مجله پزشکی دکتر دکتر

چاقی چیست؛ انواع چاقی و روش‌های درمان آن + خطرات و عوارض

16 آبان 1398

4

تغذیه
چاقی چیست؛ انواع چاقی و روش‌های درمان آن + خطرات و عوارض

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

انواع چاقی چیست؟ علت چاقی شکم چیست؟ در این مقاله به طور کامل به بررسی چاقی، علت و روش‌های پیشگیری از آن می‌پردازیم؛ با ما همراه باشید.

چاقی یک بیماری پیچیده و به عبارتی همان مقدار بیش از حد چربی بدن است. چاقی فقط مسئله زیبایی نیست؛ بلکه مشکلی پزشکی است که خطر ابتلا به سایر بیماری‌ها مانند بیماری‌های قلبی، دیابت، فشار خون و برخی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد.

دلایل زیادی وجود دارد که برخی از افراد در جلوگیری از چاقی مشکل دارند. معمولاً چاقی در نتیجه ترکیبی از عوامل ارثی، همراه با محیط و رژیم‌های غذایی شخصی و انتخاب‌های ورزشی ایجاد می‌شود.

خبر خوب این است که حتی کاهش وزن متوسط می‌تواند مشکلات سلامتی مرتبط با چاقی را بهبود بخشد یا از آن جلوگیری کند. تغییرات رژیم غذایی، افزایش فعالیت بدنی و تغییرات رفتاری می‌تواند به شما در کاهش وزن کمک کند. داروهای تجویزی و روش‌های کاهش وزن گزینه‌های دیگری برای درمان چاقی هستند.

چاقی چیست؟

شاخص توده بدن (BMI) معیاری است که وزن و قد فرد را برای اندازه‌گیری اندازه بدن می‌سنجد. طبق گفته مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC)، در بزرگسالان بی‌ام‌آی 30.0 یا بیشتر به عنوان چاقی تعریف می‌شود. اما BMI همه چیز نیست. به عنوان یک معیار محدودیت‌هایی نیز دارد.

به گفته CDC: “عواملی مانند سن، جنس، قومیت و توده عضلانی می‌توانند بر رابطه بین BMI و چربی بدن تأثیر بگذارند. همچنین، BMI بین چربی اضافی، عضله یا توده استخوان تمایزی قائل نمی‌شود و هیچ نشانه‌ای از توزیع چربی در افراد ارائه نمی‌دهد. “

با وجود این محدودیت‌ها، از BMI همچنان به عنوان راهی برای سنجش اندازه بدن استفاده می‌شود.

علائم چاقی

چاقی زمانی تشخیص داده می‌شود که شاخص توده بدن (BMI) شما ۳۰ یا بالاتر باشد. شاخص توده بدنی، با تقسیم وزن (کیلوگرم) بر قد (متر) به توان ۲ تعیین می‌شود.

برای اکثر افراد، BMI تخمین مناسبی از چربی بدن را ارائه می‌دهد. با این حال، BMI به طور مستقیم چربی بدن را اندازه‌گیری نمی‌کند؛ بنابراین برخی از افراد مانند ورزشکاران عضلانی ممکن است BMI در گروه چاقی داشته باشند حتی اگر چربی اضافی بدن ندارند.

علل چاقی

اگرچه تأثیرات ژنتیکی، رفتاری، متابولیکی و هورمونی بر وزن بدن وجود دارد، اما چاقی هنگامی اتفاق می‌افتد که از میزان سوزاندن با ورزش و فعالیت‌های عادی روزانه کالری بیشتری دریافت کنید. بدن شما این کالری‌های اضافی را به عنوان چربی ذخیره می‌کند.

افراد مبتلا به چاقی ممکن است قبل از احساس سیری، کالری بیشتری مصرف کنند، زودتر احساس گرسنگی کنند یا به دلیل استرس یا اضطراب، بیشتر غذا بخورند.

عوامل خطر چاقی

معمولاً ترکیبی از علل و عوامل موثر باعث چاقی می‌شود:

ارث و تأثیرات خانوادگی

ژن‌هایی که از والدین خود به ارث می‌برید ممکن است بر میزان چربی بدن شما و محل توزیع آن چربی تأثیر بگذارد. ژنتیک همچنین ممکن است در میزان کارآیی بدن شما برای تبدیل غذا به انرژی، چگونگی تنظیم اشتها در بدن و چربی‌سوزی بدن در طی ورزش نقش داشته باشد.

چاقی در خانواده‌ها ایجاد می‌شود؛ این فقط به دلیل ژن‌های مشترک آنها نیست. اعضای خانواده همچنین عادات غذایی و فعالیت مشابهی دارند.

انتخاب‌های سبک زندگی

  • رژیم غذایی ناسالم. رژیم غذایی با کالری زیاد، کمبود میوه و سبزیجات، مصرف زیاد فست‌فود و نوشیدنی‌های پرکالری و نوشابه‌ها، به افزایش وزن کمک می‌کنند.
  • کالری‌های مایع. افراد می‌توانند بدون احساس سیری کالری زیادی مصرف کنند، به ویژه کالری حاصل از الکل. سایر نوشیدنی‌های پرکالری، مانند نوشابه‌های قندی می‌توانند به افزایش وزن به صورت قابل توجهی کمک کنند.
  • عدم فعالیت. اگر سبک زندگی کم‌تحرکی دارید، می‌توانید به راحتی هر روز کالری بیشتری از میزان سوزاندن آن با ورزش و انجام کارهای روزمره دریافت کنید. نگاه به صفحه رایانه، تبلت و تلفن فعالیت کم‌تحرک است. تعداد ساعاتی که شما در مقابل صفحه مانیتور قرار دارید با افزایش وزن ارتباط بسیاری دارد.

بیماری‌های خاص و داروها

در بعضی از افراد، چاقی را می‌توان به دنبال یک علت پزشکی یافت؛ مانند سندرم پرادر-ویلی، سندرم کوشینگ و سایر شرایط. مشکلات پزشکی مانند آرتروز نیز می‌تواند سبب کاهش فعالیت شود که در نهایت ممکن است منجر به افزایش وزن شود.

اگر از طریق رژیم غذایی یا فعالیت جبران نکنید، برخی از داروها می‎توانند منجر به افزایش وزن شوند. این داروها شامل برخی از داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد تشنج، داروهای دیابت، داروهای ضد روان‌پریشی، استروئیدها و بلاکرها هستند.

مسائل اجتماعی و اقتصادی

عوامل اجتماعی و اقتصادی با چاقی ارتباط دارند. اجتناب از چاقی دشوار است؛ اگر مناطق ایمن برای راه رفتن یا ورزش نداشته باشید. به همین ترتیب ممکن است روش‌های سالم پخت‌و‌پز به شما آموزش داده نشود، یا به غذاهای سالم دسترسی نداشته باشید. علاوه بر این، افرادی که با آنها وقت می‌گذرانید ممکن است بر وزن شما تأثیر بگذارند؛ اگر دوستان یا اقوام چاقی داشته باشید، احتمال چاقی بیشتر می‌شود.

