درمان تب فوری در خانه؛ بهترین روش‌ها برای پایین آوردن تب بزرگسالان

پاشویه کردن، نوشیدن 8 لیوان آب، حمام با آب ولرم، خوردن قرص استامینوفن کدئین یا کپسول کدیمکس و قرص ناپروکسن بعضی از روش‌هایی هستند که باعث درمان سریع تب می‌شوند. همانطور که می‌بنید، بعضی از درمان‌ها با مصرف قرص و دارو اتفاق می‌افتند و برخی دیگر، بدون دارو و تنها و به وسیله روش‌های راحت خانگی انجام می‌پذیرد. درمان‌های سریع تب با این که موثر هستند، گاهی ممکن است اثر لازم را نداشته باشند. اگر هیچ کدام از این درمان‌ها برای پایین آوردن دمای بدنتان جواب نداد، باید اول به پزشک عمومی یا گوش و حلق و بینی مراجعه کنید و بعد با توجه به توصیه پزشک، راه درمان اساسی را پیش بگیرید.

در ادامه این مطلب از مجله پزشکی و سلامت دکتردکتر قصد داریم تا روش‌های درمان فوری تب با دارو یا بدون آن را معرفی و مورد بررسی قرار دهیم.

اگر سوالی دارید، در انتهای این مطلب و در بخش نظرات بنویسید تا پزشک پاسخ دهد.

راه های پایین اوردن تب اورژانسی بزرگسالان

اگر علت تب بیماری خاصی نباشد، به‌راحتی و خیلی سریع می‌توان آن را پایین آورد. بالا رفتن دمای بدن از 38 درجه سانتی‌گراد، تعریق، لرزهای ناگهانی و طولانی مدت، سردرد، دردهای عضلانی، از دست دادن اشتها، کم آبی بدن و ضعف عمومی، همگی علائم سرماخوردگی هستند و یک صدا به شما می‌گویند که تب کرده‌اید.

ابتلا به بیماری‌های عفونی مثل آنفولانزا، سرماخوردگی، آبله مرغان، التهاب‌های پوستی یا درگیری با بیماری‌های خود ایمنی بدن، باعث بالا رفتن دمای بدن می‌شوند. تقریبا در بیشتر اوقات با روش‌هایی که آنها را به‌عنوان درمان سریع تب می‌شناسیم، می‌توان این عارضه را خیلی سریع درمان کرد.

درمان سریع تب با دارو یا روش‌های خانگی و بدون مصرف انواع دارو امکان‌پذیر است. در جدول زیر راه‌های زودتأثیر درمان خانگی تب و لرز در بزرگسالان را مشاهده می‌کنید.

درمان تب با دارو

اگر فرد پر مشغله‌ای هستید، اصطلاحا بد مریض هستید یا این که تحمل درد و بیماری را ندارید و داروی خاصی هم مصرف نمی‌کنید، برای پایین آوردن دمای بسیار بالای بدنتان به‌عنوان یک راه درمان یا حتی پیشگیری می‌توانید از درمان سریع پزشکی تب استفاده کنید. خوشبختانه قرص و داروهای بسیاری به‌عنوان تب بر وجود دارند؛ ژلوفن، آسپرین یا آ. اس. آ، ناپروکسن، نوافن و شیاف دیکلوفناک از جمله داروهای تب بر معروف هستند.

توجه! همانند سرماخوردگی، علائم آنفولانزا با مصرف این داروها تا حدی کنترل می‌شوند اما برای درمان باید طبق نسخه پزشک پیش بروید. درباره درمان آنفولانزا در مطلبی تحت همین عنوان در مجله دکتردکتر، بیشتر بخوانید.

ژلوفن برای پایین آوردن تب

معرفی داروهای تب بر را با ژلوفن آغاز می‌کنیم. این دارو بدون نسخه پزشک به فروش می‌رسد و قیمت بالایی ندارد اما می‌توان گفت درمان سریع بسیاری از دردها از جمله تب زیاد است. ژلوفن یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی است و با کاهش هورمون‌ درد، موجب کاهش تب می‌شود.

