درد پایین شکم مردان در سمت راست و چپ؛ هر آنچه باید درباره علت و درمان بدانید

علت درد زیر شکم مردان از مشکلات ساده‌ای مانند یبوست تا بیماری‌های جدی‌تری مانند آپاندیسیت یا عفونت مجاری ادراری ناشی می‌شود. مشکلات گوارشی، پروستاتیت یا بیماری‌هایی مانند دیورتیکولیت از دیگر علل این درد هستند.

تشخیص دقیق علت این درد، نیازمند بررسی علائم همراه، معاینه بالینی و در صورت لزوم، آزمایش‌های تخصصی است. در این مطلب از مجله پزشکی دکتردکتر، ضمن بررسی دقیق هر یک از این علل، به راه‌های تشخیص، روش‌های تصویربرداری و گزینه‌های درمانی متناسب پرداخته‌ایم.

در انتها، اگر در این مورد سوالی دارید، در قسمت نظرات بنویسید. کارشناس سلامتی دکتردکتر به آن پاسخ خواهد داد.

علت درد زیر شکم مردان چیست؟

علت درد زیر شکم مردان از عوامل مختلف خوش‌خیم تا جدی ناشی می‌شود. شایع‌ترین علل این عارضه مخصوصا در درد سمت چپ شکم زیر دنده شامل مشکلات گوارشی، مسمومیت غذایی، بیماری‌های دستگاه ادراری، پروستاتیت یا فتق کشاله ران هستند. محل درد، شدت و علائم همراه آن برای تشخیص علت این مشکل بسیار اهمیت دارند.

برخی از این بیماری‌ها ممکن است نیاز به درمان فوری برای جلوگیری از عوارض داشته باشند. به‌همین خاطر، ارزیابی‌های پزشکی سریع و دقیق ضروری هستند. در ادامه، به مهم‌ترین عوامل ایجادکننده درد شکم و درد زیر شکم در مردان پرداخته‌ایم:

آپاندیسیت

درد آپاندیستیت یا التهاب آپاندیس معمولا ابتدا در اطراف ناف شروع شده و سپس به قسمت پایین و راست شکم منتقل می‌شود. پیشرفت آپاندیستیت به مراحل مختلف زیر تقسیم می‌شود:

• درد اولیه؛ معمولاً درد به صورت یک ناراحتی مبهم در اطراف ناف شروع می‌شود.
• انتقال درد؛ بعد از چند ساعت، درد سمت راست شکم شروع می‌شود.
• حساسیت موضعی؛ با پیشرفت التهاب، درد شدیدتر و متمرکزتر می‌شود، به ویژه زمانی که فشار به قسمت پایین شکم وارد می‌شود.
• علائم اضافی؛ سایر علائم ممکن است شامل تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها و تب باشند.

علائم و پیشرفت آپاندیستیت در مردان و زنان مشابه است. گاهی، مکان دقیق درد و نحوه بروز آن بسته به آناتومی فرد متفاوت خواهد بود. به‌عنوان مثال، در برخی موارد، آپاندیس ممکن است در موقعیت‌های مختلفی قرار داشته باشد که بر محل درد تاثیر می‌گذارد. علت دقیق آپاندیستیت همیشه مشخص نیست. اما معمولا زمانی رخ می‌دهد که انسداد آپاندیس باعث افزایش فشار، کاهش جریان خون و رشد باکتری‌ها می‌شود. در نهایت، آسیب به بافت و مرگ بافتی رخ می‌دهد. در صورت درمان نشدن این شرایط و با پاره شدن آن باکتری‌ها وارد حفره شکمی شده و عوارض شدیدی به دنبال خواهد داشت.

سندروم روده تحریک پذیر

سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) یک اختلال گوارشی است که می‌تواند علت درد زیر شکم مردان باشد. این عارضه علاوه‌بر درد شکمی با نفخ و تغییر در عادات روده‌ای همراه خواهد بود. علت دقیق IBS هنوز به‌طور کامل مشخص نیست، اما چندین عامل زیر به‌عنوان محرک‌های احتمالی آن شناخته شده‌اند:

• عدم تعادل میکروب‌های روده‌ای؛ اختلال در تعادل باکتری‌های روده بر فرایند هضم و ارتباط بین مغز و روده تاثیر بگذارد و موجب بروز علائم IBS می‌شود.
• حساسیت بیش از حد سیستم عصبی روده‌ای؛ حساسیت افزایش یافته سیستم عصبی روده‌ای می‌تواند باعث ایجاد درد و ناراحتی در طول فرایند هضم غذا شود.
• اختلال در محور مغز-روده؛ اختلالات در ارتباط بین مغز و روده می‌تواند منجر به حساسیت بیش از حد روده و تغییر در حرکات روده‌ای شود که درد شکمی را در پی دارد.
• اختلال در سیستم ایمنی؛ گاهی، التهاب خفیف ناشی از واکنش بیش از حد سیستم ایمنی به غذا یا عدم تعادل باکتری‌ها در بروز این سندرم نقش دارد.

علاوه‌براین، استرس روانی و اضطراب علائم این بیماری از جمله دردهای شکمی را تشدید می‌کنند. با اینکه سندرم روده تحریک پذیر ممکن است باعث ناراحتی قابل توجهی شود، اما به آسیب دائمی به روده‌ها منجر نمی‌شود. استراتژی‌های مدیریت معمولا شامل تغییر در رژیم غذایی، تکنیک‌های مدیریت استرس و در برخی موارد، داروهایی برای کاهش علائم بسیار موثر عمل می‌کنند.

یبوست

یبوست، از طریق مکانیزم‌های مختلفی علت درد زیر شکم مردان محسوب می‌شود. اما یبوست چیست؟ یبوست حالتی است که مدفوع به سختی از بدن خارج می‌شود. این وضعیت ناراحتی‌های شدیدی به دنبال خواهد داشت که مهم‌ترین دلایل آن شامل موارد زیر می‌شوند:

• انبساط روده؛ تجمع مدفوع در روده باعث افزایش فشار، کشیدگی و انبساط روده می‌شود. در این شرایط، اعصاب روده تحریک شده و فرد گرفتگی یا درد تیزی را در ناحیه پایین شکم تجربه خواهد کرد. این درد معمولا با فشاری که مدفوع سفت و بزرگ به دیواره روده وارد می‌کند، شدت می‌یابد.
• خستگی عضلانی؛ فشار آوردن هنگام دفع مدفوع باعث درد عضلانی در نواحی شکم و لگن می‌شود. این درد، به‌ویژه در زمانی که یبوست برای مدتی طولانی ادامه داشته باشد، حین یا پس از تلاش برای دفع مدفوع احساس خواهد شد.
• انباشته شدن گاز؛ وقتی مدفوع برای مدت طولانی در روده باقی می‌ماند، باکتری‌ها غذای هضم نشده را تجزیه کرده و گاز تولید می‌کنند. این انباشته شدن گاز منجر به نفخ، انبساط و ناراحتی در ناحیه پایین شکم می‌شود.
• کاهش جریان خون؛ یبوست مزمن می‌تواند باعث کاهش جریان خون به نواحی پایین دستگاه گوارش شود. در این شرایط، فرد احساس فشار و ناراحتی را تجربه خواهد کرد. چرا که عضلات و بافت‌های گوارشی از اکسیژن و مواد مغذی کافی محروم می‌شوند.

در برخی موارد، یبوست شدید منجر به عوارضی مانند انسداد روده می‌شود که درد شدید و طولانی‌مدت شکم را به دنبال دارد. این شرایط ممکن است نیاز به مداخله پزشکی برای رفع انسداد و کاهش ناراحتی داشته باشد. مدیریت یبوست با مصرف مایعات کافی، فیبر غذایی، ورزش و در صورت نیاز، استفاده از ملین‌ها یا داروهای دیگر می‌تواند به پیشگیری یا تسکین درد شکم ناشی از یبوست کمک کند.

دیورتیکولار

دیورتیکولار زمانی رخ می‌دهد که کیسه‌های کوچکی به نام دیورتیکولا که در دیواره‌های روده بزرگ تشکیل می‌شوند، ملتهب یا عفونی شوند. این شرایط زمانی اتفاق می‌افتد که مدفوع یا باکتری‌ها در این کیسه‌ها به دام می‌افتند. عواملی مانند پیری، رژیم غذایی کم‌فیبر، چاقی و عدم فعالیت بدنی خطر ابتلا را افزایش می‌دهند.

این وضعیت، یکی از انواع علت درد زیر شکم مردان، به‌ویژه در ربع پایین چپ است. محل درد این بیماری بسته به تفاوت‌های آناتومیکی در کولون متفاوت خواهد بود. رایج‌ترین علامت آن، درد ناگهانی و شدید در قسمت پایین شکم است.

