گرفتگی گوش راست و چپ؛ علت‌ها و روش‌های درمان

احساس پربودن گوش‌ها و گرفتگی گوش با سخت‌‌شنیدن صداها همراه می‌شود. گوش‌های کیپ احساس ناخوشایندی به‌همراه می‌آورند و حتی باعث می‌شوند که طعم‌ها را هم خوب نچشید. کیپ‌شدن گوش با ماده مومی درونش یا به‌واسطه عوامل جدی‌تری مانند حساسیت، پرشدن با آب، عفونت و… رخ می‌دهد. برای درمان این وضعیت باید از قطره‌های مخصوص، کمپرس‌ها و داروهای بی‌نسخه استفاده کنید. اگر مشکل جدی‌تر باشد و مثلا گوشتان عفونی شده، لازم است که ریشه مشکل را درمان کنید.

اگر سوالی درباره گرفتگی گوش دارید، می‌توانید در انتهای همین مطلب و در بخش نظرات بنویسید تا پزشک پاسخ دهد.

گرفتگی گوش چیست؟

گرفتگی یا کیپی گوش در اثر جمع‌شدن ماده مومی درون آن رخ می‌دهد. موم گوش در تمیزکردن جرم گوش و مجرای آن و جلوگیری از ورود مواد زائد نقش محافظتی دارد. این جرم به‌طور‌ معمول نرم است، اما می تواند سفت و زیاد شود و انسداد به‌وجود بیاورد.

هنگامی که موم در کانال گوش تجمع می‌کند، مانع از رسیدن امواج صوتی به پرده گوش می‌شود. گاهی‌اوقات هم قرارگرفتن در ارتفاعات یا دلایل دیگری نظیر حساسیت‌ها باعث کیپ‌شدن گوش می‌شوند.

 گرفتگی گوش از اعصاب و تغییرات مربوط به آن هم ناشی است. گوش داخلی نسبت به تغییرات مایعات و جریان خون بسیار حساس عمل می‌کند. اگر قلب تند بزند و/یا فشار خون به دلیل احساس اضطراب بالا برود (و/یا اگر بیماری قلبی دارید)، گوش‌‌ها خیلی سریع تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

علائم همراه با گرفتگی گوش

کیپ‌شدن گوش با بروز نشانه‌هایی به‌شرح زیر همراه است:

• احساس فشار یا درد گوش
• کم‌شدن شنوایی
• احساس پری در گوش
• سرگیجه
• پیچیدن صدای زنگ در گوش

اگر گرفتگی گوش با علائم جدی مانند تب، ترشحات غلیظ یا سبز رنگ، یا درد شدید همراه بود، بهتر است به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید تا علت آن به‌طور دقیق تشخیص داده شود.

علت گرفتگی گوش

علت کیپ‌شدن گوش راست یا چپ ریشه در مشکلات و موقعیت‌های مختلفی دارد. در ادامه به چند مورد از مهم‌ترین‌ها اشاره می‌کنیم. گاهی‌اوقات، مشکل بسیار ساده است و برای مثال، گرفتگی گوش بعد از استخر رخ می‌دهد.

چنین مواردی یا گرفتگی گوش بعد از حمام جدی نیستند و سریع برطرف می‌شوند. در برخی موارد هم موضوع پیچیده است و نیاز به پیگیری جدی‌تری وجود دارد. در این مواقع، باید به متخصص گوش مراجعه کنید. قبل از انتخاب پزشک بهتر است اطلاعاتی درباره این‌که تخصص گوش و حلق و بینی چیست کسب کنید.

انسداد شیپور استاش

اختلال عملکرد شیپور استاش (ETD) یکی از دلایل احتمالی گرفتگی گوش است. گاهی‌اوقات، مایع و مخاط به جای سرازیرشدن در گلو در گوش میانی اسیر می‌شوند و گوش را مسدود می‌کنند. این انسداد معمولا با عفونتی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا یا سینوزیت همراه است. رینیت آلرژیک هم می‌تواند باعث انسداد شیپور استاش شود. گرفتگی گوش و کرونا هم بعید نیست و معمولا رخ می‌دهد.