این قرص با نام‌های تجاری بروفن، ادویل و مورتین هم به فروش می‌رسد. ژلوفن برای بزرگسالان و نوزادان بالای 6 ماه تجویز می‌شود.

توجه! قبل از استفاده از این دارو، حتما به موارد منع مصرف آن توجه کنید.

آسپرین یا آ. اس. آ برای درمان تب

برای پایین آوردن تب اورژانسی معمولا قرص آسپرین تجویز می‌شود. آسپرین هم مثل ژلوفن جلوی ترشح هورمون‌های درد را می‌گیرد و تب را پایین می‌آورد. البته اگر تبتان بیش از 3 روز است که ادامه دارد، دیگر نباید از این دارو مصرف کنید.

ناپروکسن برای پایین آوردن تب

ناپروکسن یک داروی ضدالتهابی است و تب را خیلی سریع پایین می‌آورد. این دارو هر 6 یا 8 ساعت یک بار باید میل شود.

ناپروکسن با نام‌های تجاری آلو (Aleve)، آناپروکس، ناپروسین نیز در داروخانه‌ها به‌فروش می‌رسد.

توجه! برای مصرف ناپروکسن جهت پایین آوردن تب کودکان زیر ۱۲ سال (مخصوصا برای درمان تب آبله مرغان) حتما نظر پزشک اطفال یا دکتر عمومی را جویا شوید. همچنین به‌هیچ‌عنوان در زمان بارداری ناپروکسن مصرف نکنید.

نوافن برای درمان تب

نوافن بهترین درمان برای دردهای سطحی و تب‌های سبک است. بهترین بازه مصرف این دارو هر 6 تا 8 ساعت یک بار است. از نوافن برای درمان تب آنفولانزا و سرماخوردگی هم استفاده می‌شود و معمولا توسط دکتر عمومی تجویز می‌شود.

شیاف دیکلوفناک برای پایین آوردن تب

درمان تب با شیاف دیکلوفناک روشی غیرمعمول اما موثر است. دیکلوفناک دارویی برای درمان دردهای مفصلی مثل زانودرد است اما از آن‌جایی که اثری ضد التهابی دارد، از آن برای درمان سریع تب با دارو هم استفاده می‌کنند. برای پایین آوردن فوری تب، بهتر است که هر 12 ساعت یک بار، یک شیاف 75 تا 100 میلی‌گرمی را استفاده کنید.

در مورد مصرف شیاف دیکلوفناک برای پایین آوردن تب و لرز در بارداری با پزشک صحبت کنید.

جدول مصرف داروهای تب بر

به‌منظور سهولت در فهم کارکرد داروهای تب بر، آنها را در جدول زیر می‌آوریم:

از مصرف خودسرانه بیش از اندازه انواع مسکن مانند قرص ایبوپروفن برای کاهش درد و تب خودداری کنید.

چسب تب‌بر برای پایین آوردن تب

چسب یا پد خنک‌کننده تب‌بر یکی از روش‌های کمکی و ایمن برای کاهش دمای بدن و درمان خانگی تب است. این چسب‌ها حاوی ژل‌های مبتنی بر آب (و گاهی مقادیر ملایمی منتول) هستند که گرمای اضافی را از سطح پوست جذب کرده و خنکی ایجاد می‌کنند.

مهم‌ترین ویژگی‌ها و مزایای چسب تب‌بر برای درمان تب در خانه عبارت است از:

• بلافاصله پس از قرار گرفتن روی پیشانی، پشت گردن یا زیر بغل، احساس خنکی ایجاد کرده و تب را تسکین می‌دهد.
• به‌دلیل اینکه ماده دارویی شیمیایی وارد جریان خون نمی‌شود، خطرات تداخل دارویی یا آسیب‌های گوارشی ندارد.
• خنکای آن معمولا بین ۴ تا ۸ ساعت دوام دارد و در خواب نیز قابل استفاده است.

چسب تب‌بر به‌تنهایی عفونت یا علت اصلی تب را درمان نمی‌کند و صرفا یک روش کمکی است. این محصول در تب‌ بالا (بیش از ۳۸٫۵ درجه سانتی‌گراد)، باید طبق نظر پزشک همراه با داروهای تب‌بر خوراکی استفاده شود.