سن

چاقی می‌تواند در هر سنی، حتی در کودکان کم سن نیز رخ دهد. اما با افزایش سن، تغییرات هورمونی و سبک زندگی با فعالیت کمتر، خطر چاقی را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، با افزایش سن، میزان عضله در بدن شما کاهش می‌یابد. به طور کلی، توده عضلانی کم منجر به کاهش متابولیسم می‌شود. این تغییرات همچنین میزان کالری مورد نیاز را کاهش می‌دهد و جلوگیری از اضافه وزن را دشوار می‌کند. اگر به طور آگاهانه چیزهایی را که می‌خورید کنترل نکنید و با افزایش سن از نظر جسمی تحرک بیشتری نداشته باشید، احتمالاً اضافه وزن پیدا می‌کنید.

عوامل دیگر

  • بارداری. افزایش وزن در دوران بارداری معمول است. کاهش این وزن برای برخی از خانم‌ها بعد از تولد کودک دشوار است. این افزایش وزن ممکن است به پیشرفت چاقی در زنان کمک کند. تغذیه با شیر مادر ممکن است بهترین گزینه برای کاهش وزن به دست آمده در دوران بارداری باشد.
  • ترک سیگار. ترک سیگار اغلب با افزایش وزن همراه است. در برخی از افراد، چاقی پس از ترک سیگار می‌تواند منجر به افزایش وزن کافی برای واجد شرایط چاقی بودن شود. اغلب این اتفاق می‌افتد در حالی که مردم برای کنار آمدن با ترک سیگار از غذا استفاده می‌کنند. با این حال، در دراز مدت ترک سیگار هنوز هم مزیت بیشتری نسبت به ادامه مصرف سیگار دارد. پزشک می‌تواند به شما در جلوگیری از افزایش وزن پس از ترک سیگار کمک کند.
  • کمبود خواب. کم خوابیدن یا زیاد خوابیدن می‌تواند باعث تغییر در هورمون‌هایی شود که اشتهای شما را افزایش می‌دهند. همچنین ممکن است هوس غذاهای پرکالری و کربوهیدرات کنید که می‌توانند در افزایش وزن نقش داشته باشند.
  • فشار. بسیاری از عوامل خارجی که بر روحیه و سلامتی شما تأثیر می‌گذارند ممکن است در چاقی موثر باشند. افراد معمولاً هنگام تجربه موقعیت‌های استرس‌زا بیشتر به دنبال غذای پرکالری هستند.
  • میکروبیوم. باکتری‌های روده تحت تأثیر آنچه می‌خورید قرار دارند و ممکن است به افزایش وزن یا کاهش وزن کمک کنند.
  • تلاش‌های قبلی برای کاهش وزن. تلاش‌های قبلی برای کاهش وزن و به دنبال آن بازیابی سریع وزن ممکن است به افزایش بیشتر وزن کمک کند. این پدیده که گاهی اوقات رژیم غذایی یو-یو نیز نامیده می‌شود، می‌تواند متابولیسم شما را آهسته‌تر کند.

حتی اگر یک یا چند مورد از این عوامل خطر را داشته باشید، به این معنی نیست که سرنوشت شما چاقی است. از طریق رژیم غذایی، فعالیت بدنی و ورزش و تغییر رفتار می‌توانید اکثر عوامل خطر را خنثی کنید.

عوارض جانبی چاقی

افراد مبتلا به چاقی به احتمال زیاد به تعدادی از مشکلات بالقوه جدی سلامتی مبتلا می‌شوند، از جمله:

  • بیماری قلبی و مغزی. چاقی باعث می‌شود که فشار خون بالا و سطح غیر طبیعی کلسترول داشته باشید؛ که از عوامل خطر بیماری‌های قلبی و مغزی است.
  • دیابت نوع ۲. چاقی می‌تواند نحوه استفاده از انسولین در بدن برای کنترل سطح قند خون را تحت تأثیر قرار دهد. این خطر مقاومت به انسولین و دیابت را افزایش می‌دهد.
  • سرطان‌های خاص. چاقی ممکن است خطر ابتلا به سرطان رحم، دهانه رحم، آندومتر، تخمدان، پستان، روده بزرگ، راست‌روده، مری، کبد، کیسه صفرا، لوزالمعده، کلیه و پروستات را افزایش دهد.
  • مشکلات گوارشی. چاقی احتمال ابتلا به سوزش معده، بیماری کیسه صفرا و مشکلات کبدی را افزایش می‌دهد.
  • آپنه خواب (وقفه تنفسی در هنگام خواب). افراد مبتلا به چاقی، بیشتر دچار آپنه خواب می‌شوند، اختلال بالقوه جدی که در آن تنفس به طور مکرر در طول خواب متوقف شده و سپس شروع می‌شود.
  • آرتروز. چاقی علاوه بر تقویت التهاب در بدن‌، فشار وارد شده بر مفاصل را نیز افزایش می‌دهد. این عوامل ممکن است منجر به عوارضی مانند آرتروز شود.

تاثیر چاقی بر کیفیت زندگی

چاقی می‌تواند کیفیت کلی زندگی شما را کاهش دهد. ممکن است نتوانید کارهایی را که قبلاً انجام می‌دادید، با همان کیفیت قبل انجام دهید. ممکن است از تردد در مکان‌های عمومی خودداری کنید. افراد چاق حتی ممکن است با تبعیض روبه‌رو شوند.

سایر موارد مرتبط با وزن که ممکن است بر کیفیت زندگی شما تأثیر بگذارد؛ عبارتند از:

  • افسردگی
  • معلولیت
  • مشکلات جنسی
  • شرم و احساس گناه
  • ایزوله‌سازی اجتماعی
  • دستاورد پایین در کار

جلوگیری از چاقی

چه در معرض چاقی هستید، چه در حال حاضر دارای اضافه وزن هستید یا حتی از وزن مناسبی برخوردار هستید، می‌توانید برای جلوگیری از افزایش وزن ناسالم و مشکلات مربوط به سلامتی اقداماتی انجام دهید.

جای تعجب نیست که مراحل جلوگیری از افزایش وزن همان مراحل کاهش وزن است: ورزش روزانه، رژیم غذایی سالم و تعهد طولانی‌مدت برای مراقبت نسبت به آنچه می‌خورید و می‌نوشید.

