انواع گلودرد چه هستند؟ آشنایی با انواع گلودرد و علت هرکدام

عفونت‌های ویروسی و عفونت‌های باکتریایی از رایج‌ترین علل گلودرد هستند. انواع گلودرد را می‌توان به گلودرد ویروسی، گلودرد باکتریایی یا گلودرد استرپتوکوکی، فارنژیت قارچی و لارنژیت دسته‌بندی کرد. علاوه‌بر ویروس‌ها و باکتری‌ها، می‌توان قارچ‌ها، محرک‌های آلرژی و عوامل محیطی مانند خشکی هوا را از دیگر علل گلودرد به‌حساب آورد.

علائم گلودرد شامل درد یا خشکی گلو، مشکل در بلع، تورم غدد لنفاوی، تب، سرفه و آبریزش بینی هستند. متخصص گوش با انجام معاینه گلو و انواع تست‌ها مانند آزمایش استرپتوکوک، به تشخیص و درمان گلودرد می‌پردازد. روش‌های درمان خانگی گلودرد، شامل استراحت کافی، مصرف مایعات گرم و خنک، مرطوب نگه داشتن هوا و غرغره کردن با آب نمک است. روش‌های درمانی دارویی، مصرف داروهای مسکن بدون نسخه و آنتی‌بیوتیک‌ها هستند.

در این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر، گلودرد، انواع گلودرد و علائم آن را بررسی کرده‌ایم. با مطالعه این مطلب با راه‌های پیشگیری از گلودرد آشنا می‌شوید.

در انتها، اگر سوال و ابهامی درباره انواع گلودرد، گلودرد در بارداری و گلودرد کودکان و نوزادان داشتید، در قسمت نظرات بنویسید. پزشک به آن پاسخ می‌دهد.

گلودرد چیست؟

گلودرد، بیماری رایجی است که معمولا به دلیل عفونت ویروسی، باکتریایی یا عوامل محیطی ایجاد می‌شود. معمولا، با احساس سوزش، خراش، درد یا خشکی گلو همراه است. این بیماری ناراحت‌کننده، گاهی خودبه‌خود از بین می‌رود. اما گاهی در صورت عدم درمان، می‌تواند عوارض ناخوشایندی به همراه داشته باشد. معمولا دلیل علت گلودرد طولانی مدت، مقاومت ویروسی است. به‌همین‌خاطر برای تشخیص و درمان گلودرد، باید به دکتر گوش، حلق و بینی مراجعه کنید.

انواع گلودرد

گلودردها بسته به اینکه کدام بخش از گلو را درگیر کرده باشند، به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. گلودرد ویروسی، گلودرد باکتریایی یا گلودرد استرپتوکوکی، گلودرد‌های با منشا قارچی و گلودرد ناشی از عوامل محیطی از شایع‌ترین انواع گلودرد هستند. با آگاهی از اینکه تخصص گوش و حلق و بینی چیست، برای تشخیص انواع گلودرد، بدون شک باید به متخصص گوش مراجعه کرد. در ادامه، به معرفی انواع این بیماری پرداخته‌ایم.

فارینژیت یا گلودرد التهابی

التهاب دردناک پشت گلو، منجر به گلودرد التهابی یا فارنژیت می‌شود. فارنژیت می‌تواند تمام یا برخی از قسمت‌های گلو مانند قسمت پشتی زبان، سقف دهان و لوزه‌ را درگیر کند. شایع‌ترین علت این نوع از گلودرد یک‌طرفه، عفونت ویروسی یا عفونت باکتریایی است. گلودرد التهابی معمولا در زمستان و اوایل بهار شیوع پیدا می‌کند. عوامل ویروسی فارنژیت، به‌راحتی از طریق قطرات ناشی از سرفه و عطسه فرد آلوده، در هوا پخش می‌شود. این گلودرد ویروسی، عوارض طولانی‌مدت ندارد و در بیشتر مواقع، خودبه‌خود از بین می‌رود.

طبق گزارش انتشارات سلامت هاروارد،

حدود 90درصد از عفونت‌های گلو توسط ویروس ایجاد می‌شود. اگرچه افراد مبتلا به آنفولانزا، تبخال یا مونونوکلئوز عفونی هم معمولا گلودرد دارند، اما این عفونت‌های ویروسی، علاوه‌بر گلودرد، علائم آشکار دیگری نیز ایجاد می‌کنند.