براساس تحقیقات منتشر شده در وب‌سایت کتابخانه ملی پزشکی آمریکا (NIH)،

در کشورهای غربی، این درد معمولا در ربع پایین چپ شکم قرار دارد. اما در افراد آسیایی، این درد ممکن است در سمت راست باشد، زیرا دیورتیکولیت راست در این جمعیت‌ها بیشتر شایع است.

عفونت‌های ادراری

مشکلات مجاری ادراری از طریق مکانیزم‌های مختلف علت درد زیر شکم مردان هستند که به دلیل عفونت و التهاب رخ می‌دهند. این عفونت‌ها به شکل‌های زیر می‌تواند دردهای شکمی را ایجاد کند:

• التهاب مثانه؛ این التهاب باعث درد و ناراحتی در ناحیه پایین شکم، به‌ویژه در ناحیه لگن می‌شود. این درد معمولا شبیه گرفتگی است و زمان پر بودن مثانه یا حین دفع ادرار شدت پیدا می‌کند.
• عفونت مجرای ادرار (یوریتریت)؛ عفونت‌های ادراری، مجرای ادرار را که وظیفه حمل ادرار به بیرون از بدن برعهده دارد، تحت تاثیر قرار می‌دهند. یوریتریت باعث درد و احساس سوزشی شده که گاهی به ناحیه پایین شکم هم انتقال پیدا می‌کند.
• افزایش فشار مثانه؛ زمانی که مثانه عفونی می‌شود، به‌طور کامل تخلیه نمی‌شود. این شرایط، احساس پر بودن مثانه، افزایش فشار داخلی و ناراحتی در ناحیه پایین شکم را در پی دارد.
• عفونت پروستاتیت؛ در مردان، گاهی عفونت‌های ادراری به غده پروستات سرایت کرده و پروستاتیت ایجاد می‌کنند. این وضعیت، باعث درد و ناراحتی در ناحیه پایین شکم و همچنین در ناحیه پرینه (منطقه بین کیسه بیضه و مقعد) می‌شود. پروستاتیت معمولا با احساس سوزش حین ادرار و مشکل در دفع ادرار همراه است.
• ادرار دردناک (دیزوریا)؛ یکی از علائم شایع عفونت‌های ادراری، دیزوریا بوده که به معنی درد یا احساس سوزش هنگام ادرار است. این وضعیت، منجر به تنش عضلانی در ناحیه لگن و درد و ناراحتی در زیر شکم خواهد شد؛ به‌ویژه اگر عفونت شدید یا مزمن باشد.
• افزایش دفعات و فوریت ادرار؛ عفونت‌های ادراری معمولا باعث افزایش تمایل به ادرار و دفعات ادرار می‌شوند که می‌تواند علت درد زیر شکم مردان هم باشد. در این شرایط، عضلات مثانه تحریک و فعال‌تر شده که باعث اسپاسم‌های عضلانی و درد در ناحیه پایین شکم می‌شود.

عفونت‌های مجاری ادراری اگر درمان نشوند، مشکلات جدی‌تری مانند عفونت‌های کلیوی (پیلونفریت) را در پی خواهند داشت که باعث درد شدید و علائم سیستمیک مانند تب و تهوع می‌شوند. بنابراین، مردانی که علائم عفونت ادراری دارند، باید به سرعت به دکتر گوارش و کبد مراجعه کرده تا علاوه‌بر جلوگیری از عوارض، درد را به‌طور موثر درمان کنند. ممکن است نیاز به آزمایش‌های مختلف مانند آزمایش ادرار باشد.

درمان این شرایط معمولا شامل آنتی‌بیوتیک‌ها برای از بین بردن عفونت و داروهایی برای مدیریت درد و التهاب است. نوشیدن مایعات زیاد، اجتناب از مواد تحریک‌کننده مانند کافئین یا الکل و پیروی از توصیه‌های پزشکی به تسکین علائم و پیشگیری از عفونت‌های آینده کمک خواهد کرد.