  • به طور منظم ورزش کنید. برای جلوگیری از افزایش وزن باید هفته‌ای ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت با شدت متوسط ​​داشته باشید. فعالیت‌های بدنی متوسط شامل راه رفتن سریع و شنا است.
  • از یک برنامه غذایی سالم پیروی کنید. روی غذاهای کم‌کالری و غنی از مواد مغذی مانند میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل تمرکز کنید. از مصرف چربی‌های اشباع‌شده خودداری کنید و مصرف شیرینی و الکل را محدود کنید. روزانه سه وعده غذایی منظم با میان‌وعده محدود بخورید. هنوز هم می‌توانید غذاهای پرچرب و پرکالری به صورت نادر مصرف کنید. فقط مطمئن باشید که بیشتر اوقات غذاهایی را انتخاب کنید که باعث افزایش وزن مناسب و سلامتی می‌شوند.
  • تله‌های غذایی که باعث افزایش خوردن شما می‌شوند را بشناسید و از آنها اجتناب کنید. موقعیت‌هایی که باعث غذا خوردن خارج از کنترل می‌شوند را شناسایی کنید. سعی کنید یک یادداشت تهیه کنید و بنویسید چه می‌‍خورید، چه مقدار می‌خورید، چه موقع غذا می‌خورید، چه احساسی دارید و چقدر گرسنه‌اید. پس از مدتی، باید ظهور الگوها را مشاهده کنید. می‌توانید از قبل برنامه‌ریزی کنید و استراتژی‌هایی برای مدیریت این نوع شرایط تهیه کنید و رفتارهای غذایی خود را کنترل کنید.
  • وزن خود را مرتباً کنترل کنید. افرادی که حداقل هفته‌ای یک بار وزن خود را می‌سنجند، در حذف وزن اضافی موفق‌ترند. نظارت بر وزن می‎تواند به شما بگوید که آیا تلاش شما موثر است یا خیر؛ یا می‌تواند به شما کمک کند که افزایش وزن کم را قبل از اینکه به یک مشکل بزرگ تبدیل شود، تشخیص دهید یا خیر.
  • ثابت‌قدم باشید. پایبندی به برنامه وزن مناسب در طول هفته، آخر هفته‌ها و در میان تعطیلات تا حد ممکن شانس موفقیت طولانی‌مدت را افزایش می‌دهد.

تشخیص چاقی

برای تشخیص چاقی، پزشک به طور معمول معاینه فیزیکی را انجام می‌دهد و برخی آزمایش‌ها را توصیه می‌کند. این آزمایش‌ها و تست‌ها به طور کلی شامل موارد زیر است:

  • بررسی سوابق پزشکی. پزشک ممکن است سابقه وزن شما، تلاش‌های شما برای کاهش وزن، فعالیت بدنی و عادات ورزشی، الگوی غذا خوردن و کنترل اشتها، سایر شرایطی که داشته‌اید، داروها، سطح استرس و سایر موارد در ارتباط با سلامتی شما را بررسی کند. پزشک همچنین ممکن است سابقه پزشکی خانواده شما را بررسی کند تا ببیند آیا شما مستعد ابتلا به برخی شرایط هستید یا خیر.
  • معاینه عمومی بدنی. این کار شامل اندازه‌گیری قد، بررسی علائم حیاتی، مانند ضربان قلب، فشار خون و دما، گوش دادن به صدای قلب و ریه‌ها و معاینه شکم.
  • محاسبه BMI . پزشک، شاخص توده بدنی (BMI) شما را بررسی می‌کند. بی‌ام‌آی ۳۰ یا بالاتر چاقی محسوب می‌شود. اعداد بالاتر از ۳۰ خطرات سلامتی شما را حتی بیشتر می‌کنند. BMI شما باید حداقل سالی یک بار بررسی شود؛ زیرا می‌تواند به تعیین خطرات کلی سلامتی و درمان‌های مناسب کمک کند.
  • اندازه گیری دور کمر. چربی ذخیره شده در اطراف کمر شما، که گاهی اوقات چربی احشایی یا چربی شکم نامیده می‌شود، ممکن است خطر بیماری قلبی و دیابت را بیشتر کند. اگر اندازه دور کمر زنان بیش از ۸۹ سانتی‌متر و مردان بیش از ۱۰۲ سانتی‌متر باشد ممکن است خطرات سلامتی بیشتری نسبت به افراد با اندازه دور کمر کمتر داشته باشند. مانند اندازه‌گیری BMI، دور کمر شما باید حداقل سالی یک بار بررسی شود.
  • بررسی سایر مشکلات سلامتی. اگر از مشکلات سلامتی مطلع هستید، پزشک آنها را ارزیابی می‌کند. پزشک همچنین سایر مشکلات سلامتی احتمالی مانند فشار خون و دیابت را بررسی می‌کند. ممکن است پزشکتان آزمایش‌های قلبی خاصی مانند الکتروکاردیوگرام را توصیه کند.
  • آزمایش خون. آزمایش‌های شما به سلامتی، عوامل خطر و علائم فعلی شما بستگی دارد. آزمایش خون ممکن است شامل آزمایش کلسترول، آزمایش عملکرد کبد، گلوکز ناشتا، آزمایش تیروئید و موارد دیگر باشد.

جمع‌آوری تمام این اطلاعات به شما و پزشک کمک می‌کند تا مشخص کنید که چه مقدار از وزن خود را باید کم کنید و چه شرایط سلامتی یا خطرات دیگری را دارید. این آزمایش‌ها به شما کمک می‌کند که در مورد وضعیت سلامت خود تصمیم درستی بگیرید.

درمان چاقی

هدف از درمان چاقی رسیدن به وزن سالم و ماندن در آن وزن است. این امر سلامت کلی شما را بهبود می‌بخشد و خطر ابتلا به عوارض مربوط به چاقی را کاهش می‌دهد. برای کمک به شما در درک و ایجاد تغییر در عادات غذایی و فعالیتی، ممکن است لازم باشد با گروهی از متخصصان از جمله متخصص تغذیه، مشاور رفتاری یا متخصص چاقی مشورت کنید.

هدف درمان اولیه معمولاً کاهش وزن متوسط ​​است؛ ۵ تا ۱۰ درصد از کل وزن شما. این به آن معناست که اگر شما ۹۱ کیلوگرم وزن دارید و طبق استانداردهای BMI چاق هستید، برای اینکه سلامتی شما بازگردد باید فقط حدود ۴.۵ تا ۹ کیلوگرم وزن کم کنید. با این حال، هرچه وزن بیشتری کاهش دهید، مزایای آن نیز بیشتر خواهد بود.

تمام برنامه‌های کاهش وزن نیاز به تغییر در عادات غذایی و افزایش فعالیت بدنی دارند. روش‌های درمانی مناسب برای شما به شدت چاقی، سلامت کلی و تمایل شما برای انجام برنامه کاهش وزن بستگی دارد.

تغییر رژیم غذایی

کاهش کالری و داشتن عادات غذایی سالم برای غلبه بر چاقی، حیاتی است. اگرچه ممکن است در ابتدا به سرعت وزن کم کنید، کاهش مداوم وزن در طولانی‌مدت ایمن‌ترین روش برای کاهش وزن و بهترین راه برای دائمی بودن آن محسوب می‌شود.

از تغییرات شدید و غیر واقعی رژیم غذایی، مانند رژیم‌های غذایی ضربتی اجتناب کنید؛ زیرا بعید به نظر می‌رسد به شما کمک کنند وزن اضافی را برای مدت طولانی کنترل کنید.

برنامه‌ریزی کنید که حداقل شش ماه به یک برنامه جامع کاهش وزن و حداقل یک سال به مرحله نگهداری آن برنامه متعهد باشید تا احتمال موفقیت در کاهش وزن را افزایش دهید.