عوامل باکتریایی فارنژیت، باکتری استرپتوکوک است که گلودرد استرپتوکوکی نامیده می‌شود. این نوع از انواع گلودرد، به‌راحتی در هوا پخش می‌شود و به‌سرعت، افراد را آلوده می‌کند. اگر گلودرد استرپتوکوکی درمان نشود، عوارض جدی مانند تب روماتیسمی و اختلال کلیه را به‌دنبال خواهد داشت. تب بالاتر از 38 درجه سانتی‌گراد در کودکان، می‌تواند نشانه‌ای از عفونت باکتریایی باشد. گلودرد کودکان و نوزادان، اغلب ناشی از عفونت باکتری استرپتوکوک است.

همچنین درباره تفاوت سرماخوردگی و آنفولانزا، در مجله دکتردکتر، بیشتر بخوانید.

گلو درد ناشی از تونسیلیت یا التهاب لوزه‌ها

لوزه‌ها به‌عنوان فیلتر عمل می‌کنند و میکروب‌های موجود در هوای تنفسی را به دام می‌اندازند. اما گاهی، ویروس‌ها و باکتری‌ها بر لوزه‌ها پیروز می‌شوند و التهاب و تورم آن‌ها را به‌دنبال دارند.

در این شرایط، فرد، به بیماری تونسیلیت یا التهاب لوزه‌ها مبتلا می‌شود. این بیماری، علاوه‌بر تورم لوزه‌ها، با گلودرد شدید، مشکل در بلع و حساس شدن غدد لنفاوی در کناره‌های گردن همراه است. روش درمانی مناسب برای تونسیلیت، به علت آن بستگی دارد. رایج‌ترین راهکار درمانی در شرایط التهاب مکرر لوزه‌ها، عدم پاسخ به سایر درمان‌ها و ایجاد عوارض جدی، برداشتن لوزه‌ها با جراحی است.

گلو درد ناشی از لارنژیت یا التهاب حنجره

در لارنژیت یا التهاب حنجره، تارهای صوتی حنجره در اثر استفاده بیش از حد، تحریک شدن یا عفونت ویروسی، ملتهب می‌شود. در این نوع از انواع گلودرد، با متورم شدن تارهای صوتی، صدا خشن و کلفت به‌نظر می‌رسد. گلودرد ناشی از لارنژیت، می‌تواند طولانی‌مدت و کوتاه‌مدت باشد. عوامل ویروسی التهاب حنجره، جدی نیستند و خودبه‌خود بهبود می‌یابند. اما گرفتگی و تغییر صدای مداوم و بلندمدت، می‌تواند نشانه یک بیماری زمینه‌ای جدی باشد.

برای کمک به بهبودی گلودرد، خوب است انواع غذا برای گلو درد را بشناسید.

گلو درد عصبی

استرس و اضطراب مزمن زمینه‌ساز تنش عضلانی در ناحیه فک و گردن یا خشکی دهان ناشی از تنفس سطحی هستند. این واکنش‌های روانی گاه با احساس فشار، خارش یا درد مبهم در ناحیه گلو همراه‌اند؛ این درد معمولا با آرام‌سازی و کنترل استرس بهبود می‌یابد. منابع معتبر پزشکی دارند می‌کنند که قبل‌از نسبت‌دادن گلودرد به اضطراب، رد عوامل جسمانی ضروری است. 

گلودرد ویروسی

این نوع گلودرد معمولا همراه با عفونت‌هایی همچون سرماخوردگی، آنفولانزا، سرخک، آبلا‌مرغان و اوریون ظاهر می‌شود. ویروس‌ها با درگیر کردن غشاهای مخاطی مجاری تنفسی باعث التهاب، سوزش و بلع دردناک می‌شوند. 

این عارضه اغلب با علائمی مثل آب‌ریزش بینی، سرفه و بدن‌درد همراه است و معمولا با استراحت و مراقبت‌ خانگی طی چند روز بهبود می‌یابد.