سنگ کلیه

سنگ‌های کلیه می‌توانند به شیوه‌های متفاوت باعث درد مثانه و درد در ناحیه پایین شکم در مردان شوند. در ادامه، به مهم‌ترین انواع علت درد شکم و کمر در مردان در اثر سنگ کلیه پرداخته‌ایم:

• انسداد حالب؛ زمانی که سنگ از کلیه به حالب (لوله‌ای که کلیه را به مثانه متصل می‌کند) می‌رود، ممکن است باعث انسداد شود. این انسداد، با افزایش فشار در دستگاه ادراری و درد شدیدی به نام کولیک کلیوی همراه است. این درد، از ناحیه پشت یا پهلو شروع شده و به زیر شکم و کشاله ران منتشر خواهد شد.
• تحریک پوشش حالب؛ وقتی سنگ از حالب عبور می‌کند، گاهی باعث تحریک پوشش آن و التهاب می‌شود. این التهاب و اسپاسم‌ها درد تیز و شبیه به کرامپ در ناحیه زیر شکم مردان ایجاد می‌کند.
• درد ارجاعی؛ اعصاب موجود در کلیه‌ها و حالب، به نواحی دیگر بدن مانند زیر شکم هم می‌روند. بنابراین، درد ناشی از سنگ‌های کلیه به صورت درد در این ناحیه احساس می‌شود.
• هیدرونفروز؛ اگر سنگ کلیه باعث انسداد آن شود، ادرار در کلیه تجمع یافته و حالت هیدرونفروز رخ می‌دهد. این تورم می‌تواند دردهایی ایجاد کند که به زیر شکم هم منتقل شود.

سنگ‌های کلیه معمولا دردهایی در ناحیه کمر یا پهلو ایجاد می‌کنند، اما این دردها به پایین شکم و کشاله ران نیز گسترش یافته که به‌ویژه در مردان یک علامت قابل توجه است.

پروستات

پروستاتیت یا التهاب غده پروستات می‌تواند به دلایل مختلف باعث درد سمت چپ پایین شکم شود. این درد ممکن است ناشی از انقباض عضلات کف لگن، تحریک اعصاب مرتبط با پروستات، اختلال در عملکرد مثانه یا ازدحام خون در ناحیه لگن باشد. به دلیل ارتباط پیچیده پروستات با سیستم عصبی و عضلانی اطراف، درد به نواحی دیگر هم انتشار می‌یابد. از آنجا که علائم در افراد متفاوت است و علت دقیق همیشه مشخص نیست، مشورت با پزشک برای تشخیص و درمان دقیق ضروری است.

مشکلات بیضه

مشکلات بیضه می‌توانند از مهم‌ترین علت درد زیر شکم مردان باشد. در برخی از مردان، علت درد زیر شکم و بیضه به شرح زیر است:

• اپیدیدیمیت؛ این التهاب در اپیدیدیم (لوله‌ای که اسپرم را منتقل می‌کند) رخ می‌دهد. درد ناشی از این التهاب معمولا به تدریج شروع می‌شود و با قرمزی، گرمی و تورم در اسکروتوم همراه است. در پی این بیماری، علائم عفونت ادراری، تب و در بیش از نیمی از موارد، اورکیت (التهاب بیضه) رخ می‌دهند که منجر به درد در قسمت تحتانی شکم مردان می‌شود.
• پیچ خوردگی بیضه؛ این وضعیت ناشی از پیچ خوردن طناب اسپرماتیک است که خونرسانی به بیضه را قطع می‌کند. این شرایط، به صورت درد ناگهانی و شدید در بیضه‌ها و درد در ناحیه پایینی شکم تحتانی احساس می‌شود.
• هرنی اینگوئینال؛ در این وضعیت، بخشی از روده از طریق یک ناحیه ضعیف در دیواره شکم بیرون می‌زند. این درد به زیر شکم مردان، کشاله ران و در برخی موارد، به بیضه‌ها انتشار پیدا می‌کند.

فتق ناف

یک علت درد زیر ناف در مردان می‌تواند فتق ناف باشد. فتق ناف نسبتاً نادر است و احتمال بروز آن در افراد مبتلا به چاقی بیشتر است. علائم فتق ناف شامل موارد زیر است:

• برآمدگی در نزدیکی ناف؛
• تورم اطراف ناف؛
• درد داخل، اطراف یا نزدیک ناف؛
• تشدید درد هنگام بلند کردن اجسام، ایستادن یا زور زدن؛
• تهوع و استفراغ.

درد خفیف ناف معمولاً جای نگرانی ندارد. بااین‌حال، افرادی که دچار درد یا ناراحتی قابل‌توجه و مداوم هستند، باید آن را با پزشک در میان بگذارند.

