اگر با اولین باد پاییزی دچار عطسه و آبریزش میشوید و فکر میکنید بهخاطر سرمای هواست، همیشه اینطور نیست. برای برخی افراد آلرژی پاییزی حتی قبلاز پاییز شروع میشود! عطسههای پشتسرهم، آبریزش بینی، خارش چشم و گرفتگی بینی ممکن است تا هفتهها ادامه داشته باشند و زندگی روزمره را مختل کنند. ازطرفی، شباهت بعضی از این علائم به سرماخوردگی تشخیص این دو را دشوار میکند. در این راهنما ضمن معرفی آلرژی پاییزی و دلایل ابتلا به آن، به تفاوت آن با سرماخوردگی میپردازیم تا بدانید آبریزش بینی آلرژی است یا سرماخوردگی؟!
آلرژی پاییزی از چه زمانی شروع میشود؟
برخلاف تصور عموم، آلرژی پاییزی از میانۀ فصل تابستان و معمولا از اواخر مردادماه شروع میشود، طی ماههای شهریور تا اوایل مهر به اوج شدت میرسد و میتواند تا آبان ادامه پیدا کند. اگر زمانبندی عود این آلرژی در شما و دوستانتان در شهرهای دیگر یکی نیست، علتش تفاوت در اقلیم و شرایط آبوهوایی است. این سه عامل در زمان شروع آلرژی پاییزی نقش دارند:
- دمای هوا: در مناطقی که گرمای تابستان طولانیتر است، دوره آلرژی پاییزی دیرتر شروع میشود و بیشتر طول میکشد.
- بارندگی: بارانهای سبک محیط را مرطوب نگه میدارند و دوره آلرژی را طولانی میکنند؛ درحالیکه باران شدید هوا را میشوید و موقتا علائم را کاهش میدهد.
- وزش باد: بادهای پاییزی ذرات آلرژن را سریعتر جابهجا میکند و زمان شروع علائم آلرژی پاییزی را جلو میاندازد.
معمولا با اولین سرمای شدید و یخبندان زمستانی، فعالیت عوامل حساسیتزا در فضای باز متوقف میشود و دورۀ آلرژی پاییزی به اتمام میرسد. بنابراین میتوان انتظار داشت با فرا رسیدن آذرماه و جدی شدن سرمای زمستان، علائم آلرژی پاییزی نیز فروکش کند.
نکته: واکسن آنفولانزا جلوی آلرژی را نمیگیرد؛ بااینحال خوب است بدانید زمان تزریق واکسن آنفولانزا ۱۴۰۵ تقریبا همزمان با شروع آلرژی پاییزی و در ماههای شهریور و مهر است.
-
کلینیک تخصصی پوست، مو و لاغری زندگی سبزمتخصص پزشک عمومی4,0 (89)تهراندریافت نوبت آنلاین -
حمیدرضا جهانگیریانمتخصص پزشک عمومی4,4 (38)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
حدیث دارابیمتخصص پزشک عمومی4,4 (7)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
الهام کاشانیمتخصص پزشک عمومی5,0 (6)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
محمدرضا توکلیمتخصص پزشک عمومی4,4 (73)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
آرش احمدیمتخصص پزشک عمومی4,6 (21)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سید حسن مظلومیمتخصص پزشک عمومی4,8 (13)تهراندریافت نوبت آنلاین
-
سعید میرزا آقاییمتخصص پزشک عمومی5,0 (18)تهراندریافت نوبت آنلاین
چه عواملی باعث آلرژی پاییزی میشوند؟
شما هم فکر میکنید سرمای هوا عامل اصلی ابتلا به آلرژی پاییزی است؟ در اشتباهید. سیستم ایمنی بدن ما به محرکهایی که در این بخش نام میبریم پاسخ شدید و آلرژیک نشان میدهد.
گرده گیاهان و علفهای هرز از عوامل ایجاد آلرژی پاییزی
گردهافشانی علفهای هرز دلیل اصلی ابتلا به آلرژی پاییزه است. یکی از مهمترین علفهای هرز، آمبروزیا است. این گیاه در بیشتر مناطق میروید و یک بوته کوچک آن میتواند در طول فصل میلیاردها ذره گرده میکروسکوپی در هوا پخش کند. این ذرات بسیار سبک با وزش باد تا صدها کیلومتر جابهجا میشوند.
کپکها و قارچهای محیطی و آلرژی پاییزی
ترکیب رطوبت باران و برگهای تلنبارشده زمین را به محیط موردعلاقۀ کپکها و قارچها تبدیل میکند. هاگ کپکها با قدم زدن روی برگها یا حتی وزش باد در هوا معلق شده و وارد مجاری تنفسی میشوند.