گلو درد استرپتوکوکی

این عفونت باکتریایی شدید از باکتری استرپتوکوک نشأت می‌گیرد و باعث درد ناگهانی و شدید گلو، تب، درد هنگام بلع و گاه تورم غدد لنفاوی و لکه‌های سفید روی لوزه‌ها می‌شود. این عارضه برخلاف گلودرد ویروسی نیازمند درمان آنتی‌بیوتیکی است تا از عوارض جدی بعدی مانند تب رماتیسمی جلوگیری شود.

گلودرد آلرژیک

واکنش سیستم ایمنی بدن به آلرژن‌ها مانند گرده‌ گیاهان و موی حیوانات ممکن است در قالب گلودرد ظاهر شود. البته تفاوت‌ آلرژی و سرماخوردگی با هم زیاد است، در دکتردکتر دراین‌باره می‌توانید بخوانید. 

ترشح هیستامین در اثر مواجهه با این عوامل، غشاهای مخاطی را تحریک کرده و ترشحات پشت حلق ایجاد می‌کند. این ترشحات مزمن موجب خارش، سوزش مداوم و درد خفیف اما آزاردهنده در ناحیه گلو می‌شوند که با داروهای ضدحساسیت کنترل خواهد شد.

گلودرد ناشی از جراحت

آسیب‌ ناشی از گیرکردن یک تکه کاغذ در گلو، فریاد‌زدن، با صدای بلند حرف‌زدن یا آواز خواندن مدت‌طولانی می‌تواند بافت‌های ظریف حلق را ملتهب و زخمی کند. این آسیب‌ یا فشارهای صوتی باعث درد موضعی هنگام بلع یا صحبت کردن خواهد شد. البته این درد معمولا پس از استراحت دادن به تارهای صوتی و پرهیز از تحریک بیشتر، به‌مرور آرام می‌گیرد.

گلودرد ناشی از رفلاکس 

رفلاکس معده؛ سوزش گلو و سرفه ناشی از بازگشت اسید معده به مری و گلو است. اسید معده به دیواره مری و حلق آسیب می‌زند و احساس سوزش شدید، گرفتگی صدا و درد مزمن، به‌ویژه هنگام بیدار شدن از خواب، ایجاد می‌کند. 

اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی راهکار اصلی مدیریت این مشکل گوارشی و جلوگیری از گلو درد بدون علائم سرماخوردگی است.

گلودرد ناشی از تومور

گلودرد ناشی از سرطان‌های نادر مانند سرطان زبان، گلو و حنجره برخلاف عفونت‌های رایج، به‌مرور زمان بدتر می‌شود و با درمان‌ استاندارد بهبود نمی‌یابد. این نوع گلودرد پایدار ممکن است با علائمی چون تغییر صدا، دشواری مزمن در بلع، کاهش وزن بی‌دلیل یا توده در گردن همراه باشد. بررسی دقیق توسط پزشک متخصص و معاینات بالینی برای رد یا تأیید این موارد حیاتی است.

گلودرد ناشی از تنفس دهانی

گرفتگی بینی ناشی از انحراف تیغه بینی یا سینوزیت غیرعفونی فرد را وادار به تنفس دهانی می‌کند. در این حالت، صبح روز بعد گلو خشک و دردناک خواهد بود. عبور مداوم جریان هوا از روی غشای مخاطی دهان و حلق بدون فیلتراسیون و مرطوب‌سازی بینی، رطوبت طبیعی بافت را از بین برده و تحریک و درد موضعی ایجاد می‌کند که با درمان مشکل اصلی بینی برطرف می‌شود.

علائم گلودرد

از شایع‌ترین علائم گلو درد، احساس درد و خراشیدگی در ناحیه پشتی گلو است. علائم دیگری،

بسته به علت بروز این بیماری، می‌توانند ظاهر شوند. سایر علائم این بیماری، شامل موارد زیر هستند:

• اختلالات تنفسی
• تب (در مقاله تب چیست با فواید و مضرات تب کردن آشنا شوید.)
• مشکل در بلع
• از دست دادن اشتها
• گلودرد یک طرفه
• سردرد، درد عضلانی و درد در ناحیه گوش (اگر سردرد دارید و علت آن را نمی‌دانید مقاله انواع سردرد در مجله دکتردکتر به شما کمک خواهد کرد.)
• قرمزی چشم‌ها
• آبریزش و گرفتگی بینی
• خشن شدن و گرفتگی صدا
• تورم صورت
• تورم و التهاب لوزه‌ها
• التهاب غدد لنفاوی در ناحیه فک و گردن
• وجود لکه‌های سفید در لوزه‌ها
• التهاب سقف دهان
• بوی بد یا طعم ناخوشایند دهان
• تهوع، استفراغ، اسهال و درد در ناحیه شکم در کودکان

اگر گلو درد بدون علائم سرماخوردگی، بیش از دوهفته طول بکشد، احتمالا ناشی از رفلاکس اسید معده، تنفس از طریق دهان در محیط خشک یا به‌ندرت تومور باشد. همچنین گلودرد و گوش درد، نشانه عفونت است.

بیشتر بخوانید: درمان گرفتگی صدا 

علائم گلو درد عصبی چیست؟

گلودرد عصبی (گلوبوس هیستریکوس یا همان غمباد) یک واکنش جسمی به استرس، اضطراب و فشار روانی است. در این حالت هیچ‌گونه عفونت، ویروس یا آسیب بافتی در گلو وجود ندارد. این عارضه ناشی از انقباض ناخودآگاه عضلات حلق است و از تحریک سیستم عصبی نشأت می‌گیرد. علائمش نیز با آرام‌شدن فرد بهبود می‌یابند.

شایع‌ترین علائم این نوع گلودرد عبارت‌اند از:

• احساس مداوم وجود توده، بغض یا گرفتگی شدید در گلو بدون وجود مانع فیزیکی؛
• احساس سفتی، فشار یا انقباض عضلانی در ناحیه گردن و حلق؛
• درد یا سوزش گلو که با بلعیدن غذا بهبود می‌یابد اما هنگام بلع آب دهان تشدید می‌شود؛
• احساس خشکی مفرط در دهان و گلو همراه با نیاز مداوم به صاف‌کردن صدا.

چه کسانی بیشتر به گلودرد مبتلا می‌شوند؟

همه افراد، در معرض ابتلا به انواع گلودرد هستند. اما برخی از این گروه‌ها، با احتمال بیشتری، دچار گلودرد و گوش‌درد می‌شوند. در ادامه، به معرفی این گروه‌ها، پرداخته‌ایم:

• کودکان؛ به دلیل حضور در مکان‌هایی با احتمال بالای انتقال عفونت‌ها مانند مدرسه یا مهدکودک
• افراد با سیستم ایمنی ضعیف؛ برای امثال افراد تحت شیمی‌درمانی
• زندگی در مناطق سرد و خشک؛ زندگی در آب‌وهوای سرد و تنفس از طریق دهان
• افراد در معرض آلرژن‌ها؛ تحریک مداوم گلو با گرده، کپک و دود
• افراد سیگاری؛ تحریک مخاط گلو، ناشی از دود سیگار

مراقبت‌های پیشگیرانه مانند اجتناب از دود، استفاده از ماسک و دستگاه مرطوب‌کننده هوا در آب‌وهوای خشک، می‌تواند احتمال ابتلا به انواع گلودرد و سرفه را کاهش دهد.

علت گلو درد طولانی مدت چیست؟

گلو درد طولانی‌مدت دردی است که بیش از دو هفته طول بکشد و بهبود نیابد. برخلاف گلو دردهای معمولی که ناشی از ویروس‌های گذرا هستند، علت گلو درد مداوم یک محرک همیشگی یا بیماری‌ زمینه‌ای است. مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