آمپول تب‌بر برای پایین آوردن تب

تزریق داروهای تب‌بر (مانند استامینوفن وریدی با نام تجاری آپوتل یا سایر مسکن‌های تزریقی مجاز) یکی از سریع‌ترین روش‌های کنترل تب در شرایط اورژانسی و بیمارستانی است. این روش زمانی انتخاب می‌شود که تب بسیار شدید باشد یا بیمار به دلایل مختلف امکان مصرف داروی خوراکی یا شیاف را نداشته باشد.

اما ببینیم چه زمانی از آمپول تب‌بر استفاده می‌شود؟

• در صورت بروز تهوع، استفراغ شدید، تشنج یا کاهش سطح هوشیاری که امکان استفاده از قرص، شربت یا شیاف وجود ندارد.
• زمانی که تب با داروهای خوراکی کنترل نشده و خطر عوارضی مانند تشنج ناشی از تب وجود دارد.
• برای کنترل سریع تب‌های شدید پس از عمل جراحی یا عفونت‌های پیشرفته در بخش‌های بستری.

تزریق وریدی معمولاً ظرف ۱۵ تا ۳۰ دقیقه اثر کرده و دمای مرکزی بدن را به‌سرعت پایین می‌آورد. دوز دقیق این داروها باید بر اساس وزن، سن و وضعیت عملکرد کبد و کلیه بیمار توسط پزشک محاسبه شده و حتماً در مراکز درمانی تزریق شود.

شربت تب‌بر برای درمان تب

 اگر به‌دنبال راهی برای پایین اوردن تب بزرگسالان در خانه می‌گردید، این شربت‌های تب‌بر برای شما مناسب‌اند:

• شربت استامینوفن: شناخته‌شده‌ترین و ایمن‌ترین شربت تب‌بر که با تأثیر بر مرکز تنظیم دمای بدن در مغز، تب را کاهش داده و درد خفیف را تسکین می‌دهد؛
• شربت ایبوپروفن: یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی که برای کاهش تب‌های مقاوم‌تر و دردهای التهابی کاربرد دارد؛
• شربت گیاهی ضد تب: این مکمل‌های ملایم برای کاهش تب‌های خفیف و تسکین بدن‌درد استفاده می‌شوند.

درمان سریع خانگی تب

نوشیدن آب زیاد، مکیدن یخ، استفاده از کمپرس مرطوب، استراحت، حمام با آب ولرم، مصرف ویتاین سی و آنتی‌اکسیدان‌ها و نوشیدن دمنوش‌های گیاهی، بعضی از راه‌های درمان تب بالا در خانه هستند.
در بین دور راهی درمان فوری تب با دارو یا روش‌های خانگی، افراد زیادی هستند که روش دوم یعنی درمان بدون دارو را انتخاب می‌کنند. البته بیشتر اوقات دمای بدن با همین روش‌ها پایین می‌آید اما از روش‌های خانگی می‌توان به‌عنوان مکمل درمان‌های پزشکی تب نیز بهره برد.

در این ویدیو مؤثرترین و ایمن‌ترین راهکارهای خانگی برای پایین آوردن سریع تب بررسی شده است:

توجه! اگر درمان خانگی جواب نداد، باید هر چه سریع‌تر با گرفتن نوبت دهی آنلاین دکتر از پلتفرمی همچون دکتردکتر به پزشک عمومی مراجعه کنید. هرچند که از این دارو برای درمان تب سرماخوردگی بسیار استفاده می‌شود.

پاشویه برای درمان تب

پاشویه راهکاری برای درمان تب در بزرگسالان در خانه است که بدن را به‌شکل موضعی خنک می‌کند. این روش در کنار درمان‌ دارویی کاربرد دارد و روشی ارزشمند است، زیرا:

• اثربخشی سریع و موضعی دارد؛
• وابستگی مطلق به مصرف مکرر داروهای تب‌بر را کم می‌کند؛
• مانع از بالا رفتن ناگهانی حرارت و خطر تشنج ناشی از تب در کودکان می‌شود؛
• به کاهش بی‌قراری، سوزش چشم و احساس گرگرفتگی کمک می‌کند.