کولیت زخمی

یک علت درد زیر شکم مردان ممکن است کولیت زخمی باشد. کولیت زخمی یا اولسراتیو نوعی بیماری التهابی روده (IBD) است که باعث التهاب و ایجاد زخم‌هایی به نام اولسر در روده بزرگ می‌شود. کولیت اولسراتیو، پوشش داخلی روده بزرگ و راست‌روده را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری معمولاً از راست‌روده شروع می‌شود و سپس ممکن است به سمت قسمت‌های بالاتر روده بزرگ گسترش پیدا کند. روده بزرگ را کولون نیز می‌نامند.

علائم کولیت اولسراتیو معمولاً به‌تدریج ایجاد می‌شوند و به‌طور ناگهانی شروع نمی‌شوند. درد و گرفتگی شکم از علائم رایج این بیماری است. این بیماری یک عارضه مزمن است که در صورت درمان نشدن یا کنترل نامناسب، گاهی می‌تواند به عوارض جدی و حتی تهدیدکننده زندگی منجر شود.

در حال حاضر، درمان دارویی قطعی برای کولیت اولسراتیو وجود ندارد؛ بااین‌حال، درمان می‌تواند علائم را تا حد زیادی کاهش دهد و به ترمیم پوشش داخلی روده بزرگ کمک کند.

بیماری‌های پوستی

درد حوالی ناف گاهی می‌تواند در اثر عفونت پوستی ایجاد شود. این عفونت ممکن است قارچی یا باکتریایی باشد. آسیب‌دیدگی پوست این ناحیه، تجمع باکتری‌ها در اثر تعریق یا اصطکاک می‌تواند باعث التهاب یا عفونت پوست شود.

اگر فرد متوجه ترشح مایع یا خون، بوی شدید، خارش یا تغییر رنگ پوست شود، باید برای تعیین علت به پزشک مراجعه کند. درمان به شدت مشکل بستگی دارد و می‌تواند از پمادهای بدون نسخه (OTC) تا آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی متغیر باشد.

به‌طور کلی، افراد باید ناحیه ناف را به‌طور مرتب تمیز کنند و تا حد امکان آن را خشک نگه دارند.

کتواسیدوز دیابتی

کتواسیدوز دیابتی (DKA) ممکن است یک علت درد زیر شکم در مردان باشد. این عارضه جدی دیابت که می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد، زمانی ایجاد می‌شود که بدن نتواند به اندازه کافی انسولین تولید کند. انسولین نقش مهمی در ورود قند خون، که به آن گلوکز نیز گفته می‌شود، به سلول‌های بدن دارد. گلوکز یکی از منابع اصلی تأمین انرژی برای عضلات و سایر بافت‌هاست.

وقتی انسولین کافی در بدن وجود نداشته باشد، بدن شروع به تجزیه چربی‌ها برای تأمین انرژی می‌کند. این فرایند باعث تجمع اسیدهایی در خون می‌شود که به آن‌ها کتون گفته می‌شود. اگر این وضعیت درمان نشود، افزایش کتون‌ها می‌تواند به کتواسیدوز دیابتی منجر شود.

علائم کتواسیدوز دیابتی  که ممکن است شامل درد شکم باشد، اغلب به‌سرعت ظاهر می‌شوند و گاهی ممکن است طی ۲۴ ساعت ایجاد شوند. در برخی افراد، این علائم می‌توانند اولین نشانه ابتلا به دیابت باشند.

بیماری کرون

بیماری کرون یک بیماری طولانی‌مدت است که باعث تورم و التهاب در دستگاه گوارش می‌شود. این بیماری یکی از انواع اصلی بیماری‌های التهابی روده (IBD) است. بیماری کرون زمانی ایجاد می‌شود که سیستم ایمنی بیش‌ازحد فعال شود و به دستگاه گوارش حمله کند و در نتیجه التهاب ایجاد شود. علائم بیماری می‌توانند از خفیف تا شدید متغیر باشند.

در برخی افراد، بیماری کرون می‌تواند ناتوان‌کننده باشد. التهاب مداوم ممکن است باعث مراجعه مکرر به سرویس بهداشتی، درد پایین شکم مردان و زنان، خستگی و دوری از محل کار یا مدرسه شود.