بهترین رژیم لاغری وجود ندارد. یکی از رژیم‌های غذایی سالم را انتخاب کنید که احساس می‌کنید برای شما مفید است. تغییرات رژیم غذایی برای درمان چاقی عبارتند از:

  • کاهش کالری. کلید کاهش وزن، کاهش میزان کالری دریافتی شماست. اولین قدم، بررسی عادات غذایی و آشامیدنی معمولی است تا ببینید چه مقدار کالری به طور معمول مصرف می‌کنید و از کجا می‌توانید آن را کاهش دهید. شما و پزشک می‌توانید تصمیم بگیرید که روزانه چه مقدار کالری برای کاهش وزن مصرف کنید؛ اما مقدار معمول آن ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ کالری برای خانم‌ها و ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ کالری برای آقایان است.
  • احساس سیری کمتر. برخی از غذاها مانند دسرها، آب‌نبات‌ها، چربی‌ها و غذاهای فرآوری شده حاوی مقدار زیادی کالری در یک تکه کوچک هستند. در مقابل، میوه‌ها و سبزیجات حجم بیشتری از کالری را تأمین می‌کنند. با خوردن حجم بیشتر از غذاهایی که کالری کمتری دارند، گرسنگی را کاهش می‌دهید، کالری کمتری دریافت می‌کنید و احساس بهتری در مورد وعده غذایی خود پیدا می‌کنید که به میزان رضایت شما به صورت کلی کمک می‌کند.
  • انتخاب سالم‌تر. برای سالم‌سازی رژیم غذایی کلی خود، بیشتر از غذاهای گیاهی مانند میوه‌ها، سبزیجات و کربوهیدرات‌های کامل استفاده کنید. همچنین روی منابع کم پروتئین مانند لوبیا، عدس و سویا و گوشت‌های بدون چربی تأکید کنید. اگر ماهی را دوست دارید، سعی کنید هفته‌ای دو بار ماهی را در رژیم غذایی خود بگنجانید. نمک و شکر افزوده شده را محدود کنید. مقادیر کمی چربی بخورید و اطمینان حاصل کنید که آنها از منابع سالمی مانند روغن زیتون، کانولا و مغزها تهیه شده‌اند.
  • محدود کردن برخی غذاها. رژیم‌های خاص، مقدار یک گروه غذایی خاص مانند غذاهای پرکربوهیدرات یا پرچرب را محدود می‌کنند. از پزشک خود بپرسید کدام یک از رژیم‌های غذایی موثر شناخته شده‌اند و کدام یک می‌توانند برای شما مفید باشند. نوشیدن نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر راهی مطمئن برای مصرف کالری بیشتر از آنچه در نظر داشتید است و محدود کردن این نوشیدنی‌ها یا حذف کامل آنها محل خوبی برای شروع کاهش کالری است.
  • جایگزین‌های غذایی. این برنامه‌ها پیشنهاد می‌دهند که شما یک یا دو وعده غذایی را با محصولات آنها جایگزین کنید؛ مانند شیک‌های کم‌ کالری. میان‌ وعده‌های سالم و یک وعده غذایی سوم سالم و متعادل که چربی و کالری کمی دارد، بخورید. در کوتاه‌مدت، این نوع رژیم غذایی می‌تواند به شما در کاهش وزن کمک کند. به خاطر داشته باشید که این رژیم‌ها به شما نمی‌آموزند که چگونه سبک زندگی کلی خود را تغییر دهید؛ بنابراین اگر می‌خواهید وزن خود را کاهش دهید ممکن است مجبور باشید این وضعیت را ادامه دهید.

مراقب کاهش وزن سریع باشید. ممکن است فریب رژیم‌های رایج را بخورید که کاهش سریع و آسان وزن را نوید می‌‌دهند. واقعیت این است که هیچ غذای جادویی یا درمان سریع وجود ندارد. رژیم‌های رایج ممکن است در کوتاه‌مدت کمک کنند؛ اما به نظر نمی‌رسد نتایج طولانی‌مدت از سایر رژیم‌ها بهتر باشد.

به همین ترتیب، ممکن است در یک رژیم ضربتی وزن کم کنید؛ اما با قطع رژیم، احتمالاً دوباره آن را بازیابی خواهید کرد. برای کاهش وزن و جلوگیری از افزایش مجدد آن، باید عادت‌های غذایی سالمی را بپذیرید که می‌توانید به مرور زمان آن را حفظ کنید.

ورزش و فعالیت

افزایش فعالیت بدنی یا ورزش، بخشی اساسی در درمان چاقی است. بیشتر افرادی که قادر به حفظ کاهش وزن خود بیش از یک سال هستند، به طور منظم ورزش می‌کنند و حتی پیاده‌روی معمولی دارند.

ورزش کنید. افراد مبتلا به چاقی باید حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته فعالیت بدنی با شدت متوسط ​​داشته باشند تا از افزایش وزن بیشتر جلوگیری کنند یا از دست دادن مقدار متوسطی از وزن خود را حفظ کنند. برای رسیدن به کاهش وزن چشمگیر، ممکن است لازم باشد ۳۰۰ دقیقه یا بیشتر در هفته ورزش کنید. با بهبود استقامت و تناسب اندام، احتمالاً باید به تدریج مقدار ورزش را افزایش دهید.

حرکت کنید. اگرچه ورزش‌های هوازی منظم کارآمدترین روش برای سوزاندن کالری و کاهش وزن اضافی است؛ هر حرکت اضافی نیز به سوزاندن کالری کمک می‌کند. انجام تغییرات ساده در طول روز می‌تواند فواید زیادی برایتان داشته باشد. دورتر از ورودی‌های فروشگاه پارک کنید، خانه خود را مرتب کنید، باغبانی کنید، بلند شوید و حرکت کنید و از گام‌شمار استفاده کنید تا تعداد واقعی قدم‌هایی که در طول روز برمی‌دارید را تعیین کنید. یک هدف خوب توصیه شده این است که سعی کنید هر روز به ۱۰۰۰۰ قدم برسید. به تدریج میزان مراحل رسیدن به آن هدف را افزایش دهید.

تغییرات رفتاری

یک برنامه اصلاح رفتاری به شما کمک می‌کند تا سبک زندگی خود را تغییر دهید، وزن کم کنید و آن را نیز حفظ کنید. اقدامات لازم شامل بررسی عادات فعلی شما برای فهمیدن اینکه چه عواملی، استرس‌ها یا چه شرایطی ممکن است در چاقی شما نقش داشته باشند.

همه افراد متفاوت هستند و موانع مختلفی برای کنترل وزن دارند. مانند کمبود وقت برای ورزش یا غذا خوردن در اواخر شب. رفتارهای خود را به گونه‌ای تغییر دهید تا برای رفع نگرانی‌های فردی شما مناسب باشند.

اصلاح رفتار، که گاهی اوقات رفتار درمانی نامیده می‌شود، می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • مشاوره. صحبت با یک متخصص بهداشت روان می‌تواند به شما کمک کند تا مسائل عاطفی و رفتاری مربوط به غذا خوردن را برطرف کنید. درمان می‌تواند به شما کمک کند تا دلیل پرخوری خود را بفهمید و روش‌های سالم کنار آمدن با اضطراب را بیاموزید. همچنین می‌توانید یاد بگیرید که چگونه رژیم غذایی و فعالیت خود را کنترل کنید، عوامل تحریک‌کننده غذا را درک کنید و با ولع مصرف غذا کنار بیایید. مشاوره می‌تواند به صورت انفرادی یا به صورت گروهی باشد. برنامه‌هایی با تمرکز بیشتر، برنامه‌هایی که سالانه شامل ۱۲ تا ۲۶ جلسه هستند، ممکن است در رسیدن به اهداف کاهش وزن مفیدتر باشند.
  • گروه‌های حمایتی. رفاقت و تفاهم را می‌توانید در گروه‌های حمایتی پیدا کنید؛ جایی که دیگران با چاقی چالش‌های مشابهی دارند. برای دسترسی به گروه‌های حمایتی در منطقه خود با پزشک، بیمارستان‌های محلی یا برنامه‌های تجاری کاهش وزن مشورت کنید.