قرارگرفتن در ارتفاع

شیپور استاش مسئول یکسان‌کردن فشار در گوش میانی هم هست اما همیشه در زمان تغییر سریع ارتفاع نمی‌تواند فشار را به درستی متعادل کند. در نتیجه تغییر فشار هوا در گوش احساس می‌شود. ممکن است، برخی از افراد در طول غواصی با کیپ‌شدن گوش مواجه شوند. گرفتگی گوش در رانندگی در جاده هم بعید نیست. در بیشتر موارد، گرفتگی گوش بعد از پرواز و در زمان فرود رایج است.

عفونت‌های گوش

عفونت هم می‌تواند عامل کیپی گوش و گرفتگی آن باشد. دو نوع عفونت گوش وجود دارد:

• عفونت و گرفتگی گوش خارجی (اوتیت خارجی یا گوش شناگر)؛ آب پس از شنا در گوش باقی می‌ماند و محیط مرطوب گوش مستعد رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها می‌شود.
• التهاب و گرفتگی گوش میانی (اوتیت میانی)؛ میکروارگانیسم‌ها به گوش میانی یعنی فضای پشت پرده گوش می‌رسند. این عارضه‌ ناشی از یک عفونت تنفسی است.

گرفتگی گوش از جرم

جرم گوش با تمیزکردن مجرای آن و جلوگیری از ورود مواد زائد به داخلش از این عضو محافظت می‌کند. جرم مومی نرم است اما داشتن موم بیش از حد می‌تواند باعث انسداد جرم گوش شود. این وضعیت با بروز مشکلات دیگری مانند سرگیجه و کم‌شدن سطح شنوایی همراه می‌شود. گرفتگی گوش بعد از شست‌وشو از بین می‌رود.

کلستئاتوم

کلستئاتوم (Cholesteatoma) رشد پوست پشت پرده گوش است. این وضعیت ناشی از عفونت گوش میانی یا مادرزادی است. کلستئاتوم کیپی و گرفتگی گوش را به‌همراه دارد. علائم دیگر آن هم کم‌شنوایی تدریجی و ترشحات بدبو از گوش هستند.

آلرژی یا حساسیت

در طول فصل آلرژی، مواد حساسیت‌زا مانند گرده گیاهان می‌توانند باعث التهاب و تورم در شیپور استاش شوند. این تورم لوله‌های شنوایی را مسدود و از رسیدن صدا به پرده گوش جلوگیری می‌کند. چنین موقعیتی با حس پربودن گوش و فشار در آن همراه می‌شود.

علاوه بر این، تجمع مایع به دلیل احتقان بینی هم منجر به گرفتگی گوش می‌شود.

گوش شناگر

گوش شناگر (اوتیت خارجی) به عنوان عفونت گوش خارجی هم شناخته می‌شود. این حالت زمانی اتفاق می‌افتد که آب بعد از شنا در داخل گوش شما باقی بماند. محیط مرطوب اجازه می‌دهد تا باکتری‌ها و قارچ‌ها در داخل کانال گوش رشد کنند. سایر علائم گوش شناگر عبارت‌اند از:

• تب
• سرخی
• تخلیه مایع
• ترشح چرک

در صورت ادامه‌دار بودن علائم یا بدتر شدن وضعیت، مراجعه به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی ضروری است.

علت گرفتگی گوش راست

علت گرفتگی گوش راست معمولا اختلالی در یکی از سه بخش اصلی گوش (خارجی، وسط یا داخلی) یا مجاری تنفسی مرتبط با آن است. 

• علل شایع در گوش خارجی: تجمع و فشردگی جرم گوش غالبا بر‌اثر استفاده ناآگاهانه از گوش‌پاک‌کن یا ورود و ماندگاری آب؛
• علل شایع در گوش میانی: اختلال در عملکرد شیپور استاش در اثر ابتلا به سرماخوردگی، عفونت سینوس‌ها یا آلرژی و نبود امکان تهویه و تخلیه طبیعی مایعات گوش راست؛
• علل شایع در گوش داخلی: تغییرات ناگهانی فشار هوا هنگام پرواز و غواصی یا تجمع مایع ناشی از عفونت گوش میانی 

گرفتگی طولانی‌مدت گوش راست ممکن است نشانه اختلالات نادرتر گوش داخلی نظیر بیماری منی یا در موارد خیلی خاص، درگیری اعصاب شنوایی باشد.