کرون یک بیماری مادام‌العمر است؛ بااین‌حال، درمان می‌تواند به کنترل علائم، کاهش التهاب و داشتن یک زندگی فعال کمک کند.

علت درد زیر شکم مردان هنگام رابطه جنسی

دیسپارونیا (Dyspareunia) یک عارضه شایع است که هم زنان و هم مردان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دیسپارونیا به درد هنگام رابطه جنسی یا پس از آن گفته می‌شود. این درد ممکن است در فرج، واژن، قسمت پایین شکم و ناحیه لگن احساس شود.

دیسپارونیا می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و در بسیاری از موارد، برقراری رابطه جنسی را برای زنان دشوار می‌کند. این مشکل در مردان نیز ممکن است رخ دهد و باعث دردناک شدن رابطه جنسی شود.

برای دیسپارونیا روش‌های درمانی مختلفی وجود دارد که می‌توانند به کاهش علائم و بهبود درد کمک کنند تا فرد بتواند دوباره رابطه جنسی راحت‌تر و لذت‌بخش‌تری داشته باشد.

برای تشخیص علت درد زیر شکم مردان چه کنیم؟

تشخیص درد قسمت پایین شکم در مردان، با ترکیبی از شرح حال پزشکی، معاینه فیزیکی و انجام آزمایش‌های تشخیصی صورت می‌گیرد. در جدول زیر، به این روش‌ها اشاره کرده‌ایم:

درمان درد زیر شکم مردان

درمان درد زیر شکم در مردان باید بر اساس علت اصلی درد تعیین شود، نه صرفاً بر اساس خود علامت. ناراحتی‌های خفیف گوارشی ممکن است با مصرف مایعات کافی، استراحت، تغییرات موقت در رژیم غذایی و در صورت لزوم، درمان بیماری‌هایی مانند یبوست یا نفخ بهبود پیدا کنند. 

کشیدگی عضلانی نیز معمولاً با گذشت زمان، کاهش فعالیت و روش‌های کنترل درد تحت نظر پزشک برطرف می‌شود. اگر عفونت تشخیص داده شود، درمان ممکن است شامل داروهای تجویزی و پیگیری پزشکی برای اطمینان از برطرف شدن علائم باشد.

برخی از علل به درمان اختصاصی‌تری نیاز دارند. آپاندیسیت اغلب به ارزیابی سریع جراحی نیاز دارد و فتق‌های علامت‌دار نیز ممکن است به ترمیم جراحی نیاز داشته باشند. سنگ کلیه ممکن است خودبه‌خود دفع شود، اما سنگ‌های بزرگ، درد مداوم یا انسداد ادراری ممکن است به درمان تخصصی توسط متخصص اورولوژی نیاز داشته باشند.

اگر درد ناشی از بیماری بیضه یا کیسه بیضه باشد، مراجعه سریع به پزشک می‌تواند به حفظ عملکرد بیضه و کاهش خطر عوارض کمک کند. درد ناگهانی بیضه در صورت تأیید پیچ‌خوردگی بیضه ممکن است به جراحی اورژانسی ارکیوپکسی (Orchiopexy) نیاز داشته باشد. اگر علت درد مشخص نباشد یا علائم ادامه پیدا کنند، پزشک ممکن است برای تشخیص دقیق از متخصصان گوارش، اورولوژی، جراحی عمومی یا رادیولوژی کمک بگیرد.

در برخی بیماران، به‌ویژه زمانی که علائم چند دستگاه بدن را درگیر می‌کنند، ممکن است در مراحل پایانی بررسی، ارزیابی چندتخصصی مفید باشد.

درمان خانگی درد زیر شکم مردان

برخی روش‌های خانگی می‌توانند به کاهش درد شکم کمک کنند؛ برای مثال، نوشیدن آب کافی و پرهیز از غذاهای تند. اگر این روش‌ها مؤثر نباشند، می‌توان با توجه به علت درد از داروهای بدون نسخه یا داروهای تجویزی استفاده کرد.

مصرف مایعات کافی

کم‌آبی بدن می‌تواند باعث درد شکم شود و جبران مایعات از دست‌رفته یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای بهبود آن است.

بدن برای هضم غذا به آب نیاز دارد و زمانی که مایعات کافی در دستگاه گوارش وجود نداشته باشد، ممکن است درد ایجاد شود. حتی کم‌آبی خفیف نیز می‌تواند روند هضم را مختل کرده و باعث گرفتگی شکم، تهوع و یبوست شود.

