درد پشت گوش نشانه چیست؟ بررسی علت‌ها، درمان و روش‌های تشخیص

احساس تیرکشدن یا درد مداوم در ناحیۀ پشت گوش از آن دست نشانه‌هایی است که نمی‌توان نسبت به آن بی‌توجه بود. این درد ناخوشایند گاهی فقط یک گرفتگی ساده در عضلات گردن است، اما در مواردی هم می‌تواند سیگنالی از عفونت‌های حاد گوش، مشکلات عفونی استخوان جمجمه یا اختلالات عصب عفونت‌کرده باشد. از آن‌جایی که اعصاب این ناحیه ارتباط نزدیکی با سر و فک دارند، تشخیص منشأ اصلی درد اهمیت زیادی دارد. در این مقاله از مجله سلامتی دکتردکتر پیرامون علت‌های شایع و خطرساز درد پشت گوش، روش‌های تشخیص پزشکی و راهکارهای درمان آن را حرف می‌زنیم.

درد پشت گوش چیست؟

درد پشت گوش به هرگونه احساس ناراحتی، سوزش، تیر کشیدن یا درد ممتد در ناحیه پس‌سری و درست در مجاورت استخوان پشت لاله گوش گفته می‌شود. این درد که می‌تواند به‌صورت خفیف و گنگ یا شدید و ناگهانی بروز کند، معمولا پیامد تحریک اعصابی است که از سر و گردن می‌گذرند، یا ناشی از التهاب و فشار در بافت‌ها، استخوان‌ها و ارگان‌های هم‌جوار گوش است. از آن‌جایی که این ناحیه نقطه تقاطع اعصاب مهم سر، مفصل فک و عضلات گردن است، حس درد در این بخش می‌تواند ماهیت موضعی داشته یا دردی ارجاعی از سایر نقاط نزدیک به گوش باشد.

توضیحات پزشک متخصص گوش وحلق و بینی درباره درد پشت گوش

در ویدیوی سردرد پشت گوش، علل، علائم و درمان آن درباره این عارضه توضیحاتی را ارائه داده‌ایم.

 

علت درد پشت گوش چیست؟

اگر دچار درد دائمی در ناحیۀ پشت گوش هستید، این موضوع احتمالا به یکی از مشکلات زیر برمی‌گردد.

نورالژی اکسی ‎پیتال‎

نورالژی اکسی پیتال سردردی ناشی از جراحت، گیرافتادگی و یا التهاب اعصاب ناحیه‌ گردن است. زمانی که فرد گردن خود را طولانی‌مدت خمیده نگه می‌دارد، عصب گیر می‌افتد. التهاب مفاصل گردن و شانه هم می‌تواند دلیل این مشکل باشد. 

نورالژی اکسی پیتال باعث ایجاد دردی ضربان دار در گردن، پشت گوش یا یک طرف سر می‌شود. برخی از افراد این درد را در پیشانی یا پشت چشم‌ها احساس می‌کنند. این مشکل همچنین می‌تواند باعث حساسیت جمجمه شود. درد از گردن شروع شده و به سمت نواحی بالاتر حرکت می‌کند. 

ماستوئیدیت

استخوان ماستوئید درست در پشت گوش قرار گرفته است. اگر باکتری‌ها وارد این استخوان شوند، موجب التهاب و عفونت آن می‌شوند که در پزشکی به آن ماستوئیدیت می‌گویند. شایع‌ترین علت این بیماری، درمان‌نشدن یا نیمه‌کاره رها کردن عفونت گوش میانی است. اگرچه ماستوئیدیت ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما کودکان بیشتر از سایرین به آن مبتلا می‌شوند.

نشانه‌های اصلی این بیماری معمولاً شامل تورم، قرمزی استخوان پشت گوش و خروج ترشحات غیرطبیعی از مجرای گوش است. علاوه بر این، ماستوئیدیت می‌تواند با تب، سردرد شدید و کاهش یا افت شنوایی در گوش درگیر همراه باشد و نیازمند پیگیری فوری پزشکی است.

سندرم مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)

مفصل گیجگاهی فکی به باز و بسته شدن فک کمک می‌کند. اگر این مفصل به‌دلیل التهاب مفاصل آسیب ببیند، دیگر به آسانی باز و بسته نخواهد شد و هنگامی که دهان حرکت می‌کند مفصل ساییده شده و صدا تولید می‌کند. 