 مراحل انجام پاشویه برای درمان تب در بزرگسالان در خانه طب سنتی عبارت است از:

• یک لگن تمیز را با آب ولرم پر کنید؛
• لباس‌های اضافی یا ضخیم بیمار را درآورید و محیط اتاق را در دمای مطبوع و خنک نگه دارید؛
• یک حوله یا دستمال تمیز را در آب ولرم خیس کرده و آب اضافی آن را بگیرید تا چکه‌کنان نباشد؛
• دستمال مرطوب را روی پیشانی، زیر بغل، کشاله ران و کف پاها قرار دهید؛
• هر چند دقیقه یک‌بار دستمال‌ها را مجدد در آب ولرم خیس کرده و روی نواحی ذکر شده بگذارید؛
• این کار را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ادامه دهید؛
• پوست بدن را با یک حوله نرم به آرامی خشک کرده و لباس نخی نازک بر تن بیمار کنید.

حمام با آب ولرم برای درمان تب

آب ولرم استرس را از بین می‌برد و بدون نیاز به دارو، دمای بدن را کاهش داده و باعث آرامش آن می‌شود. البته بعد از حمام خوب خودتان را خشک کرده و بپوشانید. این شیوه برای درمان تب 40 درجه و درمان تب سرد نیز تا حد قابل قبولی موثر است.

پایین آوردن تب بزرگسالان با گلاب

پایین آوردن تب بزرگسالان با گلاب یک روش‌ سنتی و خانگی است. گلاب طبع سرد و خواص آرام‌بخش دارد و درصورت استفاده صحیح به خنک شدن موضعی پوست و تسکین بی‌قراری ناشی از تب در بزرگسالان کمک می‌کند.

نحوه انجام پاشویه با گلاب عبارت است از:

• مقدار مساوی از آب ولرم و گلاب را در یک ظرف تمیز با یکدیگر ترکیب کنید؛
• یک دستمال یا حوله تمیز را در محلول آب و گلاب خیس کرده و آب اضافی آن را بگیرید تا چکه‌ نکند؛
• دستمال مرطوب را روی پیشانی، پشت گردن، مچ دست‌ها و کشاله ران بیمار قرار دهید و نگه دارید؛
• هر چند دقیقه یک‌بار دستمال را مجدد در محلول خیس کرده و روی نواحی ذکر شده بگذارید. این کار را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ادامه دهید.
• پوست بدن را با یک حوله نرم خشک کرده و لباس نخی و سبک به تن بیمار کنید.

درمان تب با طب سنتی

اگر از متخصصان طب سنتی بپرسید برای پایین اوردن تب چکار کنیم، پیشنهاد آنها درمان‌های طبیعی و گیاهی زیر است:

• درمان تب با خاکشیر: مصرف خاکشیر به‌‍دلیل طبع خنک و خواص ادرارآور، یکی از بهترین راهکارهای سنتی برای پایین آوردن تب، دفع سموم و خنک کردن عمقی بدن است.
• درمان تب با سرکه سیب: سرکه سیب سرشار از املاح معدنی و خاصیت اسیدی ملایم است و به‌این‌خاطر روشی خانگی برای کمک به کاهش دمای بدن، بهبود گردش خون و تسکین سریع تب محسوب می‌شود.
• درمان تب با پیاز: پیاز یک آنتی‌بیوتیک طبیعی است و با بهره‌گیری از خواص ویروس‌کشی و ضدالتهابی قدرتمند، گزینه‌ای مؤثر برای مقابله با عفونت‌ها و درمان تب عفونی است.
• آب سیب: جوشاندن تکه‌های سیب در آب تا زمان نرم شدن، و سپس ترکیب صاف‌شده آن با کمی عسل، نوشیدنی آرام‌بخش و مقوی برای دوران تب فراهم می‌کند.
• دمنوش زنجبیل، چای سیاه، چای جعفری و اکیناسه: این دمنوش‌ها با تحریک تعریق طبیعی، تقویت سیستم ایمنی و خواص ضد ویروسی، گزینه‌ای عالی برای پایین آوردن دمای بدن و درمان تب ویروسی در خانه هستند.
• مکیدن یخ: برای درمان تب و حالت تهوع، مکیدن یخ یک روش تضمینی است. یخ حالت ناخوشایندی که دراثر تب به شما دست داده را بهبود می‌بخشد و دمای بدن را در‌عین‌حال پایین می‌آورد. 
• چای پونه کوهی: مخلوط کردن پونه کوهی و مرزنجوش، دم کردن و افزودن آن به چای، یکی از روش‌های مؤثر طب سنتی برای کاهش تب است.
• استفاده از پودر تخم گشنیز: تخم گشنیز دارای طبع سرد و خواص ضدالتهابی است؛ دم کردن یا جوشاندن آن در آب و نوشیدن صاف‌شده‌اش در طب سنتی برای کاهش تب توصیه می‌شود.
• روغن‌مالی با روغن بنفشه یا بادام: مالیدن قطراتی از روغن بنفشه یا روغن بادام شیرین به شقیقه‌ها و پیشانی می‌تواند در تسکین سردرد ناشی از تب و خنک کردن موضعی مؤثر باشد.
• مصرف دمنوش بید یا گل بنفشه: عرق بید یا دمنوش گل بنفشه به‌دلیل داشتن ترکیبات تب‌بر طبیعی و طبع خنک، از گزینه‌های سنتی پرکاربرد برای کنترل تب به‌شمار می‌روند.
• چای ریحان: ترکیب یک قاشق غذاخوری برگ ریحان تازه با مقدار کمی فلفل سیاه و دم کردن آن در آب جوش، به آرام‌سازی سیستم عصبی و تسکین بدن کمک می‌کند.
• آب کاهو: خیساندن برگ‌های تازه کاهو در آب گرم و ترکیب عصاره صاف‌شده آن با یک قاشق غذاخوری عسل، به تأمین آب بدن و تسکین تب کمک می‌نماید.
• آب کشمش: جوشاندن کشمش تازه در آب به مدت چند دقیقه و مصرف منظم آن در طول روز، راهکاری سنتی برای رفع تب به‌شمار می‌رود.
• چای عسل و زنجبیل: افزودن زنجبیل تازه و عسل به چای گرم، علاوه بر کاهش تب، گلودرد و سرفه‌های ناشی از سرماخوردگی را نرم و درمان می‌کند.
• ترکیب گیاهان دارویی (بومادران، گل آقطی و نعناع): جوشاندن این سه گیاه به مدت ده دقیقه و نوشیدن گرم آن، مانع از اوج‌گیری و افزایش دمای بدن می‌شود.
• وان سرکه: افزودن یک و نیم فنجان سرکه به آب ولرم وان و نشستن در آن به مدت کوتاه، روشی عالی برای کاهش تدریجی دمای بدن است.
• دانه خردل: جوشاندن یک قاشق غذاخوری دانه خردل در آب گرم و مصرف صاف‌شده آن، به تنظیم دمای بدن کمک می‌کند.
• برش سیب‌زمینی آغشته به سرکه: قرار دادن برش‌های سیب‌زمینی آغشته به سرکه روی پیشانی داغ، به‌صورت موضعی حرارت بدن را جذب کرده و کاهش می‌دهد.
• روغن زیتون و سیر: ماساژ کف پا با ترکیب ولرم روغن زیتون و سیر خرد شده، یکی از روش‌های قدیمی تسکین تب در طب سنتی است.
• چای دارچین: جوشاندن ترکیبی از دارچین، پودر زنجبیل و هل به‌مدت پنج دقیقه و نوشیدن گرم آن، به بهبود تعریق و کاهش تب یاری می‌رساند.
• کمپرس سرکه سیب: قرار دادن حوله آغشته به سرکه سیب بر روی پیشانی، راهکاری سریع و سنتی برای پایین آوردن تب محسوب می‌شود.