جراحی لاغری

در بعضی از افراد جراحی لاغری یک گزینه برای کاهش وزن محسوب می‌شود. جراحی کاهش وزن میزان غذایی را که می‌توانید راحت بخورید یا جذب غذا و کالری یا هر دو را کاهش می‌دهد. در حالی که جراحی کاهش وزن بهترین شانس را برای کاهش بیشترین وزن دارد، اما می‌تواند خطرات جدی را به همراه داشته باشد.

جراحی کاهش وزن ممکن است مناسب باشد؛ اگر:

  • روش‌های دیگری را برای لاغر کردن امتحان کرده‌اید و بی‌نتیجه مانده است
  • شما به شدت چاق هستید (BMI شما ۴۰ یا بیشتر است)
  • BMI شما ۳۵ تا ۳۹.۹ است و همچنین یک مشکل جدی مرتبط با وزن مانند دیابت یا فشار خون بالا دارید
  • شما متعهد به ایجاد تغییراتی در سبک زندگی هستید که برای عملکرد جراحی ضروری است

جراحی کاهش وزن به برخی از افراد کمک می‌کند تا ۳۵٪ یا بیشتر از وزن اضافی بدن خود را از دست بدهند. اما جراحی کاهش وزن درمان چاقی معجزه‌آسایی نیست.

این جراحی تضمین نمی‌کند که تمام وزن اضافی خود را از دست خواهید داد یا اینکه آن را در طولانی‌مدت نگه می‌دارید. موفقیت در کاهش وزن پس از جراحی به تعهد شما در ایجاد تغییرات مادام‌العمر در عادات غذایی و ورزشی بستگی دارد.

انواع جراحی‌های کاهش وزن کدامند؟

این نوع جراحی با محدود کردن میزان غذایی که می‌توانید راحت بخورید یا با جلوگیری از جذب مواد غذایی و کالری در بدن، کارساز است. گاهی اوقات می‌تواند هر دو را انجام دهد.

جراحی کاهش وزن راه حل سریع‌العملی نیست. این کار یک جراحی بزرگ است و می‌تواند خطرات جدی داشته باشد. پس از آن، افرادی که تحت عمل جراحی قرار می‌گیرند باید نحوه غذا خوردن و میزان غذا خوردن خود را تغییر دهند؛ در غیر این صورت خطر بیماری را دارند.

با این حال، گزینه‌هایی غیر از جراحی همیشه در کاهش وزن افراد چاق موثر نیستند.

انواع جراحی‌های کاهش وزن عبارتند از:

  • جراحی بای‌پس معده. در این روش، جراح شما کیسه کوچکی در بالای معده شما ایجاد می‌کند که مستقیماً به روده کوچک شما متصل می‌شود. مواد غذایی و مایعات از طریق کیسه به روده می‌رود و بیشتر معده را دور می‌زند.
  • حلقه‌گذاری قابل تنظیم معده با لاپاروسکوپی (LAGB). با استفاده از یک حلقه معده شما را به دو کیسه جدا تقسیم می‌کند.
  • جراحی اسلیو معده. این روش بخشی از معده شما را از بین می‌برد.
  • انحراف بیلیوپانکراس با سوییچ اثنی‌عشر. این روش بیشتر معده شما را از بین می‌برد.

کاندیداهای جراحی لاغری

برای دهه‌ها، متخصصان توصیه می‌کردند که کاندیداهای بزرگسال برای جراحی کاهش وزن حداقل بی‌ام‌آی ۳۵ داشته باشند.

با این حال، در دستورالعمل‌های سال ۲۰۱۸، انجمن جراحی متابولیک و چاقی آمریکا (ASMBS) جراحی کاهش وزن را برای بزرگسالان با بی‌ام‌آی ۳۰ تا ۳۵ تایید کرد که:

  • بیماری‌های مرتبط، به ویژه دیابت نوع ۲ دارند
  • نتایج پایدار از درمان‌های غیر جراحی، مانند اصلاح در خوردن و سبک زندگی را مشاهده نکرده‌اند

بین افرادی که  BMI آنها۳۰ تا ۳۵ است، جراحی برای افراد 18 تا 65 سال موثرتر است.

افراد معمولاً قبل از عمل جراحی باید مقداری از وزن خود را کم کنند. علاوه بر این، آنها به طور معمول تحت مشاوره قرار می‌گیرند تا اطمینان حاصل کنند که هم از نظر احساسی برای جراحی آماده هستند و هم مایل به ایجاد تغییرات لازم در شیوه زندگی‌اند.

سایر درمان‌ها برای چاقی

انسداد عصب واگ یکی دیگر از درمان‌های چاقی است. این کار شامل کاشت دستگاهی در زیر پوست شکم است که پالس‌های الکتریکی متناوب را به عصب واگ شکمی می‌فرستد که در هنگام احساس سیری معده به مغز اطلاع می‌دهد. این فناوری جدید در سال ۲۰۱۴ تأیید FDA را برای بزرگسالانی دریافت کرده است که قادر به کاهش وزن با یک برنامه کاهش وزن نبوده و BMI آنها بین ۳۵ تا ۴۵ به همراه حداقل یک بیماری مرتبط با چاقی، مانند دیابت نوع ۲ است.

جلوگیری از بازیابی وزن پس از درمان چاقی

متأسفانه فارغ از اینکه چه روش‌های درمانی را برای چاقی امتحان می‌کنید، بازیابی دوباره وزن رایج است. اگر از داروهای کاهش وزن استفاده می‌کنید، احتمالاً با قطع مصرف، دوباره وزن به دست می‌آورید. در صورت ادامه پرخوری یا پرخوری در غذاهای پرکالری یا نوشیدنی‌های پرکالری، حتی ممکن است بعد از جراحی کاهش وزن، وزن خود را دوباره به دست آورید.

یکی از بهترین راه‌ها برای جلوگیری از بازیابی مجدد وزنی که از دست داده‌اید، داشتن فعالیت بدنی منظم است. روزانه ۴۵ تا ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی را برای خود هدف‌گذاری کنید.

هم‌زمان با کاهش وزن، با پزشک خود در مورد فعالیت‌های اضافی که ممکن است انجام دهید صحبت کنید و در صورت لزوم بپرسید که چگونه فعالیت خود را تقویت کرده و ورزش را افزایش دهید.

ممکن است همیشه مجبور باشید در مورد وزن خود هوشیار باشید. ترکیب یک رژیم غذایی سالم و فعالیت بیشتر به صورت عملی و پایدار بهترین راه برای حفظ وزن از دست‌رفته برای طولانی‌مدت است.

همچنین روشی سالم برای زندگی پیدا کنید که بتوانید برای مدت طولانی به آن پایبند باشید.