اگر دچار اسهال هستید، نوشیدن آب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا اسهال می‌تواند باعث کم‌آبی بدن و تداوم درد شکم شود. در صورت تهوع، آب را جرعه‌جرعه و در دمای اتاق بنوشید.

فیبر

اگر درد پایین شکم مردان ناشی از یبوست باشد، مصرف فیبر می‌تواند به بهبود علائم کمک کند. در برخی موارد، ملین‌های حاوی فیبر مانند پسیلیوم (Psyllium) نیز برای رفع یبوست استفاده می‌شوند.

برای پیشگیری از یبوست، دریافت مقدار کافی فیبر غذایی از طریق مواد غذایی مانند میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل اهمیت دارد. هنگام افزایش مصرف فیبر، نوشیدن آب کافی نیز ضروری است تا خطر تشدید یبوست کاهش پیدا کند.

پروبیوتیک‌ها

برخی تحقیقات نشان می‌دهند که پروبیوتیک‌ها می‌توانند به کاهش اسهال ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها، عفونت‌ها، سندرم روده تحریک‌پذیر و برخی شرایط دیگر کمک کنند.

پروبیوتیک‌ها باکتری‌های مفیدی هستند که به‌طور طبیعی در دستگاه گوارش وجود دارند. اسهال، نفخ و تجمع گاز ممکن است زمانی رخ دهند که تعادل میکروبیوم روده مختل شود. مصرف مواد غذایی غنی از پروبیوتیک یا مکمل‌های آن‌ها می‌تواند به بازگرداندن این تعادل و کاهش ناراحتی معده کمک کند.

تنفس عمیق

تمرین‌های تنفس عمیق نیز ممکن است به کاهش درد پایین شکم مردان یا زنان کمک کنند. در تنفس دیافراگمی، هنگام دم شکم به جای قفسه سینه منبسط می‌شود.

دیافراگم عضله‌ای بزرگ و گنبدی‌شکل است که در زیر ریه‌ها قرار دارد. هنگام تمرکز بر تنفس دیافراگمی، حرکت این عضله می‌تواند به‌طور غیرمستقیم به ماساژ روده‌ها و معده کمک کند.

تنفس دیافراگمی همچنین پاسخ آرام‌سازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال می‌کند و به آرام شدن دستگاه گوارش کمک می‌کند. این روش ممکن است در کاهش گرفتگی شکم، نفخ، یبوست و احساس فوریت برای دفع مؤثر باشد.

برای انجام تنفس دیافراگمی:

1. یک دست را روی قفسه سینه و دست دیگر را روی شکم قرار دهید.
2. از طریق بینی طی ۴ ثانیه نفس بکشید و بالا آمدن شکم را احساس کنید.
3. نفس خود را ۲ ثانیه نگه دارید.
4. به‌آرامی و طی ۶ ثانیه از طریق دهان بازدم کنید.
5. این کار را چند دقیقه تکرار کنید.

ورزش

بسته به علت درد ورزش می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. پیاده‌روی به هضم غذا، تحریک حرکات روده و کاهش یبوست و گاز محبوس کمک می‌کند. دوچرخه‌سواری و شنا نیز می‌توانند مزایای مشابهی داشته باشند.

اگر به دلیل درد یا ناراحتی نمی‌توانید ورزش منظم انجام دهید، می‌توانید کمی قدم بزنید یا درجا راه بروید. حرکات کششی، برخی حرکات یوگا و تای‌چی نیز ممکن است درد پایین شکم در مردان را کاهش دهند. حرکاتی که زانوها را به سمت قفسه سینه نزدیک می‌کنند، ممکن است برای کاهش گرفتگی و درد ناشی از گاز مفید باشند.

استفاده از کمپرس گرم‌

استفاده از کمپرس گرم، پدهای گرم‌کننده یا بطری آب گرم می‌تواند با شل کردن عضلات شکم، درد معده و شکم را کاهش دهد. گرما از انقباض عضلات جلوگیری می‌کند و برای تسکین گرفتگی و اسپاسم، از جمله در افراد مبتلا به IBS، مفید است.

مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از گرما در دمای حدود ۴۰ تا ۴۵ درجه سانتی‌گراد می‌تواند درد و ناراحتی لگنی را کاهش دهد. حتی اگر امکان استفاده از پد گرم‌کننده وجود نداشته باشد، دوش آب گرم یا قرار گرفتن در وان آب گرم می‌تواند اثر مشابهی داشته باشد.