مایتهای گردوغبار و آلرژنهای خانگی
هوا که سردتر میشود، پنجرهها را میبندیم و سیستم گرمایشی خانه را راه میاندازیم. در نتیجه گردوغبار در فضای خانه میگردد و موجودات میکروسکوپی موجود در فرش، متکا و مبلمان فعالتر میشوند. همچنین ازآنجاکه حیوانات خانگی بیشتر این فصل را در محیط بستۀ خانه سپری میکنند، احتمال رویارویی با محرکها بیشتر خواهد بود.
علائم آلرژی پاییزی چیست؟
وقتی سیستم ایمنی بدن ذراتی مانند گرده گیاهان یا اسپور کپکها را بهجای یک ماده بیخطر، بهعنوان تهدید میشناسد، مادهای به نام هیستامین ترشح میکند. آزاد شدن هیستامین واکنشهای متعددی در قسمتهای مختلف بدن رقم میزند و علت بروز علائم آلرژی پاییزی است.
علائم بینی و گلو هنگام آلرژی پاییزی
درگیر شدن مجاری تنفسی فوقانی یکی از مشخصههای آلرژی پاییزی است:
- عطسه متوالی و ناگهانی معمولا بهصورت رگباری و پشتسرهم؛
- احتقان و کیپشدن بینی همراه با دشواری تنفس؛
- آبریزش رقیق و شفاف از بینی؛
- خارش شدید و آزاردهنده در داخل بینی، گلو، سقف دهان و گوشها؛
- سرازیر شدن مداوم ترشحات از پشت بینی به سمت گلو.
علائم چشمی آلرژی پاییزی
چشمها بهدلیل مواجهه مستقیم با هوای آزاد، فورا با علائم زیر به آلرژنهای پاییزی واکنش نشان میدهند:
- خارش و سوزش چشمها و میل شدید به مالیدن آنها؛
- قرمزی و التهاب و تورم خفیف پلکها؛
- اشکریزی مداوم: بهدلیل تلاش چشم برای شستوشوی ذرات حساسیتزا؛
- سیاهی و پف زیر چشم بهدلیل اتساع عروق خونی زیر پوست ظریف چشم.
سرفه، خسخس و علائم تنفسی آلرژی پاییزی
آلرژنها با ورود به مجاری تنفسی تحتانی ریهها را درگیر میکنند، بهویژه در افرادی که زمینۀ آسم دارند. شایعترین علائم عبارتاند از:
- سرفههای خشک و مداوم بدون خلط؛
- خسخس سینه با صدای سوت هنگام بازدم؛
- تنگی نفس یا احساس فشردگی در قفسه سینه.
علائم مشابه سرماخوردگی هنگام آلرژی پاییزی
برخی علائم عمومی آلرژی پاییزی شباهت زیادی به بیماریهای ویروسی دارند، ازجمله:
- خستگی و بیحالی ناشی از مبارزه مداوم سیستم ایمنی و اختلال در کیفیت خواب شبانه؛
- سردرد و فشار سینوسی، احساس سنگینی و درد کلافهکننده در پیشانی، اطراف گونهها و پشت چشمها؛
- کاهش یا تغییر در حس چشایی و بویایی ناشی از گرفتگی و التهاب مخاط بینی؛
- اختلال در خواب و تمرکز بهدلیل گرفتگی بینی.
آلرژی پاییزی چه فرقی با سرماخوردگی دارد؟
با توجه به تفاوت روشهای درمان آلرژی پاییزی و سرماخوردگی، مهم است تفاوت این دو را بشناسید تا از مسیر درست اقدام به درمان کنید. برای مثال تزریق واکسن آنفولانزا برای کودکان و بزرگسالان شاید جلوی آنفولانزا را بگیرد، اما برای آلرژی مشکلی را حل نمیکند؛ حتی ممکن است مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک یا داروهای سرماخوردگی برای آلرژی، بدن را دچار عوارض جانبی کند.
