفتارهای جنسی ایمن و حفاظت فیزیکی بستگی دارد. با رعایت نکات زیر می‌توانید خطر بروز این عارضه دردناک را به حداقل برسانید.

اصلاح وضعیت نشستن و کاهش فشار طولانی‌مدت

نشستن مداوم روی صندلی‌های سخت یا دوچرخه‌سواری‌ طولانی و حرفه‌ای بدون زین مناسب، فشار شدیدی به عروق و اعصاب ناحیه پرینه وارد می‌کند. این فشار مداوم می‌تواند منجر به احتقان خون و التهاب مزمن در اپیدیدیم شود. بنابراین حتما در فواصل منظم قدم بزنید.

پرهیز از تکنیک‌های نادرست در بدنسازی و وزنه‌برداری

اگر انقباض درست عضلات را بلد نباشید، بلندکردن وزنه‌های سنگین فشار داخل شکم را بالا می‌برد. این افزایش ناگهانی فشار جریان خون وریدی بیضه‌ها را مختل کرده و خطر ابتلا به واریکوسل و التهاب‌های ناشی از آن را افزایش می‌دهد.

تا حد امکان، تمرین‌های بدن‌سازی و وزنه‌برداری را درست اجرا کنید.

جلوگیری از یبوست مزمن

شاید عجیب به نظر برسد، اما زورزدن‌ مداوم به‌دلیل یبوست، فشار زیادی به کف لگن و مجاری تناسلی وارد می‌کند. این فشار در طولانی‌مدت باعث برگشت ادرار غلیظ به درون مجاری صفراوی یا اپیدیدیم شده و ممکن است علت لکه های سفید در بیضه به‌دلیل عفونت بیضه باشد. برای یبوست دارو مصرف کنید و به پزشک مراجعه کنید.

پایش و درمان به‌موقع اختلالات ساختاری پروستات

در مردان بالای ۴۰ سال، بزرگی خوش‌خیم پروستات جریان ادرار را کند می‌کند. با پیگیری و درمان به‌موقع مشکلات پروستات، بقایای ادرار در مثانه باقی نمی‌مانند و به‌سمت مجاری بیضه پس زده نمی‌شوند. این یکی از مهم‌ترین دلایل تورم ناگهانی بیضه‌هاست.

چکاپ‌های دوره‌ای ارولوژی درصورت سابقه واریکوسل

درصورت مشاهدۀ علائم خفیف واریکوسل یا هیدروسل، برای مراجعه به پزشک منتظر تشدید علائم نمانید. با انجام معاینات دوره‌ای توسط پزشک ارولوژیست، پیش‌از آنکه این اختلال عروقی به یک التهاب حاد و دردناک تبدیل شود، آنها را مدیریت کنید.

پرهیز از نگه‌داشتن ادرار

حبس طولانی‌مدت ادرار در مثانه نه‌تنها ریسک باکتریایی دارد، که باعث اتساع مثانه و ایجاد فشار ساختاری بر مجاری انزال می‌شود. تخلیه به‌موقع مثانه موجب آرامش عضلات لگن و مجاری بیضه خواهد شد.

چه زمانی برای درمان عفونت بیضه به پزشک مراجعه کنیم؟

در بیماری عفونت اورکیت، تشخیص و درمان زودهنگام اهمیت بالایی دارد. بنابراین، لازم است علائمی که نیاز به مراجعه فوری دارند را به‌خاطر بسپارید:

• درد شدید یا ناگهانی در بیضه‌؛
• تورم یا قرمزی در یک یا هر دو بیضه؛
• تب و لرز؛
• حالت تهوع یا استفراغ؛
• درد در هنگام ادرار؛
• مشاهده خون در ادرار یا منی؛
• ترشح غیرطبیعی از مجرای ادرار.

در صورت مشاهده یکی از علائم فوق، به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه کنید. این علائم ممکن است نشان‌دهنده عفونت، پیچ‌خوردگی بیضه یا مشکلاتی باشند که نیاز به درمان فوری دارند. برای دریافت مشاوره و نوبت بهترین پزشکان ایرانی، به پلتفرم آنلاین و سلامتی دکتردکتر مراجعه کنید.

منابع

clevelandclinic

mayoclinic

nhs

cdc

urologyhealth.org

سوالات متداول

اشتراک گذاری