سبک زندگی و درمان‌های خانگی برای چاقی

تلاش شما برای غلبه بر چاقی در صورت موفقیت علاوه بر برنامه درمانی رسمی در خانه، احتمالاً موفقیت‌آمیز خواهد بود. این کار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • در مورد شرایط خود بیشتر یاد بگیرید. آموزش در مورد چاقی می‌تواند به شما کمک کند تا در مورد چاقی و چگونگی چاقی بیشتر بدانید. ممکن است احساس قدرت بیشتری در کنترل خود داشته باشید و به برنامه درمانی خود پایبند شوید. کتاب‌های معتبر خودیاری را بخوانید و در مورد آنها با پزشک یا درمانگر خود صحبت کنید.
  • تعیین اهداف واقع‌بینانه. وقتی مجبور شوید مقدار قابل توجهی از وزن خود را کاهش دهید، ممکن است اهدافی غیر واقعی داشته باشید؛ مانند تلاش برای از دست دادن بیش از حد وزن با سرعت زیاد. خود را برای شکست آماده نکنید. اهداف روزانه یا هفتگی را برای ورزش و کاهش وزن تعیین کنید. به جای اقدام به تغییرات فاحشی که احتمالاً طولانی‌مدت به آنها پایبند نباشید، در رژیم خود تغییرات جزئی ایجاد کنید.
  • به برنامه درمانی خود پایبند باشید. تغییر شیوه زندگی که ممکن است سال‎ها با آن زندگی کرده باشید، دشوار است. در صورت لغزش در فعالیت یا اهداف غذا خوردن با پزشک، درمانگر یا سایر متخصصان مراقبت‌های درمانی صادق باشید. شما می‌توانید با هم کار کنید تا ایده‌های جدید یا رویکردهای جدیدی ارائه دهید.
  • شرایط حمایت از خودتان را به خانواده یا دوستان شرح دهید. خانواده و دوستان خود را با اهداف کاهش وزن خود همراه کنید. خود را با افرادی احاطه کنید که از شما حمایت می‌کنند و به شما کمک می‌کنند. اطمینان حاصل کنید که آنها درک می‌کنند کاهش وزن برای سلامتی شما چقدر مهم است. همچنین ممکن است بخواهید به یک گروه حامیان کاهش وزن بپیوندید.
  • ثبت سوابق. گزارشی از غذا و فعالیت خود ثبت کنید. این سابقه می‌تواند به شما کمک کند در مورد عادات غذایی و ورزشی خود پاسخگو باشید. شما می‌توانید رفتاری را کشف کنید که ممکن است مانع شما شود و برعکس اینکه چه چیزی برای شما مفید است. همچنین می‌توانید از گزارش خود برای ردیابی سایر پارامترهای مهم سلامتی مانند فشار خون و سطح کلسترول و تناسب کلی اندام استفاده کنید.
  • شناسایی و اجتناب از عوامل محرک غذایی. نه گفتن به غذاهای ناسالم و وعده‌های بزرگ غذایی را تمرین کنید. وقتی واقعاً گرسنه هستید، غذا بخورید؛ نه فقط وقتی ساعت می‌گوید وقت غذا خوردن است.
  • مصرف داروها طبق دستور پزشک. اگر از داروهای کاهش وزن یا داروهایی برای درمان بیماری‌های مرتبط با چاقی مانند فشار خون یا دیابت استفاده می‌کنید، آنها را دقیقاً طبق دستورالعمل مصرف کنید. اگر در رعایت رژیم دارویی مشکلی دارید یا عوارض جانبی ناخوشایندی دارید، با پزشک خود صحبت کنید.

۱۲ دلیل چاقی شکم از زبان دکتر امیر بهرامی احمدی متخصص دیابت و متابولیسم

1. غذا و نوشیدنی‌های پر از شکر از دلایل چاقی شکمی

بسیاری از افراد بیش از حد مجاز روزانه قند مصرف می‌کنند. غذاهای پر از شکر مثل کیک‌ها، شیرینی‌ها، نوشیدنی‌های شیرین مثل نوشابه‌ها و آب ‌میوه‌ها سرشار از شکر هستند. مطالعات مختلف نشان می‌دهند که میان مصرف قند زیاد و چاقی شکم ارتباطی مستقیم وجود دارد. این امر تا حد زیادی به خاطر وجود مقدار بالای فروکتوز در شکرهای افزودنی است.

شکر معمولی و شربت ذرت با فروکتوز بالا سرشار از فروکتوز هستند. شربت ذرت با فروکتوز بالا شیرین‌کننده‌ای است که از نشاسته‌ ذرت گرفته می‌شود و به عنوان ماده‌ای افزودنی در صنایع غذایی در سطحی گسترده به ‌کار ‌می‌رود. شکر معمولی محتوی حدود پنجاه درصد فروکتوز و شربت ذرت با فروکتوز بالا محتوی در حدود شصت درصد فروکتوز است.

مطالعات چاقی شکم در زمینه غذا و نوشیدنی‌های پر از شکر چه می‌گویند؟

در یک مطالعه ده ‌هفته‌ای، افراد چاق و دارای اضافه‌وزن، برای نگه‌داشتن وزن‌شان تحت رژیم غذایی قرار گرفتند. این افراد مقدار بیست و پنج درصد کالری روزانه‌شان را از راه صرف نوشیدنی‌های شیرین‌شده با فروکتوز تأمین کردند. نتیجه این بررسی، نشان‌دهنده کاهش حساسیت به انسولین و افزایش چربی دور شکم در این افراد بود. همچنین این رژیم غذایی باعث کاهش میزان سوخت‌و‌ساز افراد شده بود. باید بدانید که هر چند مصرف زیاد غذاهای سرشار از شکر می‌تواند باعث افزایش وزن شود، ولی مصرف نوشیدنی‌های شیرین‌ خطر بیشتری به همراه دارد؛ زیرا نوشابه‌ها و سایر نوشیدنی‌های شیرین‌ باعث می‌شوند فرد در زمان کمی مقدار زیادی قند دریافت کند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تأثیری که کالری حاصل از مایعات بر اشتها دارد، با کالری حاصل از مواد غذایی جامد متفاوت است. به بیان دیگر، کالری مواد غذایی جامد سیر‌کننده‌تر از کالری نوشیدنی‌هاست. تأمین مقدار کالری مورد نیاز بدن از طریق نوشیدن مایعات، شما را از صرف دیگر غذاها بی‌نیاز نمی‌کند و این امر به چاقی بیشتر دامن می‌زند.

2. نوشیدنی‌های الکلی و دلیل چاقی شکمی

مصرف زیاد نوشیدنی‌های الکلی، خطر التهاب و سایر بیماری‌های کبدی را افزایش می‌دهد. نوشیدنی‌های الکلی فرایند چربی‌سوزی را متوقف کرده و بخش عمده‌ چربی در شکم ذخیره می‌شود.

مطالعات چاقی شکم در زمینه نوشیدنی‌های الکلی چه می‌گویند؟

مطالعات انجام شده در این زمینه نشان می‌دهد که احتمال بروز چاقی شکمی در مردانی که روزانه بیش از سه ‌بار نوشیدنی الکلی مصرف می‌کنند، به میزان هشتاد درصد بیشتر از کسانی است که مقدار کمتری نوشیدنی الکلی مصرف می‌کنند.