علت گرفتگی ناگهانی گوش

گرفتگی ناگهانی گوش معمولا زمانی رخ می‌دهد که تعادل فشار یا مسیر جریان هوا و ترشحات در بخش‌های مختلف گوش و مجاری تنفسی فوقانی یک‌باره دچار اختلال شود. این عارضه ریشه در تغییرات محیطی، واکنش‌های التهابی یا تجمع ترشحات ناشی از بیماری‌ دارد:

• تغییرات ناگهانی فشار هوا (باروتروما)؛
• اختلال عملکرد شیپور استاش ناشی از آلرژی یا سرماخوردگی؛
• تجمع و فشردگی جرم گوش (سرومن)؛
• عفونت گوش میانی (اوتیت مدیا) همراه با تجمع مایع؛
• بیماری‌ها و اختلالات گوش داخلی (مانند بیماری منیر).

برای درمان گرفتگی گوش طولانی مدت حتما با پزشک صحبت کنید. آسان‌ترین راه برای گفت‌و‌گو با متخصص، ویزیت آنلاین در پلتفرم پزشکی دکتردکتر است.

گرفتگی گوش در بارداری

دلایل زیادی برای مسدودشدن و گرفتگی گوش و بینی در دوران بارداری وجود دارد. در نتیجه تغییرات بارداری که باعث تورم پوشش بینی می‌شود، لوله‌ای که بینی را به گوش‌ها متصل می‌کند (شیپور استاش)، به راحتی مسدود می‌شود. اقدامات ساده‌ای مانند مصرف ضداحتقان‌ها یا اسپری‌های بینی در صورت تجویز پزشک به رفع این کیپ‌شدن کمک می‌کنند.

عوارض کیپ شدن یا گرفتگی گوش

کیپی و گرفتگی پرده گوش با عوارض ناخوشایندی همراه است. برای مثال:

• بروز درد در سطوح مختلف (درد در گوش را باید جدی بگیرید زیرا ممکن است حتی به دلیل پارگی پرده گوش باشد.)
• از دست‌دادن شنوایی
• وزوز گوش (شنیدن صداها از داخل بدن)
• خارش در گوش یا اطراف آن
• عفونت‌های گوش
• گرفتگی گوش و سرگیجه
• افت کیفیت زندگی به دلیل کاهش شنوایی، سرگیجه و درد

اگر انسداد شدید باشد و مدت زیادی طول بکشد، فشار کم در گوش میانی مایعات را از بافت اطراف و رگ‌های خونی بیرون می‌کشد. بنابراین گوش میانی پر از مایع می‌شود. سرماخوردگی یا آلرژی می‌تواند باعث بسته‌شدن پوشش لوله استاش شود. برای همین است که درمان کیپ‌شدن گوش در سرماخوردگی واجب و ضروی است.

تشخیص کیپ شدن گوش

پزشکان با نگاه‌کردن به گوش متوجه می‌شوند که آیا جرم گوش را مسدود کرده است یا خیر. در این مسیر از ابزار خاصی موسوم به اتوسکوپ برای بررسی گوش داخلی استفاده می‌شود.

این دستگاه داخل گوش را روشن می‌کند و تصویر بزرگی از آن در اختیار متخصص قرار می‌دهد. اگر کیپی گوش آزارتان می‌دهد، حتما به پزشک مراجعه کنید. یکی از بهترین و ساده‌ترین روش‌ها برای شناسایی بهترین متخصصان و دریافت نوبت دکتر از آنها هم مراجعه به سامانه دکتردکتر است.