سندروم مفصل گیجگاهی فکی گاهی فرایند جویدن را بسیار سخت و دشوار خواهد کرد. گاهی فرد احساس می‌کند که مفصل در حال ساییده شدن است و گاهی هم در هنگام حرکت فک صدای باز و بسته شدن آن به گوش میرسد. این سندروم معمولاً با درد در ناحیه‌ی فک همراه است و در برخی مواقع حتی فک قفل شده و دیگر دهان باز و بسته نخواهد شد. در این شرایط باید هر چه سریع‌تر اقدامات پیشرفته‌ی درمانی انجام شود. 

مشکلات دهان و دندان 

مشکلات دهان و دندان هم می‌تواند با درد پشت گوش مرتبط باشد. احتمال زیادی وجود دارد که این درد به علت وجود یک دندان شکسته و یا یک آبسه‌ی دندانی ایجاد شده باشد. دندان پزشک با معاینه‌ی دقیق می‌تواند دلیل ایجاد کننده‌ی این مشکل را تشخیص دهد. 

تنفس بدبو، حساسیت لثه یا جویدن سخت و دشوار از جمله علایم مشکلات دندانی هستند که باید به سرعت برطرف شوند. 

سندرم رمزی هانت

یک علت درد استخوان پشت گوش سندرم رمزی هانت (Ramsay Hunt) است که نیاز به توجه فوری دارد. این عارضه در اثر فعال‌شدن مجدد ویروس زونا در اعصاب صورت و نزدیک گوش ایجاد و باعث درد پشت گوش می‌شود. در واقع علامت اولیۀ این سندرم شامل درد شدید، سوزش یا تیر کشیدن در ناحیه پشت گوش است. این عارضه معمولا باعث تشکیل تاول‌های دردناک روی لاله گوش، مجرای گوش یا داخل دهان می‌شود.

سندرم رمزی هانت می‌تواند باعث فلج یا ضعف عضلات یک سمت صورت، افتادگی لب، سرگیجه، وزوز گوش و افت شنوایی شود. برای جلوگیری از آسیب دائمی عصب‌ها، تشخیص سریع و شروع درمان با داروهای ضدویروس و کورتونی طی ۷۲ ساعت اول حیاتی است.

درد شدید پشت گوش چپ نشانه چیست؟

اما ببینیم علت درد پشت گوش چپ چه می‌تواند باشد؟!

درد شدید پشت گوش چپ اغلب ناشی از درگیری اعصاب آن ناحیه یا انتقال درد از ارگان‌های مجاور در همان سمت سر است. یکی از شایع‌ترین علل این عارضه، نورالژی اکسیپیتال است که در بخش علل درد پشت گوش مفصل به آن پرداختیم. اعصاب برآمده از بالای گردن و سمت چپ سر دچار التهاب یا فشردگی می‌شوند و دردی تیز شبیه به برق‌گرفتگی ایجاد می‌کنند. 

همچنین اختلال در مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) در سمت چپ صورت، به‌دلیل دندان‌قروچه یا ناهماهنگی فک، می‌تواند زمینه‌ساز دردی گنگ و مستمر در پشت گوش چپ باشد. مشکلات دندانی مانند عفونت یا نهفتگی دندان‌های آسیاب و عقل سمت چپ نیز از دیگر عوامل رایج این درد ارجاعی به‌شمار می‌روند.

برای درمان درد استخوان پشت گوش چپ با یک پزشک متخصص گفت‌و‌گو کنید تا پیش‌از هر کاری، علت درد پشت سر سمت چپ را تشخیص دهد.

درد پشت گوش راست نشانه چیست؟

اکنون ببینیم علت درد رگ پشت گوش راست چیست؟! درد پشت گوش راست معمولا براثر واکنش‌ عفونی، التهاب استخوانی یا درگیری عضلانی در سمت راست سر ایجاد می‌شود. ماستوئیدیت یا التهاب عفونی استخوان برجسته پشت گوش راست شایع‌ترین علت درد پشت گوش سمت راست است. این عارضه معمولا به‌دنبال یک عفونت درمان‌نشده در گوش میانی گریبان‌گیر فرد می‌شود و با تورم، قرمزی و حساسیت شدید به لمس همراه است.