در مطالعه دیگری، کسانی که روزانه کمتر از یک نوشیدنی الکلی مصرف می‌کردند، احتمال بروز چاقی شکم در آنها کمتر بود. ولی کسانی که در مجموع مقدار الکل کمتری مصرف می‌کردند، ولی یکباره در یک روز چهار بار یا بیشتر نوشیدنی الکلی مصرف می‌کردند، احتمال بروز چاقی شکم در آنها بیشتر بود.

3. چربی‌های ترانس

دوستان عزیزم، چربی‌های ترانس ناسالم‌ترین چربی‌های موجود در جهان هستند. به منظور ایجاد پایداری بیشتر در چربی‌های اشباع‌نشده به آنها هیدروژن اضافه می‌کنند و به این ترتیب، چربی‌های ترانس به وجود می‌آیند. چربی‌های ترانس غالبا برای طولانی‌تر کردن عمر مفید مواد غذاییِ بسته‌بندی‌شده، مانند کیک‌ها و کلوچه‌ها به آنها افزوده می‌شوند. چربی‌های ترانس باعث بروز التهاب در قسمت مختلف بدن می‌شوند و نتیجه این التهابات، مقاومت به انسولین، بیماری‌های قلبی و مشکلات دیگر است. بنابر بررسی‌های صورت‌گرفته روی جانوران، مصرف چربی‌های ترانس احتمال بروز چاقی شکم را در آنها افزایش می‌دهد.

مطالعات چاقی شکم در زمینه چربی‌های ترانس چه می‌گویند؟

در یک مطالعه شش ساله روی میمون‌ها، میزان چربی شکمی و وزن در میمون‌هایی که هشت درصد کالری روزانه خود را از چربی‌های ترانس دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروهی که هشت درصد کالری روزانه‌شان را از چربی‌های ‌اشباع ‌نشده تأمین کرده بودند، سی و سه درصد بیشتر بود.

4. رژیم‌های غذایی کم‌پروتئین

دریافت کافی پروتئین یکی از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از افزایش وزن است؛ که باعث احساس سیری بهتر و در نتیجه کاهش کالری دریافتی می‌شود. در مقابل، رژیم غذایی کم‌پروتئین می‌تواند در درازمدت باعث چاقی شکم شود. چندین بررسی مشاهده‌ای نشان می‌دهند که مصرف بیشتر پروتئین، احتمال بروز چاقی شکم را کاهش می‌دهد.

مطالعات چاقی شکم در زمینه رژیم غذایی کم‌پروتئین چه می‌گویند؟

بنابر بررسی‌هایی که روی حیوانات انجام شده است، هورمونی به نام نوروپپتید (neuropeptide Y) می‌تواند باعث افزایش اشتها و در نتیجه چاقی شکم شود و جالب آنکه مصرف کم پروتئین باعث افزایش سطح ترشح این هورمون در بدن می‌شود.

5. کم‌تحرکی از مهم‌ترین علت چاقی شکم

کم‌تحرکی یکی از مهم‌ترین عوامل بروز بیماری‌ها و مشکلات برای سلامتی افراد است.

مطالعات چاقی شکم در زمینه کم‌تحرکی چه می‌گویند؟

در یکی از مطالعات انجام گرفته در محدوده سال‌های ۱۹۸۸ تا ۲۰۱۰ در ایالات متحده، کاهش چشمگیر تحرک منجر به افزایش وزن و دور شکم در زنان و مردان شده بود. در مطالعه‌ای دیگر، زنانی که روزانه بیش از سه ساعت پای تلویزیون می‌نشستند با زنانی که کمتر از یک ساعت در روز تلویزیون تماشا می‌کردند، مورد مقایسه قرار گرفتند. آن دسته‌ای که زمان بیشتری را صرف تماشای تلویزیون می‌کردند، دو برابر بیش از گروه دیگر در معرض خطر چاقی مفرط شکم قرار داشتند.

۶. یائسگی

چاقی شکم در دوران یائسگی بسیار شایع است. در دوران بلوغ، هورمون استروژن سیگنال‌هایی به بدن می‌فرستد و موجب می‌شود چربی در باسن و ران زنان ذخیره شود تا زنان آماده‌ بارداری باشند. این چربی‌ها ضرری ندارند، ولی در برخی موارد آب‌کردنشان می‌تواند بسیار سخت باشد.

یائسگی رسما یک سال پس از آخرین قاعدگی آغاز می‌شود. در این دوره با افت چشمگیر سطح هورمون استروژن، چربی‌ها به جای ران و باسن، در شکم ذخیره می‌شوند.

مطالعات چاقی شکم در زمینه یائسگی چه می‌گویند؟

برخی از زنان در این دوره بیشتر از دیگران چاقی شکم را تجربه می‌کنند. این موضوع می‌تواند به ژنتیک یا سنی که یائسگی آغاز می‌شود، ارتباط داشته باشد. بنابر پژوهشی، هر چه زنان یائسگی را در سنی پایین‌تر تجربه کنند، احتمال بروز چاقی شکم در آنها کاهش می‌یابد.

۷. باکتری‌های مضر موجود در روده

صدها نوع باکتری در روده به‌ویژه در روده‌ بزرگ زندگی می‌کنند. در‌حالی‌که برخی از این باکتری‌ها می‌توانند برای سلامتی مفید باشند، برخی دیگر تأثیرات منفی بر سلامتی فرد دارند. باکتری‌های موجود در روده با عنوان فلور روده (gut flora) یا ریزاندامگاه همزیست (microbiome) نیز شناخته می‌شوند. سلامت روده برای برخورداری از سیستم ایمنی سالم و دوری از بیماری‌ها ضروری است.

عدم توازن باکتری‌های موجود در روده، خطر بیماری‌هایی مانند باکتری‌های موجود در روده همچنین احتمال افزایش وزن و بروز چاقی در ناحیه‌ شکم را افزایش می‌دهد.

مطالعات چاقی شکم در زمینه باکتری‌های مضر چه می‌گویند؟

بنابر پژوهش‌ها، میزان باکتری‌های فیرمیکوت (firmicutes) در افراد چاق بیشتر از کسانی است که وزن طبیعی دارند. این باکتری‌ها می‌توانند میزان جذب کالری را از غذاهای دریافتی افزایش دهند.

بنابر بررسی انجام‌گرفته روی موش‌ها، زمانی که به موش‌ها باکتری‌های مرتبط با چاقی داده شد، وزن آنها افزایش یافت. بررسی‌هایی نیز که روی دوقلوهای چاق و لاغر و مادران‌شان صورت گرفته، نشان می‌دهند که هسته‌ی فلور طبیعی روده در خانواده‌ به طور معمول مشترک است. این ویژگی می‌تواند بر افزایش وزن فرد و محلی که چربی‌ها ذخیره می‌شوند، تأثیر بگذارد.

۸. آب‌میوه

آب‌میوه‌ها نوعی نوشیدنی‌های سرشار از شکر هستند که لباس خود را عوض کرده‌اند. حتی آب‌میوه‌های ۱۰۰٪ طبیعی که عاری از شکر افزوده هستند، سرشار از قند به شمار می‌روند. در واقع، ۲۵۰ میلی‌لیتر آب‌سیب و نوشابه‌ی کولا هر دو محتوی ۲۴ گرم قند هستند. همین مقدار از آب انگور محتوی ۳۲ گرم قند است. با اینکه آب‌میوه‌ها محتوی ویتامین‌ها و مواد معدنی بسیاری هستند،‌ فروکتوز موجود در آنها می‌تواند موجب افزایش مقاومت به انسولین و چاقی شکم شود.