برای پایین اوردن تب چی بخوریم؟

خوراکی‌های مناسب و محبوب برای پایین‌آوردن تب عبارت‌اند از:

• سوپ مرغ رقیق: منبع عالی از مایعات، پروتئین و مواد مغذی است و به هیدراته نگه‌داشتن بدن و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند.
• آش سبزیجات سبک: حاوی سبزیجات پخته و زودهضم است و انرژی لازم را بدون فشار بر سیستم گوارشی فراهم می‌کند.
• فرنی یا حریره بادام: خوردن این غذاهای نرم و سبک در زمان بی‌حالی و گلودرد بسیار آسان است.
• تم‌مرغ آب‌پز نرم یا عسلی: این غذای سبک و سرشار از پروتئین انرژی بدن را در دوران نقاهت تأمین می‌کند.

چه میوه ای برای تب خوب است؟

 میوه‌های مؤثر برای پایین‌آوردن تب عبارت‌اند از: 

• مرکبات شیرین (مانند لیموشیرین و پرتقال): سرشار از ویتامین C هستند و به تقویت سیستم ایمنی بدن و مقابله با عفونت‌ کمک می‌کنند.
• انار شیرین یا آب انار: طبع خنک انار به تسکین حرارت داخلی بدن و رفع عطش ناشی از تب کمک می‌کند.
• سیب: آب سیب پخته یا تازه به تأمین آب ازدست‌رفته بدن و کاهش ملایم دمای آن یاری می‌رساند.
• توت‌ها و تمشک‌ها: حاوی آنتی‌اکسیدان‌های قوی و خواص ضدالتهابی است و به بهبود سریع‌تر بیماری کمک می‌کنند.
• آب هندوانه یا طالبی (درصورت نداشتن گلودرد): به‌دلیل داشتن آب فراوان، بدن را هیدراته نگه داشته و به دفع حرارت کمک می‌کنند.

غذاهای ممنوعه در دوران تب

در دوران تب، از خوردن غذاهای زیر صرف‌نظر کنید:

• غذاهای پرچرب و سرخ‌کرده: به‌دلیل هضم سنگین، انرژی زیادی از دستگاه گوارش گرفته و روند بهبود بدن را در دوران تب کند می‌کنند.
• گوشت‌های سنگین و دیرهضم: مانند گوشت قرمز پرچرب، که هضم آن‌ها برای بدن ضعیف‌ در زمان تب دشوار است.
• خوراکی‌ها و تنقلات شور: نمک زیاد باعث کم‌آبی بدن و افزایش خشکی دهان و تشنگی در زمان تب می‌شود.
• شیرینی‌جات مصنوعی و قندهای صنعتی: قند بالا عملکرد سیستم ایمنی بدن را در مقابله با عفونت‌ها تضعیف می‌کند.
• فست‌فودها و غذاهاي فرآوری‌شده: حاوی ادویه‌های تند، مواد نگهدارنده و چربی‌های ناسالم هستند که التهاب را در بدن افزایش می‌دهند.
• نوشیدنی‌های کافئین‌دار (مانند قهوه و چای پررنگ غلیظ): کافئین خاصیت ادرارآور دارد و باعث دفع مایعات و تشدید کم‌آبی بدن در زمان تب می‌شود.
• غذاهای تند و پرادویه: موجب تحریک مخاط گلو و معده شده و احساس گرما و سوزش را در فرد تب‌دار بیشتر می‌کنند.

چه زمانی برای درمان تب باید به پزشک مراجعه کرد؟

تمام روش‌هایی که بالا از آن‌ها نام بردیم برای درمان تب موثر هستند. اما در صورتی‌که تب بیشتر از یک روز طول بکشد و همراه با علائمی دیگر همچون اسهال، سرفه، سردرد، گرفتگی بینی و خستگی و درد عضلانی و لرز باشد، باید برای درمان تب و لرز به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

اگر ساکن تهران هستید، می‌توانید برای دریافت نوبت حضوری یا آنلاین از بهترین دکتر گوش و حلق و بینی تهران از طریق پلتفرم دکتردکتر اقدام کنید.

اگر سوالی در این رابطه دارید، می‌توانید از مشاور سلامتی دکتردکتر بپرسید.

منابع

mayoclinic

henryford

vicks

newsnetwork

maxhealthcare

سوالات متداول