• رفلاکس پنهان یا اسید معده که ناشی از بازگشت مداوم اسید معده به مری و گلو است و باعث التهاب، سوزش دائم، گرفتگی صدا و احساس توده در گلو می‌شود. این یک دلیل گلو درد طولانی‌مدت است.
• آلرژی‌ مزمن و ترشحات پشت حلق به‌دلیل حساسیت به گرد‌و‌غبار، مایت‌ها، موی حیوانات یا آلاینده‌ها که مخاط گلو را تحریک و دچار درد و سوزش مزمن می‌کند.
• تنفس دهانی یا نفس‌کشدن در هوای خشک گلو را در طولانی‌مدت خشک و دردناک می‌کند.
• عفونت‌های مزمن و مقاوم مانند مونونوکلئوز عفونی (بیماری بوسه)، سینوزیت مزمن یا عفونت‌های باکتریایی درمان‌نشده لوزه‌ها می‌توانند تا هفته‌ها گلودرد را ادامه دهند.
• تحریکات محیطی مداوم مانند دود سیگار، قلیان، آلودگی هوای شهری یا استنشاق مواد شیمیایی در محیط کار از دلایل گلو درد مزمن به‌شمار می‌روند.
• فشار بیش‌از‌حد به تارهای صوتی ناشی از صحبت‌کردن و فریاد‌زدن عضلات گلو را دچار التهاب مزمن می‌کند و علت گلو درد طولانی مدت است.
• در موارد نادر، گلودرد طولانی‌مدت ناشی از بدخیمی‌های ناحیه گلو، حنجره یا زبان است.

ریسک فاکتورهای گلودرد

گلودرد، افراد را در هر سن و با علت‌های متفاوتی تهدید می‌کند. گلودرد معمولا یکی از نشانه‌های بیماری‌های متداولی همچون سرماخوردگی است اما با این حال، گاهی خود، عامل خطر می‌شود. اما عواملی وجود دارند که خطر ابتلا به آن را افزایش می‌دهند. رایج‌ترین این عوامل خطر، در جدول زیر ارائه شده‌اند:

ابتلا به سینوزیت مزمن یا حاد و عفونت‌های تنفسی مانند سرماخوردگی و برونشیت هم می‌تواند ریسک فاکتورهای گلودرد را افزایش دهد.

راه های تشخیص گلودرد چیست؟

پزشک برای تشخیص گلودرد، با ارزیابی‌های اولیه و معاینات فیزیکی شروع می‌کند.

در ادامه‌، به مراحل تشخیص این بیماری پرداخته‌ایم:

• ارزیابی اولیه و بررسی سابقه پزشکی؛ پرسیدن سوالاتی درباره سابقه ابتلا به بیماری‌های مختلف، وجود علائمی مانند خستگی و سردرد و ارتباط با افراد مبتلا به انواع گلودرد یا سرماخورده
• معاینات فیزیکی؛ بررسی دقیق گلو برای یافتن علائمی مانند قرمزی، التهاب و وجود لکه‌های سفید روی لوزه ها، بررسی دهان، زبان و غدد لنفاوی گردن
• انجام آزمایش سریع استرپتوکوک؛ آزمایش بزاق و سلول‌های گلو با استفاده از یک سواب پنبه‌ای و دریافت پاسخ پس از چند دقیقه
• آزمایش کشت باکتری استرپتوکوک؛ ارسال نمونه به آزمایشگاه برای اطمینان از پاسخ آزمایش قبلی
• آزمایش خون؛ برای تشخیص ابتلا به عفونت ویروسی مونونوکلئوز
• بیوپسی؛ ارسال نمونه‌‌برداری از بافت گلو یا لوزه به آزمایشگاه برای تشخیص تومور و سایر بیماری‌ها

پزشک با استفاده از این روش‌ها، علت این بیماری را پیدا کرده و بهترین راهکار درمانی را ارائه می‌دهد. البته پزشکان دارای تخصص گوش، حلق و بینی برای تشخیص بیماری به اقدامات دیگری نیز می‌پردازند که در راهنمای کامل تخصص گوش، حلق و بینی چیست با جزییات به این مساله پرداخته ایم.