درمان گرفتگی گوش

برای رفع کیپی گوش، اقدامات مختلفی وجود دارد که بنا به نوع گرفتگی باید از آنها استفاده کنید. در ادامه به روش‌های درمانی مختلف اشاره شده است:

بهترین قرص برای گرفتگی گوش

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) التهابی که باعث انسداد گوش و گوش درد بزرگسالان می‌شود را از بین می‌برند و درد و فشار ناشی از گرفتگی گوش را کم می‌کند:

• ایبوپروفن (Ibuprofen): از دسته داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) که با کاهش التهاب بافت‌های مجرای گوش و سینوس‌ها، فشار و درد ناشی از گرفتگی را تسکین می‌دهد.
• ناپروکسن سدیم (Naproxen Sodium): داروی ضدالتهاب دیگری که با اثرگذاری طولانی‌تر، تورم و درد ناشی از انسداد گوش در بزرگسالان را کم می‌کند.

بهترین قطره برای گرفتگی گوش

قطره‌های گوش به داخل گوش چکانده می‌شوند. برای ریختن قطره، سر خود را در یک زاویه نگه دارید و تکان ندهید. محبوب‌ترین انواع قطره برای درمان کیپ شدن گوش عبارت‌اند از:

• قطره پراکسید کاربامید یا هیدروژن پراکسید: با ایجاد حباب، جرم انباشته را نرم و به تخلیۀ آن کمک می‌کند.
• قطره گلیسیرین فنیکه: با خاصیت نرم‌کنندگی و ضدعفونی‌کننده، درد و انسداد ناشی از تجمع جرم یا التهاب مجرای گوش را کاهش می‌دهد.
• قطره اوتیسپت گوش: این داروی ترکیبی و گیاهی مؤثر برای ضدعفونی کردن و تسکین التهاب و گرفتگی‌ ناشی از عفونت‌ خفیف گوش کاربرد دارد.

بهترین اسپری های بینی برای گرفتگی گوش

اسپری‌های بینی بدون نیاز به نسخه و ضداحتقان‌های خوراکی می‌توانند در زمان کیپی گوش ناشی از پرواز هواپیما یا مشکلات سینوسی مفید باشند. از این داروها بیشتر برای پیشگیری استفاده می‌شود تا درمان.

بهترین اسپری های بینی برای گرفتگی گوش عبارت‌اند از:

• اسپری‌های ضداحتقان (مانند اکسی‌متازولین یا فنیل‌افرین): با منقبض کردن عروق خونی و کاهش تورم مخاط بینی و شیپور استاش، به باز شدن مجرای تهویه گوش و برطرف شدن گرفتگی کمک می‌کنند.
• اسپری‌های استروئیدی بینی (مانند فلوتیکازون یا بکلومتازون): برای کاهش التهاب‌های مزمن ناشی از آلرژی یا حساسیت که مانع عملکرد صحیح شیپور استاش و ایجاد انسداد گوش می‌شوند، بسیار مؤثرند.
• اسپری یا شستشوی سالین (سرم نمکی): با پاکسازی و مرطوب کردن مجاری بینی و سینوس‌ها، عوامل محرک و ترشحات اضافی را خارج کرده و فشار داخل گوش را به شکل طبیعی تعدیل می‌کند.

شستشوی گوش برای رفع گرفتگی

با شست‌وشوی گوش، جرم موجود در آن نرم و روان می‌شود. این کار باید از سوی متخصص صورت بگیرد تا آسیبی به گوشتان وارد نشود. در صورتی که دچار یکی از وضعیت‌های زیر هستید هم نباید به‌سراغ استفاده از این روش بروید:

• پرده گوش آسیب دیده است.
• سیستم ایمنی‌تان ضعیف است.
• دچار گرفتگی ناشی از سندروم گوش شناگر هستید.

درمان خانگی گرفتگی گوش

این درمان‌های خانگی برای رفع گرفتگی گوش معمولا توصیه می‌شوند:

• تغییر موقعیت و زوایه سر و گوش
• روغن‌های گیاهی مانند زیتون
• استشمام بخار
• جویدن آدامس
• کمپرس گرم
• بخور گرم
• قطره‌های گلیسیرین
• ریختن چند قطره چای سرد در گوش

روش‌هایی مانند جرم‌گیری و رفع گرفتگی گوش با پیاز مطرح می‌شود اما نباید بی‌گدار به آب بزنید و راه‌کارهای غیرعلمی را امتحان کنید.