همچنین چنان‌که پیش‌تر اشاره شد، دریافت کالری از مایعات بسیار آسان بوده و قدرت سیرکنندگی غذاهای جامد را نیز ندارد. این امر موجب افزایش کالری دریافتی و در نتیجه چاقی شکم می‌شود.

 9. تاثیر هورمون کورتیزول بر چاقی شکمی

کورتیزول (cortisol) هورمونی ضروری برای زندگی است. این هورمون که توسط غدد فوق‌کلیوی ترشح می‌شود، با عنوان «هورمون استرس» شناخته می‌شود. این امر به این خاطر است که این هورمون به بروز واکنش‌های استرس کمک می‌کند. متأسفانه ترشح زیاد این هورمون باعث افزایش وزن به‌ویژه در ناحیه‌ی شکمی می‌شود.

در بسیاری از افراد استرس باعث پرخوری می‌شود. کورتیزول موجب می‌شود به جای اینکه چربی‌ در تمام نقاط بدن پخش شود، فقط در شکم ذخیره شود. جالب است بدانید زنانی که نسبت دور شکم‌ به باسن‌ آنها بزرگ‌تر است، در زمان استرس، کورتیزول بیشتری در بدن‌شان ترشح می‌شود.

۱۰. رژیم غذایی کم‌فیبر

در حفظ سلامتی و کنترل وزن بسیار مؤثر است. برخی از انواع فیبر در ایجاد احساس سیری، جلوگیری از افزایش هورمون‌های گرسنگی و کاهش جذب کالری از غذاها نقش دارند. در مطالعه‌ای که ۱۱۱۴ مرد و زن را در بر می‌گرفت، دریافت فیبر محلول توانست به کاهش چربی شکمی کمک کند. هر ۱۰ گرم افزایش در مصرف فیبر محلول توانست تجمع چربی در شکم را ۳٫۷٪ کاهش دهد.

نقش کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده در چاقی شکم

کربوهیدرات های تصفیه‌شده، نقشی مخالف فیبر در اشتها و افزایش وزن دارند و می‌توانند باعث افزایش چاقی شکم شوند. در پژوهشی غلات کاملِ سرشار از فیبر با غلات تصفیه‌شده مورد مقایسه قرار گرفتند. نتیجه‌ی این پژوهش از تأثیر فیبر در کاهش چاقی شکم و نقش کربوهیدرات تصفیه‌شده در افزایش چاقی شکم حکایت داشت.

۱۱. ژنتیک

ژن‌ها در چاقی نقشی مهم دارند. چاقی شکم تا حدی تحت تأثیر ژنتیک است. ژن‌ها در تنظیم کورتیزول و گیرنده‌های لپتین (leptin) نقش دارند. گیرنده‌های لپتین کالری دریافتی و وزن را تنظیم می‌کنند.

مطالعات چاقی شکم در زمینه ژنتیک چه می‌گویند؟

در سال ۲۰۱۴ پژوهشگران سه ژن جدید کشف کردند که در افزایش نسبت چربی دور شکم به باسن و چاقی شکم نقش دارند. گفتنی است که دو ژن از این ژن‌ها فقط در زنان یافت می‌شوند. با این‌حال برای نتیجه‌گیری قطعی در این زمینه به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

۱۲. خواب ناکافی

از ارتباط میان خواب ناکافی و افزایش وزن و چاقی شکم حکایت دارند. اختلالات خواب نیز می‌توانند موجب افزایش وزن شوند. یکی از رایج‌ترین این اختلالات وقفه‌ی تنفسی در خواب (sleep apnea) است. در این وضعیت در طول شب فرد چندین مرتبه دچار وقفه‌ی تنفسی می‌شود. این امر به خاطر مسدود شدن مسیر هوا در گلو توسط بافت نرم است.

مطالعات چاقی شکم در زمینه خواب ناکافی چه می‌گویند؟

مطالعه‌ای ۱۶ ساله روی ۶۸۰۰۰ زن صورت گرفت. نتیجه‌ی این مطالعه نشان می‌داد زنانی که شب‌ها کمتر از ۵ ساعت می‌خوابند نسبت به کسانی که شب‌ها حداقل ۷ ساعت می‌خوابند ۳۲٪ بیشتر احتمال دارد که ۱۵ کیلو وزن بیشتر داشته باشند.

در مطالعه‌ای، پژوهشگران مشاهده کردند افراد چاقی که به وقفه‌ی تنفسی در خواب مبتلا هستند،‌ بیش از افرادی که این مشکل را ندارند، دچار چاقی شکم هستند.

چاقی شکمی یکی از معضلات انسان در قرن حاضر است. در این مقاله سعی شد، مهم‌ترین دلایل و علت چاقی شکمی مورد بررسی قرار بگیرد. غذا و نوشیدنی‌های پر شکر، نوشیدنی‌ الکلی، چربی ترانس، کم‌تحرکی، رژیم غذایی کم‌پروتئین، یائسگی، باکتری‌های مضر، آب‌میوه، هورمون کورتیزول، رژیم غذایی کم‌فیبر، ژنتیک و کم‌خوابی از مهم‌ترین علائم و علت‌های چاقی شکمی است.

برای آشنایی بیشتر با دکتر امیر بهرامی احمدی و دریافت نوبت اینترنتی به پروفایل ایشان در سایت دکتردکتر مراجعه کنید.

منابع:

mayoclinic

healthline

با امتیازدهیِ این صفحه به بهتر شدن محتوای ما کمک کنید

به این مقاله امتیاز دهید

امتیاز این مقاله: 3.8

این نوشته را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

نوشته های مرتبط

پرسش و پاسخ درباره «چاقی چیست؛ انواع چاقی و روش‌های درمان آن + خطرات و عوارض»

4 پاسخ به “چاقی چیست؛ انواع چاقی و روش‌های درمان آن + خطرات و عوارض”

  1. هانیه گفت:

    من خیلی خوشم اومد ممنون

  2. زهرا گفت:

    عالللییییییی

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جدیدترین بیماری های اضافه شده

کتابچه ها

دیدگاه های اخیر

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام آزمايش ادرار بديد سونوگرافي هم بديد...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت حضوری به متخصص مغز و ا...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد از كرم ترميم كننده استفاده كنيد هان اسكين هم خوبه...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام نه درماتيت سبوره هستش بايد برای معاینه کامل و تجویز دارو، به صورت ...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد هر شب بينيتونو با سديم كلرايد بشوريد اسپري داخل بيني بكلومتا...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام بايد از نظر جسم خارجي بررسي شه اگه جسم خارجي نبود ممكنه حساسيت باشه...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام ممكنه لباس زير نايلني يا عدم رعايت بهداشت ميتونه اين حالتو ايجاد ك...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام پركاري تيروييد داريد بايد تحت نظر متخصص غدد باشيد...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام نه عزيزم طبيعيه...

خانم دکتر نازلی آتش زر:

سلام نشانه شروع بلوغ هستش عزيزم اين روند طبيعيه...