علاوه‌بر این، سندرم رمزی هانت درصورت فعال‌شدن ویروس روی اعصاب سمت راست، باعث ایجاد درد سوزشی شدید همراه با تاول در لاله گوش و ضعف عضلات همان سمت صورت می‌شود. همچنین گرفتگی شدید عضلات شانه و گردن در سمت راست می‌تواند باعث درد شدید در پشت گوش راست باشد.

علائم همراه درد پشت گوش

بسته به علت گوش درد در بزرگسالان، درد پشت گوش و سر ممکن است با علائم زیر همراه شود:

• علائم عفونی و التهابی: تب، قرمزی، گرمی و تورم ملموس روی استخوان برجسته پشت گوش، ترشح مایع یا چرک از مجرای گوش و احساس گرفتگی یا کیپ شدن گوش؛
• علائم عصبی: احساس سوزش، گزگز، تیر کشیدن‌ ناگهانی و شبیه به برق‌گرفتگی در پوست سر و گردن، سردرد پشت گوش و در موارد شدیدتر (مانند سندرم رمزی هانت) ضعف یا فلج عضلات یک سمت صورت و افتادگی گوشه لب؛
• علائم شنوایی و تعادلی: کاهش یا افت شنوایی، وزوز گوش، سرگیجه و بی‌تعادلی؛
• علائم مرتبط با فک، دهان و گردن: درد هنگام جویدن یا باز کردن دهان، شنیدن صدای تق‌تق در مفصل فک، دندان‌درد و محدودیت در چرخاندن گردن به طرفین؛
• تاول یا ضایعات پوستی: ظهور تاول‌های ریز و دردناک روی لاله گوش، داخل مجرا یا پشت گوش.

برای درد پشت گوش چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

هر فرد می‌تواند دردی مختصر یا سردرد را تجربه کند. در بسیاری از مواقع نیازی به مراجعه به پزشک نیست. اما در موارد زیر باید با پزشک ملاقات کرد:

• درد روزبه‌روز بیشتر شود یا بیشتر از چند روز طول بکشد؛
• کیپ شدن، کاهش شنوایی، خارش یا درد داخل مجرای گوش که علائم عفونت گوش هستند؛
• تداوم درد یا تورم حتی بعد‌از مصرف داروها و طی کردن دوره درمان؛
• احساس تب همراه با ناراحتی و درد در پشت گوش؛
• کاهس ناگهانی و بدون علت وزن هم‌زمان با شروع درد مزمن.

در صورت داشتن علایم زیر به سرعت به مراکز درمانی مراجعه کنید:

• سردرد ناگهانی و شدید؛
• فک قفل شده؛ 
• تب بالا، تهوع و استفراغ؛ 
• سردرگمی و تغییر حالات و رفتار شخصی؛
• تشنج؛ 
• لتارژی یا گیجی و خواب آلودگی. 

این علایم می‌تواند نشانه‌ای از بروز یک مشکل حاد و شدید باشد. 

روش های تشخیص درد پشت گوش

پزشک برای تشخیص علت درد پشت گوش از معاینه بالینی گوش فرد شروع می‌کند. گاهی نیاز به کشت ترشحات گوش و آزمایش خون هم وجود دارد. اگر عفونت و یا التهابی در گوش وجود داشته باشد بیمار به متخصص گوش و حلق و بینی ارجاع خواهد شد.

برای تشخیص درست سندروم مفصل گیجگاهی فکی بیمار به جراح فک و صورت ارجاع داده شده و جراح با روش‌های تشخیصی عکس‌برداری وجود بیماری را تأیید یا رد خواهد کرد.

اگر سردرد فرد بدون هیچ علت خاص و مشخصی ادامه داشته باشد، فرد باید به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کند.

پزشک متخصص بعد از بررسی سابقه‌ی پزشکی فرد و انجام آزمایش‌های عصبی ممکن است برای تشخیص بهتر بررسی‌‌های بیش‌تری انجام دهد:

• عکس برداری رادیولوژی اشعه ایکس؛
• سی تی اسکن؛
• ام آر آی.