در جدول زیر نگاهی خلاصهوار به تفاوت آلرژی و سرماخوردگی بیندازید.
| ویژگی | آلرژی پاییزی | سرماخوردگی |
| علت | واکنش سیستم ایمنی به آلرژنها (گرده، کپک) | عفونت ناشی از ویروس تنفسی |
| شروع علائم | ناگهانی (بلافاصله پس از مواجهه با محرک) | تدریجی (طی ۱ تا ۳ روز پساز ابتلا) |
| مدت زمان ماندگاری | چندین هفته (تا زمان حضور محرک در محیط) | معمولا ۷ تا ۱۰ روز |
| تب و بدندرد | ندارد | بسیار شایع (بهویژه در روزهای اول) |
| خارش (چشم، بینی، گلو) | شایعترین و مشخصترین علامت | بسیار نادر |
| نوع ترشحات بینی | مداوم و از نوع شفاف، رقیق و آبکی | ابتدا شفاف، سپس غلیظ، زرد یا سبز |
| عطسه | پشتسرهم و مداوم | پراکنده و محدود |
| قابلیت سرایت و انتقال | مسری نیست | مسری است |
برای کنترل آلرژی پاییزی چه کارهایی میتوان انجام داد؟
مدیریت آلرژی پاییزی با چند اقدام ساده در خانه شروع میشود و درصورت نیاز، به درمان دارویی زیر نظر پزشک میرسد. برای کاهش علائم، ابتدا راهکارهای زیر را امتحان کنید:
- کاهش تماس با گرده و کپک: تا حد امکان در ساعات اولیه روز یا غروب که تراکم گردهها در هوا زیاد است، یا در روزهای بادخیز، از منزل خارج نشوید. همچنین از جمع کردن برگهای مرطوب در حیاط یا قدم زدن در نقاط پوشیده از درخت پرهیز کنید.
- بستن پنجرهها در روزهای غبارآلود: در روزهایی که میزان گردهها در هوا زیاد است، پنجرههای خانه و خودرو را بسته نگه دارید و به جای تهویه طبیعی، از کولر یا سیستمهای تهویه مجهز به فیلتر هپا (HEPA) استفاده کنید.
- دوش گرفتن و تعویض لباس بهمحض رسیدن به خانه: گردهها و اسپورهای کپک بهراحتی روی لباس، مو و پوست مینشینند. پساز بازگشت به خانه، لباسهای بیرون را تعویض کرده و دوش بگیرید تا آلرژنها به فضای داخل خانه منتقل نشوند.
- شستوشوی بینی: شستوشوی روزانه مجاری بینی با محلولهای سالین (سرم فیزیولوژی) ذرات حساسیتزا و مخاط اضافه را پاک کرده و التهاب بینی را کاهش میدهد.
- مصرف آنتیهیستامینها و اسپریهای بینی در صورت نیاز: اگر اقدامات پیشگیرانه کافی نبود، با استفاده از آنتیهیستامین و اسپریهای بینی استروئیدی یا ضدالتهاب تحت نظر پزشک میتوان این علائم را مهار کرد.
اگر هر سال در فصل پاییز درگیر آلرژی شدید میشوید، قصۀ شما با بقیه متفاوت است! منتظر شروع علائم نمانید. با مشورت پزشک متخصص، مصرف داروهای کنترلکننده یا روشهای ایمونوتراپی را از دو تا سه هفته قبلاز پاییز شروع کنید تا سیستم ایمنی پاسخ ملایمتری نشان دهد.
چه زمانی برای آلرژی پاییزی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم آلرژی پاییزی شدید و طولانیمدت هستند، خواب و فعالیتهای روزمره را مختل کرده یا با خسخس و تنگی نفس همراه شدهاند، در اولین فرصت پزشک را در جریان قرار دهید. اگر این علائم با روشهایی که در بخشهای قبلی اشاره کردیم کنترل نمیشوند یا هر سال شدیدتر از سال قبل ظاهر میشوند، پزشک باید علت را بررسی کند. حتی ممکن است برای شناسایی عامل محرک، تست آلرژی را تجویز کند.
کلام آخر دکتردکتر
اگر در اوایل نیمۀ دوم هر سال، بینی و چشمهایتان تغییر فصل را اعلام میکنند، به احتمال زیاد درگیر آلرژی پاییزی هستید. گرده علفهای هرز، کپکهای محیطی و حتی آلرژنهای داخل خانه میتوانند باعث عطسه، آبریزش و گرفتگی بینی، خارش و اشکریزی و در بعضی افراد سرفه و خسخس سینه شوند. شناخت محرکها، تماس کمتر با آنها و رعایت چند نکته ساده این علائم را قابلتحمل میکند.
لازم نیست برای شروع علائم صبر کنید و بعد به فکر چاره باشید. اگر سابقه آلرژی فصلی دارید، از قبل برای کنترل آن برنامه کنید. همین حالا در سامانه سلامت دکتردکتر بهصورت آنلاین با پزشک مشورت کنید و برای کنترل بهتر آلرژی پاییزی راهنمایی بگیرید.