چای بابونه

چای بابونه که از گیاه بابونه تهیه می‌شود، می‌تواند به تسکین شکم کمک کند. بابونه دارای خواص ضدالتهابی است و ممکن است به کاهش علائم برخی مشکلات عامل درد پایین شکم مردان مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) کمک کند.

پلی‌فنول‌های موجود در بابونه به شل شدن دستگاه گوارش کمک می‌کنند و ممکن است علائمی مانند سوءهاضمه و استفراغ را کاهش دهند.

همان‌طور که دید اغلب روش‌های خانگی درمان درد زیر شکم در مردان به رفع مشکلاتی که به دستگاه گوارش مربوط می‌شوند، کمک می‌کنند. ایجاد تغییراتی در سبک زندگی، مانند مدیریت استرس و داشتن رژیم غذایی سالم‌تر، نیز می‌تواند به پیشگیری از دردهای شکمی کمک کند. بااین‌حال، اگر علائم ادامه‌دار باشند، باید با پزشک مشورت کنید.

روش‌های پیشگیری از درد زیر شکم مردان

همه موارد درد پایین شکم مردان به درمان فوری نیاز ندارند. اگر درد خفیف، کوتاه‌مدت و بدون علائم هشداردهنده باشد، فرد می‌تواند ضمن تحت نظر گرفتن دقیق علائم، اقدامات حمایتی ساده‌ای را امتحان کند. این اقدامات جایگزین تشخیص پزشکی نیستند، اما در مواردی که علت موقتی مانند نفخ، یبوست یا کشیدگی عضلانی باشد، ممکن است کمک‌کننده باشند.

اقدامات مفید برای مراقبت و پیشگیری عبارت‌اند از:

• مصرف آب کافی، به‌ویژه در هوای گرم یا هنگام بیماری؛
• مصرف وعده‌های غذایی منظم و دریافت فیبر کافی در صورت مشکوک بودن به یبوست؛
• پرهیز از غذاهایی که به‌طور مشخص باعث نفخ یا سوءهاضمه می‌شوند؛
• استراحت پس از بلند کردن اجسام سنگین یا انجام ورزش شدید؛
• مصرف داروها فقط طبق توصیه پزشک یا متخصص، زیرا برخی مسکن‌ها ممکن است معده را تحریک کنند یا علائم مهم بیماری را پنهان کنند.

روش‌های پیشگیری به علت اصلی درد بستگی دارند. مصرف مایعات کافی می‌تواند خطر ایجاد برخی انواع سنگ کلیه را کاهش دهد. رعایت اصول صحیح هنگام بلند کردن اجسام سنگین نیز می‌تواند احتمال کشیدگی عضلات و برخی انواع فتق را کاهش دهد. درمان سریع علائم ادراری نیز ممکن است از بروز عوارض جلوگیری کند.

مردانی که دچار دردهای مکرر، یبوست مداوم یا علائم ادراری تکرارشونده هستند، باید به پزشک مراجعه کنند و صرفاً به درمان‌های خانگی متکی نباشند.

چه زمانی برای این درد به دکتر مراجعه کنیم؟

علت درد زیر شکم مردان، تنها محدود به یک بیماری نیست؛ بلکه این درد نشانه‌ای از مجموعه‌ای از اختلالات گوناگون از مشکلات گوارشی مانند یبوست گرفته تا عفونت‌های ادراری، التهاب پروستات، فتق یا حتی سنگ کلیه به‌شمار می‌رود. شناسایی دقیق منشاء درد براساس علائم همراه، معاینه بالینی و آزمایش‌های تشخیصی انجام می‌شود. هرچه این روند سریع‌تر و دقیق‌تر طی شود، درمان موثرتر خواهد بود و از بروز عوارض جدی جلوگیری خواهد شد. در این مسیر، مشورت با پزشک اولین و مهم‌ترین گام است. در صورت مواجهه با این درد، به سایت دکتردکتر مراجعه کرده و از امکان نوبت‌دهی آنلاین دکتر داخلی بهره‌مند شوید.

منابع:

niddk.nih.gov

hopkinsmedicine.org

Mayoclinic

Medicalnewstoday

Mayoclinic

Clevelandclinic

Icliniq

Acibademinternational

Verywellhealth

سوالات متداول