عوارض گلودرد چیست؟

عوارض گلودرد، بسته به علت و شدت بیماری می‌تواند متفاوت باشد. در بیشتر مواقع، این بیماری خودبه‌خود درمان می‌شود و عوارضی ایجاد نمی‌کند. گاهی، در صورت نامشخص بودن علت گلودرد طولانی‌مدت و عدم درمان، مشکلات جدی‌تری به‌وجود می‌آید. در ادامه، به برخی از عوارض جدی این عارضه، اشاره کرده‌ایم:

• تب روماتیسمی؛ ناشی از عدم درمان گلودرد استرپتوکوکی؛
• اختلالات کلیوی؛ ناشی از عدم درمان گلودرد استرپتوکوکی؛
• آبسه پری‌تونسیلار؛ تشکیل یک کیسه چرکی ناشی از گسترش عفونت پشت لوزه‌ها؛
• آپنه انسدادی خواب؛ انسداد مجاری هوا در اثر تورم؛
• گسترش عفونت؛ از گلو به گوش‌ها و سینوس‌ها؛
• ایجاد سنگ لوزه؛ بوی بد دهان ناشی از ایجاد سنگ یا توده‌های کوچک روی لوزه‌ها.

درصورت ابتلا به گلودرد طولانی و همراه با علائم گلودرد وحشتناک یا سنگ لوزه، با مراجعه به پزشک، به تشخیص و درمان زودهنگام این بیماری کمک کنید.

پیشگیری از گلودرد

مهم‌ترین دلیل گلودرد، ابتلا به بیماری‌های عفونی است. از طرفی، جلوگیری از ابتلا به عفونت‌ها، بسیار دشوار است. اما می‌توان با رعایت برخی موارد، به کاهش انتشار آن کمک کرد. اقدامات پیشگیرانه از انواع گلودرد خشک و گلودرد چرکی، شامل موارد زیر هستند:

• شستن مرتب دست‌ها به‌ویژه پس از تماس با فرد مبتلا به گلودرد
• اجتناب از دست زدن به صورت با دست‌های آلوده
• ممانعت از رفتن کودک مبتلا به گلودرد به مدرسه و مهدکودک
• اجتناب از تماس با افراد بیمار
• خوردن بهترین میوه برای سرماخوردگی و گلودرد
• جداکردن ظروف فرد مبتلا و شستشوی آن‌ها با آب گرم و مواد شوینده
• دور انداختن دستمال‌های آلوده به آبریزش بینی و ترشحات سرفه فرد مبتلا
• اجتناب از قرارگیری در معرض دود سیگار و آلاینده‌های محیطی
• تغذیه سالم و انجام تمرینات منظم و خواب کافی برای تقویت سیستم ایمنی بدن
• مرطوب نگه داشتن هوا در فصل و مناطق خشک با دستگاه‌های بخور خنک

این اقدامات شاید ساده به نظر برسند؛ اما برای کاهش خطر ابتلا به گلودرد و عفونت‌های تنفسی بسیار موثر عمل می‌کنند.

برای درمان گلودرد به چه دکتری باید مراجعه کرد؟

برای درمان گلودرد، باید به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه کرد. دکتر گوش، با معاینه فیزیکی و انجام آزمایش استرپتوکوک، علل گلودرد را شناسایی می‌کند. عفونت‌های ویروسی، عفونت‌های باکتریایی، قارچ‌ها، خشکی هوا و آلرژی به گرده‌ها، انواع گلودرد ویروسی، گلودرد استرپتوکوکی، فارنژیت قارچی و لارنژیت را باعث می‌شوند. از شایع‌ترین علائم گلودرد، درد یا خشکی گلو، مشکل در بلع، تورم غدد لنفاوی، تب، سرفه و آبریزش بینی هستند. برای بهبود این علائم، استراحت کافی، مصرف مایعات، مصرف داروهای مسکن بدون نسخه و غرغره کردن با آب نمک توصیه می‌شود.

اگر سوالی درباره انواع گلودرد، گلودرد در بارداری و گلودرد در کودکان و نوزادان دارید، می‌توانید از مشاوره‌های آنلاین، تلفنی و حضوری بهترین دکتر گوش استفاده کنید. برای این کار، وارد سایت دکتردکتر شوید. متخصص گوش و حلق و بینی را بیابید. با انتخاب فیلتر بیشترین امتیاز و نوع ارائه خدمت، بهترین متخصصان گوش برای شما به نمایش درمی‌آیند. با ورود به پروفایل متخصص گوش مورد نظر خود، نوبت خود را ثبت کنید.

منابع

idsociety

medscape

cdc.gov

nhs.uk

mayoclinic

health.harvard

medlineplus

nhs.uk

clevelandclinic

medicalnewstoday

cdc.gov

سوالات متداول گلودرد