چکاپ مرتب توسط دندانپزشک هم به تشخیص مشکلات دندانی منجر می‌شود که همان گونه که گفته شد یکی از دلایل این سردرد هاست.

درد پشت گوش چگونه درمان می‌شود؟

در هنگامی که فرد منتظر تشخیص نهایی و دقیق مشکل خود است می‌تواند داروهای مسکن مصرف کند. اگر فرد به گردن درد مبتلا باشد، استفاده از گرما هم تا حدود زیادی باعث آسایش عضلات گردن خواهد شد. درمان‌های دیگر به علت به وجود آوردنده‌ی درد بستگی دارد.

درمان نورالژی اکسی پیتال

استفاده از داروهای مسکن و داروهای ضد التهابی به رفع این مشکل کمک خواهد کرد. مسدود کننده‌های عصبی موضعی و استفاده از شل کننده‌ی عضلات هم کمک کننده خواهند بود. در موارد پیشرفته تر کورتیکواستروئید به صورت موضعی به محل درد تزریق خواهد شد. 

اگر این بیماری به علت وجود مشکلی در گردن ایجاد شده باشد، تلاش کنید که سر و گردن را برای مدت طولانی در یک وضعیت مشابه و ثابت قرار ندهید. موقعیت نشستن خود را عوض کرده و اگر به موبایل و یا هر وسیله‌ی دیگری به مدت زیادی خیره شده‌اید برای مدتی آن را کنار بگذارید. 

درمان‌های تکمیلی هم کمک کننده هستند این درمان‌ها شامل:

• استفاده از گرما و درمان‌های مبتنی بر گرما روی گردن؛ 
• ماساژ؛
• فیزیوتراپی و ورزش؛ 
• شل کردن عضلات و مدیتیشن.

درمان ماستوئیدیت

این مشکل معمولا با مصرف آنتی بیوتیک درمان می‌شود. اگر عفونت شدید باشد، آنتی بیوتیک به صورت وریدی تجویز خواهد شد. اگر استفاده از آنتی بیوتیک موثر نباشد، شستشوی گوش میانی انجام خواهد شد. در موارد خیلی شدیدتر قسمتی از استخوان ماستوئید برداشته خواهد شد که به آن ماستوئیدکتومی (mastoidectomy) گفته می‌شود. 

درمان سندرم مفصل گیجگاهی فکی

ساییدن و فشار دادن شدید دندان‌ها روی هم در افراد مبتلا به این سندروم علایم بیماری را شدیدتر خواهد کرد. روش‌های درمانی زیادی برای کمک به این افراد وجود دارد:

• داروهای مسکن، داروهای ضد التهاب و شل کننده‌ی عضلات؛ 
• گاردهای دندانی و اسپلینت دهانی؛
• فیزیوتراپی؛
• خارج کردن مایعات مفصلی؛
• تزریق کورتیکواستروئید؛ 
• جراحی آرتروسکوپی؛
• عمل جراحی باز مفصل. 

درمان‌های تکمیلی شامل 

• طب سوزنی؛
• مدیتیشن و روش‌های ریلکس کردن؛ 
• بیوفیدبک (Biofeedback).

درمان خانگی درد پشت گوش

درمان خانگی درد پشت گوش زمانی امن و مؤثر است که علت درد، گرفتگی‌های عضلانی خفیف، التهاب‌های جزئی مفصل فک یا مراقبت‌های تکمیلی در کنار درمان دارویی باشد. اگر درد شدید است یا با تب و تورم همراه شده، باید توسط پزشک بررسی شود. با‌این‌حال، راهکارهای خانگی زیر به درمان فوری گوش درد کمک می‌کنند:

• استفاده از کمپرس گرم یا سرد: برای دردهای عضلانی و ناشی از اعصاب گردن، یک حوله گرم یا کیسه آب گرم را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی ناحیه پشت گوش و گردن قرامی‌ر دهید تا عضلات را شل کند و درد را تسکین دهد. اگر درد ناشی از التهاب است، از کمپرس یخ برای بی‌حسی ناحیه استفاده کنید.
• ماساژ ملایم گردن و شانه: اگر منشأ درد پشت گوش، فشار و اسپاسم عضلانی یا نورالژی اکسیپیتال است، ماساژ بسیار ملایم عضلات گردن و پایه جمجمه با روغن‌های طبیعی فشار اضافه را از روی اعصاب برمی‌دارد.
• استراحت دادن به فک: اگر درد ناشی از فشار روی مفصل گیجگاهی-فکی (TMJ) است، از جویدن آدامس، خوردن غذاهای سفت و باز کردن بیش‌از‌حد دهان پرهیز کنید.
• استفاده از مسکن‌ها: مصرف کوتاه‌مدت مسکن‌های ضدالتهابی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن به کاهش التهاب و تسکین درد کمک می‌کند.
• مرطوب نگه داشتن هوا و استراحت: در مواردی که درد ناشی از احتقان سینوس‌ها یا سرماخوردگی خفیف است، استفاده از بخور و استراحت کافی به کاهش فشار گوش کمک می‌کند.

یک هشدار مهم: از چکاندن هرگونه قطره، روغن یا مسکن خانگی به داخل مجرای گوش بدون معاینه پزشک جداً خودداری کنید. درصورت پارگی پرده گوش، این کار می‌تواند آسیب‌های جدی به‌دنبال داشته باشد.

اگر درد پشت گوش ناشی از سردرد باشد، باید بدانیم برای درمان سردرد چه بخوریم؟. پیشنهاد می‌کنیم این مقاله را در مجلۀ دکتردکتر بخوانید.

راه‌ های پیشگیری از سردرد پشت گوش

برای کم کردن خطر ابتلا به سردردهای شدید پشت گوش این توصیه‌ها را رعایت کنید:

• حفظ ساختار قامتی در وضعیت مناسب: خم کردن بیش از حد سر و نگه داشتن وضعیت سر و گردن برای مدت طولانی در وضعیت یکسان منجر به گیر افتادگی عصب خواهد شد، بنابراین باید فرد سر و گردن خود را در وضعیت و موقعیت درست قرار دهد.
• محدود کردن استفاده از موبایل و سایر وسایل الکترونیک قابل حمل: برای استفاده از این وسایل به مدت طولانی گردن در وضعیت خمیده قرار خواهد گرفت و همین مشکلات زیادی را به بار خواهد داشت. بنابراین باید تا آن جایی که امکان دارد روزانه به مدت کم‌تری از آن‌ها استفاده کرد.
• استراحت کردن: در محیط کار هر یکساعت یکبار از صندلی و پشت میز بلند شده و چند دقیقه قدم بزنید. این کار اگر به صورت مرتب انجام شود از سفت شدن گردن و گرفتگی آن‌ها جلوگیری خواهد کرد.
• بر طبق برنامه غذا بخورید: خوردن غذاهایی که منجر به سردرد خواهد شد را کنار بگذارید.
• به قدر کافی بخوابید: استرس و خستگی از عوامل خطر ایجاد کننده‌ی سردرد هستند. هر روز در ساعت مشخصی به تخت خواب رفته و در ساعت مشخصی از خواب بیدار شوید.

کلام آخر دکتردکتر

درد پشت گوش می‌تواند ناشی از یک گرفتگی ساده در عضلات گردن یا درگیری‌ عصبی جدی مانند نورالژی اکسیپیتال و حتی عفونت‌های نیازمند توجه فوری باشد. گرچه راهکارهای خانگی مانند گذاشتن کمپرس گرم و خوردن مسکن‌ می‌توانند درد خفیف عضلانی را موقتا تسکین دهد، برای درمان قطعی علت درد پشت گوش باید شناسایی و ریشه‌کن شود. اگر درد پشت گوش شما شدید و مداوم یا با علائمی مثل تب، ورم و قرمزی استخوان پشت گوش، سرگیجه، افت شنوایی یا ضعف در عضلات صورت همراه است،  در اولین فرصت به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی یا متخصص اعصاب مراجعه کنید تا از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری شود.

برای رزرو آنلاین نوبت مراجعه حضوری می‌توانید از سیستم نوبت‌دهی آنلاین سامانه دکتردکتر استفاده کنید.

منابع

healthline

verywellhealth

thomsonmedical

ubiehealth

healthcentral

healthcentral

Wellmedhealthcare

healthline

سوالات متداول

اشتراک گذاری