درمان گرفتگی گوش در طب سنتی

درمان گرفتگی گوش طب سنتی بیشتر بر نرم کردن جرم‌ انباشته‌ و کاهش التهاب یا احتقان مجاری تنفسی متمرکز است. این روش‌ها نیازمند مراقبت از گوش و احتیاط کامل است تا پرده گوش و مجرای داخلی آن آسیب نبینند:

روش‌های مؤثر و ایمن‌ طب سنتی و راهکارهای خانگی برای درمان فوری گوش درد عبارت‌اند از:

• روغن زیتون یا روغن بادام تلخ (نرم‌کننده جرم گوش): چکاندن ۲ تا ۳ قطره روغن زیتون یا بادام ولرم (هم‌دمای بدن) در گوش به مدت ۳ تا ۵ روز، به نرم شدن جرم گوش و خروج طبیعی آن‌ کمک می‌کند.
• پیاز: تکه‌ای پیاز برش‌خورده را در پارچه بپیچید و پشت گوش قرار دهید تا به کاهش التهاب و تسکین درد گوش کمک کند.
• روغن حیوانی یا پیه گوسفندی: چکاندن یک قطره روغن حیوانی خالص و ولرم در گوش از دیدگاه طب سنتی ایرانی برای گرم کردن گوش و تسکین فوری درد آن کاربرد دارد.
• کمپرس گرم: گذاشتن یک پارچه گرم و مرطوب یا کیسه آب گرم روی گوش و ناحیه فک، گردش خون را بالا می‌برد و به تسکین درد و باز شدن مجرای گوش کمک می‌کند.
• کمپرس نمک گرم (خشک): مقداری نمک را بدون روغن در ماهیتابه داغ کرده و آن را درون یک کیسه پارچه‌ای تمیز بگذارید. کمپرس را روی گوش قرار دهید تا رطوبت و درد عمیق ناشی از گرفتگی و سرمازدگی گوش را بیرون بکشد.

درمان گیاهی گرفتگی گوش

درمان گیاهی گرفتگی گوش شامل استفاده از گیاهان معروف و پرخاصیت است. برخی از آنها عبارت‌اند از:

• روغن سیر یا روغن زیتون ولرم: چکاندن چند قطره روغن زیتون یا روغن سیر ولرم (هم‌دمای بدن) در مجرای گوش به نرم شدن جرم‌ گوش کمک می‌کند و خاصیت ضدعفونی‌کننده ملایم دارد.
• بخاردرمانی و استنشاق گیاهی (کاهش احتقان شیپور استاش): بخور با گیاهانی مانند بابونه، آویشن یا قطره اکالیپتوس مجاری بینی و سینوس‌ها را باز، فشار منفی روی شیپور استاش را کم و کیپ‌شدگی ناشی از سرماخوردگی یا آلرژی را برطرف می‌کند.
• چای زنجبیل یا دمنوش پونه و نعناع: نوشیدن این دمنوش‌های ضدالتهاب و گرم، به کاهش التهاب مجاری تنفسی فوقانی و بهبود انسداد ناشی از سرماخوردگی یا سینوزیت کمک می‌کند.

نکته! درصورت داشتن پارگی پرده گوش یا ترشحات غیرطبیعی، هرگز از روغن‌ها یا قطره‌های گیاهی در داخل گوش استفاده نکنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

برای گرفتگی گوش با آب یا موارد ساده‌تر نیازی به مراجعه به پزشک ندارید اما اگر نمی‌توانید با درمان‌های خانگی گوش‌هایتان را باز کنید، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی ضروری می‌شود. در صورت تجمع موم، متخصص اقدام به خارج‌سازی جرم می‌کند.

پزشکان ابزارهای مخصوصی را به‌کار می‌گیرند تا موم از گوش‌ها خارج شود. در برخی از موارد هم پزشک اقدام به شست‌وشوی گوش با محلول آب و نمک می‌کند. اگر سوال و ابهامی درباره کیپی گوش در ذهنتان باقی مانده است، حتما ما را در جریان بگذارید تا به‌ کمک متخصصان در رسیدن به جواب به شما کمک کنیم.

منابع

health.com

healthline.com

سوالات متداول